श्री दसाम ग्रंथ

पान - 872


ਮੁਨਿ ਨਾਰਦ ਕਹੂੰ ਬੇਨੁ ਬਜਾਵੈ ॥
मुनि नारद कहूं बेनु बजावै ॥

कुठेतरी नारद मुनी सेम वाजवत होते

ਕਹੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਡਮਰੂ ਡਮਕਾਵੈ ॥
कहूं रुद्र डमरू डमकावै ॥

आणि कुठेतरी रुद्र डमरू पेटत होता.

ਰੁਧਿਰ ਖਪਰ ਜੁਗਿਨ ਭਰਿ ਭਾਰੀ ॥
रुधिर खपर जुगिन भरि भारी ॥

(कुठेतरी) जोगनांचे मोठे कपाळ रक्ताने भरलेले होते

ਮਾਰਹਿ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਕਿਲਕਾਰੀ ॥੩੨॥
मारहि भूत प्रेत किलकारी ॥३२॥

आणि (कुठेतरी) भूत-प्रेत ओरडत होते. 32.

ਰਨ ਅਗੰਮ ਕੋਊ ਜਾਨ ਨ ਪਾਵੈ ॥
रन अगंम कोऊ जान न पावै ॥

येणारे युद्ध कोणालाच कळत नव्हते

ਡਹ ਡਹ ਡਹ ਸਿਵ ਡਮਰੁ ਬਜਾਵੈ ॥
डह डह डह सिव डमरु बजावै ॥

आणि शिव डफ वाजवत होता.

ਕਹ ਕਹ ਕਹੂੰ ਕਾਲਿਕਾ ਕਹਕੈ ॥
कह कह कहूं कालिका कहकै ॥

कुठेतरी कालिका बोलत होती.

ਜਾਨੁਕ ਧੁਜਾ ਕਾਲ ਕੀ ਲਹਕੈ ॥੩੩॥
जानुक धुजा काल की लहकै ॥३३॥

(असं वाटत होतं) जणू काळाचा झेंडा फडकवत आहे. ३३.

ਹਸਤ ਪਾਰਬਤੀ ਨੈਨ ਬਿਸਾਲਾ ॥
हसत पारबती नैन बिसाला ॥

मोठे डोळे असलेली पार्वती हसत होती

ਨਾਚਤ ਭੂਪ ਪ੍ਰੇਤ ਬੈਤਾਲਾ ॥
नाचत भूप प्रेत बैताला ॥

आणि भूत, भूत-प्रेत नाचत होते.

ਕਹ ਕਹਾਟ ਕਹੂੰ ਕਾਲ ਸੁਨਾਵੈ ॥
कह कहाट कहूं काल सुनावै ॥

कधी कधी काली 'काह कहत' या शब्दांचे पठण करायचे.

ਭੀਖਨ ਸੁਨੇ ਨਾਦ ਭੈ ਆਵੈ ॥੩੪॥
भीखन सुने नाद भै आवै ॥३४॥

भयंकर आवाज ऐकून भीती वाटली. ३४.

ਬਿਨੁ ਸੀਸਨ ਕੇਤਿਕ ਭਟ ਡੋਲਹਿ ॥
बिनु सीसन केतिक भट डोलहि ॥

किती वीर डोक्याशिवाय फिरत होते

ਕੇਤਿਨ ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕਰਿ ਬੋਲਹਿ ॥
केतिन मारि मारि करि बोलहि ॥

आणि किती जण 'मारो-मारो' ओरडत होते.

ਕਿਤੇ ਤਮਕਿ ਰਨ ਤੁਰੈ ਨਚਾਵੈ ॥
किते तमकि रन तुरै नचावै ॥

घोडे किती रागाने नाचत होते

ਜੂਝਿ ਕਿਤਕ ਜਮ ਲੋਕ ਸਿਧਾਵੈ ॥੩੫॥
जूझि कितक जम लोक सिधावै ॥३५॥

आणि युद्ध करून यम-लोक किती सुधारले होते. 35.

ਕਟਿ ਕਟਿ ਪਰੇ ਸੁਭਟ ਛਿਤ ਭਾਰੇ ॥
कटि कटि परे सुभट छित भारे ॥

अनेक मोठे वीर कापून जमिनीवर पडले

ਭੂਪ ਸੁਤਾ ਕਰਿ ਕੋਪ ਪਛਾਰੇ ॥
भूप सुता करि कोप पछारे ॥

आणि (अनेकांना) राजा कुमारीने रागाने मागे टाकले.

ਜਿਨ ਕੇ ਪਰੀ ਹਾਥ ਨਹਿ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥
जिन के परी हाथ नहि प्यारी ॥

ज्याच्या हाताला राज कुमारी मिळाली नाही,

ਬਿਨੁ ਮਾਰੇ ਹਨਿ ਮਰੇ ਕਟਾਰੀ ॥੩੬॥
बिनु मारे हनि मरे कटारी ॥३६॥

न मारता चाकूने वार करून त्यांचा मृत्यू झाला. ३६.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਮੋੜਤੇਸ ਅੰਬੇਰ ਪਤਿ ਅਮਿਤ ਸੈਨ ਲੈ ਸਾਥ ॥
मोड़तेस अंबेर पति अमित सैन लै साथ ॥

(आता) वळण (मेरता) आणि अमितसेनेसह आमेरचा राजा

ਬਾਲ ਨਿਮਿਤਿ ਆਵਤ ਭਏ ਗਹੇ ਬਰਛਿਯੈ ਹਾਥ ॥੩੭॥
बाल निमिति आवत भए गहे बरछियै हाथ ॥३७॥

ते हातात भाले घेऊन आले (राज कुमारी स्वीकारण्यासाठी). ३७.

ਬਿਕਟ ਸਿੰਘ ਅੰਬੇਰ ਪਤਿ ਅਮਿਟ ਸਿੰਘ ਤਿਹ ਨਾਮ ॥
बिकट सिंघ अंबेर पति अमिट सिंघ तिह नाम ॥

(मोर्ताच्या राजाचे नाव) बिकट सिंग आणि आमेरच्या राजाचे नाव अमित सिंग होते.

ਕਬਹੂੰ ਦਈ ਨ ਪੀਠ ਰਨ ਜੀਤੇ ਬਹੁ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ॥੩੮॥
कबहूं दई न पीठ रन जीते बहु संग्राम ॥३८॥

त्याने अनेक युद्धे जिंकली होती आणि युद्धात कधीही पाठ दाखवली नव्हती. ३८.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਜੋਰਿ ਸੈਨ ਦ੍ਵੈ ਧਾਏ ॥
ते न्रिप जोरि सैन द्वै धाए ॥

दोघांनी सैन्यासह एकत्र कूच केले

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਬਾਜਿਤ੍ਰ ਬਜਾਏ ॥
भाति भाति बाजित्र बजाए ॥

आणि विविध (युद्ध) घंटा वाजवल्या.

ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਜਬ ਨੈਨ ਨਿਹਾਰੇ ॥
राज सुता जब नैन निहारे ॥

जेव्हा राज कुमारीने त्यांना डोळ्यांनी पाहिले

ਸੈਨਾ ਸਹਿਤ ਮਾਰ ਹੀ ਡਾਰੇ ॥੩੯॥
सैना सहित मार ही डारे ॥३९॥

त्यामुळे त्याने सैन्यासह त्यांना ठार केले. 39.

ਜਬ ਅਬਲਾ ਨ੍ਰਿਪ ਦੋਊ ਸੰਘਾਰੇ ॥
जब अबला न्रिप दोऊ संघारे ॥

जेव्हा राजकुमारीने दोन्ही राजांना मारले.

ਠਟਕੇ ਸੁਭਟ ਸਕਲ ਤਬ ਭਾਰੇ ॥
ठटके सुभट सकल तब भारे ॥

तेव्हा सर्व मोठे राजे शांत उभे राहिले.

ਖੇਤ ਛਾਡਿ ਯਹ ਤਰੁਨਿ ਨ ਟਰਿਹੈ ॥
खेत छाडि यह तरुनि न टरिहै ॥

(तो मनात विचार करू लागला) की ही राजकुमारी युद्धभूमी सोडणार नाही

ਸਭਹਿਨ ਕੋ ਪ੍ਰਾਨਨ ਬਿਨੁ ਕਰਿ ਹੈ ॥੪੦॥
सभहिन को प्रानन बिनु करि है ॥४०॥

आणि प्रत्येकाला आत्म्याशिवाय बनवेल. 40.

ਬੂੰਦੀ ਨਾਥ ਰਣੁਤ ਕਟ ਧਾਯੋ ॥
बूंदी नाथ रणुत कट धायो ॥

बुंदीचा राजा रणूत (राज्य) मरण पावला

ਅਧਿਕ ਮਦੁਤ ਕਟ ਸਿੰਘ ਰਿਸਾਯੋ ॥
अधिक मदुत कट सिंघ रिसायो ॥

आणि मदुत कात सिंह देखील खूप संतापले.

ਨਾਥ ਉਜੈਨ ਜਿਸੇ ਜਗ ਕਹਈ ॥
नाथ उजैन जिसे जग कहई ॥

ज्याला लोक उज्जैनचा राजा म्हणत.

ਵਾ ਕਹਿ ਜੀਤੈ ਜਗ ਕੋ ਰਹਈ ॥੪੧॥
वा कहि जीतै जग को रहई ॥४१॥

त्याच्याशिवाय जगात कोण जगू शकेल. ४१.

ਜਬ ਅਬਲਾ ਆਵਤ ਵਹੁ ਲਹੇ ॥
जब अबला आवत वहु लहे ॥

राज कुमारी यांनी त्यांना येताना पाहिले

ਹਾਥ ਹਥਯਾਰ ਆਪਨੇ ਗਹੇ ॥
हाथ हथयार आपने गहे ॥

(म्हणून त्याने) हातात शस्त्रे घेतली.

ਅਧਿਕ ਕੋਪ ਕਰਿ ਕੁਵਤਿ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
अधिक कोप करि कुवति प्रहारे ॥

(राज कुमारी) खूप रागावली आणि जबरदस्तीने गाडी चालवली ('कुवती').

ਛਿਨਿਕ ਬਿਖੈ ਦਲ ਸਹਿਤ ਸੰਘਾਰੇ ॥੪੨॥
छिनिक बिखै दल सहित संघारे ॥४२॥

आणि काही सेकंदात पक्षासह (त्यांना) ठार केले. 42.

ਗੰਗਾਦ੍ਰੀ ਜਮੁਨਾਦ੍ਰੀ ਹਠੇ ॥
गंगाद्री जमुनाद्री हठे ॥

गंगेचे डोंगरी राजे आणि यमुनेच्या पर्वतात राहणारे राजे

ਸਾਰਸ੍ਵਤੀ ਹ੍ਵੈ ਚਲੇ ਇਕਠੇ ॥
सारस्वती ह्वै चले इकठे ॥

आणि सरस्वतीचे राजे जिद्दीने एकत्र आले आहेत.

ਸਤੁਦ੍ਰਵਾਦਿ ਅਤਿ ਦ੍ਰਿੜ ਪਗ ਰੋਪੇ ॥
सतुद्रवादि अति द्रिड़ पग रोपे ॥

सतलज व बियास वगैरे राजांनी पाय रोवले

ਬ੍ਰਯਾਹਾਦ੍ਰੀ ਸਿਗਰੇ ਮਿਲਿ ਕੋਪੇ ॥੪੩॥
ब्रयाहाद्री सिगरे मिलि कोपे ॥४३॥

आणि सगळे मिळून संतापले. ४३.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਪਰਮ ਸਿੰਘ ਪੂਰੋ ਪੁਰਖ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸੁਰ ਗ੍ਯਾਨ ॥
परम सिंघ पूरो पुरख करम सिंघ सुर ग्यान ॥

परमसिंग हा परिपूर्ण पुरुष होता आणि करमसिंग देवांप्रमाणेच ज्ञानी होता.

ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹਾਠੋ ਹਠੀ ਅਮਿਤ ਜੁਧ ਕੀ ਖਾਨ ॥੪੪॥
धरम सिंघ हाठो हठी अमित जुध की खान ॥४४॥

धरमसिंग अतिशय हट्टी होता आणि अमित हा युद्धाचा आहार होता. ४४.

ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅਰੁ ਅਚਲ ਸਿੰਘ ਮਨ ਮੈ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ॥
अमर सिंघ अरु अचल सिंघ मन मै कोप बढाइ ॥

अमरसिंह आणि अचलसिंग खूप संतापले.

ਪਾਚੌ ਭੂਪ ਪਹਾਰਿਯੈ ਸਨਮੁਖਿ ਪਹੁਚੇ ਆਇ ॥੪੫॥
पाचौ भूप पहारियै सनमुखि पहुचे आइ ॥४५॥

हे पाच पर्वतीय राजे (राज कुमारीशी लढण्यासाठी) पुढे आले. ४५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਪਰਬਤੀਸ ਪਾਚੋ ਨ੍ਰਿਪ ਧਾਏ ॥
परबतीस पाचो न्रिप धाए ॥

पाच पर्वतीय राजे (युद्धासाठी) निघाले.

ਖਸੀਯਾ ਅਧਿਕ ਸੰਗ ਲੈ ਆਏ ॥
खसीया अधिक संग लै आए ॥

अनेकांनी सोबत शेळ्या आणल्या.

ਪਾਹਨ ਬ੍ਰਿਸਟਿ ਕੋਪ ਕਰਿ ਕਰੀ ॥
पाहन ब्रिसटि कोप करि करी ॥

त्यांनी संतापाने दगडफेक केली

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਮੁਖ ਤੇ ਉਚਰੀ ॥੪੬॥
मारि मारि मुख ते उचरी ॥४६॥

आणि मुखातून 'मारो मारो' असा उच्चार केला. ४६.

ਦੁੰਦਭ ਢੋਲ ਦੁਹੂੰ ਦਿਸਿ ਬਾਜੇ ॥
दुंदभ ढोल दुहूं दिसि बाजे ॥

दोन्ही बाजूंनी ढोल-ताशे वाजवले जातात

ਸਾਜੇ ਸਸਤ੍ਰ ਸੂਰਮਾ ਗਾਜੇ ॥
साजे ससत्र सूरमा गाजे ॥

आणि चिलखत घातलेले योद्धे निघाले.

ਕੁਪਿ ਕੁਪਿ ਅਧਿਕ ਹ੍ਰਿਦਨ ਮੈ ਲਰੇ ॥
कुपि कुपि अधिक ह्रिदन मै लरे ॥

ते त्यांच्या अंत:करणात क्रोधाने लढले

ਕਟਿ ਕਟਿ ਮਰੇ ਬਰੰਗਨਿ ਬਰੇ ॥੪੭॥
कटि कटि मरे बरंगनि बरे ॥४७॥

आणि मरणा-या अपचारांना कापून टाका. ४७.

ਭੂਪ ਪਾਚਉ ਬਾਨ ਚਲਾਵੈਂ ॥
भूप पाचउ बान चलावैं ॥

पाच राजे बाण मारत होते

ਬਾਧੇ ਗੋਲ ਸਾਮੁਹੇ ਆਵੈਂ ॥
बाधे गोल सामुहे आवैं ॥

आणि ते एका वर्तुळात पुढे येत होते.

ਤਬ ਬਚਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
तब बचित्र दे ससत्र प्रहारे ॥

मग बचित्र देईने शस्त्रे मारली

ਛਿਨਿਕ ਬਿਖੈ ਸਕਲੇ ਹਨਿ ਡਾਰੇ ॥੪੮॥
छिनिक बिखै सकले हनि डारे ॥४८॥

आणि त्या सर्वांनी एका डोळ्याचे पारणे फेडले. ४८.

ਦੇਇ ਬਚਿਤ੍ਰ ਪਾਚ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਰੇ ॥
देइ बचित्र पाच न्रिप मारे ॥

बचित्र देईने पाच राजांचा वध केला

ਔਰ ਸੁਭਟ ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਹਨਿ ਡਾਰੇ ॥
और सुभट चुनि चुनि हनि डारे ॥

आणि आणखी नायक निवडले आणि दिले गेले.

ਸਾਤ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਅਵਰੈ ਤਬ ਚਲੇ ॥
सात न्रिपति अवरै तब चले ॥

मग सात राजे पुढे गेले

ਜੋਧਾ ਜੋਰ ਜੁਧ ਕਰਿ ਭਲੇ ॥੪੯॥
जोधा जोर जुध करि भले ॥४९॥

जे युद्धात खूप शक्तिशाली होते. 49.

ਕਾਸਿ ਰਾਜ ਮਘਧੇਸ੍ਵਰ ਕੋਪੇ ॥
कासि राज मघधेस्वर कोपे ॥

काशी आणि मगधचे राजे संतप्त झाले आणि

ਅੰਗ ਬੰਗ ਰਾਜਨ ਪਗ ਰੋਪੇ ॥
अंग बंग राजन पग रोपे ॥

आंग आणि बंग (बंगाल) च्या राजांनी काढता पाय घेतला.

ਔਰ ਕੁਲਿੰਗ ਦੇਸ ਪਤਿ ਧਾਯੋ ॥
और कुलिंग देस पति धायो ॥

याशिवाय कुलिंग देशाचा राजाही फिरला

ਤ੍ਰਿਗਤਿ ਦੇਸ ਏਸ੍ਵਰ ਹੂੰ ਆਯੋ ॥੫੦॥
त्रिगति देस एस्वर हूं आयो ॥५०॥

आणि त्रिगती देशाचा राजाही आला. 50.