श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1269


ਗੜੇਦਾਰ ਮਾਨੋ ਕਰੀ ਮਤ ਕੀ ਜ੍ਯੋ ॥੨੪॥
गड़ेदार मानो करी मत की ज्यो ॥२४॥

जणू मद्यधुंद हत्तीला शिकारींनी ('गडेदार') घेरले होते. २४.

ਤਬੈ ਕੋਪ ਕੈ ਕ੍ਰਿਸਨ ਮਾਰੇ ਚੰਦੇਲੇ ॥
तबै कोप कै क्रिसन मारे चंदेले ॥

तेव्हा श्रीकृष्ण संतापले आणि ओरडले.

ਮਘੇਲੇ ਧਧੇਲੇ ਬਘੇਲੇ ਬੁੰਦੇਲੇ ॥
मघेले धधेले बघेले बुंदेले ॥

माघेले, धाधेले, बघेले, बुंदेले हे ठार झाले.

ਚੰਦੇਰੀਸ ਹੂੰ ਕੌ ਤਬੈ ਬਾਨ ਮਾਰਾ ॥
चंदेरीस हूं कौ तबै बान मारा ॥

मग 'चंदेरीस' (चंदेरीचा राजा शिशुपाल) बाण मारला.

ਗਿਰਿਯੋ ਭੂਮਿ ਪੈ ਨ ਹਥ੍ਯਾਰੈ ਸੰਭਾਰਾ ॥੨੫॥
गिरियो भूमि पै न हथ्यारै संभारा ॥२५॥

तो जमिनीवर पडला आणि शस्त्रे धरू शकला नाही. २५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਜਰਾਸਿੰਧ ਕਹਿ ਪੁਨਿ ਸਰ ਮਾਰਾ ॥
जरासिंध कहि पुनि सर मारा ॥

मग त्याने जरासंधावर बाण मारला.

ਭਾਗਿ ਚਲਿਯੋ ਨ ਹਥ੍ਯਾਰ ਸੰਭਾਰਾ ॥
भागि चलियो न हथ्यार संभारा ॥

(तो) शस्त्र न घेता पळून गेला.

ਭਿਰੇ ਸੁ ਮਰੇ ਬਚੇ ਤੇ ਹਾਰੇ ॥
भिरे सु मरे बचे ते हारे ॥

जे (रणांगणावर) लढले ते मारले गेले, जे वाचले त्यांचा पराभव झाला.

ਚੰਦੇਰਿਯਹਿ ਚੰਦੇਲ ਸਿਧਾਰੇ ॥੨੬॥
चंदेरियहि चंदेल सिधारे ॥२६॥

चंदेलांनी चंदेरीकडे पळ काढला. २६.

ਤਬ ਰੁਕਮੀ ਪਹੁਚਤ ਭਯੋ ਜਾਈ ॥
तब रुकमी पहुचत भयो जाई ॥

तेवढ्यात रुक्मी तिथे आली.

ਅਧਿਕ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੌ ਕਰੀ ਲਰਾਈ ॥
अधिक क्रिसन सौ करी लराई ॥

(त्याने) कृष्णाशी खूप युद्ध केले.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਨ ਬਿਸਿਖ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
भाति भाति तन बिसिख प्रहारे ॥

त्याने अनेक प्रकारे बाण सोडले.

ਹਾਰਿਯੋ ਵਹੈ ਕ੍ਰਿਸਨ ਨਹਿ ਹਾਰੇ ॥੨੭॥
हारियो वहै क्रिसन नहि हारे ॥२७॥

तो हरला, कृष्ण हरला नाही. २७.

ਚਿਤ ਮੈ ਅਧਿਕ ਠਾਨਿ ਕੈ ਕ੍ਰੁਧਾ ॥
चित मै अधिक ठानि कै क्रुधा ॥

चित्त संताप वाढवून

ਮਾਡਤ ਭਯੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੌ ਜੁਧਾ ॥
माडत भयो क्रिसन सौ जुधा ॥

(त्याने) कृष्णाशी युद्ध सुरू केले.

ਏਕ ਬਾਨ ਤਬ ਸ੍ਯਾਮ ਪ੍ਰਹਾਰਾ ॥
एक बान तब स्याम प्रहारा ॥

तेव्हा श्यामने बाण सोडला.

ਗਿਰਿਯੋ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਰ ਜਾਨੁ ਸੰਘਾਰਾ ॥੨੮॥
गिरियो प्रिथी पर जानु संघारा ॥२८॥

(तो) पृथ्वीवर पडला (इंज) जणू तो मारला गेला होता. २८.

ਸਰ ਸੌ ਮੂੰਡਿ ਪ੍ਰਥਮ ਤਿਹ ਸੀਸਾ ॥
सर सौ मूंडि प्रथम तिह सीसा ॥

प्रथम बाणाने डोके मुंडण करून

ਬਾਧਿ ਲਯੋ ਰਥ ਸੌ ਜਦੁਈਸਾ ॥
बाधि लयो रथ सौ जदुईसा ॥

मग श्रीकृष्णाने ते रथाला बांधले.

ਭ੍ਰਾਤ ਜਾਨਿ ਰੁਕਮਿਨੀ ਛਡਾਯੋ ॥
भ्रात जानि रुकमिनी छडायो ॥

त्याला भाऊ समजून रुक्मिणीने मुक्त केले.

ਲਜਤ ਧਾਮ ਸਿਸਪਾਲ ਸਿਧਾਯੋ ॥੨੯॥
लजत धाम सिसपाल सिधायो ॥२९॥

आणि शिशुपालही लाजत घरी गेला. 29.

ਕਿਨੂੰ ਚੰਦੇਲਨ ਕੇ ਸਿਰ ਤੂਟੇ ॥
किनूं चंदेलन के सिर तूटे ॥

किती झुंबरांची मुंडकी मोडली

ਕਈਕ ਗਏ ਮੂੰਡ ਘਰ ਟੂਟੇ ॥
कईक गए मूंड घर टूटे ॥

आणि अनेक जण जखमी डोक्यासह घरी परतले.

ਸਕਲ ਚੰਦੇਲੇ ਲਾਜ ਲਜਾਏ ॥
सकल चंदेले लाज लजाए ॥

सर्व चंदेलांना लॉजची लाज वाटली

ਨਾਰਿ ਗਵਾਇ ਚੰਦੇਰੀ ਆਏ ॥੩੦॥
नारि गवाइ चंदेरी आए ॥३०॥

(कारण तो) आपली पत्नी गमावून चंदेरीला परतला. 30.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਗਏ ਚੰਦੇਲ ਚੰਦੇਰਿਯਹਿ ਕਰ ਤੇ ਨਾਰਿ ਗਵਾਇ ॥
गए चंदेल चंदेरियहि कर ते नारि गवाइ ॥

चंदेल पत्नीला घेऊन चंदेरी नगरला गेला.

ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤਨ ਰੁਕਮਨੀ ਬਰਤ ਭਈ ਜਦੁਰਾਇ ॥੩੧॥
इह चरित्र तन रुकमनी बरत भई जदुराइ ॥३१॥

या पात्रासह रुक्मिणीने श्रीकृष्णाशी लग्न केले. ३१.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਬੀਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੨੦॥੬੦੪੩॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ बीस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३२०॥६०४३॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्राच्या मंत्री भूप संबदाच्या ३२० व्या अध्यायाचा शेवट येथे आहे, सर्व शुभ आहे. 320.6043. चालते

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਸੁਕ੍ਰਾਚਾਰਜ ਦਾਨ੍ਵਨ ਕੋ ਗੁਰ ॥
सुक्राचारज दान्वन को गुर ॥

शुक्राचार्य हे असुरांचे गुरु होते.

ਸੁਕ੍ਰਾਵਤੀ ਬਸਤ ਜਾ ਕੋ ਪੁਰ ॥
सुक्रावती बसत जा को पुर ॥

सुक्रावती नगर (त्यांच्या नावावर) राहत असे.

ਮਾਰਿ ਦੇਵ ਜਾ ਕੌ ਰਨ ਜਾਵੈ ॥
मारि देव जा कौ रन जावै ॥

ज्यांना देवांनी युद्धात मारले असते,

ਪੜਿ ਸੰਜੀਵਨਿ ਤਾਹਿ ਜਿਯਾਵੈ ॥੧॥
पड़ि संजीवनि ताहि जियावै ॥१॥

(मग तो) संजीवनीचा (शिक्षण) अभ्यास करून त्याला जीवदान देईल. १.

ਦੇਵਜਾਨਿ ਇਕ ਸੁਤਾ ਤਵਨ ਕੀ ॥
देवजानि इक सुता तवन की ॥

त्याला देवयानी नावाची मुलगी होती.

ਅਪ੍ਰਮਾਨ ਛਬਿ ਹੁਤੀ ਜਵਨ ਕੀ ॥
अप्रमान छबि हुती जवन की ॥

ज्याला अनंत सौंदर्य होते.

ਕਚ ਨਾਮਾ ਦੇਵਨ ਕੋ ਦਿਜਬਰ ॥
कच नामा देवन को दिजबर ॥

कचा नावाचा देवांचा (एक) पुजारी होता.

ਆਵਤ ਭਯੋ ਸੁਕ੍ਰ ਕੇ ਤਬ ਘਰ ॥੨॥
आवत भयो सुक्र के तब घर ॥२॥

मग तो (एकदा) शुक्राचार्यांच्या घरी आला. 2.

ਦੇਵਜਾਨਿ ਸੰਗਿ ਕਿਯਾ ਅਧਿਕ ਹਿਤ ॥
देवजानि संगि किया अधिक हित ॥

त्याला देवयानीबद्दल खूप आस्था होती

ਹਰਿ ਲੀਨੋ ਜ੍ਯੋਂ ਤ੍ਯੋਂ ਤ੍ਰਿਯ ਕੋ ਚਿਤ ॥
हरि लीनो ज्यों त्यों त्रिय को चित ॥

आणि त्याने त्या स्त्रीचे मन कसे घेतले.

ਮੰਤ੍ਰਹਿ ਲੇਨ ਸੰਜੀਵਨ ਕਾਜਾ ॥
मंत्रहि लेन संजीवन काजा ॥

देवांच्या राजाने त्याला फसवले

ਇਹ ਛਲ ਪਠਿਯੋ ਦੇਵਤਨ ਰਾਜਾ ॥੩॥
इह छल पठियो देवतन राजा ॥३॥

संजीवनीला मंत्र शिकायला पाठवले. 3.

ਦੈਤ ਭੇਦ ਪਾਵਤ ਜਬ ਭਏ ॥
दैत भेद पावत जब भए ॥

जेव्हा (हे) रहस्य राक्षसांना कळले,

ਤਾ ਕੋ ਡਾਰਿ ਨਦੀ ਹਨਿ ਗਏ ॥
ता को डारि नदी हनि गए ॥

त्यामुळे त्यांनी त्याला ठार मारून नदीत फेकून दिले.

ਬਿਲਮ ਲਗੀ ਵਹ ਧਾਮ ਨ ਆਯੋ ॥
बिलम लगी वह धाम न आयो ॥

(जेव्हा) खूप उशीर झाला होता आणि तो घरी परतला नाही

ਦੇਵਜਾਨਿ ਅਤਿ ਹੀ ਦੁਖ ਪਾਯੋ ॥੪॥
देवजानि अति ही दुख पायो ॥४॥

त्यामुळे देवयानीला खूप वाईट वाटले. 4.

ਭਾਖਿ ਪਿਤਾ ਤਨ ਬਹੁਰਿ ਜਿਯਾਯੋ ॥
भाखि पिता तन बहुरि जियायो ॥

वडिलांना सांगून त्याला जिवंत केले.

ਦੈਤਨ ਦੇਖ ਅਧਿਕ ਦੁਖ ਪਾਯੋ ॥
दैतन देख अधिक दुख पायो ॥

हे पाहून दैत्य फार दुःखी झाले.

ਨਿਤਿਪ੍ਰਤਿ ਮਾਰਿ ਤਾਹਿ ਉਠਿ ਜਾਵੈ ॥
नितिप्रति मारि ताहि उठि जावै ॥

(ते) त्याला रोज मारायचे.

ਪੁਨਿ ਪੁਨਿ ਤਾ ਕੌ ਸੁਕ੍ਰ ਜਿਯਾਵੈ ॥੫॥
पुनि पुनि ता कौ सुक्र जियावै ॥५॥

शुक्राचार्य त्याला पुन्हा पुन्हा जीवदान देत असत. ५.

ਤਬ ਤਿਹ ਮਾਰਿ ਮਦ੍ਰਯ ਮਹਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥
तब तिह मारि मद्रय महि डारियो ॥

मग (त्यांनी) त्याला ठार मारले आणि त्याला दारू पाजली

ਬਚਤ ਭੂੰਜਿ ਨਿਜੁ ਗੁਰਹਿ ਖਵਾਰਿਯੋ ॥
बचत भूंजि निजु गुरहि खवारियो ॥

आणि जे राहिलं ते भाजून गुरूंना खाऊ घातलं.

ਦੇਵਜਾਨਿ ਜਬ ਤਾਹਿ ਨ ਲਹਾ ॥
देवजानि जब ताहि न लहा ॥

जेव्हा देवयानीने त्याला पाहिले नाही.

ਅਧਿਕ ਦੁਖਿਤ ਹ੍ਵੈ ਪਿਤ ਪ੍ਰਤਿ ਕਹਾ ॥੬॥
अधिक दुखित ह्वै पित प्रति कहा ॥६॥

म्हणून तो आपल्या वडिलांना अतिशय दुःखी होऊन म्हणाला. 6.

ਅਬ ਲੌ ਕਚ ਜੁ ਧਾਮ ਨਹਿ ਆਯੋ ॥
अब लौ कच जु धाम नहि आयो ॥

आता कच घरी आला.

ਜਨਿਯਤ ਕਿਨਹੂੰ ਅਸੁਰ ਚਬਾਯੋ ॥
जनियत किनहूं असुर चबायो ॥

एखाद्या राक्षसाने त्याला खाल्ले आहे असे दिसते.

ਤਾ ਤੇ ਪਿਤੁ ਤਿਹ ਬਹੁਰਿ ਜਿਯਾਵੋ ॥
ता ते पितु तिह बहुरि जियावो ॥

म्हणून हे पिता! त्याला पुन्हा जिवंत करा

ਹਮਰੇ ਮਨ ਕੋ ਸੋਕ ਮਿਟਾਵੋ ॥੭॥
हमरे मन को सोक मिटावो ॥७॥

आणि माझ्या मनातील दु:ख दूर कर. ७.

ਤਬ ਹੀ ਸੁਕ੍ਰ ਧ੍ਯਾਨ ਮਹਿ ਗਏ ॥
तब ही सुक्र ध्यान महि गए ॥

तेव्हाच शुक्राचार्य ध्यानात लीन झाले

ਤਿਹ ਨਿਜੁ ਪੇਟ ਬਿਲੋਕਤ ਭਏ ॥
तिह निजु पेट बिलोकत भए ॥

आणि त्याच्या पोटात त्याला पाहिले.

ਮੰਤ੍ਰ ਸਜੀਵਨ ਕੌ ਕਿਹ ਦੈ ਕਰਿ ॥
मंत्र सजीवन कौ किह दै करि ॥

त्याला संजीवनी मंत्र देऊन

ਕਾਢਤ ਭਯੋ ਉਦਰ ਅਪਨੋ ਫਰਿ ॥੮॥
काढत भयो उदर अपनो फरि ॥८॥

त्याने पोट फाडून बाहेर काढले. 8.

ਕਾਢਤ ਤਾਹਿ ਸੁਕ੍ਰ ਮਰਿ ਗਯੋ ॥
काढत ताहि सुक्र मरि गयो ॥

काढताच शुक्राचार्यांचा मृत्यू झाला.

ਬਹੁਰਿ ਮੰਤ੍ਰ ਬਲ ਕਚਹਿ ਜਿਯਯੋ ॥
बहुरि मंत्र बल कचहि जिययो ॥

कचने त्याला मंत्राच्या सामर्थ्याने पुन्हा जिवंत केले.

ਸ੍ਰਾਪ ਦਯੋ ਮਦਾ ਕੋ ਤਿਹ ਤਹ ॥
स्राप दयो मदा को तिह तह ॥

तेव्हापासून त्याने दारूचा शाप दिला.

ਤਾ ਤੇ ਪਿਯਤ ਨ ਯਾਕਹ ਕੋਊ ਕਹ ॥੯॥
ता ते पियत न याकह कोऊ कह ॥९॥

म्हणूनच कोणीही त्याला (दारू, दारू) म्हणत नाही आणि पीत नाही. ९.

ਦੇਵਿਜਾਨ ਪੁਨਿ ਐਸ ਬਿਚਾਰਾ ॥
देविजान पुनि ऐस बिचारा ॥

देवयानी मग असे म्हणाली

ਯੌ ਕਚ ਤਨ ਤਜਿ ਲਾਜ ਉਚਾਰਾ ॥
यौ कच तन तजि लाज उचारा ॥

आणि लॉज सोडून कचला म्हणाला,

ਕਾਮ ਭੋਗ ਮੋ ਸੌ ਤੈ ਕਰੁ ਰੇ ॥
काम भोग मो सौ तै करु रे ॥

अहो! माझ्याशी संभोग करा

ਹਮਰੇ ਮਦਨ ਤਾਪ ਕਹ ਹਰੁ ਰੇ ॥੧੦॥
हमरे मदन ताप कह हरु रे ॥१०॥

आणि माझ्या इच्छेची आग शांत करा. 10.

ਤਿਨ ਰਤਿ ਕਰੀ ਨ ਤਾ ਤੇ ਸੰਗਾ ॥
तिन रति करी न ता ते संगा ॥

जरी तो (देवयानी) वासनेने भरलेला होता (त्याच्या शरीरात)