श्री दसाम ग्रंथ

पान - 493


ਪੂਜਤ ਹੈ ਬਹੁਤੇ ਹਿਤ ਕੈ ਤਿਹ ਕਉ ਪੁਨਿ ਪਾਹਨ ਮੈ ਸਚ ਪਾਏ ॥
पूजत है बहुते हित कै तिह कउ पुनि पाहन मै सच पाए ॥

अनेक ऋषींनी त्याची दगडात पूजा केली आणि अनेकांनी वैदिक निर्देशांनुसार त्याचे स्वरूप निश्चित केले.

ਅਉਰ ਘਨਿਯੋ ਮਿਲਿ ਬੇਦਨ ਕੇ ਮਤ ਮੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੇ ਠਹਰਾਏ ॥
अउर घनियो मिलि बेदन के मत मै कबि स्याम कहे ठहराए ॥

कवी श्याम म्हणतात, इतर अनेकांनी मिळून वेदांच्या मंत्रांमध्ये (त्याचे स्वरूप) निश्चित केले आहे.

ਤੇ ਕਹੈਂ ਈਹਾ ਹੀ ਹੈ ਪ੍ਰਭੁ ਜੂ ਜਬ ਕੰਚਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਸ੍ਯਾਮਿ ਬਨਾਏ ॥੧੯੫੭॥
ते कहैं ईहा ही है प्रभु जू जब कंचन के ग्रिह स्यामि बनाए ॥१९५७॥

परंतु जेव्हा कृष्णाच्या कृपेने या ठिकाणी सोन्याचा वाडा उभा राहिला, तेव्हा सर्व लोक परमेश्वराचे दर्शन घेऊन त्यांची आराधना करू लागले.1957.

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਸਭ ਸੂਰਨ ਸੋ ਮੁਸਕਾਇ ਹਲੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥
स्याम भनै सभ सूरन सो मुसकाइ हली इह भाति उचारियो ॥

बलराम हसत हसत सर्व योद्ध्यांना म्हणाले, “या कृष्णाने चौदा जग सुधारले आहेत

ਯਾ ਕੋ ਲਹਿਯੋ ਨ ਕਛੂ ਤੁਮ ਭੇਦ ਅਰੇ ਇਹ ਚਉਦਹ ਲੋਕ ਸਵਾਰਿਯੋ ॥
या को लहियो न कछू तुम भेद अरे इह चउदह लोक सवारियो ॥

त्याचे रहस्य तुम्हाला आजतागायत समजू शकलेले नाही

ਯਾ ਹੀ ਹਨਿਯੋ ਦਸਕੰਧ ਮੁਰਾਰਿ ਸੁਬਾਹ ਇਹੀ ਬਕ ਕੋ ਮੁਖ ਫਾਰਿਯੋ ॥
या ही हनियो दसकंध मुरारि सुबाह इही बक को मुख फारियो ॥

ज्याने रावण, मुर आणि सुबाहू यांचा वध केला आणि बकासुराचे तोंड फाडले.

ਅਉਰ ਸੁਨੋ ਅਰਿ ਦਾਨਵ ਸੰਗ ਬਲੀ ਇਹ ਏਕ ਗਦਾ ਹੀ ਸੋ ਮਾਰਿਯੋ ॥੧੯੫੮॥
अउर सुनो अरि दानव संग बली इह एक गदा ही सो मारियो ॥१९५८॥

त्याने आपल्या गदेच्या एकाच धनुष्याने, शक्तिशाली राक्षस शंखासुराचा वध केला आहे.1958.

ਹਜਾਰ ਹੀ ਬਰਖ ਇਹੀ ਲਰਿ ਕੈ ਮਧੁ ਕੈਟਭ ਕੇ ਘਟਿ ਤੇ ਜੀਉ ਕਾਢਿਯੋ ॥
हजार ही बरख इही लरि कै मधु कैटभ के घटि ते जीउ काढियो ॥

हजारो वर्षे संघर्ष करून त्यांनी मधु आणि कैतभ यांच्या शरीरातून जीव घेतला.

ਅਉਰ ਜਬੈ ਨਿਧਿ ਨੀਰ ਮਥਿਓ ਤਬ ਦੇਵਨ ਰਛ ਕਰੀ ਸੁਖ ਬਾਢਿਯੋ ॥
अउर जबै निधि नीर मथिओ तब देवन रछ करी सुख बाढियो ॥

"मधु आणि कैतभ यांच्याशी एक हजार वर्षे युद्ध करून त्यांनी त्यांना निर्जीव केले आणि जेव्हा समुद्रमंथन झाले, तेव्हा त्यांनीच देवतांचे रक्षण केले आणि त्यांचा आनंद वाढवला.

ਰਾਵਨ ਏਹੀ ਹਨਿਓ ਰਨ ਮੈ ਹਨਿ ਕੈ ਤਿਹ ਕੇ ਉਰ ਮੈ ਸਰ ਗਾਢਿਯੋ ॥
रावन एही हनिओ रन मै हनि कै तिह के उर मै सर गाढियो ॥

“त्यानेच रावणाचा वध हृदयात बाण टाकून केला

ਅਉਰ ਘਨੀ ਹਮ ਊਪਰਿ ਭੀਰ ਪਰੀ ਤੁ ਰਹਿਓ ਰਨ ਖੰਭ ਸੋ ਠਾਢਿਯੋ ॥੧੯੫੯॥
अउर घनी हम ऊपरि भीर परी तु रहिओ रन खंभ सो ठाढियो ॥१९५९॥

आणि जेव्हा आपण दुःखाने त्रस्त होतो, तेव्हा तो रणांगणात स्तंभासारखा खंबीरपणे उभा राहिला.1959.

ਅਉਰ ਸੁਨੋ ਮਨ ਲਾਇ ਸਬੈ ਤੁਮਰੇ ਹਿਤ ਕੰਸ ਸੋ ਭੂਪ ਪਛਾਰਿਓ ॥
अउर सुनो मन लाइ सबै तुमरे हित कंस सो भूप पछारिओ ॥

इतर (तुम्ही) सर्वजण लक्षपूर्वक ऐका, तुमच्यासाठी कंसासारखा राजा पराभूत झाला.

ਅਉਰ ਹਨੇ ਤਿਹ ਬਾਜ ਘਨੇ ਗਜ ਮਾਨਹੁ ਮੂਲ ਦੈ ਰੂਪ ਉਖਾਰਿਓ ॥
अउर हने तिह बाज घने गज मानहु मूल दै रूप उखारिओ ॥

“माझे लक्षपूर्वक ऐक, तुझ्या कल्याणासाठी त्याने कंसासारख्या राजाला पाडले आणि उपटलेल्या झाडांप्रमाणे हत्ती आणि घोडे मारून टाकले.

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਹਮ ਪੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਅਰਿ ਆਇ ਹੁਤੇ ਸੁ ਸਭੈ ਇਹ ਮਾਰਿਓ ॥
अउर जिते हम पै मिलि कै अरि आइ हुते सु सभै इह मारिओ ॥

शिवाय, जे शत्रू आपल्याविरुद्ध एकत्र आले (चढले), ते सर्व त्याच्याकडून मारले गेले.

ਮਾਟੀ ਕੇ ਧਾਮ ਤੁਮੈ ਛਡਵਾਇ ਕੈ ਕੰਚਨ ਕੇ ਅਬ ਧਾਮ ਸਵਾਰਿਓ ॥੧੯੬੦॥
माटी के धाम तुमै छडवाइ कै कंचन के अब धाम सवारिओ ॥१९६०॥

"आमच्यावर हल्ला करणाऱ्या सर्व शत्रूंना त्याने पाडून टाकले आणि आता, मातीचे वाडे काढून तुम्हाला सोन्याचे वाडे बहाल केले आहेत." 1960.

ਯੌ ਜਬ ਬੈਨ ਕਹੇ ਮੁਸਲੀਧਰਿ ਤਉ ਸਬ ਕੇ ਮਨ ਮੈ ਸਚੁ ਆਯੋ ॥
यौ जब बैन कहे मुसलीधरि तउ सब के मन मै सचु आयो ॥

असे शब्द बलरामांनी सांगितल्यावर सर्वांच्या मनात ते खरे झाले

ਯਾਹੀ ਹਨਿਓ ਬਕ ਅਉਰ ਅਘਾਸੁਰ ਯਾਹੀ ਚੰਡੂਰ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਘਾਯੋ ॥
याही हनिओ बक अउर अघासुर याही चंडूर भली बिधि घायो ॥

जेव्हा हे शब्द बलरामांनी उच्चारले तेव्हा सर्वांनी ते सत्य मानले त्याच कृष्णाने बकासुर, अघासुर, चांदूर इत्यादींचा वध केला होता.

ਕੰਸ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨ ਜੀਤ ਸਕਿਓ ਇਨ ਸੋ ਗਹਿ ਕੇਸਨ ਤੇ ਪਟਕਾਯੋ ॥
कंस ते इंद्र न जीत सकिओ इन सो गहि केसन ते पटकायो ॥

(कोण) इंद्रालाही कंस जिंकता आला नाही, त्याने केसेस धरून त्याच्यावर मात केली.

ਕੰਚਨ ਕੇ ਅਬ ਧਾਮ ਦੀਏ ਕਰਿ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਸਹੀ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਯੋ ॥੧੯੬੧॥
कंचन के अब धाम दीए करि स्री ब्रिजनाथ सही प्रभु पायो ॥१९६१॥

कंसाला इंद्राने जिंकता आले नाही, परंतु कृष्णाने, त्याला त्याच्या हरीने पकडले, त्याला खाली पाडले, आणि त्याने आपल्याला सोन्याचे वाडे दिले आहेत, म्हणून तो आता खरा भगवान आहे.1961.

ਐਸੇ ਹੀ ਦਿਵਸ ਬਤੀਤ ਕੀਏ ਸੁਖੁ ਸੋ ਦੁਖੁ ਪੈ ਕਿਨਹੂੰ ਨਹੀ ਪਾਯੋ ॥
ऐसे ही दिवस बतीत कीए सुखु सो दुखु पै किनहूं नही पायो ॥

अशा रीतीने दिवस आरामात निघून गेले आणि कोणालाही त्रास झाला नाही

ਕੰਚਨ ਧਾਮ ਬਨੇ ਸਭ ਕੇ ਸੁ ਨਿਹਾਰਿ ਜਿਨੈ ਸਿਵ ਸੋ ਲਲਚਾਯੋ ॥
कंचन धाम बने सभ के सु निहारि जिनै सिव सो ललचायो ॥

सोन्याचे वाडे अशा प्रकारे बनवलेले होते की ते पाहून शिवालाही त्यांचा लोभ वाटेल

ਇੰਦ੍ਰ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਇੰਦ੍ਰਪੁਰੀ ਸਭ ਦੇਵਨ ਲੈ ਤਿਨ ਦੇਖਨ ਆਯੋ ॥
इंद्र त्याग कै इंद्रपुरी सभ देवन लै तिन देखन आयो ॥

इंद्रपुरी सोडून सर्व देवांना बरोबर घेऊन इंद्र त्यांच्या दर्शनाला आला आहे.

ਦੁਆਰਵਤੀ ਹੂ ਕੋ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਜਦੁਰਾਇ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਬਿਓਤ ਬਨਾਯੋ ॥੧੯੬੨॥
दुआरवती हू को स्याम भनै जदुराइ भली बिधि बिओत बनायो ॥१९६२॥

इंद्र देवतांसह आपले शहर सोडून हे शहर पाहण्यासाठी आले आणि कवी श्याम म्हणतात की कृष्णाने या शहराची रूपरेषा अतिशय सुंदरपणे तयार केली होती.1962.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਸਕੰਧੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਦੁਆਰਕ ਪੁਰੀ ਬਨਾਈਬੋ ਧਯਾਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥
इति स्री दसम सकंधे पुराणे बचित्र नाटक ग्रंथे क्रिसनावतारे दुआरक पुरी बनाईबो धयाइ समापतं ॥

बचित्तर नाटकातील दशम स्कंधवर आधारित कृष्णावतारातील “द्वारका शहराची इमारत” या अध्यायाचा शेवट.