श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1193


ਹੋ ਦਾਤਨ ਲੇਤ ਉਠਾਇ ਸਿਵਹਿ ਬਿਸਰਾਇ ਕੈ ॥੧੮॥
हो दातन लेत उठाइ सिवहि बिसराइ कै ॥१८॥

म्हणून तुम्ही शिवाला विसरून दातांनी त्याला उचलून घ्या. १८.

ਕਬਿਤੁ ॥
कबितु ॥

कंपार्टमेंट:

ਔਰਨੁਪਦੇਸ ਕਰੈ ਆਪੁ ਧ੍ਯਾਨ ਕੌ ਨ ਧਰੈ ਲੋਗਨ ਕੌ ਸਦਾ ਤ੍ਯਾਗ ਧਨ ਕੋ ਦ੍ਰਿੜਾਤ ਹੈ ॥
औरनुपदेस करै आपु ध्यान कौ न धरै लोगन कौ सदा त्याग धन को द्रिड़ात है ॥

तो इतरांना उपदेश करतो, परंतु तो स्वतःकडे लक्ष देत नाही आणि लोकांना संपत्तीचा त्याग करण्याचा निश्चय करतो.

ਤੇਹੀ ਧਨ ਲੋਭ ਊਚ ਨੀਚਨ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰ ਦ੍ਵਾਰ ਲਾਜ ਕੌ ਤ੍ਯਾਗ ਜੇਹੀ ਤੇਹੀ ਪੈ ਘਿਘਾਤ ਹੈ ॥
तेही धन लोभ ऊच नीचन के द्वार द्वार लाज कौ त्याग जेही तेही पै घिघात है ॥

त्या संपत्तीच्या लोभाने तो आपली लज्जा सोडून सर्वांसमोर चकरा मारत उच्च आणि नीचतेकडे जातो.

ਕਹਤ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਮ ਰਹਤ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਖਰੇ ਚਾਕਰੀ ਮਲੇਛਨ ਕੀ ਕੈ ਕੈ ਟੂਕ ਖਾਤ ਹੈ ॥
कहत पवित्र हम रहत अपवित्र खरे चाकरी मलेछन की कै कै टूक खात है ॥

तो म्हणतो की मी शुद्ध राहतो, (पण मी) अत्यंत अपवित्र आहे (कारण) मी सुताराचे काम करून भंगार खातो.

ਬਡੇ ਅਸੰਤੋਖੀ ਹੈਂ ਕਹਾਵਤ ਸੰਤੋਖੀ ਮਹਾ ਏਕ ਦ੍ਵਾਰ ਛਾਡਿ ਮਾਗਿ ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰ ਜਾਤ ਹੈ ॥੧੯॥
बडे असंतोखी हैं कहावत संतोखी महा एक द्वार छाडि मागि द्वारे द्वार जात है ॥१९॥

(तुम्ही) फार अतृप्त आहात, (परंतु तुम्ही स्वतःला म्हणता) अतिशय समाधानी आहात (कारण तुम्ही) देवाचे एक दार सोडून घरोघरी भीक मागत फिरता. 19.

ਮਾਟੀ ਕੇ ਸਿਵ ਬਨਾਏ ਪੂਜਿ ਕੈ ਬਹਾਇ ਆਏ ਆਇ ਕੈ ਬਨਾਏ ਫੇਰਿ ਮਾਟੀ ਕੇ ਸੁਧਾਰਿ ਕੈ ॥
माटी के सिव बनाए पूजि कै बहाइ आए आइ कै बनाए फेरि माटी के सुधारि कै ॥

(तुम्ही) या आणि मातीचे शिव बनवून पूजा करा आणि मग येऊन माती मळून घ्या आणि (अधिक).

ਤਾ ਕੇ ਪਾਇ ਪਰਿਯੋ ਮਾਥੋ ਘਰੀ ਦ੍ਵੈ ਰਗਰਿਯੋ ਐ ਰੇ ਤਾ ਮੈ ਕਹਾ ਹੈ ਰੇ ਦੈ ਹੈ ਤੋਹਿ ਕੌ ਬਿਚਾਰਿ ਕੈ ॥
ता के पाइ परियो माथो घरी द्वै रगरियो ऐ रे ता मै कहा है रे दै है तोहि कौ बिचारि कै ॥

तो त्या (मूर्तीच्या) पाया पडतो आणि दोन तास कपाळाला घासतो, अरे (मूर्खा!) त्यांच्यात काय आहे ते तुला कोण देईल?

ਲਿੰਗ ਕੀ ਤੂ ਪੂਜਾ ਕਰੈ ਸੰਭੁ ਜਾਨਿ ਪਾਇ ਪਰੈ ਸੋਈ ਅੰਤ ਦੈ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕਰ ਮੈ ਨਿਕਾਰਿ ਕੈ ॥
लिंग की तू पूजा करै संभु जानि पाइ परै सोई अंत दै है तेरे कर मै निकारि कै ॥

तुम्ही (त्याच्या) लिंगाची पूजा करा आणि शिव म्हणून तुमच्या पाया पडा. (मग) तो शेवटी ते काढून तुला देईल.

ਦੁਹਿਤਾ ਕੌ ਦੈ ਹੈ ਕੀ ਤੂ ਆਪਨ ਖਬੈ ਹੈ ਤਾ ਕੌ ਯੌ ਹੀ ਤੋਹਿ ਮਾਰਿ ਹੈ ਰੇ ਸਦਾ ਸਿਵ ਖ੍ਵਾਰਿ ਕੈ ॥੨੦॥
दुहिता कौ दै है की तू आपन खबै है ता कौ यौ ही तोहि मारि है रे सदा सिव ख्वारि कै ॥२०॥

तुम्ही ते (लिंग) कन्येला द्याल की स्वतः खाणार? अशाप्रकारे शिव (देव) तुम्हाला नेहमी मारतील. 20.

ਬਿਜੈ ਛੰਦ ॥
बिजै छंद ॥

बिजय चंद:

ਪਾਹਨ ਕੌ ਸਿਵ ਤੂ ਜੋ ਕਹੈ ਪਸੁ ਯਾ ਤੇ ਕਛੂ ਤੁਹਿ ਹਾਥ ਨ ਐ ਹੈ ॥
पाहन कौ सिव तू जो कहै पसु या ते कछू तुहि हाथ न ऐ है ॥

अरे मुर्खा! दगडाला शिव म्हणणारे तुम्ही, पण त्यातून तुम्हाला काहीच वाटत नाही.

ਤ੍ਰੈਯਕ ਜੋਨਿ ਜੁ ਆਪੁ ਪਰਾ ਹਸਿ ਕੈ ਤੁਹਿ ਕੋ ਕਹੁ ਕਾ ਬਰੁ ਦੈ ਹੈ ॥
त्रैयक जोनि जु आपु परा हसि कै तुहि को कहु का बरु दै है ॥

जो कुटिल जूनमध्ये पडलेला आहे, तो आनंदी होईल आणि तुम्हाला आशीर्वाद देईल.

ਆਪਨ ਸੋ ਕਰਿ ਹੈ ਕਬਹੂੰ ਤੁਹਿ ਪਾਹਨ ਕੀ ਪਦਵੀ ਤਬ ਪੈ ਹੈ ॥
आपन सो करि है कबहूं तुहि पाहन की पदवी तब पै है ॥

तो तुम्हाला स्वतःसारखा बनवेल, मग (तुला) दगडाची स्थिती मिळेल.

ਜਾਨੁ ਰੇ ਜਾਨੁ ਅਜਾਨ ਮਹਾ ਫਿਰਿ ਜਾਨ ਗਈ ਕਛੁ ਜਾਨਿ ਨ ਜੈ ਹੈ ॥੨੧॥
जानु रे जानु अजान महा फिरि जान गई कछु जानि न जै है ॥२१॥

महान मूर्ख! समजून घ्या जर आत्मा गेला तर तुम्हाला काहीच कळणार नाही. २१.

ਬੈਸ ਗਈ ਲਰਿਕਾਪਨ ਮੋ ਤਰੁਨਾਪਨ ਮੈ ਨਹਿ ਨਾਮ ਲਯੋ ਰੇ ॥
बैस गई लरिकापन मो तरुनापन मै नहि नाम लयो रे ॥

धिक्कार! (प्रथम तुझे) वय बालपणीच गेले आणि तारुण्यात (तू) त्याचे नाव घेतले नाही.

ਔਰਨ ਦਾਨ ਕਰਾਤ ਰਹਾ ਕਰ ਆਪ ਉਠਾਇ ਨ ਦਾਨ ਦਯੋ ਰੇ ॥
औरन दान करात रहा कर आप उठाइ न दान दयो रे ॥

(तुम्ही) इतरांकडून दान घ्यायचो, पण हात वर करून कोणाला दान दिले नाही.

ਪਾਹਨ ਕੋ ਸਿਰ ਨ੍ਰਯਾਤਨ ਤੈ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਕੌ ਸਿਰ ਨ੍ਰਯਾਤ ਭਯੋ ਰੇ ॥
पाहन को सिर न्रयातन तै परमेस्वर कौ सिर न्रयात भयो रे ॥

तुम्ही दगडापुढे डोके टेकवले आणि देवाचे मस्तक खाली केले.

ਕਾਮਹਿ ਕਾਮ ਫਸਾ ਘਰ ਕੇ ਜੜ ਕਾਲਹਿ ਕਾਲ ਕੈ ਕਾਲ ਗਯੋ ਰੇ ॥੨੨॥
कामहि काम फसा घर के जड़ कालहि काल कै काल गयो रे ॥२२॥

अरे मुर्खा! (तुम्ही) घरातील कामात अडकून राहिलात आणि दैनंदिन कामे करण्यात वेळ घालवला. 22.

ਦ੍ਵੈਕ ਪੁਰਾਨਨ ਕੌ ਪੜਿ ਕੈ ਤੁਮ ਫੂਲਿ ਗਏ ਦਿਜ ਜੂ ਜਿਯ ਮਾਹੀ ॥
द्वैक पुरानन कौ पड़ि कै तुम फूलि गए दिज जू जिय माही ॥

ब्राह्मण! दोन पुराणे वाचून तुमचे मन भरून आले आहे.

ਸੋ ਨ ਪੁਰਾਨ ਪੜਾ ਜਿਹ ਕੇ ਇਹ ਠੌਰ ਪੜੇ ਸਭ ਪਾਪ ਪਰਾਹੀ ॥
सो न पुरान पड़ा जिह के इह ठौर पड़े सभ पाप पराही ॥

परंतु त्याने पुराण वाचले नाही, ज्याच्या वाचनाने या जगातील सर्व पापे नष्ट होतात.

ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਇ ਕਰੋ ਤਪਸਾ ਦਿਨ ਰੈਨਿ ਬਸੈ ਜਿਯਰਾ ਧਨ ਮਾਹੀ ॥
डिंभ दिखाइ करो तपसा दिन रैनि बसै जियरा धन माही ॥

तुम्ही दांभिकता दाखवता आणि तपश्चर्या करता, (परंतु) मन रात्रंदिवस धनात वास करते.

ਮੂਰਖ ਲੋਗ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰੈ ਇਨ ਬਾਤਨ ਕੌ ਹਮ ਮਾਨਤ ਨਾਹੀ ॥੨੩॥
मूरख लोग प्रमान करै इन बातन कौ हम मानत नाही ॥२३॥

मूर्ख लोक (तुमचे शब्द) अस्सल मानतात, परंतु आम्ही या गोष्टींवर विश्वास ठेवत नाही. 23.

ਕਾਹੇ ਕੋ ਕਾਜ ਕਰੋ ਇਤਨੀ ਤੁਮ ਪਾਹਨ ਕੋ ਕਿਹ ਕਾਜ ਪੁਜਾਵੋ ॥
काहे को काज करो इतनी तुम पाहन को किह काज पुजावो ॥

कोणत्या कामासाठी तुम्ही एवढी पूजा (पूजा) करता आणि कशासाठी दगडाची पूजा करता.

ਕਾਹੇ ਕੋ ਡਿੰਭ ਕਰੋ ਜਗ ਮੈ ਇਹ ਲੋਕ ਗਯੋ ਪਰਲੋਕ ਗਵਾਵੋ ॥
काहे को डिंभ करो जग मै इह लोक गयो परलोक गवावो ॥

जगात तुम्ही कशासाठी दांभिकता करता? (तुमच्या) लोकांचा नाश झाला (आता) परलोकही नष्ट होईल.

ਝੂਠੇ ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਉਪਦੇਸ ਕਰੋ ਜੋਊ ਚਾਹਤ ਹੋ ਧਨ ਲੌ ਹਰਖਾਵੋ ॥
झूठे न मंत्र उपदेस करो जोऊ चाहत हो धन लौ हरखावो ॥

(मला) खोटे मंत्र शिकवू नका. तुम्हाला पाहिजे तितके पैसे घेऊन आनंदी रहा.

ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਨ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿਯੋ ਸੁ ਦਿਯੋ ਬਹੁਰੌ ਹਮ ਕੌ ਨ ਸਿਖਾਵੋ ॥੨੪॥
राज कुमारन मंत्र दियो सु दियो बहुरौ हम कौ न सिखावो ॥२४॥

राजकुमारांना जो मंत्र दिला होता तो दिला होता, पण नंतर आम्हाला कोणताही (मंत्र) शिकवू नका. २४.

ਦਿਜ ਬਾਚ ॥
दिज बाच ॥

ब्राह्मण म्हणाला:

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਕਹਾ ਬਿਪ੍ਰ ਸੁਨੁ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੀ ॥
कहा बिप्र सुनु राज दुलारी ॥

ब्राह्मण म्हणाला, हे राजकुमारी! ऐका

ਤੈ ਸਿਵ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥
तै सिव की महिमा न बिचारी ॥

शिवाचा महिमा तू मानला नाहीस.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨ ਰੁਦ੍ਰ ਜੂ ਦੇਵਾ ॥
ब्रहमा बिसन रुद्र जू देवा ॥

ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव इत्यादी जे देव आहेत,

ਇਨ ਕੀ ਸਦਾ ਕੀਜਿਯੈ ਸੇਵਾ ॥੨੫॥
इन की सदा कीजियै सेवा ॥२५॥

या (देवांची) सेवा नेहमी करावी. २५.

ਤੈ ਯਾ ਕੇ ਭੇਵਹਿ ਨ ਪਛਾਨੈ ॥
तै या के भेवहि न पछानै ॥

तुम्ही त्यांच्यातील फरक ओळखला नाही

ਮਹਾ ਮੂੜ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਖਾਨੈ ॥
महा मूड़ इह भाति बखानै ॥

आणि ती मोठ्या मूर्खासारखी ढोंग करते.

ਇਨ ਕੋ ਪਰਮ ਪੁਰਾਤਨ ਜਾਨਹੁ ॥
इन को परम पुरातन जानहु ॥

या (देवांना) अतिप्राचीन समजा

ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਮਨ ਮਹਿ ਪਹਿਚਾਨਹੁ ॥੨੬॥
परम पुरख मन महि पहिचानहु ॥२६॥

आणि (त्यांना) तुमच्या मनातील सर्वोच्च पुरुष समजा. २६.

ਹਮ ਹੈ ਕੁਅਰਿ ਬਿਪ੍ਰ ਬ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ॥
हम है कुअरि बिप्र ब्रत धारी ॥

ओ राज कुमारी! मी ब्रतधारी ब्राह्मण आहे

ਊਚ ਨੀਚ ਸਭ ਕੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ॥
ऊच नीच सभ के हितकारी ॥

आणि मी उच्च आणि नीच सर्वांचा उपकारक आहे.

ਜਿਸੀ ਕਿਸੀ ਕਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਾਵੈ ॥
जिसी किसी कह मंत्र सिखावै ॥

ज्याला मी मंत्र (ज्ञान) शिकवतो,

ਮਹਾ ਕ੍ਰਿਪਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਾਵੈ ॥੨੭॥
महा क्रिपन ते दान करावै ॥२७॥

आणि मला मोठ्या कंजूषांकडून दान मिळते. २७.

ਕੁਅਰਿ ਬਾਚ ॥
कुअरि बाच ॥

राज कुमारी म्हणाल्या:

ਮੰਤ੍ਰ ਦੇਤ ਸਿਖ ਅਪਨ ਕਰਤ ਹਿਤ ॥
मंत्र देत सिख अपन करत हित ॥

तुम्ही सेवक बनवण्यासाठी मंत्र देता

ਜ੍ਯੋਂ ਤ੍ਯੋਂ ਭੇਟ ਲੈਤ ਤਾ ਤੇ ਬਿਤ ॥
ज्यों त्यों भेट लैत ता ते बित ॥

आणि त्यांच्याकडून धर्मादाय कसे घेता.

ਸਤਿ ਬਾਤ ਤਾ ਕਹ ਨ ਸਿਖਾਵਹੁ ॥
सति बात ता कह न सिखावहु ॥

त्यांना खरी गोष्ट शिकवली जात नाही.

ਤਾਹਿ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਗਵਾਵਹੁ ॥੨੮॥
ताहि लोक परलोक गवावहु ॥२८॥

(अशा प्रकारे) ते त्यांचे लोक आणि नंतरचे जीवन गमावतात. २८.

ਸੁਨਹੁ ਬਿਪ ਤੁਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇਤ ਜਿਹ ॥
सुनहु बिप तुम मंत्र देत जिह ॥

हे ब्राह्मण! तुम्ही कोणाला मंत्र देता ते ऐका

ਲੂਟਿ ਲੇਤ ਤਿਹ ਘਰ ਬਿਧਿ ਜਿਹ ਕਿਹ ॥
लूटि लेत तिह घर बिधि जिह किह ॥

तुम्ही त्यांची घरे एका मार्गाने लुटता.