श्री दसाम ग्रंथ

पान - 190


ਪੁਨਰ ਜੁਧ ਸਜਿਯੋ ਹਠੇ ਤੇਜ ਹੀਣੰ ॥
पुनर जुध सजियो हठे तेज हीणं ॥

मग तेझिन (जालंधर) यांनी हट्टी युद्ध सुरू केले.

ਭਜੇ ਛਾਡ ਕੈ ਸੰਗ ਸਾਥੀ ਅਧੀਣੰ ॥੨੩॥
भजे छाड कै संग साथी अधीणं ॥२३॥

पण तरीही दुर्बल राजाने लढा चालूच ठेवला आणि त्याचे सर्व सहकारी आणि अधीनस्थ रणांगणातून पळून गेले.23.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਦੁਹੂੰ ਜੁਧੁ ਕੀਨਾ ਰਣ ਮਾਹੀ ॥
दुहूं जुधु कीना रण माही ॥

दोघेही रणांगणात लढले.

ਤੀਸਰ ਅਵਰੁ ਤਹਾ ਕੋ ਨਾਹੀ ॥
तीसर अवरु तहा को नाही ॥

शिव आणि जालंधर दोघेही लढले आणि रणांगणात दुसरे कोणी नव्हते.

ਕੇਤਕ ਮਾਸ ਮਚਿਯੋ ਤਹ ਜੁਧਾ ॥
केतक मास मचियो तह जुधा ॥

अनेक महिने युद्ध चालू होते.

ਜਾਲੰਧਰ ਹੁਐ ਸਿਵ ਪੁਰ ਕ੍ਰੁਧਾ ॥੨੪॥
जालंधर हुऐ सिव पुर क्रुधा ॥२४॥

अनेक महिने युद्ध चालू राहिले आणि जालधर शिवाच्या (कृती) रागाने भरले.24.

ਤਬ ਸਿਵ ਧਿਆਨ ਸਕਤਿ ਕੌ ਧਰਾ ॥
तब सिव धिआन सकति कौ धरा ॥

मग शिवाने (दुर्गा) शक्तीचे ध्यान केले.

ਤਾ ਤੇ ਸਕਤਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕਰਾ ॥
ता ते सकति क्रिपा कर करा ॥

तेव्हा शिवाने शक्तीचे ध्यान केले आणि शक्ती (शक्ती) त्याच्यावर कृपा केली.

ਤਾ ਤੇ ਭਯੋ ਰੁਦ੍ਰ ਬਲਵਾਨਾ ॥
ता ते भयो रुद्र बलवाना ॥

आणि शिव बलवान झाला

ਮੰਡਿਯੋ ਜੁਧੁ ਬਹੁਰਿ ਬਿਧਿ ਨਾਨਾ ॥੨੫॥
मंडियो जुधु बहुरि बिधि नाना ॥२५॥

आता रुद्र पूर्वीपेक्षा पराक्रमी होत चालला होता.२५.

ਉਤ ਹਰਿ ਲਯੋ ਨਾਰਿ ਰਿਪ ਸਤ ਹਰਿ ॥
उत हरि लयो नारि रिप सत हरि ॥

दुसरीकडे, विष्णूने शत्रूची इस्ती वृंदा सात वेळा घेतली

ਇਤ ਸਿਵ ਭਯੋ ਤੇਜ ਦੇਬੀ ਕਰਿ ॥
इत सिव भयो तेज देबी करि ॥

त्या बाजूला विष्णूने स्त्रीचे पावित्र्य भ्रष्ट केले होते आणि या बाजूला शिवानेही देवीचे तेज प्राप्त करून ते अधिक शक्तिशाली झाले.

ਛਿਨ ਮੋ ਕੀਯੋ ਅਸੁਰ ਕੋ ਨਾਸਾ ॥
छिन मो कीयो असुर को नासा ॥

शार्डमध्ये राक्षस नष्ट झाला.

ਨਿਰਖਿ ਰੀਝ ਭਟ ਰਹੇ ਤਮਾਸਾ ॥੨੬॥
निरखि रीझ भट रहे तमासा ॥२६॥

म्हणून त्याने जालंधर राक्षसाचा नाश केला आणि हे दृश्य पाहून सर्वजण प्रसन्न झाले.

ਜਲੰਧਰੀ ਤਾ ਦਿਨ ਤੇ ਨਾਮਾ ॥
जलंधरी ता दिन ते नामा ॥

त्या दिवसापासून (दुर्गेचे) नाव जालंध्री झाले.

ਜਪਹੁ ਚੰਡਿਕਾ ਕੋ ਸਬ ਜਾਮਾ ॥
जपहु चंडिका को सब जामा ॥

जे चंडिकेचे नाव उच्चारतात, त्यांना माहित आहे की त्या दिवसापासून चंडिका जालंधारी म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

ਤਾ ਤੇ ਹੋਤ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਰੀਰਾ ॥
ता ते होत पवित्र सरीरा ॥

जे केल्याने शरीर (अशा प्रकारे) शुद्ध होईल,

ਜਿਮ ਨ੍ਰਹਾਏ ਜਲ ਗੰਗ ਗਹੀਰਾ ॥੨੭॥
जिम न्रहाए जल गंग गहीरा ॥२७॥

तिचे नामस्मरण केल्याने शरीर गंगेत स्नान केल्यासारखे पवित्र होते.27.

ਤਾ ਤੇ ਕਹੀ ਨ ਰੁਦ੍ਰ ਕਹਾਨੀ ॥
ता ते कही न रुद्र कहानी ॥

शिवाची संपूर्ण कथा सांगून होत नाही.

ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਕੀ ਚਿੰਤ ਪਛਾਨੀ ॥
ग्रंथ बढन की चिंत पछानी ॥

पुस्तक विपुल होण्याची भीती मनात ठेवून मी रुद्रची संपूर्ण कथा सांगितली नाही.

ਤਾ ਤੇ ਕਥਾ ਥੋਰਿ ਹੀ ਭਾਸੀ ॥
ता ते कथा थोरि ही भासी ॥

त्यामुळे एक छोटीशी कथा सांगितली आहे.

ਨਿਰਖਿ ਭੂਲਿ ਕਬਿ ਕਰੋ ਨ ਹਾਸੀ ॥੨੮॥
निरखि भूलि कबि करो न हासी ॥२८॥

हे जाणून घेण्यासाठी ही कथा थोडक्यात सांगितली आहे, कृपया माझी थट्टा करू नका.28.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਜਲੰਧਰ ਅਵਤਾਰ ਬਾਰ੍ਰਹਵਾ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੨॥
इति स्री बचित्र नाटक ग्रंथे जलंधर अवतार बार्रहवा समापतम सतु सुभम सतु ॥१२॥

बाराव्या म्हणजे जालंधर अवताराच्या वर्णनाचा शेवट.12.

ਅਥ ਬਿਸਨੁ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥
अथ बिसनु अवतार कथनं ॥

आता तेराव्या म्हणजेच विष्णु अवताराचे वर्णन सुरू होते.

ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ ॥
स्री भगउती जी सहाइ ॥

श्री भगौती जी (आद्य शक्ती) उपयोगी होऊ द्या.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਅਬ ਮੈ ਗਨੋ ਬਿਸਨੁ ਅਵਤਾਰਾ ॥
अब मै गनो बिसनु अवतारा ॥

आता मी 'बायसन अवतार' चे वर्णन करतो,

ਜੈਸਿਕ ਧਰਿਯੋ ਸਰੂਪ ਮੁਰਾਰਾ ॥
जैसिक धरियो सरूप मुरारा ॥

आता मी विष्णूच्या अवतारांची गणना करतो की त्याने कोणते अवतार घेतले.

ਬਿਆਕੁਲ ਹੋਤ ਧਰਨਿ ਜਬ ਭਾਰਾ ॥
बिआकुल होत धरनि जब भारा ॥

जेव्हा पृथ्वी (पापांच्या) भाराने दबलेली असते.

ਕਾਲ ਪੁਰਖੁ ਪਹਿ ਕਰਤ ਪੁਕਾਰਾ ॥੧॥
काल पुरखु पहि करत पुकारा ॥१॥

जेव्हा पृथ्वी पापांच्या ओझ्याने व्याकूळ होते, तेव्हा तिने विनाशक परमेश्वरासमोर आपली व्यथा प्रकट केली.1.

ਅਸੁਰ ਦੇਵਤਨ ਦੇਤਿ ਭਜਾਈ ॥
असुर देवतन देति भजाई ॥

जेव्हा दानव देवांना पळवून लावतात

ਛੀਨ ਲੇਤ ਭੂਅ ਕੀ ਠਕੁਰਾਈ ॥
छीन लेत भूअ की ठकुराई ॥

जेव्हा असुर देवतांना पळून जाण्यास प्रवृत्त करतात आणि त्यांचे राज्य त्यांच्यापासून हिसकावून घेतात.

ਕਰਤ ਪੁਕਾਰ ਧਰਣਿ ਭਰਿ ਭਾਰਾ ॥
करत पुकार धरणि भरि भारा ॥

मग पृथ्वी पापांच्या भाराने ओरडते

ਕਾਲ ਪੁਰਖ ਤਬ ਹੋਤ ਕ੍ਰਿਪਾਰਾ ॥੨॥
काल पुरख तब होत क्रिपारा ॥२॥

मग पृथ्वी, पापांच्या ओझ्याखाली दबलेली, मदतीसाठी हाक मारते, आणि मग संहारक भगवान दयाळू होतात.2.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਸਬ ਦੇਵਨ ਕੋ ਅੰਸ ਲੈ ਤਤੁ ਆਪਨ ਠਹਰਾਇ ॥
सब देवन को अंस लै ततु आपन ठहराइ ॥

सर्व देवांचे अंश घेऊन, (त्यामध्ये काल-पुरुख) त्याचे सार स्थापित करतो

ਬਿਸਨੁ ਰੂਪ ਧਾਰ ਤਤ ਦਿਨ ਗ੍ਰਿਹਿ ਅਦਿਤ ਕੈ ਆਇ ॥੩॥
बिसनु रूप धार तत दिन ग्रिहि अदित कै आइ ॥३॥

मग सर्व देवतांचे तत्व घेऊन मुख्यत्वे त्यात विलीन होऊन, विष्णू वेगवेगळ्या रूपात प्रकट होऊन आदितीच्या कुळात जन्म घेतो.3.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਆਨ ਹਰਤ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਕੋ ਭਾਰਾ ॥
आन हरत प्रिथवी को भारा ॥

(तो) जगात येतो आणि पृथ्वीचे वजन दूर करतो

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਅਸੁਰਨ ਕਰਤ ਸੰਘਾਰਾ ॥
बहु बिधि असुरन करत संघारा ॥

अशा प्रकारे तो अवतार घेऊन पृथ्वीचा भार दूर करतो आणि राक्षसांचा नाश करतो.

ਭੂਮਿ ਭਾਰ ਹਰਿ ਸੁਰ ਪੁਰਿ ਜਾਈ ॥
भूमि भार हरि सुर पुरि जाई ॥

जमिनीचे वजन काढून (मग) तो सुरपुरीला जातो

ਕਾਲ ਪੁਰਖ ਮੋ ਰਹਤ ਸਮਾਈ ॥੪॥
काल पुरख मो रहत समाई ॥४॥

पृथ्वीच्या स्वामीला काढून टाकल्यानंतर, तो पुन्हा देवांच्या निवासस्थानी जातो आणि स्वतःला विनाशक परमेश्वरात विलीन करतो.4.

ਸਕਲ ਕਥਾ ਜਉ ਛੋਰਿ ਸੁਨਾਊ ॥
सकल कथा जउ छोरि सुनाऊ ॥

(I) जर मी सुरुवातीपासून संपूर्ण कथा सांगितली तर,

ਬਿਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਹਤ ਸ੍ਰਮ ਪਾਊ ॥
बिसन प्रबंध कहत स्रम पाऊ ॥

या सर्व कथा मी तपशीलवार सांगितल्या तर याला विष्णु-व्यवस्था म्हणता येईल.

ਤਾ ਤੇ ਥੋਰੀਐ ਕਥਾ ਪ੍ਰਕਾਸੀ ॥
ता ते थोरीऐ कथा प्रकासी ॥

त्यामुळे एक छोटीशी कथा समोर आली आहे.

ਰੋਗ ਸੋਗ ਤੇ ਰਾਖੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ॥੫॥
रोग सोग ते राखु अबिनासी ॥५॥

म्हणून मी ते थोडक्यात सांगतो आणि हे परमेश्वरा! माझे रक्षण करा आजार आणि दुःख.5.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਤੇਰ੍ਰਹਵਾ ਬਿਸਨੁ ਅਵਤਾਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤ ॥੧੩॥
इति स्री बचित्र नाटक ग्रंथे तेर्रहवा बिसनु अवतार समापतम सतु सुभम सत ॥१३॥

तेराव्या अवताराच्या वर्णनाचा शेवट म्हणजे विष्णु.13.