श्री दसाम ग्रंथ

पान - 85


ਦਉਰ ਦਈ ਅਰਿ ਕੇ ਮੁਖਿ ਮੈ ਕਟਿ ਓਠ ਦਏ ਜਿਮੁ ਲੋਹ ਕੌ ਛੈਨੀ ॥
दउर दई अरि के मुखि मै कटि ओठ दए जिमु लोह कौ छैनी ॥

ती पुढे धावली आणि शत्रूच्या तोंडावर मारली आणि छिन्नी लोखंडाला कापते तसे त्याचे ओठ कापले.

ਦਾਤ ਗੰਗਾ ਜਮੁਨਾ ਤਨ ਸਿਆਮ ਸੋ ਲੋਹੂ ਬਹਿਓ ਤਿਨ ਮਾਹਿ ਤ੍ਰਿਬੈਨੀ ॥੯੭॥
दात गंगा जमुना तन सिआम सो लोहू बहिओ तिन माहि त्रिबैनी ॥९७॥

त्या राक्षसाचे शरीर काळे होते आणि गंगा आणि यमुनेसारखे दात लाल रक्ताने मिळून तिन्ही रंग त्रिबेणीचे रूप धारण केले होते.

ਘਾਉ ਲਗੈ ਰਿਸ ਕੈ ਦ੍ਰਿਗ ਧੂਮ੍ਰ ਸੁ ਕੈ ਬਲਿ ਆਪਨੋ ਖਗੁ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥
घाउ लगै रिस कै द्रिग धूम्र सु कै बलि आपनो खगु संभारिओ ॥

स्वत:ला घायाळ झालेले पाहून धुमर लोचनने मोठ्या ताकदीने तलवारीचा ताबा घेतला.

ਬੀਸ ਪਚੀਸਕੁ ਵਾਰ ਕਰੇ ਤਿਨ ਕੇਹਰਿ ਕੋ ਪਗੁ ਨੈਕੁ ਨ ਹਾਰਿਓ ॥
बीस पचीसकु वार करे तिन केहरि को पगु नैकु न हारिओ ॥

राक्षसाने वीस ते पंचवीस वार केले, पण सिंहाने एक पाऊलही मागे घेतले नाही.

ਧਾਇ ਗਦਾ ਗਹਿ ਫੋਰਿ ਕੈ ਫਉਜ ਕੋ ਘਾਉ ਸਿਵਾ ਸਿਰਿ ਦੈਤ ਕੇ ਮਾਰਿਓ ॥
धाइ गदा गहि फोरि कै फउज को घाउ सिवा सिरि दैत के मारिओ ॥

देवीने तिची गदा धरून शत्रूच्या सैन्याला फाटा देत धुमर लोचन राक्षसाच्या डोक्यावर असा प्रहार केला.

ਸ੍ਰਿੰਗ ਧਰਾਧਰ ਊਪਰ ਕੋ ਜਨੁ ਕੋਪ ਪੁਰੰਦ੍ਰ ਨੈ ਬਜ੍ਰ ਪ੍ਰਹਾਰਿਓ ॥੯੮॥
स्रिंग धराधर ऊपर को जनु कोप पुरंद्र नै बज्र प्रहारिओ ॥९८॥

ज्याप्रमाणे इंद्राने प्रचंड क्रोधाने आपल्या वज्र या शस्त्राने डोंगरी किल्ल्यावर हल्ला केला.

ਲੋਚਨ ਧੂਮ ਉਠੈ ਕਿਲਕਾਰ ਲਏ ਸੰਗ ਦੈਤਨ ਕੇ ਕੁਰਮਾ ॥
लोचन धूम उठै किलकार लए संग दैतन के कुरमा ॥

धुमर लोकान, मोठ्याने ओरडत आणि आपल्या सैन्याला सोबत घेऊन,

ਗਹਿ ਪਾਨਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਅਚਾਨਕ ਤਾਨਿ ਲਗਾਈ ਹੈ ਕੇਹਰਿ ਕੇ ਉਰ ਮਾ ॥
गहि पानि क्रिपान अचानक तानि लगाई है केहरि के उर मा ॥

हातात तलवार धरून सिंहाच्या अंगावर अचानक प्रहार झाला.

ਹਰਿ ਚੰਡਿ ਲਇਓ ਬਰਿ ਕੈ ਕਰ ਤੇ ਅਰੁ ਮੂੰਡ ਕਟਿਓ ਅਸੁਰੰ ਪੁਰ ਮਾ ॥
हरि चंडि लइओ बरि कै कर ते अरु मूंड कटिओ असुरं पुर मा ॥

दुसरीकडे चांदनीने आपल्या हाताने तलवारीने धुमर लोचनचे मस्तक कापून राक्षसांवर फेकले.

ਮਾਨੋ ਆਂਧੀ ਬਹੇ ਧਰਨੀ ਪਰ ਛੂਟੀ ਖਜੂਰ ਤੇ ਟੂਟ ਪਰਿਓ ਖੁਰਮਾ ॥੯੯॥
मानो आंधी बहे धरनी पर छूटी खजूर ते टूट परिओ खुरमा ॥९९॥

ज्याप्रमाणे हिंसक वादळात, ताडीच्या झाडापासून तुटल्यानंतर तारीख खूप दूर पडते.99.,

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा,

ਧੂਮ੍ਰ ਨੈਨ ਜਬ ਮਾਰਿਓ ਦੇਵੀ ਇਹ ਪਰਕਾਰ ॥
धूम्र नैन जब मारिओ देवी इह परकार ॥

जेव्हा देवीने धुमर लोचनचा अशा प्रकारे वध केला.

ਅਸੁਰ ਸੈਨ ਬਿਨੁ ਚੈਨ ਹੁਇ ਕੀਨੋ ਹਾਹਾਕਾਰ ॥੧੦੦॥
असुर सैन बिनु चैन हुइ कीनो हाहाकार ॥१००॥

दैत्यांचे सैन्य, विस्मित होऊन, मोठ्याने शोक करीत होते.100.,

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਉਕਤਿ ਬਿਲਾਸ ਧੂਮ੍ਰ ਨੈਨ ਬਧਹਿ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩॥
इति स्री मारकंडे पुराणे चंडी चरित्र उकति बिलास धूम्र नैन बधहि नाम त्रितीआ धिआइ समापतम सतु सुभम सतु ॥३॥

मार्कंडेय पुराणातील चंडी चरित्र उकती बिलासच्या धुमर लोचनचा वध या शीर्षकाच्या तिसऱ्या प्रकरणाचा शेवट ३.,

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥
स्वैया ॥

स्वय्या,

ਸੋਰੁ ਸੁਨਿਓ ਜਬ ਦੈਤਨ ਕੋ ਤਬ ਚੰਡਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਚੀ ਅਖੀਆਂ ॥
सोरु सुनिओ जब दैतन को तब चंडि प्रचंड तची अखीआं ॥

जेव्हा शक्तिशाली चंडीने राक्षसांचा कोप ऐकला तेव्हा तिचे डोळे क्रोधाने लाल झाले.

ਹਰ ਧਿਆਨ ਛੁਟਿਓ ਮੁਨਿ ਕੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਧੁਨਿ ਟੂਟਿ ਖਗੇਸ ਗਈ ਪਖੀਆਂ ॥
हर धिआन छुटिओ मुनि को सुनि कै धुनि टूटि खगेस गई पखीआं ॥

आवाजाने शिवाचे चिंतन तुटले आणि विचलित झाल्यामुळे पंखांचे उड्डाण मंद झाले.

ਦ੍ਰਿਗ ਜੁਆਲ ਬਢੀ ਬੜਵਾਨਲ ਜਿਉ ਕਵਿ ਨੇ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਕੀ ਲਖੀਆਂ ॥
द्रिग जुआल बढी बड़वानल जिउ कवि ने उपमा तिह की लखीआं ॥

देवीच्या डोळ्यांतील अग्नीमुळे, राक्षसांच्या सैन्याची राख झाली, कवीने या अनोख्यातेची कल्पना केली.

ਸਭੁ ਛਾਰ ਭਇਓ ਦਲੁ ਦਾਨਵ ਕੋ ਜਿਮੁ ਘੂਮਿ ਹਲਾਹਲ ਕੀ ਮਖੀਆਂ ॥੧੦੧॥
सभु छार भइओ दलु दानव को जिमु घूमि हलाहल की मखीआं ॥१०१॥

ज्याप्रमाणे मधमाश्या विषारी सोमोकने नष्ट होतात त्याप्रमाणे सर्व राक्षस-सैन्य राख झाले.101.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा,

ਅਉਰ ਸਕਲ ਸੈਨਾ ਜਰੀ ਬਚਿਓ ਸੁ ਏਕੈ ਪ੍ਰੇਤੁ ॥
अउर सकल सैना जरी बचिओ सु एकै प्रेतु ॥

एक राक्षस सोडून इतर सर्व सैन्य जाळले.

ਚੰਡਿ ਬਚਾਇਓ ਜਾਨਿ ਕੈ ਅਉਰਨ ਮਾਰਨ ਹੇਤੁ ॥੧੦੨॥
चंडि बचाइओ जानि कै अउरन मारन हेतु ॥१०२॥

इतरांना मारण्यासाठी चंडीने जाणूनबुजून त्याला वाचवले होते.102.,

ਭਾਜਿ ਨਿਸਾਚਰ ਮੰਦ ਮਤਿ ਕਹੀ ਸੁੰਭ ਪਹਿ ਜਾਇ ॥
भाजि निसाचर मंद मति कही सुंभ पहि जाइ ॥

मूर्ख राक्षस पळून गेला आणि राजा सुंभला म्हणाला,

ਧੂਮ੍ਰ ਨੈਨ ਸੈਨਾ ਸਹਿਤ ਡਾਰਿਓ ਚੰਡਿ ਖਪਾਇ ॥੧੦੩॥
धूम्र नैन सैना सहित डारिओ चंडि खपाइ ॥१०३॥

चंडीने आपल्या सैन्यासह धुमर लोचनचा नाश केला.103.