श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1061


ਜੋਬਨ ਖਾ ਤਹ ਬੀਰ ਬੁਲਾਏ ॥
जोबन खा तह बीर बुलाए ॥

जोबान खानने आपल्या योद्ध्यांना बोलावले

ਬੈਠਿ ਬੈਠਿ ਕਰਿ ਮੰਤ੍ਰ ਪਕਾਏ ॥
बैठि बैठि करि मंत्र पकाए ॥

आणि बसून सल्ला घेतला

ਕਵਨ ਉਪਾਇ ਆਜੁ ਹ੍ਯਾਂ ਕੀਜੈ ॥
कवन उपाइ आजु ह्यां कीजै ॥

आज येथे आपण कोणती युक्ती करावी?

ਜਾ ਤੇ ਦੁਰਗ ਤੋਰਿ ਕਰਿ ਦੀਜੈ ॥੫॥
जा ते दुरग तोरि करि दीजै ॥५॥

ज्याच्या सहाय्याने किल्ला फोडता येतो. ५.

ਬਲਵੰਡ ਖਾਨ ਸੈਨ ਸੰਗ ਲਿਯੋ ॥
बलवंड खान सैन संग लियो ॥

बलवंदखानाने सैन्य बरोबर घेतले

ਤਵਨ ਦੁਰਗ ਪਰ ਹਲਾ ਕਿਯੋ ॥
तवन दुरग पर हला कियो ॥

आणि त्या किल्ल्यावर हल्ला केला.

ਗੜ ਕੇ ਲੋਗ ਤੀਰ ਤੇ ਜਾਈ ॥
गड़ के लोग तीर ते जाई ॥

लोक किल्ल्याजवळ गेले

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕਰਿ ਕੂਕਿ ਸੁਨਾਈ ॥੬॥
मारि मारि करि कूकि सुनाई ॥६॥

मार लाऊ' मार लाऊ' असा जयघोष केला. 6.

ਗੋਲੀ ਅਧਿਕ ਦੁਰਗ ਤੇ ਛੂਟੀ ॥
गोली अधिक दुरग ते छूटी ॥

किल्ल्यावरून अनेक गोळ्या झाडण्यात आल्या

ਬਹੁਤ ਸੂਰਮਨਿ ਮੂੰਡੀ ਫੂਟੀ ॥
बहुत सूरमनि मूंडी फूटी ॥

आणि अनेक योद्ध्यांची मुंडकी फाडली गेली.

ਗਿਰਿ ਗਿਰਿ ਗਏ ਬੀਰ ਰਨ ਮਾਹੀ ॥
गिरि गिरि गए बीर रन माही ॥

युद्धात वीर पडले

ਤਨ ਮੈ ਰਹੀ ਨੈਕ ਸੁਧਿ ਨਾਹੀ ॥੭॥
तन मै रही नैक सुधि नाही ॥७॥

आणि शरीरात किंचितही देखावा नव्हता. ७.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਕਹੂੰ ਬਾਜ ਜੂਝੇ ਕਹੂੰ ਰਾਜ ਮਾਰੇ ॥
कहूं बाज जूझे कहूं राज मारे ॥

कुठे घोडे लढत आहेत तर कुठे राजे मारले गेले आहेत.

ਕਹੂੰ ਤਾਜ ਬਾਜੀਨ ਕੇ ਸਾਜ ਡਾਰੇ ॥
कहूं ताज बाजीन के साज डारे ॥

कुठेतरी मुकुट आणि घोड्याचे हार्नेस पडले आहेत.

ਕਿਤੇ ਛੋਰ ਛੇਕੇ ਕਿਤੇ ਛੈਲ ਮੋਰੇ ॥
किते छोर छेके किते छैल मोरे ॥

कुठेतरी (योद्ध्यांना) टोचले गेले आहे, आणि काही तरुणांना मुरडले गेले आहे.

ਕਿਤੇ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰੀਨ ਕੇ ਛਤ੍ਰ ਤੋਰੇ ॥੮॥
किते छत्र धारीन के छत्र तोरे ॥८॥

कुठेतरी छत्र्यांच्या छत्र्या तुटल्या.8.

ਲਗੇ ਜ੍ਵਾਨ ਗੋਲੀਨ ਕੇ ਖੇਤ ਜੂਝੇ ॥
लगे ज्वान गोलीन के खेत जूझे ॥

गोळ्या लागल्याने रणांगणात किती जवान शहीद झाले आहेत.

ਚਲੇ ਭਾਜਿ ਕੇਤੇ ਨਹੀ ਜਾਤ ਬੂਝੇ ॥
चले भाजि केते नही जात बूझे ॥

किती जण पळून गेले, (ते) मोजता येणार नाहीत.

ਭਰੇ ਲਾਜ ਕੇਤੇ ਹਠੀ ਕੋਪਿ ਢੂਕੇ ॥
भरे लाज केते हठी कोपि ढूके ॥

किती लॉज भरले आहेत हट्टी रागाने.

ਚਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥੯॥
चहूं ओर ते मार ही मार कूके ॥९॥

ते चारही बाजूंनी 'मारो मारो'च्या घोषणा देत आहेत. ९.

ਚਹੂੰ ਓਰ ਗਾੜੇ ਗੜੈ ਘੇਰਿ ਆਏ ॥
चहूं ओर गाड़े गड़ै घेरि आए ॥

किल्ल्याला चारही बाजूंनी वेढा घातला आहे.

ਹਠੀ ਖਾਨ ਕੋਪੇ ਲੀਏ ਸੈਨ ਘਾਏ ॥
हठी खान कोपे लीए सैन घाए ॥

हातिलेखान रागाने भरलेल्या सैन्यासह तुटून पडला आहे.

ਇਤੇ ਸੂਰ ਸੋਹੈ ਉਤੈ ਵੈ ਬਿਰਾਜੈ ॥
इते सूर सोहै उतै वै बिराजै ॥

इथे नायक स्वतःला शोभतात आणि तिथेच बसतात

ਮੰਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੈ ਕੈ ਨਹੀ ਪੈਗ ਭਾਜੇ ॥੧੦॥
मंडे क्रोध कै कै नही पैग भाजे ॥१०॥

आणि रागाने भरलेले ते एक पाऊलही चालत नाहीत. 10.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਛੋਰਿ ਖੇਤ ਪਗ ਨ ਟਰੇ ਭਿਰੇ ਸੂਰਮਾ ਚਾਇ ॥
छोरि खेत पग न टरे भिरे सूरमा चाइ ॥

योद्धा (रणांगण सोडून) एक पाऊलही उचलत नव्हता आणि पूर्ण ताकदीने लढत होता.

ਦਸੋ ਦਿਸਨ ਗਾਡੇ ਗੜਹਿ ਘੇਰਿ ਲਿਯੋ ਭਟ ਆਇ ॥੧੧॥
दसो दिसन गाडे गड़हि घेरि लियो भट आइ ॥११॥

योद्धे दहा दिशांनी आले आणि त्यांनी किल्ल्याला वेढा घातला. 11.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਕਿਤੇ ਗੋਲਿ ਗੋਲਾ ਮਹਾ ਬਾਨ ਛੋਰੇ ॥
किते गोलि गोला महा बान छोरे ॥

कुठे नेमबाज गोळ्या झाडत होते तर कुठे नेमबाज बाण सोडत होते.

ਕਿਤੇ ਗਰਬ ਧਾਰੀਨ ਕੇ ਗਰਬ ਤੋਰੇ ॥
किते गरब धारीन के गरब तोरे ॥

कुठेतरी गर्विष्ठांचे कंबरडे मोडले जात होते.

ਪਰੀ ਮਾਰਿ ਭਾਰੀ ਕਹਾ ਲੌ ਬਖਾਨੋ ॥
परी मारि भारी कहा लौ बखानो ॥

मी खूप दुखावलो होतो, मी वर्णन करू शकतो.

ਉਡੀ ਜਾਨ ਮਾਖੀਰੁ ਕੀ ਮਾਖਿ ਮਾਨੋ ॥੧੨॥
उडी जान माखीरु की माखि मानो ॥१२॥

(असे वाटले की) जणू मधमाशा उडून गेल्या. 12.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਬਜ੍ਰ ਬਾਨ ਬਿਛੂਅਨ ਭਏ ਬੀਰ ਲਰੇ ਰਨ ਮੰਡ ॥
बज्र बान बिछूअन भए बीर लरे रन मंड ॥

योद्धे बाजरीचे बाण आणि विंचू घेऊन युद्धभूमीवर लढत असत.

ਲਗੀ ਤੁਪਕ ਕੀ ਉਰ ਬਿਖੈ ਜੂਝੇ ਖਾ ਬਲਵੰਡ ॥੧੩॥
लगी तुपक की उर बिखै जूझे खा बलवंड ॥१३॥

छातीत बंदुकीची गोळी लागल्याने बलवंद खान यांचा मृत्यू झाला. 13.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਬਲਵੰਡ ਖਾ ਜਬ ਹੀ ਰਨ ਜੂਝੇ ॥
बलवंड खा जब ही रन जूझे ॥

बलवंद खान रणांगणात मारला गेला

ਔ ਭਟ ਮੁਏ ਜਾਤ ਨਹਿ ਬੂਝੇ ॥
औ भट मुए जात नहि बूझे ॥

आणि आणखी अज्ञात, किती योद्धे मारले गेले.

ਭਜੇ ਸੁਭਟ ਆਵਤ ਭਏ ਤਹਾ ॥
भजे सुभट आवत भए तहा ॥

वीर तेथे धावत आले

ਜੋਬਨ ਖਾਨ ਖੇਤ ਮੈ ਜਹਾ ॥੧੪॥
जोबन खान खेत मै जहा ॥१४॥

जिथे जोबान खान लढत होता. 14.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਬਲਵੰਡ ਖਾ ਕੋ ਸੁਨਿ ਮੁਏ ਸੰਕਿ ਰਹੇ ਸਭ ਸੂਰ ॥
बलवंड खा को सुनि मुए संकि रहे सभ सूर ॥

बलवंदखानाच्या मृत्यूची बातमी ऐकून सर्व योद्धे साशंक झाले.

ਬਿਨ ਸ੍ਰਯਾਰੇ ਸੀਤਲ ਭਏ ਖਾਏ ਜਨਕ ਕਪੂਰ ॥੧੫॥
बिन स्रयारे सीतल भए खाए जनक कपूर ॥१५॥

(त्यांनी) कापूर खाल्ल्याप्रमाणे त्यांना ताप न येता सर्दी झाली. १५.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਚਪਲ ਕਲਾ ਜੋਬਨ ਖਾ ਜਬੈ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
चपल कला जोबन खा जबै निहारियो ॥

जेव्हा चपल कलाने जोबान खानला पाहिले

ਗਿਰੀ ਧਰਨਿ ਮੁਰਛਾਇ ਕਾਮ ਸਰ ਮਾਰਿਯੋ ॥
गिरी धरनि मुरछाइ काम सर मारियो ॥

त्यामुळे वासनेचा बाण खाल्ल्यानंतर ती जमिनीवर बेहोश होऊन खाली पडली.

ਪਤ੍ਰੀ ਲਿਖੀ ਬਨਾਇ ਬਿਸਿਖ ਸੌ ਬਾਧਿ ਕਰਿ ॥
पत्री लिखी बनाइ बिसिख सौ बाधि करि ॥

त्याने पत्र लिहून बाणाने बांधले