श्री दसाम ग्रंथ

पान - 816


ਜਾਨੁਕ ਸੋਕ ਦੂਰਿ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥੨॥
जानुक सोक दूरि करि डारे ॥२॥

मंत्र्याने राजाशी संभाषण केले जेणेकरून त्याचे दुःख दूर व्हावे.(2)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਇਕ ਜੋਗੀ ਬਨ ਮੈ ਹੁਤੋ ਦ੍ਰੁਮ ਮੈ ਕੁਟੀ ਬਨਾਇ ॥
इक जोगी बन मै हुतो द्रुम मै कुटी बनाइ ॥

एक योगी जंगलात झाडाच्या खोडाच्या आत असलेल्या झोपडीत राहत होता. च्या माध्यमातून

ਏਕ ਸਾਹ ਕੀ ਸੁਤਾ ਕੋ ਲੈ ਗ੍ਯੋ ਮੰਤ੍ਰ ਚਲਾਇ ॥੩॥
एक साह की सुता को लै ग्यो मंत्र चलाइ ॥३॥

काही मंत्र म्हणून त्याने एका शाहाच्या मुलीचे अपहरण केले.(3)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਕਾਸਿਕਾਰ ਕੋ ਸਾਹਿਕ ਜਨਿਯਤ ॥
कासिकार को साहिक जनियत ॥

एक शहा कासीकरचा रहिवासी होता

ਸਹਜ ਕਲਾ ਤਿਹ ਸੁਤਾ ਬਖਨਿਯਤ ॥
सहज कला तिह सुता बखनियत ॥

व्यापारी कासीकर म्हणून ओळखला जात होता आणि त्याच्या मुलीचे नाव सहज कला होते.

ਤਾ ਕੋ ਹਰਿ ਜੋਗੀ ਲੈ ਗਯੋ ॥
ता को हरि जोगी लै गयो ॥

जोगीने त्याचा पराभव करून त्याला घेऊन गेले

ਰਾਖਤ ਏਕ ਬਿਰਛ ਮੈ ਭਯੋ ॥੪॥
राखत एक बिरछ मै भयो ॥४॥

योगींनी तिला दूर नेले आणि जंगलातील एका झाडात ठेवले.(4)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਕਰੀ ਕਿਵਾਰੀ ਬਿਰਛ ਕੀ ਖੋਦਿ ਕਿਯੋ ਤਿਹ ਗ੍ਰੇਹ ॥
करी किवारी बिरछ की खोदि कियो तिह ग्रेह ॥

झाडात त्याने खिडकी असलेले घर कोरले होते.

ਰਾਤਿ ਦਿਵਸ ਤਾ ਕੌ ਭਜੈ ਅਧਿਕ ਬਢਾਇ ਸਨੇਹ ॥੫॥
राति दिवस ता कौ भजै अधिक बढाइ सनेह ॥५॥

योगींनी तिच्यावर दिवसरात्र प्रेम केले.(५)

ਮਾਰਿ ਕਿਵਰਿਯਾ ਬਿਰਛ ਕੀ ਆਪਿ ਨਗਰ ਮੈ ਆਇ ॥
मारि किवरिया बिरछ की आपि नगर मै आइ ॥

दार बंद करून तो दिवसा गावात भीक मागायला जात असे.

ਮਾਗਿ ਭਿਛਾ ਨਿਸਿ ਕੇ ਸਮੈ ਰਹਤ ਤਿਸੀ ਦ੍ਰੁਮ ਜਾਇ ॥੬॥
मागि भिछा निसि के समै रहत तिसी द्रुम जाइ ॥६॥

आणि संध्याकाळी झाडावर परत या.(6)

ਜਾਇ ਤਹਾ ਆਪਨ ਕਰੈ ਹਾਥਨ ਕੋ ਤਤਕਾਰ ॥
जाइ तहा आपन करै हाथन को ततकार ॥

परत येताना तो नेहमी टाळ्या वाजवायचा आणि मुलगी,

ਸੁਨਤ ਸਬਦ ਤਾਕੀ ਤਰੁਨਿ ਛੋਰਤ ਕਰਨ ਕਿਵਾਰ ॥੭॥
सुनत सबद ताकी तरुनि छोरत करन किवार ॥७॥

आवाज ऐकून स्वतःच्या हातांनी दरवाजा उघडला.(७)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਨਿਤ੍ਯ ਜਡ ਕਰੈ ॥
ऐसी भाति नित्य जड करै ॥

(तो) मूर्ख असे रोज करीत असे

ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਧੁਨਿ ਬੈਨੁ ਉਚਰੈ ॥
मधुर मधुर धुनि बैनु उचरै ॥

दररोज तो असाच अभिनय करायचा आणि (टाईमपास करण्यासाठी) बासरीवर गोड संगीत वाजवत असे.

ਰਾਜ ਕਲਾ ਬਿਨਸੀ ਸਭ ਗਾਵੈ ॥
राज कला बिनसी सभ गावै ॥

(तो) गात असे की सर्व राज्य कला संपली आहे

ਸਹਜ ਕਲਾ ਬਿਨਸੀ ਨ ਸੁਨਾਵੈ ॥੮॥
सहज कला बिनसी न सुनावै ॥८॥

जरी त्याने आपले सर्व योगिक पराक्रम प्रदर्शित केले, तरीही सहज कलाने कधीही भाष्य केले नाही.(8)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਤਿਹੀ ਨਗਰ ਮੈ ਅਤਿ ਚਤੁਰ ਹੁਤੋ ਪੁਤ੍ਰ ਇਕ ਭੂਪ ॥
तिही नगर मै अति चतुर हुतो पुत्र इक भूप ॥

नगरात राजाचा हुशार मुलगा राहत होता.

ਬਲ ਗੁਨ ਬਿਕ੍ਰਮ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮ ਸੁੰਦਰ ਕਾਮ ਸਰੂਪ ॥੯॥
बल गुन बिक्रम इंद्र सम सुंदर काम सरूप ॥९॥

त्याला इंद्रासारखे सद्गुण आणि शक्ती आणि कामदेवाची आवड होती.(9)

ਸੁਰੀ ਆਸੁਰੀ ਕਿੰਨ੍ਰਨੀ ਗੰਧਰਬੀ ਕਿਨ ਮਾਹਿ ॥
सुरी आसुरी किंन्रनी गंधरबी किन माहि ॥

देवतांच्या पत्नी, राक्षस, आकाशीय संगीतकार, हिंदू आणि

ਹਿੰਦੁਨੀ ਤੁਰਕਾਨੀ ਸਭੈ ਹੇਰਿ ਰੂਪ ਬਲਿ ਜਾਹਿ ॥੧੦॥
हिंदुनी तुरकानी सभै हेरि रूप बलि जाहि ॥१०॥

मुस्लीम, ते सर्व त्याच्या वैभवाने आणि मोहकतेने मंत्रमुग्ध झाले.(१०)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਤਾ ਕੇ ਪਾਛੇ ਧਾਯੋ ॥
न्रिप सुत ता के पाछे धायो ॥

(एक दिवस) राजाचा मुलगा (जोगी) त्याच्या मागे गेला.

ਤਿਨ ਜੁਗਯਹਿ ਕਛੁ ਭੇਦ ਨ ਪਾਯੋ ॥
तिन जुगयहि कछु भेद न पायो ॥

त्याला कळू न देता राजपुत्र योगींच्या मागे लागला.

ਜਬ ਵਹ ਜਾਇ ਬਿਰਛ ਮੈ ਬਰਿਯੋ ॥
जब वह जाइ बिरछ मै बरियो ॥

जेव्हा तो (जोगी) कुशीत शिरला,

ਤਬ ਛਿਤ ਪਤਿ ਸੁਤ ਦ੍ਰੁਮ ਪਰ ਚਰਿਯੋ ॥੧੧॥
तब छित पति सुत द्रुम पर चरियो ॥११॥

जेव्हा योगी झाडावर शिरले तेव्हा राजाचा मुलगा झाडावर चढला.(11)

ਭਯੋ ਪ੍ਰਾਤ ਜੋਗੀ ਪੁਰ ਆਯੋ ॥
भयो प्रात जोगी पुर आयो ॥

पहाटे जोगी नगरला गेले.

ਉਤਰਿ ਭੂਪ ਸੁਤ ਤਾਲ ਬਜਾਯੋ ॥
उतरि भूप सुत ताल बजायो ॥

दुसऱ्या दिवशी सकाळी योगी नगरात गेले तेव्हा राजपुत्र खाली आला आणि त्याने टाळ्या वाजवल्या.

ਛੋਰਿ ਕਿਵਾਰ ਕੁਅਰਿ ਤਿਨ ਦੀਨੋ ॥
छोरि किवार कुअरि तिन दीनो ॥

त्या महिलेने दरवाजा उघडला.

ਤਾ ਸੌ ਕੁਅਰ ਭੋਗ ਦ੍ਰਿੜ ਕੀਨੋ ॥੧੨॥
ता सौ कुअर भोग द्रिड़ कीनो ॥१२॥

आणि, मग, धैर्याने, राजकुमाराने तिच्यावर प्रेम केले. (l2)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਲੇਹਜ ਪੇਹਜ ਭਛ ਸੁਭ ਭੋਜਨ ਭਲੋ ਖਵਾਇ ॥
लेहज पेहज भछ सुभ भोजन भलो खवाइ ॥

त्याने तिला अनेक रुचकर वड्या दिल्या.

ਤਾ ਸੌ ਰਤਿ ਮਾਨਤ ਭਯੋ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥੧੩॥
ता सौ रति मानत भयो ह्रिदै हरख उपजाइ ॥१३॥

तो खूप आनंदित झाला आणि पुन्हा तिच्यावर प्रेम केले.(13)

ਤਾ ਤ੍ਰਿਯ ਕੋ ਜੋ ਚਿਤ ਹੁਤੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਲਿਯੋ ਚੁਰਾਇ ॥
ता त्रिय को जो चित हुतो न्रिप सुत लियो चुराइ ॥

प्रिन्सने तिचं मन खूप जिंकलं.

ਤਾ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿਹ ਜੋਗਿਯਹਿ ਚਿਤ ਤੇ ਦਿਯੋ ਭੁਲਾਇ ॥੧੪॥
ता दिन ते तिह जोगियहि चित ते दियो भुलाइ ॥१४॥

तेव्हापासून त्या महिलेने योगींची अवहेलना केली.(l4)

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल

ਭਲੋ ਹੇਰਿ ਕਰਿ ਬੁਰੌ ਨ ਕਬਹੁ ਨਿਹਾਰਿਯੈ ॥
भलो हेरि करि बुरौ न कबहु निहारियै ॥

जेव्हा काहीतरी अनुकूल उपलब्ध असते, तेव्हा प्रतिकूलकडे दुर्लक्ष केले जाते,

ਚਤੁਰ ਪੁਰਖੁ ਕੋ ਪਾਇ ਨ ਮੂਰਖ ਚਿਤਾਰਿਯੈ ॥
चतुर पुरखु को पाइ न मूरख चितारियै ॥

आणि शहाण्यांनी त्याची काळजी घेतली नाही.

ਧਨੀ ਚਤੁਰ ਅਰੁ ਤਰੁਨਿ ਤਰੁਨਿ ਜੋ ਪਾਇ ਹੈ ॥
धनी चतुर अरु तरुनि तरुनि जो पाइ है ॥

एक स्त्री, श्रीमंत आणि हुशार तरुण मिळवण्यासाठी, का जाईल?

ਹੋ ਬਿਰਧ ਕੁਰੂਪ ਨਿਧਨ ਜੜ ਪੈ ਕਿਯੋ ਜਾਇ ਹੈ ॥੧੫॥
हो बिरध कुरूप निधन जड़ पै कियो जाइ है ॥१५॥

एक साधा, गरीब आणि मूर्ख म्हातारा, (15)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਸਾਹ ਸੁਤਾ ਤਾ ਸੌ ਕਹਿਯੋ ਸੰਗ ਚਲਹੁ ਲੈ ਮੋਹਿ ॥
साह सुता ता सौ कहियो संग चलहु लै मोहि ॥

शाहच्या मुलीने राजपुत्राला तिला सोबत घेण्याची विनंती केली.

ਭੋਗ ਕਰੋਗੀ ਜੋਗ ਤਜਿ ਅਧਿਕ ਰਿਝੈਹੋ ਤੋਹਿ ॥੧੬॥
भोग करोगी जोग तजि अधिक रिझैहो तोहि ॥१६॥

'मी योगींचा त्याग करीन आणि तुझ्यावर उत्कट प्रेम करीन.'(16)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਤਬ ਮੈ ਚਲੌ ਸੰਗ ਲੈ ਤੋ ਕੌ ॥
तब मै चलौ संग लै तो कौ ॥

(राजकुमार म्हणाला) मग मी तुला माझ्यासोबत घेईन.

ਜੁਗਯਹਿ ਬੋਲਿ ਮਾਨੁ ਹਿਤ ਮੋ ਕੌ ॥
जुगयहि बोलि मानु हित मो कौ ॥

(राजपुत्र म्हणाला,) 'हो, जर तुम्ही योगींना माझ्यासाठी बोलावले तर मी तुम्हाला माझ्यासोबत घेईन.

ਆਖਿ ਮੂੰਦਿ ਦੋਊ ਬੀਨ ਬਜੈਯੈ ॥
आखि मूंदि दोऊ बीन बजैयै ॥

(तो) दोन्ही डोळे मिटून बीन उडवेल

ਮੋਰੇ ਕਰ ਕੇ ਤਾਲਿ ਦਿਵੈਯੈ ॥੧੭॥
मोरे कर के तालि दिवैयै ॥१७॥

'दोन्ही डोळे मिटून आणि टाळ्या वाजवून कोण प्रेमाचे सूर वाजवेल.'(17)

ਆਖਿ ਮੂੰਦਿ ਦੋਊ ਬੀਨ ਬਜਾਈ ॥
आखि मूंदि दोऊ बीन बजाई ॥

(राजकुमारच्या म्हणण्यानुसार स्त्रीने वागले) दोन्ही डोळे बंद करून (जोगी) सेम वाजवला.

ਤਿਹ ਤ੍ਰਿਯ ਘਾਤ ਭਲੀ ਲਖਿ ਪਾਈ ॥
तिह त्रिय घात भली लखि पाई ॥

(योजनेनुसार) स्त्रियांना एक शुभ मुहूर्त सापडला, जेव्हा

ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਕੇ ਸੰਗ ਭੋਗ ਕਮਾਯੋ ॥
न्रिप सुत के संग भोग कमायो ॥

(त्याने) राजकुमारचे लाड केले.

ਚੋਟ ਚਟਾਕਨ ਤਾਲ ਦਿਵਾਯੋ ॥੧੮॥
चोट चटाकन ताल दिवायो ॥१८॥

राजाच्या मुलाशी प्रेम करताना योगी डोळे मिटून प्रेमाचे सूर वाजवत होते.(18)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਅਤਿ ਰਤਿ ਕਰਿ ਤਾ ਕੋ ਲਿਯੋ ਅਪਨੇ ਹੈ ਕਰਿ ਸ੍ਵਾਰ ॥
अति रति करि ता को लियो अपने है करि स्वार ॥

शेवटी, राजकुमारने झाडाच्या मागे दरवाजा बंद केला.

ਨਗਰ ਸਾਲ ਪੁਰ ਕੋ ਗਯੋ ਬਿਰਛ ਕਿਵਰਿਯਹਿ ਮਾਰਿ ॥੧੯॥
नगर साल पुर को गयो बिरछ किवरियहि मारि ॥१९॥

बाईला सोबत घेऊन तो घोड्यावर बसला आणि शहराकडे निघाला.(19)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਪੰਚਮੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੫॥੧੨੦॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे पंचमो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥५॥१२०॥अफजूं॥

राजा आणि मंत्री यांच्या शुभ चरित्र संभाषणाची पाचवी बोधकथा, आशीर्वादाने पूर्ण. (5)(120).

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਬੰਦਿਸਾਲ ਕੋ ਭੂਪ ਤਬ ਨਿਜੁ ਸੁਤ ਦਿਯੋ ਪਠਾਇ ॥
बंदिसाल को भूप तब निजु सुत दियो पठाइ ॥

राजाने मुलाला तुरुंगात टाकले होते.

ਭੋਰ ਹੋਤ ਮੰਤ੍ਰੀ ਸਹਿਤ ਬਹੁਰੋ ਲਿਯੌ ਬੁਲਾਇ ॥੧॥
भोर होत मंत्री सहित बहुरो लियौ बुलाइ ॥१॥

आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्याने त्याला बोलावले.

ਪੁਨਿ ਮੰਤ੍ਰੀ ਐਸੇ ਕਹੀ ਏਕ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕੀ ਬਾਤ ॥
पुनि मंत्री ऐसे कही एक त्रिया की बात ॥

तेव्हा मंत्री महोदयांनी त्यांना एका स्त्रीची गोष्ट सांगितली.

ਸੋ ਸੁਨਿ ਨ੍ਰਿਪ ਰੀਝਤ ਭਯੋ ਕਹੋ ਕਹੋ ਮੁਹਿ ਤਾਤ ॥੨॥
सो सुनि न्रिप रीझत भयो कहो कहो मुहि तात ॥२॥

कथा ऐकून राजा मोहित झाला आणि त्याने ती परत सांगण्याची विनंती केली.(२)

ਏਕ ਬਧੂ ਥੀ ਜਾਟ ਕੀ ਦੂਜੇ ਬਰੀ ਗਵਾਰ ॥
एक बधू थी जाट की दूजे बरी गवार ॥

एका शेतकऱ्याला एक (सुंदर) बायको होती तिला त्या मूर्खपणाने तुडवले होते.

ਖੇਲਿ ਅਖੇਟਕ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਇਕ ਆਨਿ ਭਯੋ ਤਿਹ ਯਾਰ ॥੩॥
खेलि अखेटक न्रिपति इक आनि भयो तिह यार ॥३॥

पण शिकारीच्या मोहिमेवर असलेला राजा तिच्या प्रेमात पडला.(3)

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल

ਲੰਗ ਚਲਾਲਾ ਕੋ ਇਕ ਰਾਇ ਬਖਾਨਿਯੈ ॥
लंग चलाला को इक राइ बखानियै ॥

तो लांग चालाला शहराचा शूर शासक होता

ਮਧੁਕਰ ਸਾਹ ਸੁ ਬੀਰ ਜਗਤ ਮੈ ਜਾਨਿਯੈ ॥
मधुकर साह सु बीर जगत मै जानियै ॥

मधुकर शाह या नावाने ओळखले जात होते.

ਮਾਲ ਮਤੀ ਜਟਿਯਾ ਸੌ ਨੇਹੁ ਲਗਾਇਯੋ ॥
माल मती जटिया सौ नेहु लगाइयो ॥

तो माल माती नावाच्या शेतकरी मुलीच्या प्रेमात पडला होता.