श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1385


ਕਢੈ ਦੈਤ ਰਨ ਦਾਤ ਬਿਹਾਰਤ ॥
कढै दैत रन दात बिहारत ॥

(कुठेतरी) राक्षस दात मोकळे करून रानात फिरत होते

ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਤਾਲੀ ਕਹ ਮਾਰਤ ॥
भूत प्रेत ताली कह मारत ॥

आणि भुते जयजयकार करत होती.

ਉਲਕਾ ਪਾਤ ਹੋਤ ਆਕਾਸਾ ॥
उलका पात होत आकासा ॥

तारे किंवा अंगारा ('उल्का') आकाशातून पडत असत.

ਅਸੁਰ ਸੈਨ ਇਹ ਬਿਧਿ ਭਯੋ ਨਾਸਾ ॥੩੫੭॥
असुर सैन इह बिधि भयो नासा ॥३५७॥

अशा प्रकारे महाकाय सैन्याचा नाश झाला. 357.

ਬਹਤ ਅਮਿਤ ਰਨ ਪਵਨ ਪ੍ਰਚੰਡਾ ॥
बहत अमित रन पवन प्रचंडा ॥

वाळवंटात खूप जोराचा वारा वाहत होता.

ਦਿਖਿਯਤ ਪਰੇ ਸੁਭਟ ਖੰਡ ਖੰਡਾ ॥
दिखियत परे सुभट खंड खंडा ॥

(तेथे) तुकडे पडलेले योद्धे दिसले.

ਕਾਕਨਿ ਕੁਹਕਿ ਮਾਨਵਤਿ ਤਾਤੀ ॥
काकनि कुहकि मानवति ताती ॥

कावळे कर्कश स्वरात आरवायचे,

ਫਾਗੁਨ ਜਾਨੁ ਕੋਕਿਲਾ ਮਾਤੀ ॥੩੫੮॥
फागुन जानु कोकिला माती ॥३५८॥

जणू फागन महिन्यात कोकिळे नशेत बोलत असतात. 358.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਸ੍ਰੋਨ ਕੁੰਡਿ ਭਰਿ ਗਯੋ ॥
इह बिधि स्रोन कुंडि भरि गयो ॥

अशा प्रकारे रक्ताचा तलाव भरला होता,

ਦੂਸਰ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਭਯੋ ॥
दूसर मानसरोवर भयो ॥

दुसरे मानसरोवर घडले आहे असे गृहीत धरा.

ਸੇਤ ਛਤ੍ਰੁ ਤਹ ਹੰਸ ਬਿਰਾਜੈ ॥
सेत छत्रु तह हंस बिराजै ॥

तुटलेल्या (पांढऱ्या) छत्र्या हंसांप्रमाणे शोभत होत्या

ਅਨਤ ਸਾਜ ਜਲ ਜਿਯ ਸੇ ਰਾਜੈ ॥੩੫੯॥
अनत साज जल जिय से राजै ॥३५९॥

आणि इतर उपकरणे पाण्यातील प्राण्यांसारखी दिसत होती ('जल-जिया').359.

ਟੂਕ ਟੂਕ ਦੰਤੀ ਕਹੂੰ ਭਏ ॥
टूक टूक दंती कहूं भए ॥

कुठेतरी तुटलेले हत्ती पडलेले होते

ਤਿਲ ਤਿਲ ਪ੍ਰਾਇ ਸੁਭਟ ਹ੍ਵੈ ਗਏ ॥
तिल तिल प्राइ सुभट ह्वै गए ॥

आणि योद्धे तीळ सारखे पडले होते.

ਸ੍ਰੋਨਤ ਧਾਰਿ ਬਹੀ ਇਕ ਬਾਰਾ ॥
स्रोनत धारि बही इक बारा ॥

एका बाजूला रक्ताचा प्रवाह वाहत होता.

ਭਈ ਧੂਰਿ ਰਨ ਕੀ ਸਭ ਗਾਰਾ ॥੩੬੦॥
भई धूरि रन की सभ गारा ॥३६०॥

(त्यामुळे) रणाची माती गाळ झाली होती. ३६०.

ਨੇਜਬਾਜ ਬਹੁ ਬੀਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥
नेजबाज बहु बीर संघारे ॥

स्नायपर्सनी अनेक वीरांना ठार केले होते

ਪ੍ਰੋਏ ਬਰਾ ਸੀਖ ਭਟਿਯਾਰੇ ॥
प्रोए बरा सीख भटियारे ॥

(जसे की) भट्टियारांना शिखांचे चांगले प्रशिक्षण मिळाले होते.

ਟੂਕ ਟੂਕ ਭਟ ਰਨ ਹ੍ਵੈ ਰਹੇ ॥
टूक टूक भट रन ह्वै रहे ॥

रणांगणात वीरांचे तुकडे पडले,

ਜਿਨ ਕੇ ਘਾਵ ਸਰੋਹਿਨ ਬਹੇ ॥੩੬੧॥
जिन के घाव सरोहिन बहे ॥३६१॥

ज्याच्या जखमांवर सरोही (तलवार) धावली. ३६१.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਅਮਿਤ ਕੋਪ ਕਰਿ ਕਾਲਾ ॥
इह बिधि अमित कोप करि काला ॥

अशाप्रकारे हाकेला खूप राग येतो

ਕਾਢਤ ਭਯੋ ਦਾਤ ਬਿਕਰਾਲਾ ॥
काढत भयो दात बिकराला ॥

भयानक दात येऊ लागले.

ਛਿਪ੍ਰ ਹਨੇ ਛਿਨ ਮਾਝ ਛਤ੍ਰਾਲੇ ॥
छिप्र हने छिन माझ छत्राले ॥

त्यांनी पटकन छत्र्या मारल्या

ਸੂਰਬੀਰ ਬਲਵਾਨ ਮੁਛਾਲੇ ॥੩੬੨॥
सूरबीर बलवान मुछाले ॥३६२॥

जो एक योद्धा, बलवान आणि बलवान होता. ३६२.

ਦੁਹੂੰ ਅਧਿਕ ਰਨ ਕਿਯੋ ਅਪਾਰਾ ॥
दुहूं अधिक रन कियो अपारा ॥

दोघांचे कडवे युद्ध झाले,

ਦਾਨਵ ਮਰਤ ਭਯੋ ਨਹਿ ਮਾਰਾ ॥
दानव मरत भयो नहि मारा ॥

पण राक्षस मरत नव्हते.

ਤਬ ਅਸਿਧੁਜ ਅਸ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਚਾਰੋ ॥
तब असिधुज अस मंत्र बिचारो ॥

मग असिधुजा (महाकला) यांनी असा विचार केला

ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਤੇ ਦਾਨਵਹਿ ਸੰਘਾਰੋ ॥੩੬੩॥
जिह बिधि ते दानवहि संघारो ॥३६३॥

राक्षसांना मारता येईल अशा प्रकारे. ३६३.

ਸਰਬਾਕਰਖਨ ਕਿਯ ਅਸਿਧੁਜ ਜਬ ॥
सरबाकरखन किय असिधुज जब ॥

जेव्हा महान युगाने (त्याच्या सामर्थ्याने) सर्वांना खेचले.

ਉਪਜਤ ਤੇ ਰਹਿ ਗਏ ਅਸੁਰ ਤਬ ॥
उपजत ते रहि गए असुर तब ॥

मग राक्षसांचा जन्म थांबला.

ਆਗ੍ਯਾ ਬਹੁਰਿ ਕਾਲਿ ਕਹ ਦਈ ॥
आग्या बहुरि कालि कह दई ॥

मग त्यांनी 'काली'ला परवानगी दिली.

ਸਤ੍ਰੁ ਸੈਨ ਭਛਨ ਕਰਿ ਗਈ ॥੩੬੪॥
सत्रु सैन भछन करि गई ॥३६४॥

तिने शत्रूचे सैन्य खाऊन टाकले. ३६४.

ਏਕੈ ਅਸੁਰ ਤਬੈ ਰਹਿ ਗਯੋ ॥
एकै असुर तबै रहि गयो ॥

मग एकच राक्षस राहिला.

ਤ੍ਰਾਸਿਤ ਅਧਿਕ ਚਿਤ ਮਹਿ ਭਯੋ ॥
त्रासित अधिक चित महि भयो ॥

त्याच्या मनात खूप भीती होती.

ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਸ ਕਰੌ ਉਪਾਵਾ ॥
हाइ हाइ कस करौ उपावा ॥

हाय हाय' काय करावं याचा विचार करू लागला.

ਅਸ ਕੋਈ ਚਲਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਾਵਾ ॥੩੬੫॥
अस कोई चलत ने मेरा दावा ॥३६५॥

आता माझा कोणताही दावा (किंवा दावा) नाही. ३६५.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਮਹਾ ਕਾਲ ਕੀ ਸਰਨਿ ਜੇ ਪਰੇ ਸੁ ਲਏ ਬਚਾਇ ॥
महा काल की सरनि जे परे सु लए बचाइ ॥

जो महाकालाच्या आश्रयाने येतो त्याचा उद्धार होतो.

ਔਰ ਨ ਉਪਜਾ ਦੂਸਰ ਜਗ ਭਛਿਯੋ ਸਭੈ ਬਨਾਇ ॥੩੬੬॥
और न उपजा दूसर जग भछियो सभै बनाइ ॥३६६॥

जगात दुसरा (राक्षस) जन्माला आला नाही, (काली) ते सर्व खाल्ले. ३६६.

ਜੋ ਪੂਜਾ ਅਸਿਕੇਤੁ ਕੀ ਨਿਤ ਪ੍ਰਤਿ ਕਰੈ ਬਨਾਇ ॥
जो पूजा असिकेतु की नित प्रति करै बनाइ ॥

जे दररोज असिकेतुची पूजा करतात.

ਤਿਨ ਪਰ ਅਪਨੋ ਹਾਥ ਦੈ ਅਸਿਧੁਜ ਲੇਤ ਬਚਾਇ ॥੩੬੭॥
तिन पर अपनो हाथ दै असिधुज लेत बचाइ ॥३६७॥

असिधुज हात देऊन त्यांना वाचवतो. ३६७.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਦੁਸਟ ਦੈਤ ਕਛੁ ਬਾਤ ਨ ਜਾਨੀ ॥
दुसट दैत कछु बात न जानी ॥

दुष्ट राक्षसाला काही समजले नाही.

ਮਹਾ ਕਾਲ ਤਨ ਪੁਨਿ ਰਿਸਿ ਠਾਨੀ ॥
महा काल तन पुनि रिसि ठानी ॥

महाकाल प्रति (त्याला) पुन्हा राग आला.

ਬਲ ਅਪਬਲ ਅਪਨੋ ਨ ਬਿਚਾਰਾ ॥
बल अपबल अपनो न बिचारा ॥

(त्याने) स्वतःची ताकद आणि कमकुवतपणा विचारात घेतला नाही.

ਗਰਬ ਠਾਨਿ ਜਿਯ ਬਹੁਰਿ ਹੰਕਾਰਾ ॥੩੬੮॥
गरब ठानि जिय बहुरि हंकारा ॥३६८॥

माझ्या मनात खूप अभिमान आणि अभिमान आला. ३६८.

ਰੇ ਰੇ ਕਾਲ ਫੂਲਿ ਜਿਨਿ ਜਾਹੁ ॥
रे रे काल फूलि जिनि जाहु ॥

(आणि म्हणू लागला) हे काल! असे फुलू नकोस,

ਬਹੁਰਿ ਆਨਿ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਮਚਾਹੁ ॥
बहुरि आनि संग्राम मचाहु ॥

या आणि पुन्हा (माझ्याशी) भांडण करा.