श्री दसाम ग्रंथ

पान - 286


ਅਰੂਪਾ ਛੰਦ ॥
अरूपा छंद ॥

अरुपा श्लोक

ਸੁਨੀ ਬਾਨੀ ॥
सुनी बानी ॥

सीता मनात म्हणाली-

ਸੀਆ ਰਾਨੀ ॥
सीआ रानी ॥

दुप्पट

ਲਯੋ ਆਨੀ ॥
लयो आनी ॥

जर मी मनाने, वचनाने आणि कर्मांनी श्रीरामांशिवाय (पुरुष रूपात) दुसरे कोणी पाहिले नाही.

ਕਰੈ ਪਾਨੀ ॥੮੨੨॥
करै पानी ॥८२२॥

सीतेने भाषण ऐकले आणि हातात पाणी घेतले.822.

ਸੀਤਾ ਬਾਚ ਮਨ ਮੈ ॥
सीता बाच मन मै ॥

सीतेचा तिच्या मनातला पत्ता :

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਜਉ ਮਨ ਬਚ ਕਰਮਨ ਸਹਿਤ ਰਾਮ ਬਿਨਾ ਨਹੀ ਅਉਰ ॥
जउ मन बच करमन सहित राम बिना नही अउर ॥

माझ्या मनात, वाणीत आणि कृतीत राम सोडून दुसरे कोणी कधीच नसते तर.

ਤਉ ਏ ਰਾਮ ਸਹਿਤ ਜੀਐ ਕਹਯੋ ਸੀਆ ਤਿਹ ਠਉਰ ॥੮੨੩॥
तउ ए राम सहित जीऐ कहयो सीआ तिह ठउर ॥८२३॥

मग यावेळी रामासह सर्व मृत लोक पुन्हा जिवंत होऊ शकतात.823.

ਅਰੂਪਾ ਛੰਦ ॥
अरूपा छंद ॥

अरुपा श्लोक

ਸਭੈ ਜਾਗੇ ॥
सभै जागे ॥

(श्री राम) सीतेला घेऊन आले

ਭ੍ਰਮੰ ਭਾਗੇ ॥
भ्रमं भागे ॥

आणि (तिच्यासाठी) जगाची राणी,

ਹਠੰ ਤਯਾਗੇ ॥
हठं तयागे ॥

धर्माचा धाम

ਪਗੰ ਲਾਗੇ ॥੮੨੪॥
पगं लागे ॥८२४॥

सर्व मृतांचे पुनरुज्जीवन झाले, सर्वांचा भ्रम दूर झाला आणि सर्व आपली जिद्द सोडून सीतेच्या चरणी पडले.824.

ਸੀਆ ਆਨੀ ॥
सीआ आनी ॥

(श्री रामाचे) मन बरे वाटले,

ਜਗੰ ਰਾਨੀ ॥
जगं रानी ॥

गालाने लई

ਧਰਮ ਧਾਨੀ ॥
धरम धानी ॥

आणि सती द्वारे ओळखले जाते

ਸਤੀ ਮਾਨੀ ॥੮੨੫॥
सती मानी ॥८२५॥

सीतेला जगाची राणी आणि सती, धर्माचे उगमस्थान म्हणून स्वीकारले गेले.825.

ਮਨੰ ਭਾਈ ॥
मनं भाई ॥

दुप्पट

ਉਰੰ ਲਾਈ ॥
उरं लाई ॥

सीतेला अनेक प्रकारे ज्ञान देऊन,

ਸਤੀ ਜਾਨੀ ॥
सती जानी ॥

लव आणि कुश, श्री या दोघांसोबत राजा रामचंद्र अयोध्येला निघाले. ८२७.

ਮਨੈ ਮਾਨੀ ॥੮੨੬॥
मनै मानी ॥८२६॥

रामाचे तिच्यावर प्रेम होते आणि तिला सती समजून त्याने तिला मिठीत घेतले.826.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਸੀਅਹਿ ਸਮੋਧ ਕਰਿ ਚਲੇ ਅਜੁਧਿਆ ਦੇਸ ॥
बहु बिधि सीअहि समोध करि चले अजुधिआ देस ॥

आणि श्रीराम सीतेसोबत अयोध्येला गेले.

ਲਵ ਕੁਸ ਦੋਊ ਪੁਤ੍ਰਨਿ ਸਹਿਤ ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਬੀਰ ਨਰੇਸ ॥੮੨੭॥
लव कुस दोऊ पुत्रनि सहित स्री रघुबीर नरेस ॥८२७॥

सीतेला अनेक प्रकारे शिकवले आणि लावा आणि कुशांना सोबत घेऊन रघुवीर राम अजोध्येला निघाले.827.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਬਹੁਤੁ ਭਾਤਿ ਕਰ ਸਿਸਨ ਸਮੋਧਾ ॥
बहुतु भाति कर सिसन समोधा ॥

श्री बचित्र नाटकातील रामावतारातील तीन भावांच्या जीवनाचा संदर्भ येथे संपतो.

ਸੀਯ ਰਘੁਬੀਰ ਚਲੇ ਪੁਰਿ ਅਉਧਾ ॥
सीय रघुबीर चले पुरि अउधा ॥

मुलांनाही अनेक प्रकारे शिकवले आणि सीता आणि राम औधकडे निघाले.

ਅਨਿਕ ਬੇਖ ਸੇ ਸਸਤ੍ਰ ਸੁਹਾਏ ॥
अनिक बेख से ससत्र सुहाए ॥

चौऱ्यासी

ਜਾਨਤ ਤੀਨ ਰਾਮ ਬਨ ਆਏ ॥੮੨੮॥
जानत तीन राम बन आए ॥८२८॥

तिथले सर्व जण वेगवेगळ्या शैलीत शस्त्रे घेऊन आले होते आणि तीन मेंढे चालत आहेत असे वाटत होते.828.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਰਾਮਵਤਾਰੇ ਤਿਹੂ ਭਿਰਾਤਨ ਸੈਨਾ ਸਹਿਤ ਜੀਬੋ ॥
इति स्री बचित्र नाटके रामवतारे तिहू भिरातन सैना सहित जीबो ॥

बचित्तर नाटकातील रामावतारमधील तीन भावांचे पुनर्जन्म या शीर्षकाच्या प्रकरणाचा शेवट.

ਸੀਤਾ ਦੁਹੂ ਪੁਤ੍ਰਨ ਸਹਿਤ ਪੁਰੀ ਅਵਧ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਥਨੰ ॥
सीता दुहू पुत्रन सहित पुरी अवध प्रवेस कथनं ॥

औधपुरीत सीतेच्या दोन मुलांसह प्रवेशाचे वर्णन :

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਤਿਹੂੰ ਮਾਤ ਕੰਠਨ ਸੋ ਲਾਏ ॥
तिहूं मात कंठन सो लाए ॥

कौशल देश, राजा श्रीराम यांनी अश्वमेध याग केला

ਦੋਊ ਪੁਤ੍ਰ ਪਾਇਨ ਲਪਟਾਏ ॥
दोऊ पुत्र पाइन लपटाए ॥

तिन्ही मातांनी त्या सर्वांना आपल्या मिठीत घेतले आणि लवा आणि कुशा त्यांच्या पायांना स्पर्श करण्यासाठी पुढे आले.

ਬਹੁਰ ਆਨਿ ਸੀਤਾ ਪਗ ਪਰੀ ॥
बहुर आनि सीता पग परी ॥

दोन मुलगे त्यांचे घर सांभाळत आहेत

ਮਿਟ ਗਈ ਤਹੀਂ ਦੁਖਨ ਕੀ ਘਰੀ ॥੮੨੯॥
मिट गई तहीं दुखन की घरी ॥८२९॥

सीतेनेही त्यांच्या चरणांना स्पर्श केला आणि दुःखाचा काळ संपल्याचे दिसून आले.८२९ लाख,

ਬਾਜ ਮੇਧ ਪੂਰਨ ਕੀਅ ਜਗਾ ॥
बाज मेध पूरन कीअ जगा ॥

यज्ञांचे अनेक प्रकार सांगितले आहेत,

ਕਉਸਲੇਸ ਰਘੁਬੀਰ ਅਭਗਾ ॥
कउसलेस रघुबीर अभगा ॥

रघुवीर राम यांनी अश्वमेध यज्ञ पूर्ण केला.

ਗ੍ਰਿਹ ਸਪੂਤ ਦੋ ਪੂਤ ਸੁਹਾਏ ॥
ग्रिह सपूत दो पूत सुहाए ॥

जेव्हा शंभरहून कमी याग पूर्ण झाले,

ਦੇਸ ਬਿਦੇਸ ਜੀਤ ਗ੍ਰਹ ਆਏ ॥੮੩੦॥
देस बिदेस जीत ग्रह आए ॥८३०॥

आणि त्याच्या घरात, त्याचे दोन मुलगे खूप प्रभावी दिसत होते जे अनेक देश जिंकून परत आले होते.830.

ਜੇਤਿਕ ਕਹੇ ਸੁ ਜਗ ਬਿਧਾਨਾ ॥
जेतिक कहे सु जग बिधाना ॥

दहा-बारा राजसूय केले,

ਬਿਧ ਪੂਰਬ ਕੀਨੇ ਤੇ ਨਾਨਾ ॥
बिध पूरब कीने ते नाना ॥

यज्ञाचे सर्व विधी वैदिक संस्कारानुसार पार पडले, स

ਏਕ ਘਾਟ ਸਤ ਕੀਨੇ ਜਗਾ ॥
एक घाट सत कीने जगा ॥

अनेक गोमेध आणि अजमेध याग झाले.

ਚਟ ਪਟ ਚਕ੍ਰ ਇੰਦ੍ਰ ਉਠਿ ਭਗਾ ॥੮੩੧॥
चट पट चक्र इंद्र उठि भगा ॥८३१॥

एके ठिकाणी यज्ञही केले गेले, ते पाहून इंद्र आश्चर्यचकित होऊन पळून गेला.831.

ਰਾਜਸੁਇ ਕੀਨੇ ਦਸ ਬਾਰਾ ॥
राजसुइ कीने दस बारा ॥

सहा हत्ती-मेधा यज्ञ करा,

ਬਾਜ ਮੇਧਿ ਇਕੀਸ ਪ੍ਰਕਾਰਾ ॥
बाज मेधि इकीस प्रकारा ॥

दहा राजसू यज्ञ आणि एकवीस प्रकारचे अश्वमेध यज्ञ झाले.

ਗਵਾਲੰਭ ਅਜਮੇਧ ਅਨੇਕਾ ॥
गवालंभ अजमेध अनेका ॥

मी किती दूर मोजू शकतो?