श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1126


ਹਜਰਤਿ ਕੋਪ ਅਧਿਕ ਤਬ ਭਰਿਯੋ ॥
हजरति कोप अधिक तब भरियो ॥

तेव्हा राजाला राग आला.

ਵਹੈ ਬ੍ਰਿਛ ਮਹਿ ਗਡਹਾ ਕਰਿਯੋ ॥
वहै ब्रिछ महि गडहा करियो ॥

त्या पुलाखाली खड्डा खणण्यात आला होता.

ਤਾ ਮੈ ਐਂਚਿ ਤਰੁਨ ਵਹ ਡਾਰੀ ॥
ता मै ऐंचि तरुन वह डारी ॥

त्याने त्या महिलेला ओढून त्या खड्ड्यात फेकले.

ਮੂਰਖ ਬਾਤ ਨ ਕਛੂ ਬਿਚਾਰੀ ॥੧੫॥
मूरख बात न कछू बिचारी ॥१५॥

मूर्खाला काही समजले नाही. १५.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਿਛ ਮਹਿ ਡਾਰਿ ਆਪੁ ਦਿਲੀ ਗਯੋ ॥
ताहि ब्रिछ महि डारि आपु दिली गयो ॥

त्याला पुलावरून खाली फेकून राजा स्वतः दिल्लीला गेला.

ਆਨਿ ਉਕਰਿ ਦ੍ਰੁਮ ਮੀਤ ਕਾਢ ਤਾ ਕੌ ਲਯੋ ॥
आनि उकरि द्रुम मीत काढ ता कौ लयो ॥

मित्रा आला आणि त्याला ब्रीचमधून ओढून बाहेर काढले.

ਮਿਲੀ ਤਰੁਨਿ ਪਿਯ ਸਾਥ ਚਰਿਤ੍ਰ ਬਨਾਇ ਬਰਿ ॥
मिली तरुनि पिय साथ चरित्र बनाइ बरि ॥

(असे) सुंदर पात्र निर्माण करून

ਹੋ ਅਕਬਰ ਕੇ ਸਿਰ ਮਾਝ ਜੂਤਿਯਨ ਝਾਰਿ ਕਰਿ ॥੧੬॥
हो अकबर के सिर माझ जूतियन झारि करि ॥१६॥

आणि अकबराच्या डोक्यावर जोडे मारून ती स्त्री (तिच्या) प्रियकराला भेटायला आली. 16.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਬਾਈਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੨੨॥੪੨੪੧॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ बाईस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२२२॥४२४१॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्राच्या मंत्री भूप संवादाच्या २२२ व्या अध्यायाचा समारोप येथे आहे, सर्व शुभ आहे. 222.4241. चालते

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਰਾਧਾਵਤੀ ਨਗਰ ਇਕ ਭਾਰੋ ॥
राधावती नगर इक भारो ॥

राधावती नावाचे मोठे नगर होते.

ਆਪੁ ਹਾਥ ਜਨੁਕੀਸ ਸਵਾਰੋ ॥
आपु हाथ जनुकीस सवारो ॥

जणू देवाने त्याला स्वतः बनवले.

ਕ੍ਰੂਰ ਕੇਤੁ ਰਾਜਾ ਤਹ ਰਹਈ ॥
क्रूर केतु राजा तह रहई ॥

क्रुर केतू नावाचा राजा राहत होता.

ਛਤ੍ਰ ਮਤੀ ਰਾਨੀ ਜਗ ਕਹਈ ॥੧॥
छत्र मती रानी जग कहई ॥१॥

जगत (आपल्या) राणीला छत्रमती म्हणत. १.

ਤਾ ਕੋ ਅਧਿਕ ਰੂਪ ਉਜਿਯਾਰੋ ॥
ता को अधिक रूप उजियारो ॥

त्याचे रूप अतिशय तेजस्वी होते,

ਆਪੁ ਬ੍ਰਹਮ ਜਨੁ ਕਰਨ ਸਵਾਰੋ ॥
आपु ब्रहम जनु करन सवारो ॥

जणू ब्रह्मदेवाने ते स्वतःच्या हातांनी निर्माण केले आहे.

ਤਾ ਸਮ ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਤ੍ਰਿਯ ਨਾਹੀ ॥
ता सम तीनि भवन त्रिय नाही ॥

तिन्ही लोकांमध्ये तिच्यासारखी स्त्री नव्हती.

ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਕਹੈ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥੨॥
देव अदेव कहै मन माही ॥२॥

असे देव आणि दैत्य मनात म्हणत असत. 2.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਹੀਰਾ ਮਨਿ ਇਕ ਸਾਹ ਕੋ ਪੂਤ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਠੌਰ ॥
हीरा मनि इक साह को पूत हुतो तिह ठौर ॥

हिरा मणि नावाच्या शहाचा मुलगा होता.

ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਭੀਤਰ ਬਿਖੇ ਤਾ ਸਮ ਹੁਤੋ ਨ ਔਰ ॥੩॥
तीनि भवन भीतर बिखे ता सम हुतो न और ॥३॥

तिन्ही लोकांमध्ये त्याच्यासारखा दुसरा कोणी नव्हता. 3.

ਛਤ੍ਰ ਮਤੀ ਤਿਹ ਲਖਿ ਛਕੀ ਛੈਲ ਛਰਹਰੋ ਜ੍ਵਾਨ ॥
छत्र मती तिह लखि छकी छैल छरहरो ज्वान ॥

त्या देखण्या आणि देखण्या तरुणाला पाहून छत्रमातीला आनंद झाला.

ਰੂਪ ਬਿਖੈ ਸਮ ਤਵਨ ਕੀ ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਨਹਿ ਆਨ ॥੪॥
रूप बिखै सम तवन की तीनि भवन नहि आन ॥४॥

त्याच्या सारख्या तीन लोकांमध्ये दुसरे कोणी नव्हते. 4.

ਸੋਰਠਾ ॥
सोरठा ॥

सोर्थ:

ਤਾ ਕੋ ਲਿਯੋ ਬੁਲਾਇ ਰਾਨੀ ਸਖੀ ਪਠਾਇ ਕੈ ॥
ता को लियो बुलाइ रानी सखी पठाइ कै ॥

राणीने दूत पाठवून त्याला आमंत्रण दिले

ਕਹਿਯੋ ਮੀਤ ਮੁਸਕਾਇ ਸੰਕ ਤ੍ਯਾਗਿ ਮੋ ਕੌ ਭਜਹੁ ॥੫॥
कहियो मीत मुसकाइ संक त्यागि मो कौ भजहु ॥५॥

आणि हसून म्हणू लागला, मित्रा! (सर्व प्रकारची) लाजाळूपणा सोडून माझ्याबरोबर राहा.5.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਜੋ ਰਾਨੀ ਤਿਹ ਕਹਿਯੋ ਨ ਤਿਨ ਬਚ ਮਾਨਿਯੋ ॥
जो रानी तिह कहियो न तिन बच मानियो ॥

राणीने जे सांगितले ते त्याने मान्य केले नाही.

ਪਾਇ ਰਹੀ ਪਰ ਮੂੜ ਨ ਕਿਛੁ ਕਰਿ ਜਾਨਿਯੋ ॥
पाइ रही पर मूड़ न किछु करि जानियो ॥

(ती त्याच्या पाया पडली) पण त्या मूर्खाला काहीच समजले नाही.

ਹਾਇ ਭਾਇ ਬਹੁ ਭਾਤਿ ਰਹੀ ਦਿਖਰਾਇ ਕਰਿ ॥
हाइ भाइ बहु भाति रही दिखराइ करि ॥

(ती स्त्री) अनेक प्रकारे हातवारे करत राहिली

ਹੋ ਰਮਿਯੋ ਨ ਤਾ ਸੋ ਮੂਰਖ ਹਰਖੁਪਜਾਇ ਕਰਿ ॥੬॥
हो रमियो न ता सो मूरख हरखुपजाइ करि ॥६॥

पण त्या मूर्खाने त्याच्यावर आनंदाने प्रेम केले नाही. 6.

ਕਰਮ ਕਾਲ ਜੋ ਲਾਖ ਮੁਹਰ ਕਹੂੰ ਪਾਇਯੈ ॥
करम काल जो लाख मुहर कहूं पाइयै ॥

योगायोगाने कुठेतरी लाखो सील सापडले,

ਲੀਜੈ ਹਾਥ ਉਚਾਇ ਤ੍ਯਾਗਿ ਨਹ ਪਾਇਯੈ ॥
लीजै हाथ उचाइ त्यागि नह पाइयै ॥

म्हणून हात घेतले पाहिजेत, सोडू नये.

ਜੋ ਰਾਨੀ ਸੋ ਨੇਹ ਭਯੋ ਲਹਿ ਲੀਜਿਯੈ ॥
जो रानी सो नेह भयो लहि लीजियै ॥

ज्याला राणीकडून प्रेम मिळेल, (त्याने) घ्यावे.

ਹੋ ਜੋ ਵਹੁ ਕਹੈ ਸੁ ਕਰਿਯੈ ਸੰਕ ਨ ਕੀਜਿਯੈ ॥੭॥
हो जो वहु कहै सु करियै संक न कीजियै ॥७॥

तो जे काही बोलतो, ते न डगमगता केले पाहिजे. ७.

ਭਜੁ ਰਾਨੀ ਤਿਹ ਕਹਿਯੋ ਨ ਤਿਹ ਤਾ ਕੌ ਭਜ੍ਯੋ ॥
भजु रानी तिह कहियो न तिह ता कौ भज्यो ॥

राणीने त्याला लग्नासाठी विचारले, पण त्याने तिच्याशी लग्न केले नाही.

ਕਾਮ ਕੇਲ ਹਿਤ ਮਾਨ ਨ ਤਿਹ ਤਾ ਸੋ ਸਜ੍ਰਯੋ ॥
काम केल हित मान न तिह ता सो सज्रयो ॥

वासनेपोटी तो तिच्याशी एकरूप झाला नाही.

ਨਾਹਿ ਨਾਹਿ ਸੋ ਕਰਤ ਨਾਸਿਤਕੀ ਤਹ ਭਯੋ ॥
नाहि नाहि सो करत नासितकी तह भयो ॥

तिथे नाश होण्यासाठी तो 'नाही नाही नाही' म्हणत राहिला.

ਹੋ ਤਬ ਅਬਲਾ ਕੈ ਕੋਪ ਅਧਿਕ ਚਿਤ ਮੈ ਛਯੋ ॥੮॥
हो तब अबला कै कोप अधिक चित मै छयो ॥८॥

तेव्हा स्त्रीच्या मनात खूप राग भरला.8.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਤਰੁਨੀ ਤਬੈ ਅਧਿਕ ਰਿਸਿ ਭਰੀ ॥
तरुनी तबै अधिक रिसि भरी ॥

त्या बाईला खूप राग आला

ਕਠਿਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਹਾਥ ਮੈ ਧਰੀ ॥
कठिन क्रिपान हाथ मै धरी ॥

आणि ताठ किरण हातात धरले.

ਤਾ ਕੋ ਤਮਕਿ ਤੇਗ ਸੌ ਮਾਰਿਯੋ ॥
ता को तमकि तेग सौ मारियो ॥

संतापून त्याने त्याला तलवारीने मारले

ਕਾਟਿ ਮੂੰਡ ਛਿਤ ਊਪਰ ਡਾਰਿਯੋ ॥੯॥
काटि मूंड छित ऊपर डारियो ॥९॥

आणि डोके कापून जमिनीवर फेकले. ९.

ਟੂਕ ਅਨੇਕ ਤਵਨ ਕੌ ਕੀਨੋ ॥
टूक अनेक तवन कौ कीनो ॥

त्याचे अनेक तुकडे तुकडे

ਡਾਰਿ ਦੇਗ ਕੇ ਭੀਤਰ ਦੀਨੋ ॥
डारि देग के भीतर दीनो ॥

आणि खड्ड्यात फेकून दिले.

ਨਿਜੁ ਪਤਿ ਬੋਲਿ ਧਾਮ ਮੈ ਲਯੋ ॥
निजु पति बोलि धाम मै लयो ॥

(मग) पतीला घरी बोलावले

ਭਛ ਭਾਖਿ ਆਗੇ ਧਰਿ ਦਯੋ ॥੧੦॥
भछ भाखि आगे धरि दयो ॥१०॥

आणि 'खा' म्हटलं आणि त्याच्यासमोर ठेवलं. 10.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਮਦਰਾ ਮਾਝ ਚੁਆਇ ਤਿਹ ਮਦ ਕਰਿ ਪ੍ਰਯਾਯੋ ਪੀਯ ॥
मदरा माझ चुआइ तिह मद करि प्रयायो पीय ॥

वाइनमध्ये (तिचे मांस) घाला, मग ती वाइन पतीला दिली.

ਲਹਿ ਬਾਰੁਨਿ ਮੂਰਖਿ ਪਿਯੋ ਭੇਦ ਨ ਸਮਝ੍ਯੋ ਜੀਯ ॥੧੧॥
लहि बारुनि मूरखि पियो भेद न समझ्यो जीय ॥११॥

त्या मूर्खाने त्याला दारू समजुन प्यायली आणि त्याच्या मनातला फरक समजला नाही. 11.

ਹਾਡੀ ਤੁਚਾ ਗਿਲੋਲ ਕੈ ਦੀਨੀ ਡਾਰਿ ਚਲਾਇ ॥
हाडी तुचा गिलोल कै दीनी डारि चलाइ ॥

हाडे आणि हाडे गोफणीत टाकण्यात आली

ਰਹਤ ਮਾਸੁ ਦਾਨਾ ਭਏ ਅਸ੍ਵਨ ਦਯੋ ਖਵਾਇ ॥੧੨॥
रहत मासु दाना भए अस्वन दयो खवाइ ॥१२॥

आणि बाकीचे मांस धान्यात टाकून घोड्यांना खायला दिले. 12.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਤਾ ਸੋ ਰਤਿ ਜਿਨ ਜਾਨਿ ਨ ਕਰੀ ॥
ता सो रति जिन जानि न करी ॥

एक व्यक्ती जो जाणूनबुजून त्याच्याशी खेळला नाही,

ਤਾ ਪਰ ਅਧਿਕ ਕੋਪ ਤ੍ਰਿਯ ਭਰੀ ॥
ता पर अधिक कोप त्रिय भरी ॥

त्या बाईला त्याचा खूप राग आला.

ਹੈ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਤਿਹ ਮਾਸ ਖਵਾਯੋ ॥
है न्रिप को तिह मास खवायो ॥

राजाच्या घोड्यांना (त्याचे) मांस दिले,

ਮੂਰਖ ਨਾਹਿ ਨਾਹਿ ਕਛੁ ਪਾਯੋ ॥੧੩॥
मूरख नाहि नाहि कछु पायो ॥१३॥

पण मूर्ख राजाला ('नाही') काहीच समजले नाही. 13.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਤੇਈਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੨੩॥੪੨੫੪॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ तेईस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२२३॥४२५४॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्राच्या मंत्री भूप संवादाच्या २२३ व्या अध्यायाचा समारोप येथे आहे, सर्व शुभ आहे. २२३.४२५४. चालते

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਬਿਸਨ ਕੇਤੁ ਰਾਜਾ ਬਡੋ ਜੂਨਾਗੜ ਕੋ ਈਸ ॥
बिसन केतु राजा बडो जूनागड़ को ईस ॥

जुनागढचा भगवान बिसन केतू हा एक महान राजा होता.

ਇੰਦ੍ਰ ਚੰਦ੍ਰ ਸੌ ਰਾਜ ਧੌ ਅਲਕਿਸ ਕੈ ਜਗਦੀਸ ॥੧॥
इंद्र चंद्र सौ राज धौ अलकिस कै जगदीस ॥१॥

तो राजा इंद्र किंवा चंद्रासारखा होता किंवा कुबेरासारखा होता किंवा तो जगाचा स्वामी होता. १.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਸ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਪਰਾਰਿ ਕਲਾ ਤਾ ਕੀ ਤ੍ਰਿਯ ॥
स्री त्रिपरारि कला ता की त्रिय ॥

त्यांची पत्नी त्रिपुरारी कला होती

ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਸਿ ਰਾਖ੍ਯੋ ਜਿਨ ਕਰਿ ਪਿਯ ॥
मन क्रम बसि राख्यो जिन करि पिय ॥

जिने पतीला मनाने आणि कृतीने जिंकले होते.

ਅਧਿਕ ਤਰੁਨਿ ਕੋ ਰੂਪ ਬਿਰਾਜੈ ॥
अधिक तरुनि को रूप बिराजै ॥

त्या बाईला खूप सौंदर्य होते

ਸ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿ ਨਿਰਖਿ ਦੁਤਿ ਲਾਜੈ ॥੨॥
स्री त्रिपुरारि निरखि दुति लाजै ॥२॥

ज्याची प्रतिमा पाहून शिवाचीही ('त्रिपुरारी') लाज वाटायची. 2.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਨਵਲ ਕੁਅਰ ਇਕ ਸਾਹੁ ਕੋ ਪੂਤ ਰਹੈ ਸੁਕੁਮਾਰ ॥
नवल कुअर इक साहु को पूत रहै सुकुमार ॥

नवल कुमार हा शहाचा सज्जन मुलगा होता.

ਰੀਝ ਰਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿ ਕਲਾ ਤਾ ਕੋ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ॥੩॥
रीझ रही त्रिपुरारि कला ता को रूप निहारि ॥३॥

त्याचे रूप पाहून त्रिपुरी कला मोहित झाली. 3.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल: