श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1093


ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਕਾਢਿ ਕਾਢਿ ਕਰਿ ਖੜਗ ਪਖਰਿਯਾ ਧਾਵਹੀ ॥
काढि काढि करि खड़ग पखरिया धावही ॥

घोडेस्वार तलवारी घेऊन धावू लागले

ਮਹਾ ਖੇਤ ਮੈ ਖਤ੍ਰੀ ਖਿੰਗ ਨਚਾਵਈ ॥
महा खेत मै खत्री खिंग नचावई ॥

आणि महायुद्धात छत्री घोडे नाचू लागले.

ਖੰਡ ਖੰਡ ਹ੍ਵੈ ਗਿਰੇ ਖਗਿਸ ਕੇ ਸਰ ਲਗੇ ॥
खंड खंड ह्वै गिरे खगिस के सर लगे ॥

श्रीकृष्णाच्या ('खगिस') बाणांनी योद्धांचे तुकडे तुकडे होऊ लागले.

ਹੋ ਚਲੇ ਖੇਤ ਕੋ ਛਾਡਿ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤਿ ਹੀ ਜਗੇ ॥੧੩॥
हो चले खेत को छाडि क्रोध अति ही जगे ॥१३॥

तो खूप रागावला आणि रणांगण सोडून गेला. 13.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਮੰਡੇ ਆਨਿ ਮਾਨੀ ਮਹਾ ਕੋਪ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ॥
मंडे आनि मानी महा कोप ह्वै कै ॥

अतिशय गर्विष्ठ (वीर) अतिशय संतप्त होऊन ठामपणे उभे राहिले आहेत.

ਕਿਤੇ ਬਾਢਵਾਰੀਨ ਕੌ ਬਾਧਿ ਕੈ ਕੈ ॥
किते बाढवारीन कौ बाधि कै कै ॥

किती जणांनी तलवारी बांधल्या आहेत.

ਕਿਤੇ ਪਾਨਿ ਮਾਗੈ ਕਿਤੇ ਮਾਰਿ ਕੂਕੈ ॥
किते पानि मागै किते मारि कूकै ॥

कुठेतरी (कोणीतरी) पाणी मागत आहे तर कुठे (कोणीतरी) 'मार' 'मार' ओरडत आहे.

ਕਿਤੇ ਚਾਰਿ ਓਰਾਨ ਤੇ ਆਨ ਢੂਕੈ ॥੧੪॥
किते चारि ओरान ते आन ढूकै ॥१४॥

ते (शत्रू) चारही बाजूंनी येत आहेत. 14.

ਕਿਤੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੈ ਪਧਾਰੈ ॥
किते ससत्र असत्रान लै कै पधारै ॥

किती शस्त्रास्त्रे घेऊन आली आहेत.

ਕਿਤੇ ਬਾਢਵਾਰੀ ਕਿਤੇ ਬਾਨ ਮਾਰੈ ॥
किते बाढवारी किते बान मारै ॥

किती तलवारी आहेत आणि किती बाण मारत आहेत.

ਕਿਤੇ ਹਾਕ ਕੂਕੈ ਕਿਤੇ ਰੂਹ ਛੋਰੈ ॥
किते हाक कूकै किते रूह छोरै ॥

किती ओरडत आहेत आणि किती जण आपला जीव सोडत आहेत.

ਕਿਤੇ ਛਿਪ੍ਰ ਛਤ੍ਰੀਨ ਕੇ ਛਤ੍ਰ ਤੋਰੈ ॥੧੫॥
किते छिप्र छत्रीन के छत्र तोरै ॥१५॥

किती लवकर छत्र्या तोडत आहेत. १५.

ਭਏ ਨਾਦ ਭਾਰੇ ਮਹਾ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ॥
भए नाद भारे महा कोप कै कै ॥

(किती) मोठ्या रागाने मोठा आवाज करत आहेत.

ਕਿਤੇ ਬਾਢਵਾਰੀਨ ਕੋ ਬਾਢ ਦੈ ਕੈ ॥
किते बाढवारीन को बाढ दै कै ॥

कृपाण घेऊन किती पीक घेत आहेत.

ਹਨ੍ਯੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਕ੍ਰੋਧੀ ਭਟੰ ਬ੍ਰਿਣਤ ਘਾਯੋ ॥
हन्यो क्रिसन क्रोधी भटं ब्रिणत घायो ॥

क्रोधित होऊन कृष्णाने योद्ध्यांचा वध केला.

ਭਜੈ ਸੂਰਮਾ ਰੁਕਮ ਕੋਟੈ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੬॥
भजै सूरमा रुकम कोटै गिरायो ॥१६॥

चांदीचा किल्ला कोसळल्याने सर्वजण पळून गेले आहेत. 16.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਰੁਕਮ ਕੋਟ ਕੌ ਜੀਤਿ ਕੈ ਤਹਾ ਪਹੂਚਿਯੋ ਜਾਇ ॥
रुकम कोट कौ जीति कै तहा पहूचियो जाइ ॥

(श्रीकृष्ण) चांदीचा किल्ला जिंकून तेथे पोहोचला

ਜਹਾ ਦੁਰਗ ਕਲਧੋਤ ਕੌ ਰਾਖ੍ਯੋ ਦ੍ਰੁਗਤ ਬਨਾਇ ॥੧੭॥
जहा दुरग कलधोत कौ राख्यो द्रुगत बनाइ ॥१७॥

जिथे सोन्याचा कठीण (दुर्गम) किल्ला बांधला होता. १७.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਤਹੀ ਜਾਇ ਲਾਗੋ ਮਚਿਯੋ ਲੋਹ ਗਾਢੋ ॥
तही जाइ लागो मचियो लोह गाढो ॥

जेव्हा (श्री कृष्ण) तेथे पोहोचले तेव्हा खूप जोरदार युद्ध झाले.

ਮਹਾ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰੀਨ ਕੌ ਛੋਭ ਬਾਢੋ ॥
महा छत्र धारीन कौ छोभ बाढो ॥

थोरल्या छत्रधारींचा संताप खूप वाढला.

ਕਿਤੇ ਫਾਸ ਫਾਸੇ ਕਿਤੇ ਮਾਰਿ ਛੋਰੇ ॥
किते फास फासे किते मारि छोरे ॥

किती सापळ्यात अडकले आणि किती मारले गेले.

ਫਿਰੈ ਮਤ ਦੰਤੀ ਕਹੂੰ ਛੂਛ ਘੋਰੇ ॥੧੮॥
फिरै मत दंती कहूं छूछ घोरे ॥१८॥

कुठे मद्यधुंद हत्ती फिरत आहेत तर कुठे रिकामे घोडे फिरत आहेत. १८.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਜੁਝਿ ਜੁਝਿ ਸੁਭਟ ਸਾਮੁਹੇ ਮਰੈ ॥
जुझि जुझि सुभट सामुहे मरै ॥

आघाडीवर लढताना योद्धे मरत आहेत.

ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਕਿਤੇ ਬਰੰਗਨਿਨ ਬਰੈ ॥
चुनि चुनि किते बरंगनिन बरै ॥

किती निवडक दुःख भोगत आहेत.

ਬਰਤ ਬਰੰਗਨਿਨ ਜੁ ਨਰ ਨਿਹਾਰੈ ॥
बरत बरंगनिन जु नर निहारै ॥

दुष्ट आत्म्याने त्रस्त झालेल्यांना पाहणारी व्यक्ती,

ਲਰਿ ਲਰਿ ਮਰੈ ਨ ਸਦਨ ਸਿਧਾਰੈ ॥੧੯॥
लरि लरि मरै न सदन सिधारै ॥१९॥

ते लढून मरतात, पण घरी परतत नाहीत. 19.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਕ੍ਰਿਸਨ ਜੀਤਿ ਸਭ ਸੂਰਮਾ ਰਾਜਾ ਦਏ ਛੁਰਾਇ ॥
क्रिसन जीति सभ सूरमा राजा दए छुराइ ॥

कृष्णाने विजय मिळवून सर्व शूर राजांना मुक्त केले.

ਨਰਕਾਸੁਰ ਕੌ ਘਾਇਯੋ ਅਬਲਾ ਲਈ ਛਿਨਾਇ ॥੨੦॥
नरकासुर कौ घाइयो अबला लई छिनाइ ॥२०॥

नरकासुराचा वध केल्यानंतर त्याने स्त्रियांचे हरण केले. 20.

ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤਨ ਚੰਚਲਾ ਰਾਜਾ ਦਏ ਛੁਰਾਇ ॥
इह चरित्र तन चंचला राजा दए छुराइ ॥

हे पात्र साकारून स्त्रीने राजांना मुक्त केले

ਕ੍ਰਿਸਨ ਨਾਥ ਸਭ ਹੂ ਕਰੇ ਨਰਕਾਸੁਰਹਿ ਹਨਾਇ ॥੨੧॥
क्रिसन नाथ सभ हू करे नरकासुरहि हनाइ ॥२१॥

आणि नरकासुराचा वध करून सर्वांनी कृष्णाला आपला पती बनवले. २१.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਸੋਰਹ ਸਪਤ ਕ੍ਰਿਸਨ ਤਿਯ ਬਰੀ ॥
सोरह सपत क्रिसन तिय बरी ॥

कृष्णाने सोळा हजार स्त्रियांशी विवाह केला

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਭੋਗਨ ਭਰੀ ॥
भाति भाति के भोगन भरी ॥

आणि अनेक प्रकारे रामनाम केले.

ਕੰਚਨ ਕੋ ਸਭ ਕੋਟ ਗਿਰਾਯੋ ॥
कंचन को सभ कोट गिरायो ॥

सोन्याचा सारा किल्ला उतरवून

ਆਨਿ ਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਦੁਰਗ ਬਨਾਯੋ ॥੨੨॥
आनि द्वारिका दुरग बनायो ॥२२॥

द्वारिकेत येऊन त्याने किल्ला बांधला. 22.

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वत:

ਗ੍ਰਿਹ ਕਾਹੂ ਕੇ ਚੌਪਰਿ ਮੰਡਤ ਹੈ ਤ੍ਰਿਯ ਕਾਹੂ ਸੋ ਫਾਗ ਮਚਾਵਤ ਹੈ ॥
ग्रिह काहू के चौपरि मंडत है त्रिय काहू सो फाग मचावत है ॥

कुणाच्या घरी चौपार तर कुठे महिला फाग वाजवत आहेत.

ਕਹੂੰ ਗਾਵਤ ਗੀਤ ਬਜਾਵਤ ਤਾਲ ਸੁ ਬਾਲ ਕਹੂੰ ਦੁਲਰਾਵਤ ਹੈ ॥
कहूं गावत गीत बजावत ताल सु बाल कहूं दुलरावत है ॥

कुठे गाणी गायली जात आहेत, कुठे ताल वाजवला जात आहे तर कुठे मुलांचे लाड केले जात आहेत.

ਗਨਿਕਾਨ ਕੇ ਖ੍ਯਾਲ ਸੁਨੈ ਕਤਹੂੰ ਕਹੂੰ ਬਸਤ੍ਰ ਅਨੂਪ ਬਨਾਵਤ ਹੈ ॥
गनिकान के ख्याल सुनै कतहूं कहूं बसत्र अनूप बनावत है ॥

कुठे वेश्यांच्या (गाण्याचा एक प्रकार) विचार ऐकायला मिळतोय तर कुठे अनोखी वस्त्रे बनवली जात आहेत.

ਸੁਭ ਚਿਤ੍ਰਨ ਚਿਤ ਸੁ ਬਿਤ ਹਰੇ ਕੋਊ ਤਾ ਕੌ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨ ਪਾਵਤ ਹੈ ॥੨੩॥
सुभ चित्रन चित सु बित हरे कोऊ ता कौ चरित्र न पावत है ॥२३॥

(कुठेतरी) शुभ प्रतिमा संपत्ती चोरतात आणि ती पात्रे कोणाला समजत नाहीत. 23.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਤਿੰਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੦੩॥੩੮੩੦॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ तिंन चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२०३॥३८३०॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्रातील मंत्री भूप संवादाचा २०३ वा अध्याय येथे संपतो, सर्व शुभ आहे. 203.3830. चालते

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी: