श्री दसाम ग्रंथ

पान - 893


ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਸਭੈ ਚਮਰੁ ਤੂ ਮੈ ਬਿਨਾ ਯਾ ਪੁਰ ਮੈ ਹ੍ਵੈ ਜਾਹਿ ॥
सभै चमरु तू मै बिना या पुर मै ह्वै जाहि ॥

त्यांनी उच्चारले, 'माझ्याशिवाय सर्व शरीर अडकले.'

ਜਹ ਤਹ ਨਰ ਨਾਰੀ ਹੁਤੀ ਲਗੀ ਰਹੀ ਛਿਤ ਮਾਹਿ ॥੨੦॥
जह तह नर नारी हुती लगी रही छित माहि ॥२०॥

मग सर्व स्त्री-पुरुष, ते कुठेही असले तरी ते जमिनीवर कोसळले.(20)

ਸੋਤ ਜਗਤ ਬੈਠਤ ਉਠਤ ਚਿਮਟ ਗਏ ਛਿਨ ਮਾਹਿ ॥
सोत जगत बैठत उठत चिमट गए छिन माहि ॥

जे झोपलेले, जागे, उभे किंवा बसलेले होते ते सर्व जण जमिनीशी अडकले.

ਕੂਕ ਉਠੀ ਪੁਰ ਮੈ ਘਨੀ ਨੈਕ ਰਹੀ ਸੁਧਿ ਨਾਹਿ ॥੨੧॥
कूक उठी पुर मै घनी नैक रही सुधि नाहि ॥२१॥

कोणीही त्याच्या जाणिवेत राहिले नाही आणि सर्वत्र शोकांचा वर्षाव होत होता.(21)

ਪਤਿ ਧੋਤੀ ਬਾਧਿਤ ਫਸਿਯੋ ਪਾਕ ਪਕਾਵਤ ਤ੍ਰੀਯ ॥
पति धोती बाधित फसियो पाक पकावत त्रीय ॥

पती सिंहाचे कापड बांधताना अडकले आणि महिला स्वयंपाक करताना अडकली.

ਨੌਆ ਤ੍ਰਿਯ ਸੋਵਤ ਫਸਿਯੋ ਕਛੁ ਨ ਰਹੀ ਸੁਧਿ ਜੀਯ ॥੨੨॥
नौआ त्रिय सोवत फसियो कछु न रही सुधि जीय ॥२२॥

नवऱ्यासोबत झोपलेला नवरा अडकला होता आणि कोणीही तर्कसंगत राहिले नाही.(२२)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਸਾਹੁ ਪੁਤ੍ਰ ਤਬਹ ਤਾ ਕੇ ਆਯੋ ॥
साहु पुत्र तबह ता के आयो ॥

मग शहाचा मुलगा त्याच्याकडे (नाईचा मुलगा) आला.

ਕਹਾ ਭਯੋ ਕਹਿ ਤਿਸੈ ਸੁਨਾਯੋ ॥
कहा भयो कहि तिसै सुनायो ॥

शहा यांचा मुलगा तेथे आला आणि घडलेला प्रकार सांगितला.

ਜੁ ਕਛੁ ਕਹੋ ਮੁਹਿ ਕਾਜ ਕਮਾਊ ॥
जु कछु कहो मुहि काज कमाऊ ॥

(राजाचा मुलगा नाईच्या मुलाला म्हणाला, तू) तू मला जे सांगशील ते मी करीन.

ਬੈਦਹਿ ਢੂਢਿ ਤਿਹਾਰੇ ਲ੍ਯਾਊ ॥੨੩॥
बैदहि ढूढि तिहारे ल्याऊ ॥२३॥

(तो म्हणाला,) 'तुम्ही सांगाल त्याप्रमाणे मी वागेन आणि मी जाऊन हकीमला भेटेन.'(२३)

ਲੈ ਘੋਰੀ ਸੁਤ ਸਾਹੁ ਸਿਧਾਯੋ ॥
लै घोरी सुत साहु सिधायो ॥

शहाचा मुलगा घोड्यासोबत गेला

ਖੋਜਿ ਬੈਦ ਕੋ ਸੰਗ ਲੈ ਆਯੋ ॥
खोजि बैद को संग लै आयो ॥

शहाचा मुलगा शोधात जाण्यासाठी आणि हकीमला येण्याची विनंती करण्यासाठी घोडीवर स्वार झाला.

ਤਹ ਜੰਗਲ ਕੀ ਹਾਜਤਿ ਭਈ ॥
तह जंगल की हाजति भई ॥

त्या डॉक्टरला जंगलात जावे लागले

ਘੋਰੀ ਸਾਹੁ ਪੁਤ੍ਰ ਕੋ ਦਈ ॥੨੪॥
घोरी साहु पुत्र को दई ॥२४॥

शहाच्या मुलाकडे घोडी सोपवून निसर्गाच्या हाकेला भेटायला जावेसे वाटले.(२४)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਜਾਇ ਬੂਟੈ ਤਬ ਬੈਠਿਯੋ ਲਈ ਕੁਪੀਨ ਉਠਾਇ ॥
जाइ बूटै तब बैठियो लई कुपीन उठाइ ॥

आपले सिंहाचे वस्त्र पूर्ववत करून त्याने स्वत:ला सावरण्यासाठी पवित्रा घेतला.

ਡਲਾ ਭਏ ਪੌਛਨ ਲਗਿਯੋ ਕਹਿਯੋ ਚਮਰੁ ਤੂ ਤਾਹਿ ॥੨੫॥
डला भए पौछन लगियो कहियो चमरु तू ताहि ॥२५॥

त्याने उचलून एक दगड (पुसण्यासाठी) वापरताच, त्याने (शहाच्या मुलाने) 'अडकलो' असे उच्चारले.

ਹਾਥ ਲਗੋਟੀ ਰਹਿ ਗਈ ਡਲਾ ਫਸਿਯੋ ਬੁਰਿ ਮਾਹਿ ॥
हाथ लगोटी रहि गई डला फसियो बुरि माहि ॥

सिंहाच्या कापडाचा कोपरा त्याच्या (नाईच्या मुलाच्या) हातात राहिला

ਚਰਨ ਝਾਰ ਕੇ ਸੰਗ ਰਸੇ ਤਾਹਿ ਰਹੀ ਸੁਧਿ ਨਾਹਿ ॥੨੬॥
चरन झार के संग रसे ताहि रही सुधि नाहि ॥२६॥

आणि त्याच्या गुदाशयात दगड अडकला होता आणि त्याचे पाय दोरीला चिकटले होते आणि त्याचे सर्व भान हरपले होते.(२६)

ਲਏ ਅਸ੍ਵਨੀ ਸਾਹੁ ਕੋ ਪੂਤ ਪਹੂੰਚ੍ਯੋ ਆਇ ॥
लए अस्वनी साहु को पूत पहूंच्यो आइ ॥

जेव्हा शहाच्या मुलाने हकीमला घोडीवर बसवले.

ਕਹਿਯੋ ਬੈਦ ਮੈ ਕ੍ਯਾ ਕਰੋਂ ਇਹ ਦੁਖ ਕੋ ਸੁ ਉਪਾਇ ॥੨੭॥
कहियो बैद मै क्या करों इह दुख को सु उपाइ ॥२७॥

त्याने विचारले, 'अरे, हकीम, मी ही संकटे कशी दूर करू.' (27)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਸਾਹੁ ਪੁਤ੍ਰ ਤਬ ਬਚਨ ਉਚਾਰੋ ॥
साहु पुत्र तब बचन उचारो ॥

तेव्हा शहाचा मुलगा म्हणाला,

ਸੁਨੋ ਬੈਦ ਉਪਚਾਰ ਹਮਾਰੋ ॥
सुनो बैद उपचार हमारो ॥

शहाच्या मुलाने सुचवले, 'प्रिय हकीम, माझे ऐका, माझा उपाय.

ਹਮਰੋ ਇਹ ਆਗੇ ਦੁਖ ਭਯੋ ॥
हमरो इह आगे दुख भयो ॥

मलाही याआधी (एकदा) हा त्रास झाला होता

ਇਹ ਉਪਚਾਰ ਦੂਰਿ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ॥੨੮॥
इह उपचार दूरि ह्वै गयो ॥२८॥

'पूर्वी मलाही त्रास सहन करावा लागला होता आणि त्याद्वारे तो दूर झाला होता.'(२८)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਯਾ ਘੋਰੀ ਕੇ ਭਗ ਬਿਖੈ ਜੀਭ ਦਈ ਸੌ ਬਾਰ ॥
या घोरी के भग बिखै जीभ दई सौ बार ॥

'मी माझी जीभ घोडीच्या योनीत शंभर वेळा घातली होती.

ਤੁਰਤ ਰੋਗ ਹਮਰੋ ਕਟਿਯੋ ਸੁਨਹੁ ਬੈਦ ਉਪਚਾਰ ॥੨੯॥
तुरत रोग हमरो कटियो सुनहु बैद उपचार ॥२९॥

'मग ऐका हकीम, माझा शाप लगेच नाहीसा झाला.'(२९)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਤਬੈ ਬੈਦ ਸੋਊ ਕ੍ਰਿਆ ਕਮਾਈ ॥
तबै बैद सोऊ क्रिआ कमाई ॥

मग वैद्यानेही तेच केले

ਤਾ ਕੇ ਭਗ ਮੈ ਜੀਭ ਧਸਾਈ ॥
ता के भग मै जीभ धसाई ॥

हकीमला स्वतःहून प्रयत्न करायचे होते आणि घोडीच्या वाग्मामध्ये जीभ ठोठावायची होती.

ਕਹਿਯੋ ਚਮਰੁ ਤੂ ਸੋ ਲਗਿ ਗਈ ॥
कहियो चमरु तू सो लगि गई ॥

(शहाचा मुलगा) म्हणाला, "स्वतःला चिमटा" आणि ती सामील झाली.

ਅਤਿ ਹਾਸੀ ਗਦਹਾ ਕੋ ਭਈ ॥੩੦॥
अति हासी गदहा को भई ॥३०॥

त्याने (शहाच्या मुलाने) घोषणा केली, अडकलो, तो तिथेच पकडला गेला आणि मोठी मजा आली.(३०)

ਲਏ ਲਏ ਤਾ ਕੋ ਪੁਰ ਆਯੋ ॥
लए लए ता को पुर आयो ॥

त्याला घेऊन तो गावात आला

ਸਗਲ ਗਾਵ ਕੋ ਦਰਸ ਦਿਖਾਯੋ ॥
सगल गाव को दरस दिखायो ॥

त्याने (शहाच्या मुलाने) त्यांना गावात (जिथे सर्व लोक आधीच अडकले होते) प्रदर्शनासाठी आणले.

ਬੈਦ ਕਛੂ ਉਪਚਾਰਹਿ ਕਰੌ ॥
बैद कछू उपचारहि करौ ॥

(गावातील डॉक्टरांना म्हणाले-) अरे डॉक्टर! त्याबद्दल काहीतरी करा

ਇਨ ਕੇ ਪ੍ਰਾਨ ਛੁਟਨ ਤੇ ਡਰੌ ॥੩੧॥
इन के प्रान छुटन ते डरौ ॥३१॥

प्रत्येक शरीराने हकीमला विनंती केली की, 'कृपया आम्हाला मुक्त करण्यासाठी काहीतरी उतारा सुचवा.' (31)

ਪੁਰ ਜਨ ਬਾਚ ॥
पुर जन बाच ॥

गावकरी म्हणाले,

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਅਧਿਕ ਦੁਖੀ ਪੁਰ ਜਨ ਭਏ ਕਛੂ ਨ ਚਲਿਯੋ ਉਪਾਇ ॥
अधिक दुखी पुर जन भए कछू न चलियो उपाइ ॥

संपूर्ण जनता गोंधळात होती पण ते काहीही करण्यास असहाय्य होते.

ਚਲਤ ਫਿਰਤ ਯਾ ਕੋ ਨਿਰਖਿ ਰਹੇ ਚਰਨ ਲਪਟਾਇ ॥੩੨॥
चलत फिरत या को निरखि रहे चरन लपटाइ ॥३२॥

त्यांना आत जाताना पाहून ते त्यांच्या पाया पडले (आणि विनवणी करू लागले), (32)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਹਮਰੇ ਨਾਥ ਉਪਾਇਹਿ ਕੀਜੈ ॥
हमरे नाथ उपाइहि कीजै ॥

हे नाथ ! आमचे (कोणतेही) उपाय करा

ਅਪਨੇ ਜਾਨਿ ਰਾਖਿ ਕਰਿ ਲੀਜੈ ॥
अपने जानि राखि करि लीजै ॥

'कृपया काही संकल्पाला चालना द्या आणि आम्हा सर्वांना तुमचा विषय समजून वाचवा.

ਇਨੈ ਕਰੀ ਕਛੁ ਚੂਕ ਤਿਹਾਰੀ ॥
इनै करी कछु चूक तिहारी ॥

त्यांनी तुमचे काहीतरी चुकले असेल.