श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1163


ਬਿਕਟ ਕਰਨ ਇਕ ਹੁਤੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਬਰ ॥
बिकट करन इक हुतो न्रिपति बर ॥

बिकट करण नावाचा एक महान राजा होता.

ਜਨੁਕ ਪ੍ਰਿਥੀ ਤਲ ਦੁਤਿਯ ਦਿਵਾਕਰ ॥
जनुक प्रिथी तल दुतिय दिवाकर ॥

जणू पृथ्वीवर दुसरा सूर्य आहे.

ਸ੍ਰੀ ਮਕਰਾਛ ਕੁਅਰਿ ਬਨਿਤਾ ਤਿਹ ॥
स्री मकराछ कुअरि बनिता तिह ॥

त्याची उपपत्नी कुवरी नावाची स्त्री होती.

ਪ੍ਰਗਟ ਚੰਦ੍ਰ ਸੀ ਪ੍ਰਭਾ ਲਗਤ ਜਿਹ ॥੧॥
प्रगट चंद्र सी प्रभा लगत जिह ॥१॥

ती चंद्राच्या प्रकाशासारखी दिसत होती. १.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਸ੍ਰੀ ਜਲਜਾਛ ਸੁਤਾ ਤਵਨਿ ਜਾ ਕੋ ਰੂਪ ਅਪਾਰ ॥
स्री जलजाछ सुता तवनि जा को रूप अपार ॥

त्याला जलजच्छ नावाची कन्या होती तिचे रूप अतिशय सुंदर होते.

ਗੜਿ ਤਾ ਸੀ ਤਰੁਨੀ ਬਹੁਰਿ ਗੜਿ ਨ ਸਕਾ ਕਰਤਾਰ ॥੨॥
गड़ि ता सी तरुनी बहुरि गड़ि न सका करतार ॥२॥

तिला निर्माण केल्यानंतर, निर्माता दुसरी (स्त्री) निर्माण करू शकत नाही. 2.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਕਲਪ ਬ੍ਰਿਛ ਧੁਜ ਤਹ ਇਕ ਨ੍ਰਿਪ ਬਰ ॥
कलप ब्रिछ धुज तह इक न्रिप बर ॥

कल्प ब्रीच धुज नावाचा राजा होता.

ਪ੍ਰਗਟ ਭਯੋ ਜਨੁ ਦੁਤਿਯ ਕਿਰਨਧਰ ॥
प्रगट भयो जनु दुतिय किरनधर ॥

(असे वाटत होते) जणू दुसरा सूर्य उगवला आहे.

ਅਧਿਕ ਰੂਪ ਜਨਿਯਤ ਜਾ ਕੋ ਜਗ ॥
अधिक रूप जनियत जा को जग ॥

ती जगात अतिशय सुंदर म्हणून ओळखली जात होती.

ਥਕਿਤ ਰਹਤ ਜਿਹ ਨਿਰਖ ਤਰੁਨਿ ਮਗ ॥੩॥
थकित रहत जिह निरख तरुनि मग ॥३॥

त्याचा रस्ता बघून स्त्रिया थकून जायच्या. 3.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਰਾਜ ਕੁਅਰਿ ਨਿਰਖਨ ਉਪਬਨ ਇਕ ਦਿਨ ਚਲੀ ॥
राज कुअरि निरखन उपबन इक दिन चली ॥

राज कुमारी एके दिवशी बाग पाहायला गेली

ਲੀਨੋ ਬੀਸ ਪਚਾਸ ਸਹਚਰੀ ਸੰਗ ਭਲੀ ॥
लीनो बीस पचास सहचरी संग भली ॥

आणि वीस-पन्नास चांगले मित्र सोबत घेतले.

ਉਠਤ ਕਨੂਕਾ ਧੂਰਿ ਉਠਾਏ ਪਾਇ ਤਨ ॥
उठत कनूका धूरि उठाए पाइ तन ॥

(त्यांचे) पाय वर करून धुळीचे कणही उडून गेले.

ਹੋ ਜਨੁਕ ਚਲੇ ਹ੍ਵੈ ਸੰਗ ਪ੍ਰਜਾ ਕੇ ਸਕਲ ਮਨ ॥੪॥
हो जनुक चले ह्वै संग प्रजा के सकल मन ॥४॥

(असे वाटले) जणू सर्व लोक मनाने फिरत आहेत. 4.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਕਲਪ ਬ੍ਰਿਛ ਧੁਜ ਕੁਅਰ ਕੌ ਨਿਰਖਿ ਗਈ ਲਲਚਾਇ ॥
कलप ब्रिछ धुज कुअर कौ निरखि गई ललचाइ ॥

कुंवर कल्प ब्रीच धुज पाहून (तिला) मोह झाला.

ਠਗ ਨਾਇਕ ਸੇ ਨੈਨ ਦ੍ਵੈ ਠਗ ਜਿਉ ਰਹੀ ਲਗਾਇ ॥੫॥
ठग नाइक से नैन द्वै ठग जिउ रही लगाइ ॥५॥

एखाद्या मोठ्या चोराप्रमाणे त्याने (त्याला) फसवण्यासाठी दोन डोळे लावले.5.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਤਿਹ ਰੂਪ ਅਲੋਕ ਬਿਲੋਕ ਬਰ ॥
राज सुता तिह रूप अलोक बिलोक बर ॥

राज कुमारीला तिच्या अलौकिक आणि सुंदर रूपात पाहणे

ਅੰਗ ਅਨੰਗ ਤਬ ਹੀ ਗਯੋ ਬਿਸਿਖ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਿ ॥
अंग अनंग तब ही गयो बिसिख प्रहार करि ॥

काम देवाचा बाण लागला.

ਕਾਟਿ ਕਾਟਿ ਕਰ ਖਾਇ ਬਸਾਇ ਨ ਕਛੂ ਤਿਹ ॥
काटि काटि कर खाइ बसाइ न कछू तिह ॥

ती हात कापून जेवायची (म्हणजे खूप विस्कळीत) पण तिला भूक लागत नव्हती.

ਹੋ ਪੰਖਨਿ ਬਿਧਨਾ ਦਏ ਮਿਲੈ ਉਡਿ ਜਾਇ ਜਿਹ ॥੬॥
हो पंखनि बिधना दए मिलै उडि जाइ जिह ॥६॥

जर मालकाने त्याला पंख दिले तर तो उडून जाईल. 6.

ਯੌ ਲਿਖਿ ਏਕ ਸੰਦੇਸਾ ਤਾਹਿ ਪਠਾਇਯੋ ॥
यौ लिखि एक संदेसा ताहि पठाइयो ॥

त्याने मेसेज लिहून तिला पाठवला.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕਹਿ ਭੇਦ ਤਿਸੈ ਲਲਚਾਇਯੋ ॥
भाति भाति कहि भेद तिसै ललचाइयो ॥

एकमेकांची गुपिते सांगून त्याला भुरळ घातली.

ਡਾਰਿ ਲਯੋ ਡੋਰਾ ਮਹਿ ਕਿਨੂੰ ਨ ਕਿਛੁ ਲਹਿਯੋ ॥
डारि लयो डोरा महि किनूं न किछु लहियो ॥

तो सुखपालमध्ये बसला होता आणि कोणालाही काही दिसले नाही.

ਹੋ ਪਰੀ ਲੈ ਗਈ ਤਾਹਿ ਸੁ ਤਹਿ ਪਿਤ ਤ੍ਰਿਯ ਕਹਯੋ ॥੭॥
हो परी लै गई ताहि सु तहि पित त्रिय कहयो ॥७॥

(मैत्रिणींनी) तिच्या वडिलांना सांगितले की तिला एका परीने पळवून नेले आहे. ७.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਰੋਇ ਪੀਟਿ ਤਾ ਕੋ ਪਿਤੁ ਹਾਰਾ ॥
रोइ पीटि ता को पितु हारा ॥

त्याचे वडील अश्रू ढाळले.

ਕਿਨੂੰ ਨ ਤਾ ਕੋ ਸੋਧ ਉਚਾਰਾ ॥
किनूं न ता को सोध उचारा ॥

त्याला ही बातमी कोणी सांगितली नाही.

ਤਾ ਕੀ ਬਧੂ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਪਹਿ ਗਈ ॥
ता की बधू न्रिपति पहि गई ॥

त्याची पत्नी राजाकडे गेली

ਪਰੀ ਹਰਤ ਪਤਿ ਮੁਹਿ ਕਹ ਭਈ ॥੮॥
परी हरत पति मुहि कह भई ॥८॥

की माझ्या पतीला परीने नेले आहे.8.

ਨ੍ਰਿਪ ਭਾਖੀ ਤਿਹ ਸੋਧ ਕਰੀਜੈ ॥
न्रिप भाखी तिह सोध करीजै ॥

राजा म्हणाला त्यात सुधारणा करा

ਸਾਹ ਪੂਤ ਕਹ ਜਾਨ ਨ ਦੀਜੈ ॥
साह पूत कह जान न दीजै ॥

आणि शहाच्या मुलाला कुठेही जाऊ देऊ नका.

ਖੋਜਿ ਥਕੇ ਨਰ ਨਗਰ ਨਦੀ ਮੈ ॥
खोजि थके नर नगर नदी मै ॥

सर्वत्र शहर, नदी वगैरे पाहून लोक कंटाळले.

ਦੁਹਿਤਾ ਭੇਦ ਨ ਜਾਨਾ ਜੀ ਮੈ ॥੯॥
दुहिता भेद न जाना जी मै ॥९॥

पण मुलीच्या मनातील गुपित कोणालाच कळले नाही. ९.

ਏਕ ਬਰਖ ਰਾਖਾ ਤਾ ਕੌ ਘਰ ॥
एक बरख राखा ता कौ घर ॥

(मुलीने) त्याला वर्षभर घरी ठेवले

ਦੁਤਿਯ ਕਾਨ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਸੁਨਾ ਨਰ ॥
दुतिय कान किनहूं न सुना नर ॥

आणि इतर कोणाचेही ऐकले नाही.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਭੋਗਨ ਭਰੀ ॥
भाति भाति के भोगन भरी ॥

(त्याने) विविध सुखांनी (मन) भरले

ਬਿਬਿਧ ਬਿਧਨ ਤਨ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰੀ ॥੧੦॥
बिबिध बिधन तन क्रीड़ा करी ॥१०॥

आणि अनेक प्रकारे लैंगिक खेळ खेळले. 10.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਨਟ ਆਸਨ ਕਰਿ ਪ੍ਰਥਮ ਬਹੁਰਿ ਲਲਿਤਾਸਨ ਲੇਈ ॥
नट आसन करि प्रथम बहुरि ललितासन लेई ॥

आधी नट आसन केले आणि नंतर ललित आसन घेतले.

ਬਹੁਰਿ ਰੀਤਿ ਬਿਪਰੀਤਿ ਕਰੈ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਸੁਖ ਦੇਈ ॥
बहुरि रीति बिपरीति करै बहु बिधि सुख देई ॥

मग प्रथेच्या विरुद्ध (रती मुद्रा विरुद्ध) करून खूप आनंद दिला.

ਲਲਿਤਾਸਨ ਕੌ ਕਰਤ ਮਦਨ ਕੋ ਮਦ ਹਰਹਿ ॥
ललितासन कौ करत मदन को मद हरहि ॥

त्यांनी ललित आसन करून कामदेव यांचा अभिमान मोडला.

ਹੋ ਰਮਿਯੋ ਕਰਤ ਦਿਨ ਰੈਨਿ ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਰੰਚ ਕਰਹਿ ॥੧੧॥
हो रमियो करत दिन रैनि त्रास न रंच करहि ॥११॥

रात्रंदिवस ती त्याच्यासोबत मस्ती करत राहिली आणि अजिबात घाबरली नाही. 11.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਭਾਤਿ ਅਨਿਕ ਭਾਮਾ ਭਜਤ ਪਾਯੋ ਅਧਿਕ ਅਰਾਮੁ ॥
भाति अनिक भामा भजत पायो अधिक अरामु ॥

महिलांशी अनेक प्रकारे संयोग साधून उत्तम सोई प्राप्त करणे.

ਛਿਨ ਛਿਨ ਛਤਿਯਾ ਸੌ ਲਗੈ ਤਜਤ ਨ ਆਠੋ ਜਾਮ ॥੧੨॥
छिन छिन छतिया सौ लगै तजत न आठो जाम ॥१२॥

ती (त्याला) तिच्या छातीजवळ ठेवते आणि आठ तास त्याला सोडत नाही. 12.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਬਿਕਟ ਕਰਨ ਇਕ ਦਿਵਸ ਤਹਾ ਚਲਿ ਆਇਯੋ ॥
बिकट करन इक दिवस तहा चलि आइयो ॥

एके दिवशी (राजा) बिकट करण तेथे गेला.

ਗਹਿ ਬਹਿਯੋ ਤਿਹ ਪੀਯ ਪਿਤਹਿ ਦਿਖਰਾਇਯੋ ॥
गहि बहियो तिह पीय पितहि दिखराइयो ॥

त्याने त्या प्रेयसीचा हात पकडून वडिलांना दाखवला.

ਜੋਰਿ ਹਾਥ ਸਿਰੁ ਨਿਯਾਇ ਕਹਿਯੋ ਮੁਸਕਾਇ ਕਰਿ ॥
जोरि हाथ सिरु नियाइ कहियो मुसकाइ करि ॥

हात जोडून आणि डोकं खाली करून हसत तो म्हणाला

ਹੋ ਪਰੀ ਡਾਰਿ ਇਹ ਗਈ ਹਮਾਰੇ ਆਜੁ ਘਰ ॥੧੩॥
हो परी डारि इह गई हमारे आजु घर ॥१३॥

की आज एका परीने आमच्या घरी टाकले आहे. 13.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਸਤਿ ਸਤਿ ਤਿਹ ਤਾਤ ਉਚਾਰਾ ॥
सति सति तिह तात उचारा ॥

त्याचे वडील म्हणाले 'असे सच'

ਸ੍ਰੋਨ ਸੁਨਾ ਸੋ ਨੈਨ ਨਿਹਾਰਾ ॥
स्रोन सुना सो नैन निहारा ॥

ते (काहीतरी) मी आधी माझ्या कानांनी ऐकले होते, आता मी माझ्या डोळ्यांनी पाहिले आहे.

ਮਨੁਖ ਸੰਗ ਦੈ ਗ੍ਰਿਹ ਪਹੁਚਾਯੋ ॥
मनुख संग दै ग्रिह पहुचायो ॥

त्याने सोबत एक माणूस पाठवला आणि त्याला घरी आणले

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਕਛੁ ਜੜ ਪਾਯੋ ॥੧੪॥
भेद अभेद न कछु जड़ पायो ॥१४॥

आणि मूर्खाला फरक समजला नाही. 14.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਇਕ੍ਰਯਾਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੫੧॥੪੭੨੨॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ इक्रयावन चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२५१॥४७२२॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानातील त्रिचरित्रातील मंत्री भूप संबदाच्या २५१ व्या चरित्राची सांगता येथे आहे, सर्व शुभ आहे. २५१.४७२२. चालते

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਹੰਸ ਧੁਜਾ ਰਾਜਾ ਇਕ ਅਤਿ ਬਲ ॥
हंस धुजा राजा इक अति बल ॥

हंस धुजा नावाचा एक पराक्रमी राजा होता

ਅਰਿ ਅਨੇਕ ਜੀਤੇ ਜਿਨ ਦਲਿ ਮਲਿ ॥
अरि अनेक जीते जिन दलि मलि ॥

ज्याने अनेक शत्रूंचा पराभव केला होता.

ਸੁਖਦ ਮਤੀ ਤਾ ਕੀ ਰਾਨੀ ਇਕ ॥
सुखद मती ता की रानी इक ॥

त्याला सुख मती नावाची राणी होती

ਜਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਕਹਤ ਬਨਿਤਾਨਿਕ ॥੧॥
जा की प्रभा कहत बनितानिक ॥१॥

अनेक ('निक') स्त्रिया कोणाच्या तेजाचे वर्णन करत असत. १.

ਤਾ ਕੀ ਸੁਤਾ ਸੁਖ ਮਤੀ ਸੁਨੀ ॥
ता की सुता सुख मती सुनी ॥

त्यांना सुख मती नावाची मुलगी होती

ਜਾ ਸਮ ਔਰ ਨ ਅਬਲਾ ਗੁਨੀ ॥
जा सम और न अबला गुनी ॥

अशा गुणवत्तेची दुसरी स्त्री नव्हती.

ਜੋਬਨ ਅਧਿਕ ਤਵਨ ਕੋ ਰਾਜਤ ॥
जोबन अधिक तवन को राजत ॥

त्यावर जोबन यांनी नाराजी व्यक्त केली

ਜਿਹ ਮੁਖਿ ਨਿਰਖਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲਾਜਤ ॥੨॥
जिह मुखि निरखि चंद्रमा लाजत ॥२॥

आणि त्याचा चेहरा पाहून चंद्रालाही लाज वाटली. 2.

ਨਾਗਰ ਕੁਅਰ ਨਗਰ ਕੋ ਰਾਜਾ ॥
नागर कुअर नगर को राजा ॥

नगर कुंवर हा त्या नगराचा राजा होता.

ਜਾ ਸਮ ਦੁਤਿਯ ਨ ਬਿਧਨਾ ਸਾਜਾ ॥
जा सम दुतिय न बिधना साजा ॥

त्यांच्यासारखे इतर कोणत्याही कलाकाराने निर्माण केले नव्हते.