श्री दसाम ग्रंथ

पान - 937


ਜਨੁ ਸਾਵਕ ਸਾਯਕ ਕੇ ਮਾਰੇ ॥
जनु सावक सायक के मारे ॥

त्याच्या दिसण्यावर शिकारीला हरणाच्या नजरेसारखा प्रभाव होता.

ਚਿਤ ਮੈ ਅਧਿਕ ਰੀਝ ਕੇ ਰਹੈ ॥
चित मै अधिक रीझ के रहै ॥

(ती) चितमध्ये खूप आनंदी राहते

ਰਾਝਨ ਰਾਝਨ ਮੁਖ ਤੇ ਕਹੈ ॥੨॥
राझन राझन मुख ते कहै ॥२॥

ते त्याच्यासाठी तळमळत असत आणि नेहमी 'रांझा, रांझा' म्हणत.

ਕਰਮ ਕਾਲ ਤਹ ਐਸੋ ਭਯੋ ॥
करम काल तह ऐसो भयो ॥

असे कॉल चालू होते

ਤੌਨੇ ਦੇਸ ਕਾਲ ਪਰ ਗਯੋ ॥
तौने देस काल पर गयो ॥

एक वेळ अशी होती की देशात दुष्काळ पडला होता.

ਜਿਯਤ ਨ ਕੌ ਨਰ ਬਚਿਯੋ ਨਗਰ ਮੈ ॥
जियत न कौ नर बचियो नगर मै ॥

शहरातून एकही माणूस जिवंत राहिला नाही.

ਸੋ ਉਬਰਿਯੋ ਜਾ ਕੇ ਧਨੁ ਘਰ ਮੈ ॥੩॥
सो उबरियो जा के धनु घर मै ॥३॥

पुष्कळ लोक मृत्यूपासून वाचले नाहीत आणि केवळ श्रीमंत लोकच वाचले.(3)

ਚਿਤ੍ਰ ਦੇਵਿ ਇਕ ਰਾਨਿ ਨਗਰ ਮੈ ॥
चित्र देवि इक रानि नगर मै ॥

नगरात चित्रा देवी नावाची एक राणी होती.

ਰਾਝਾ ਏਕ ਪੂਤ ਤਿਹ ਘਰ ਮੈ ॥
राझा एक पूत तिह घर मै ॥

नगरात चित्रादेवी नावाची एक राणी राहत होती, जिला रांजा नावाचा मुलगा होता.

ਤਾ ਕੇ ਔਰ ਨ ਬਚਿਯੋ ਕੋਈ ॥
ता के और न बचियो कोई ॥

त्यापैकी कोणीही वाचले नाही.

ਮਾਇ ਪੂਤ ਵੈ ਬਾਚੇ ਦੋਈ ॥੪॥
माइ पूत वै बाचे दोई ॥४॥

त्या दोघांशिवाय, आई आणि मुलगा, कोणीही जिवंत राहिले नाही.

ਰਨਿਯਹਿ ਭੂਖ ਅਧਿਕ ਜਬ ਜਾਗੀ ॥
रनियहि भूख अधिक जब जागी ॥

भुकेने राणीला त्रास दिला तेव्हा,

ਤਾ ਕੌ ਬੇਚਿ ਮੇਖਲਾ ਸਾਜੀ ॥
ता कौ बेचि मेखला साजी ॥

जेव्हा भुकेने स्त्रीला त्रास दिला तेव्हा तिने एक योजना विचार केला.

ਨਿਤਿ ਪੀਸਨ ਪਰ ਦ੍ਵਾਰੇ ਜਾਵੈ ॥
निति पीसन पर द्वारे जावै ॥

ती रोज इतरांच्या दारात दळायला (धान्य) जात असे.

ਜੂਠ ਚੂਨ ਚੌਕਾ ਚੁਨਿ ਖਾਵੈ ॥੫॥
जूठ चून चौका चुनि खावै ॥५॥

ती इतर घरी पीठ दळायला जायची आणि तिथले उरलेले ते खायला घरी आणायचे.(5)

ਐਸੇ ਹੀ ਭੂਖਨ ਮਰਿ ਗਈ ॥
ऐसे ही भूखन मरि गई ॥

ती अशी भुकेने मेली.

ਪੁਨਿ ਬਿਧਿ ਤਹਾ ਬ੍ਰਿਸਟਿ ਅਤਿ ਦਈ ॥
पुनि बिधि तहा ब्रिसटि अति दई ॥

मग विधाताने तिथे खूप पाऊस पाडला.

ਸੂਕੇ ਭਏ ਹਰੇ ਜਨੁ ਸਾਰੇ ॥
सूके भए हरे जनु सारे ॥

जणू सर्व हिरवे सुकले

ਬਹੁਰਿ ਜੀਤ ਕੇ ਬਜੇ ਨਗਾਰੇ ॥੬॥
बहुरि जीत के बजे नगारे ॥६॥

आणि मग जीतची गाणी वाजू लागली. 6.

ਤਹਾ ਏਕ ਰਾਝਾ ਹੀ ਉਬਰਿਯੋ ॥
तहा एक राझा ही उबरियो ॥

एकच रांझा उरला होता.

ਔਰ ਲੋਗ ਸਭ ਤਹ ਕੋ ਮਰਿਯੋ ॥
और लोग सभ तह को मरियो ॥

अशा प्रकारे तिने तिची भूक दूर केली आणि मग अचानक सर्वशक्तिमान

ਰਾਝੋ ਜਾਟ ਹੇਤ ਤਿਨ ਪਾਰਿਯੋ ॥
राझो जाट हेत तिन पारियो ॥

जाटांनी (खरेदी) व्याजाने रांझे वाढवले

ਪੂਤ ਭਾਵ ਤੇ ਤਾਹਿ ਜਿਯਾਰਿਯੋ ॥੭॥
पूत भाव ते ताहि जियारियो ॥७॥

एक परोपकारी निरीक्षण होते; जे कोरडे होते ते सर्व हिरवे झाले (7)

ਪੂਤ ਜਾਟ ਕੋ ਸਭ ਕੋ ਜਾਨੈ ॥
पूत जाट को सभ को जानै ॥

(आता) सर्वजण (त्याला) जाटाचा मुलगा मानत होते.

ਤਿਸ ਤੇ ਕੋਊ ਨ ਰਹਿਯੋ ਪਛਾਨੈ ॥
तिस ते कोऊ न रहियो पछानै ॥

आता सर्वांना समजले की तो (रांझा) जाटाचा मुलगा होता आणि त्याची खरी ओळख कोणालाच कळली नाही (तो राणीचा मुलगा होता).

ਐਸੇ ਕਾਲ ਬੀਤ ਕੈ ਗਯੋ ॥
ऐसे काल बीत कै गयो ॥

अशातच वेळ निघून गेला

ਤਾ ਮੈ ਮਦਨ ਦਮਾਮੋ ਦਯੋ ॥੮॥
ता मै मदन दमामो दयो ॥८॥

दुष्काळ कमी झाला आणि कामुकतेचे वय वाढले.(8)

ਮਹਿਖੀ ਚਾਰਿ ਨਿਤਿ ਗ੍ਰਿਹ ਆਵੈ ॥
महिखी चारि निति ग्रिह आवै ॥

तो म्हशी चरायचा आणि रोज घरी यायचा

ਰਾਝਾ ਅਪਨੋ ਨਾਮ ਸਦਾਵੈ ॥
राझा अपनो नाम सदावै ॥

गुरे चरून संध्याकाळी परत येत असे आणि त्याला रांजा म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

ਪੂਤ ਜਾਟ ਕੋ ਤਿਹ ਸਭ ਜਾਨੈ ॥
पूत जाट को तिह सभ जानै ॥

सर्वजण त्याला जाटाचा मुलगा मानत

ਰਾਜਪੂਤੁ ਕੈ ਕੋ ਪਹਿਚਾਨੈ ॥੯॥
राजपूतु कै को पहिचानै ॥९॥

प्रत्येक शरीर त्याला जाटाचा मुलगा मानत असे आणि कोणीही त्याला राजाचा पुत्र मानत नाही.(9)

ਇਤੀ ਬਾਤ ਰਾਝਾ ਕੀ ਕਹੀ ॥
इती बात राझा की कही ॥

रांझेबद्दल बरंच काही बोललं जातं.

ਅਬ ਚਲਿ ਬਾਤ ਹੀਰ ਪੈ ਰਹੀ ॥
अब चलि बात हीर पै रही ॥

आतापर्यंत आपण रांजाबद्दल बोललो, आता आपण हीरचा विचार करतो.

ਤੁਮ ਕੌ ਤਾ ਕੀ ਕਥਾ ਸੁਨਾਊ ॥
तुम कौ ता की कथा सुनाऊ ॥

(आता) मी तुम्हाला त्याची गोष्ट सांगतो.

ਤਾ ਤੇ ਤੁਮਰੋ ਹ੍ਰਿਦੈ ਸਿਰਾਊ ॥੧੦॥
ता ते तुमरो ह्रिदै सिराऊ ॥१०॥

तुमचे मन प्रसन्न करण्यासाठी मी तुम्हाला त्यांची कथा सांगेन.(10)

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल

ਇੰਦ੍ਰ ਰਾਇ ਕੇ ਨਗਰ ਅਪਸਰਾ ਇਕ ਰਹੈ ॥
इंद्र राइ के नगर अपसरा इक रहै ॥

इंदर रायच्या शहरात एक मुलगी राहत होती.

ਮੈਨ ਕਲਾ ਤਿਹ ਨਾਮ ਸਕਲ ਜਗ ਯੌ ਕਹੈ ॥
मैन कला तिह नाम सकल जग यौ कहै ॥

ज्याची कीर्ती जगभर पसरली होती.

ਤਾ ਕੌ ਰੂਪ ਨਰੇਸ ਜੋ ਕੋਊ ਨਿਹਾਰਹੀ ॥
ता कौ रूप नरेस जो कोऊ निहारही ॥

जो कोणी राजा तिला पाहतो तो कामदेवाच्या बाणांनी छेदून जातो.

ਹੋ ਗਿਰੈ ਧਰਨਿ ਪਰ ਝੂਮਿ ਮੈਨ ਸਰ ਮਾਰਹੀ ॥੧੧॥
हो गिरै धरनि पर झूमि मैन सर मारही ॥११॥

जमिनीवर सपाट पडेल.(11)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਤੌਨੇ ਸਭਾ ਕਪਿਲ ਮੁਨਿ ਆਯੋ ॥
तौने सभा कपिल मुनि आयो ॥

कपिल मुनी त्यांच्या भेटीला आले.

ਔਸਰ ਜਹਾ ਮੈਨਕਾ ਪਾਯੋ ॥
औसर जहा मैनका पायो ॥

त्या ठिकाणी एकदा तपस्वी कपिल मुन्नी येऊन मनेकाला पाहिले होते.

ਤਿਹ ਲਖਿ ਮੁਨਿ ਬੀਰਜ ਗਿਰਿ ਗਯੋ ॥
तिह लखि मुनि बीरज गिरि गयो ॥

त्याला पाहताच मुनीचे वीर्य घसरले.

ਚਪਿ ਚਿਤ ਮੈ ਸ੍ਰਾਪਤ ਤਿਹ ਭਯੋ ॥੧੨॥
चपि चित मै स्रापत तिह भयो ॥१२॥

तिला पाहताच त्याचे वीर्य खाली पडले आणि त्याने शाप दिला, (12)

ਤੁਮ ਗਿਰਿ ਮਿਰਤ ਲੋਕ ਮੈ ਪਰੋ ॥
तुम गिरि मिरत लोक मै परो ॥

तुम्ही खाली पडून मृत लोकांकडे जावे

ਜੂਨਿ ਸਯਾਲ ਜਾਟ ਕੀ ਧਰੋ ॥
जूनि सयाल जाट की धरो ॥

'तुम्ही मानवतेच्या क्षेत्रात जा आणि सियाल जाटच्या कुटुंबात जन्म घ्या.'

ਹੀਰ ਆਪਨੋ ਨਾਮ ਸਦਾਵੋ ॥
हीर आपनो नाम सदावो ॥

त्याचे नाव हीर सडवा