श्री दसाम ग्रंथ

पान - 921


ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਕਾਮਾ ਤੁਰਤ ਦਿਜ ਗ੍ਰਿਹ ਲਯੋ ਦੁਰਾਇ ॥
सुनत बचन कामा तुरत दिज ग्रिह लयो दुराइ ॥

हे ऐकून कामाने त्याला आपल्या घरात लपवून ठेवले.

ਰਾਜਾ ਕੀ ਨਿੰਦ੍ਯਾ ਕਰੀ ਤਾਹਿ ਗਰੇ ਸੋ ਲਾਇ ॥੧੭॥
राजा की निंद्या करी ताहि गरे सो लाइ ॥१७॥

आणि तिने रागावून राजावर टीका केली.(१७)

ਕਾਮਾ ਬਾਚ ॥
कामा बाच ॥

कामकंदला म्हणाले:

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਧ੍ਰਿਗ ਇਹ ਰਾਇ ਭੇਦ ਨਹਿ ਜਾਨਤ ॥
ध्रिग इह राइ भेद नहि जानत ॥

(तिने उच्चारले) 'राजा ज्याने हे रहस्य समजले नाही त्याला शाप असो.

ਤੁਮ ਸੇ ਚਤੁਰਨ ਸੌ ਰਿਸਿ ਠਾਨਤ ॥
तुम से चतुरन सौ रिसि ठानत ॥

तुझ्यासारख्या शहाण्यांचा हेवा वाटू लागला.

ਮਹਾ ਮੂੜ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਕਾ ਕਹਿਯੈ ॥
महा मूड़ न्रिप को का कहियै ॥

'अशा ब्लॉकहेडबद्दल आपण काय म्हणू शकतो.

ਯਾ ਪਾਪੀ ਕੇ ਦੇਸ ਨ ਰਹਿਯੈ ॥੧੮॥
या पापी के देस न रहियै ॥१८॥

अशा उपपुरुषाच्या देशात कोणी राहू नये.(l8)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਚਲੌ ਤ ਏਕੈ ਮਗੁ ਚਲੌ ਰਹੇ ਰਹੌ ਤਿਹ ਗਾਉ ॥
चलौ त एकै मगु चलौ रहे रहौ तिह गाउ ॥

'कॉर्न, आपण तोच मार्ग स्वीकारू या आणि शेजारी राहू या,

ਨਿਸੁ ਦਿਨ ਰਟੌ ਬਿਹੰਗ ਜ੍ਯੋ ਮੀਤ ਤਿਹਾਰੋ ਨਾਉ ॥੧੯॥
निसु दिन रटौ बिहंग ज्यो मीत तिहारो नाउ ॥१९॥

'आणि मी नेहमी तुझी आठवण ठेवीन आणि तुझ्याबरोबर राहीन.' (19)

ਬਿਰਹ ਬਾਨ ਮੋ ਤਨ ਗਡੇ ਕਾ ਸੋ ਕਰੋ ਪੁਕਾਰ ॥
बिरह बान मो तन गडे का सो करो पुकार ॥

'वियोगाच्या बाणाने मी भोसकले आहे, मी कसे दाखवू?

ਤਨਕ ਅਗਨਿ ਕੋ ਸਿਵ ਭਏ ਜਰੌ ਸੰਭਾਰਿ ਸੰਭਾਰਿ ॥੨੦॥
तनक अगनि को सिव भए जरौ संभारि संभारि ॥२०॥

'हळूहळू आणि स्थिर, मी या वियोगाच्या आगीत जळत आहे.(20)

ਆਜੁ ਸਖੀ ਮੈ ਯੌ ਸੁਨ੍ਯੋ ਪਹੁ ਫਾਟਤ ਪਿਯ ਗੌਨ ॥
आजु सखी मै यौ सुन्यो पहु फाटत पिय गौन ॥

'अरे, मित्रांनो, मी ऐकलं आहे की ज्या दिवशी ब्रेक झाला तेव्हा माझा प्रियकर निघून जाईल.

ਪਹੁ ਹਿਯਰੇ ਝਗਰਾ ਪਰਿਯੋ ਪਹਿਲੇ ਫਟਿ ਹੈ ਕੌਨ ॥੨੧॥
पहु हियरे झगरा परियो पहिले फटि है कौन ॥२१॥

मुद्दा हा आहे की प्रथम कोण कायदा करेल (त्याचा निघून जाणे आणि सूर्य उगवणे).(21)

ਮਾਧਵ ਬਾਚ ॥
माधव बाच ॥

माधवन टॉक

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਤੁਮ ਸੁਖ ਸੋ ਸੁੰਦਰਿ ਹ੍ਯਾਂ ਰਹੋ ॥
तुम सुख सो सुंदरि ह्यां रहो ॥

हे सौंदर्य! तू इथे सुखाने राहू दे

ਹਮ ਕੋ ਬੇਗਿ ਬਿਦਾ ਮੁਖ ਕਹੋ ॥
हम को बेगि बिदा मुख कहो ॥

'तू, सुंदर, इथे आनंदात रहा आणि मला निरोप दे.

ਹਮਰੋ ਕਛੂ ਤਾਪ ਨਹ ਕਰਿਯਹੁ ॥
हमरो कछू ताप नह करियहु ॥

आम्हांला (जाण्याचे) कोणतेही दुःख वाटत नाही.

ਨਿਤ ਰਾਮ ਕੋ ਨਾਮ ਸੰਭਰਿਯਹੁ ॥੨੨॥
नित राम को नाम संभरियहु ॥२२॥

'माझ्याबद्दल घाबरू नका आणि रामाच्या नामाचे ध्यान करा.' (22)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਕਾਮਾ ਤਬੈ ਭੂਮਿ ਪਰੀ ਮੁਰਛਾਇ ॥
सुनत बचन कामा तबै भूमि परी मुरछाइ ॥

सल्ला ऐकून ती बाई बेशुद्ध होऊन जमिनीवर पडली.

ਜਨੁ ਘਾਯਲ ਘਾਇਨ ਲਗੇ ਗਿਰੈ ਉਠੈ ਬਰਰਾਇ ॥੨੩॥
जनु घायल घाइन लगे गिरै उठै बरराइ ॥२३॥

जखमी माणसाप्रमाणे, उठण्याचा प्रयत्न केला पण पुन्हा खाली पडला.(२३)

ਸੋਰਠਾ ॥
सोरठा ॥

सोर्था

ਅਧਿਕ ਬਿਰਹ ਕੇ ਸੰਗ ਪੀਤ ਬਰਨ ਕਾਮਾ ਭਈ ॥
अधिक बिरह के संग पीत बरन कामा भई ॥

वियोगाच्या पार्श्वभूमीवर, कामाला रक्तक्षय दिसत होती.

ਰਕਤ ਨ ਰਹਿਯੋ ਅੰਗ ਚਲਿਯੋ ਮੀਤ ਚੁਰਾਇ ਚਿਤ ॥੨੪॥
रकत न रहियो अंग चलियो मीत चुराइ चित ॥२४॥

तिचे ह्रदय चोरून परमोर निघून गेला होता; ती पूर्णपणे वाहून गेलेली दिसत होती.(24)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਟਾਕ ਤੋਲ ਤਨ ਨ ਰਹਿਯੋ ਮਾਸਾ ਰਹਿਯੋ ਨ ਮਾਸ ॥
टाक तोल तन न रहियो मासा रहियो न मास ॥

चार महिने शरीरापेक्षा अधिक देह नाही आणि देहही नाही.

ਬਿਰਹਿਨ ਕੌ ਤੀਨੋ ਭਲੇ ਹਾਡ ਚਾਮ ਅਰੁ ਸ੍ਵਾਸ ॥੨੫॥
बिरहिन कौ तीनो भले हाड चाम अरु स्वास ॥२५॥

तिन्ही (रोग) हाडे, त्वचा आणि श्वासासाठी चांगले आहेत. २५.

ਅਤਿ ਕਾਮਾ ਲੋਟਤ ਧਰਨਿ ਮਾਧਵਨਲ ਕੇ ਹੇਤ ॥
अति कामा लोटत धरनि माधवनल के हेत ॥

माधवनच्या वियोगाने तिला जमिनीवर लोळायला लावले.

ਟੂਟੋ ਅਮਲ ਅਫੀਮਿਯਹਿ ਜਨੁ ਪਸਵਾਰੇ ਲੇਤ ॥੨੬॥
टूटो अमल अफीमियहि जनु पसवारे लेत ॥२६॥

अफूच्या व्यसनीप्रमाणे तिने धुळीत फेकले.(२६)

ਮਿਲਤ ਨੈਨ ਨਹਿ ਰਹਿ ਸਕਤ ਜਾਨਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਤੰਗ ॥
मिलत नैन नहि रहि सकत जानत प्रीति पतंग ॥

पतंग (दीपकसह पाई) प्रीतकडून कळू शकते की नैन मिसळल्याशिवाय राहू शकत नाही.

ਛੂਟਤ ਬਿਰਹ ਬਿਯੋਗ ਤੇ ਹੋਮਤ ਅਪਨੋ ਅੰਗ ॥੨੭॥
छूटत बिरह बियोग ते होमत अपनो अंग ॥२७॥

मोहभंगामुळे तो स्पर्शाने (दिव्याला) हातपाय जाळतो. २७.

ਕਾਮਾ ਬਾਚ ॥
कामा बाच ॥

कामाची चर्चा

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਖੰਡ ਖੰਡ ਕੈ ਤੀਰਥ ਕਰਿਹੌ ॥
खंड खंड कै तीरथ करिहौ ॥

(मी) सर्व प्रदेशातील तीर्थक्षेत्री जाईन.

ਬਾਰਿ ਅਨੇਕ ਆਗਿ ਮੈ ਬਰਿਹੌ ॥
बारि अनेक आगि मै बरिहौ ॥

'मी तीर्थक्षेत्रे फिरेन आणि पुन्हा पुन्हा परकेपणाच्या आगीत जळून जाईन.

ਕਾਸੀ ਬਿਖੈ ਕਰਵਤਿਹਿ ਪੈਹੌ ॥
कासी बिखै करवतिहि पैहौ ॥

काशीत करवत असलेली चिरवांगी.

ਢੂੰਢਿ ਮੀਤ ਤੋ ਕੌ ਤਊ ਲੈਹੌ ॥੨੮॥
ढूंढि मीत तो कौ तऊ लैहौ ॥२८॥

'मी कांशीला करवतीला सामोरे जाईन पण तुला सापडेपर्यंत स्वस्थ बसणार नाही.(28)

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल

ਜਹਾ ਪਿਯਰਵਾ ਚਲੇ ਪ੍ਰਾਨ ਤਿਤਹੀ ਚਲੇ ॥
जहा पियरवा चले प्रान तितही चले ॥

'जिथे प्रेम आहे तिथे माझे जीवन आहे.

ਸਕਲ ਸਿਥਿਲ ਭਏ ਅੰਗ ਸੰਗ ਜੈ ਹੈ ਭਲੇ ॥
सकल सिथिल भए अंग संग जै है भले ॥

'माझ्या शरीराचे सर्व अवयव थकले आहेत.

ਮਾਧਵਨਲ ਕੌ ਨਾਮੁ ਮੰਤ੍ਰ ਸੋ ਜਾਨਿਯੈ ॥
माधवनल कौ नामु मंत्र सो जानियै ॥

'मला माधवनची मोहिनी हवी आहे,

ਹੋ ਜਾਤੌ ਲਗਤ ਉਚਾਟ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨਿਯੈ ॥੨੯॥
हो जातौ लगत उचाट सति करि मानियै ॥२९॥

'जसे माझे हृदय त्याच्याशिवाय तळमळत आहे.' (२९)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਜੋ ਤੁਮਰੀ ਬਾਛਾ ਕਰਤ ਪ੍ਰਾਨ ਹਰੈ ਜਮ ਮੋਹਿ ॥
जो तुमरी बाछा करत प्रान हरै जम मोहि ॥

'तुझ्या स्मरणात मृत्यूच्या देवाने माझा जीव काढला तर,

ਮਰੇ ਪਰਾਤ ਚੁਰੈਲ ਹ੍ਵੈ ਚਮਕਿ ਚਿਤੈਹੌ ਤੋਹਿ ॥੩੦॥
मरे परात चुरैल ह्वै चमकि चितैहौ तोहि ॥३०॥

'मी डायन बनेन आणि फिरत राहीन आणि तुला शोधत राहीन.(30)

ਬਰੀ ਬਿਰਹ ਕੀ ਆਗਿ ਮੈ ਜਰੀ ਰਖੈ ਹੌ ਨਾਉ ॥
बरी बिरह की आगि मै जरी रखै हौ नाउ ॥

'आवेशाच्या आगीत जळत,

ਭਾਤਿ ਜਰੀ ਕੀ ਬਰੀ ਕੀ ਢਿਗ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਜਾਉ ॥੩੧॥
भाति जरी की बरी की ढिग ते कबहूं न जाउ ॥३१॥

मी माझे नाव "जळलेले" म्हणून धारण करीन.(31)

ਸਾਚ ਕਹਤ ਹੈ ਬਿਰਹਨੀ ਰਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸੌ ਪਾਗਿ ॥
साच कहत है बिरहनी रही प्रेम सौ पागि ॥

'मी खर सांगतो की विलग झालेला माणूस प्रेमात जळतो,

ਡਰਤ ਬਿਰਹ ਕੀ ਅਗਨਿ ਸੌ ਜਰਤ ਕਾਠ ਕੀ ਆਗਿ ॥੩੨॥
डरत बिरह की अगनि सौ जरत काठ की आगि ॥३२॥

'अगदी कोरडे लाकूड कर्कश आवाजाने जळते.'(३२)

ਤਬ ਮਾਧਵਨਲ ਉਠਿ ਚਲਿਯੋ ਭਯੋ ਪਵਨ ਕੋ ਭੇਸ ॥
तब माधवनल उठि चलियो भयो पवन को भेस ॥

इतक्यात माधवन हवेसारखे उडून गेले.

ਜਸ ਧੁਨਿ ਸੁਨਿ ਸਿਰ ਧੁਨਿ ਗਯੋ ਬਿਕ੍ਰਮ ਜਹਾ ਨਰੇਸ ॥੩੩॥
जस धुनि सुनि सिर धुनि गयो बिक्रम जहा नरेस ॥३३॥

आणि तिथे पोहोचलो जिथे आदरणीय बिक्रमजीत बसायचे.(33)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਬਿਕ੍ਰਮ ਜਹਾ ਨਿਤਿ ਚਲਿ ਆਵੈ ॥
बिक्रम जहा निति चलि आवै ॥

जिथे बिक्रमजीत रोज फिरत असे

ਪੂਜਿ ਗੌਰਜਾ ਕੌ ਗ੍ਰਿਹ ਜਾਵੈ ॥
पूजि गौरजा कौ ग्रिह जावै ॥

बिक्रिम या ठिकाणी भेट देत आणि गोरी देवीची प्रार्थना करत असे.

ਮੰਦਿਰ ਊਚ ਧੁਜਾ ਫਹਰਾਹੀ ॥
मंदिर ऊच धुजा फहराही ॥

मंदिरावर उंच ध्वज फडकत होते.

ਫਟਕਾਚਲ ਲਖਿ ਤਾਹਿ ਲਜਾਹੀ ॥੩੪॥
फटकाचल लखि ताहि लजाही ॥३४॥

मंदिर उंच होते आणि त्याची कृपा अतुलनीय होती.(३४)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਤਿਹੀ ਠੌਰਿ ਮਾਧਵ ਗਯੋ ਦੋਹਾ ਲਿਖ੍ਯੋ ਬਨਾਇ ॥
तिही ठौरि माधव गयो दोहा लिख्यो बनाइ ॥

माधवन तिथे गेला आणि त्याने त्या ठिकाणी एक जोड लिहिली.

ਜੌ ਬਿਕ੍ਰਮ ਇਹ ਬਾਚਿ ਹੈ ਹ੍ਵੈ ਹੋ ਮੋਰ ਉਪਾਇ ॥੩੫॥
जौ बिक्रम इह बाचि है ह्वै हो मोर उपाइ ॥३५॥

(विचार करून) 'बिक्रीम जेव्हा ते वाचेल तेव्हा तो माझ्यासाठी काही संकल्प सुचवेल.'(३५)

ਜੇ ਨਰ ਰੋਗਨ ਸੌ ਗ੍ਰਸੇ ਤਿਨ ਕੋ ਹੋਤ ਉਪਾਉ ॥
जे नर रोगन सौ ग्रसे तिन को होत उपाउ ॥

जर एखादी व्यक्ती आजारी असेल तर त्याला काही उपाय सुचवले जाऊ शकतात,

ਬਿਰਹ ਤ੍ਰਿਦੋਖਨ ਜੇ ਗ੍ਰਸੇ ਤਿਨ ਕੋ ਕਛੁ ਨ ਬਚਾਉ ॥੩੬॥
बिरह त्रिदोखन जे ग्रसे तिन को कछु न बचाउ ॥३६॥

परंतु प्रेमाच्या आजाराने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीसाठी कोणतेही अभयारण्य नाही.(36)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਬਿਕ੍ਰਮ ਸੈਨਿ ਤਹਾ ਚਲਿ ਆਯੋ ॥
बिक्रम सैनि तहा चलि आयो ॥

राजा बिक्रमजीत तेथे चालला.

ਆਨ ਗੌਰਜਾ ਕੌ ਸਿਰ ਨ੍ਯਾਯੋ ॥
आन गौरजा कौ सिर न्यायो ॥

बिक्रिम संध्याकाळी तिथे आला आणि त्याने गोरी देवीला नमस्कार केला.

ਬਾਚਿ ਦੋਹਰਾ ਕੋ ਚਕਿ ਰਹਿਯੋ ॥
बाचि दोहरा को चकि रहियो ॥

दुहेरी वाचून त्याला आश्चर्य वाटले

ਕੋ ਬਿਰਹੀ ਆਯੋ ਹ੍ਯਾਂ ਕਹਿਯੋ ॥੩੭॥
को बिरही आयो ह्यां कहियो ॥३७॥

त्याने दोहे वाचले आणि कोणीतरी प्रेमाने आजारी व्यक्ती आली आहे का याची चौकशी केली.(37)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਕੋ ਬਿਰਹੀ ਆਯੋ ਹ੍ਯਾਂ ਤਾ ਕੌ ਲੇਹੁ ਬੁਲਾਇ ॥
को बिरही आयो ह्यां ता कौ लेहु बुलाइ ॥

(तिने उच्चारले) 'जो प्रेमाने आजारी आहे, तो आला आहे, फोन करा

ਜੋ ਵਹੁ ਕਹੈ ਸੋ ਹੌ ਕਰੌ ਤਾ ਕੌ ਜਿਯਨ ਉਪਾਇ ॥੩੮॥
जो वहु कहै सो हौ करौ ता कौ जियन उपाइ ॥३८॥

त्याला. 'त्याची जी इच्छा असेल, ती मी पूर्ण करीन.'(38)