श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1107


ਜਲ ਹ੍ਵੈ ਜ੍ਯੋਂ ਜਲ ਮੈ ਮਿਲਿ ਗਯੋ ॥੬੧॥
जल ह्वै ज्यों जल मै मिलि गयो ॥६१॥

आणि (गोरख मिसळून) जसे पाणी पाण्यात मिसळते. ६१.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਏਕ ਮੂੰਡ ਭਰਥਰਿ ਘ੍ਰਿਤ ਚੁਅਤ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
एक मूंड भरथरि घ्रित चुअत निहारियो ॥

(एक दिवस भिक्षा मागताना) भरथरीने (चरखाचा) ब्लेड (ज्यापासून गरम केला होता) तूप पिताना पाहिले.

ਹਸਿ ਹਸਿ ਤਾ ਸੋ ਬਚਨ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥
हसि हसि ता सो बचन इह भाति उचारियो ॥

(ती चक्र फिरणारी प्रती भरथरी) हसत हसत असे शब्द उच्चारली.

ਜਿਨ ਕੋ ਲਗੇ ਕਟਾਛ ਰਾਜ ਤੇ ਖੋਵਹੀ ॥
जिन को लगे कटाछ राज ते खोवही ॥

(स्त्रीद्वारे) ज्यांची निंदा केली जाते, ते राज्य हरण करतात.

ਹੋ ਤੁਹਿ ਕਰ ਲਾਗੇ ਤੈ ਕ੍ਯੋ ਮੂਢ ਨ ਰੋਵਹੀ ॥੬੨॥
हो तुहि कर लागे तै क्यो मूढ न रोवही ॥६२॥

अरे चाकांच्या चाकांचा! तुला (बाईचे) हात मिळाले आहेत, मग तू का रडत नाहीस. ६२.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਬੀਤਤ ਬਰਖ ਬਹੁਤ ਜਬ ਭਏ ॥
बीतत बरख बहुत जब भए ॥

जेव्हा बरीच वर्षे गेली

ਭਰਥਰਿ ਦੇਸ ਆਪਨੇ ਗਏ ॥
भरथरि देस आपने गए ॥

म्हणून भरथरी आपल्या देशात गेला.

ਚੀਨਤ ਏਕ ਚੰਚਲਾ ਭਈ ॥
चीनत एक चंचला भई ॥

एका स्त्रीने (तेथून) (राजाला) ओळखले.

ਨਿਕਟ ਰਾਨਿਯਨ ਕੇ ਚਲਿ ਗਈ ॥੬੩॥
निकट रानियन के चलि गई ॥६३॥

आणि राण्यांकडे गेला. ६३.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਸੁਨਿ ਰਾਨਿਯਨ ਐਸੋ ਬਚਨ ਰਾਜਾ ਲਿਯੋ ਬੁਲਾਇ ॥
सुनि रानियन ऐसो बचन राजा लियो बुलाइ ॥

असे ऐकून राण्यांनी राजाला (त्यांच्याकडे) बोलावले.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਰੋਦਨ ਕਰਤ ਰਹੀ ਚਰਨ ਲਪਟਾਇ ॥੬੪॥
भाति भाति रोदन करत रही चरन लपटाइ ॥६४॥

अनेक प्रकारचे रडगाणे करून त्यांनी (राजाच्या) पायांना मिठी मारली. ६४.

ਸੋਰਠਾ ॥
सोरठा ॥

सोर्थ:

ਮਾਸਾ ਰਹਿਯੋ ਨ ਮਾਸ ਰਕਤ ਰੰਚ ਤਨ ਨ ਰਹਿਯੋ ॥
मासा रहियो न मास रकत रंच तन न रहियो ॥

(राण्या सांगू लागल्या) आता शरीरात मांस नाही आणि शरीरात रक्त नाही.

ਸ੍ਵਾਸ ਨ ਉਡ੍ਯੋ ਉਸਾਸ ਆਸ ਤਿਹਾਰੈ ਮਿਲਨ ਕੀ ॥੬੫॥
स्वास न उड्यो उसास आस तिहारै मिलन की ॥६५॥

उंचावलेल्या श्वासांनी श्वास उडून गेला नाही (कारण) तुला भेटण्याची आशा होती. ६५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਜੋਗ ਕੀਯੋ ਪੂਰਨ ਭਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਬਰ ॥
जोग कीयो पूरन भयो न्रिप बर ॥

हे महान राजा! तुम्ही योग साधना करून परिपूर्ण झाला आहात.

ਅਬ ਤੁਮ ਰਾਜ ਕਰੋ ਸੁਖ ਸੌ ਘਰ ॥
अब तुम राज करो सुख सौ घर ॥

आता तुम्ही आनंदाने घरावर राज्य करता.

ਜੌ ਸਭਹਿਨ ਹਮ ਪ੍ਰਥਮ ਸੰਘਾਰੋ ॥
जौ सभहिन हम प्रथम संघारो ॥

किंवा (आता तुम्ही) आधी आम्हा सर्वांना मारून टाका

ਤਾ ਪਾਛੇ ਬਨ ਓਰ ਸਿਧਾਰੋ ॥੬੬॥
ता पाछे बन ओर सिधारो ॥६६॥

मग मागे जा. ६६.

ਭਰਥਰਿ ਬਾਚ ॥
भरथरि बाच ॥

भरथरी म्हणाले:

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਜੇ ਰਾਨੀ ਜੋਬਨ ਭਰੀ ਅਧਿਕ ਤਬੈ ਗਰਬਾਹਿ ॥
जे रानी जोबन भरी अधिक तबै गरबाहि ॥

त्या वेळी सक्रिय असलेल्या राण्या, आणि खूप गर्विष्ठ होत्या,

ਤੇ ਅਬ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਭਈ ਰਹਿਯੋ ਗਰਬ ਕਛੁ ਨਾਹਿ ॥੬੭॥
ते अब रूप रहित भई रहियो गरब कछु नाहि ॥६७॥

ते आता निराकार झाले आहेत, त्यांच्यात गर्व उरला नाही. ६७.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਅਬਲਾ ਹੁਤੀ ਤਰੁਨਿ ਤੇ ਭਈ ॥
अबला हुती तरुनि ते भई ॥

ती (तेव्हा) तरुण झाली

ਤਰੁਨਿ ਜੁ ਹੁਤੀ ਬ੍ਰਿਧ ਹ੍ਵੈ ਗਈ ॥
तरुनि जु हुती ब्रिध ह्वै गई ॥

आणि जी तरुण होती ती म्हातारी झाली.

ਬਿਰਧਨਿ ਤੇ ਕੋਊ ਲਹੀ ਨ ਜਾਵੈ ॥
बिरधनि ते कोऊ लही न जावै ॥

जे म्हातारे होते त्यापैकी एकही दिसत नाही.

ਚਿਤ ਕੌ ਇਹੈ ਅਸਚਰਜ ਆਵੈ ॥੬੮॥
चित कौ इहै असचरज आवै ॥६८॥

हे चित्मधील आश्चर्य आहे. ६८.

ਜੇ ਰਾਨੀ ਜੋਬਨ ਕੀ ਭਰੀ ॥
जे रानी जोबन की भरी ॥

(तेव्हा) वासनेने भरलेल्या राण्या,

ਤੇ ਅਬ ਭਈ ਜਰਾ ਕੀ ਧਰੀ ॥
ते अब भई जरा की धरी ॥

वृद्धापकाळाने त्यांना मागे टाकले आहे.

ਜੇ ਅਬਲਾ ਸੁੰਦਰ ਗਰਬਾਹੀ ॥
जे अबला सुंदर गरबाही ॥

ज्या महिलांना त्यांच्या सौंदर्याचा अभिमान होता,

ਤਿਨ ਕੋ ਰਹਿਯੋ ਗਰਬ ਕਛੁ ਨਾਹੀ ॥੬੯॥
तिन को रहियो गरब कछु नाही ॥६९॥

त्यांची कुणकुण पूर्णपणे नाहीशी झाली आहे. ६९.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਜੇ ਮਨ ਮੈ ਗਰਬਤ ਤਬੈ ਅਧਿਕ ਚੰਚਲਾ ਨਾਰਿ ॥
जे मन मै गरबत तबै अधिक चंचला नारि ॥

तेव्हा अधिक चंचल स्त्रियांना त्यांच्या मनात खूप अभिमान होता,

ਤੇ ਅਬ ਜੀਤਿ ਜਰਾ ਲਈ ਸਕਤ ਨ ਦੇਹ ਸੰਭਾਰਿ ॥੭੦॥
ते अब जीति जरा लई सकत न देह संभारि ॥७०॥

त्यांना आता म्हातारपण आले आहे, (ते) आपले शरीर सांभाळू शकत नाहीत. 70.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਜੇ ਜੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਤਬੈ ਗਰਬਾਹੀ ॥
जे जे त्रिया तबै गरबाही ॥

ज्याचा तेव्हा स्त्रियांना अभिमान वाटायचा,

ਤਿਨ ਕੇ ਰਹਿਯੋ ਗਰਬ ਕਛੁ ਨਾਹੀ ॥
तिन के रहियो गरब कछु नाही ॥

त्यांना आता कशाचाही अभिमान वाटत नाही.

ਤਰੁਨੀ ਹੁਤੀ ਬਿਰਧ ਤੇ ਭਈ ॥
तरुनी हुती बिरध ते भई ॥

जे तरुण होते ते म्हातारे झाले.

ਠੌਰੈ ਠੌਰ ਔਰ ਹ੍ਵੈ ਗਈ ॥੭੧॥
ठौरै ठौर और ह्वै गई ॥७१॥

हळूहळू, इतर अधिक झाले आहेत. ७१.

ਕੇਸਨ ਪ੍ਰਭਾ ਜਾਤ ਨਹਿ ਕਹੀ ॥
केसन प्रभा जात नहि कही ॥

(त्यांच्या) प्रकरणांचे वैभव वर्णन करता येत नाही,

ਜਾਨੁਕ ਜਟਨ ਜਾਨਵੀ ਬਹੀ ॥
जानुक जटन जानवी बही ॥

(पण आता ते असे दिसू लागले आहेत की) जणू (शिवांच्या) जटांत गंगा वाहत आहे.

ਕੈਧੋ ਸਕਲ ਦੁਗਧ ਸੌ ਧੋਏ ॥
कैधो सकल दुगध सौ धोए ॥

किंवा सर्व केस दुधाने धुतले जातात,

ਤਾ ਤੇ ਸੇਤ ਬਰਨ ਕਚ ਹੋਏ ॥੭੨॥
ता ते सेत बरन कच होए ॥७२॥

असे केल्याने त्यांचा रंग पांढरा झाला आहे. ७२.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਮੁਕਤਨ ਹੀਰਨ ਕੇ ਬਹੁਤ ਇਨ ਪਰ ਕੀਏ ਸਿੰਗਾਰ ॥
मुकतन हीरन के बहुत इन पर कीए सिंगार ॥

(कधी कधी) ते हिरे-मोत्यांनी सजलेले होते,

ਤਾ ਤੇ ਤਿਨ ਕੀ ਛਬਿ ਭਏ ਤਰੁਨਿ ਤਿਹਾਰੇ ਬਾਰ ॥੭੩॥
ता ते तिन की छबि भए तरुनि तिहारे बार ॥७३॥

तर स्त्रिया! तुझ्या या केसांची प्रतिमा त्यांच्यासारखी (पांढरी) झाली आहे. ७३.

ਜੋ ਤਬ ਅਤਿ ਸੋਭਿਤ ਹੁਤੇ ਤਰੁਨਿ ਤਿਹਾਰੇ ਕੇਸ ॥
जो तब अति सोभित हुते तरुनि तिहारे केस ॥

हे स्त्रिया! मग तुझे केस खूप सुंदर होते,

ਨੀਲ ਮਨੀ ਕੀ ਛਬਿ ਹੁਤੇ ਭਏ ਰੁਕਮ ਕੇ ਭੇਸ ॥੭੪॥
नील मनी की छबि हुते भए रुकम के भेस ॥७४॥

ते नीलम रंगाचे होते (आता) ते चांदीचे झाले आहेत. ७४.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਕੈਧੋ ਸਕਲ ਪੁਹਪ ਗੁਹਿ ਡਾਰੇ ॥
कैधो सकल पुहप गुहि डारे ॥

किंवा सर्वांना फुले देऊन,

ਤਾ ਤੇ ਕਚ ਸਿਤ ਭਏ ਤਿਹਾਰੇ ॥
ता ते कच सित भए तिहारे ॥

त्यामुळे तुमचे केस पांढरे झाले आहेत.

ਸਸਿ ਕੀ ਜੌਨਿ ਅਧਿਕਧੌ ਪਰੀ ॥
ससि की जौनि अधिकधौ परी ॥

किंवा चंद्राची चांदणी ('जौनी') वाढली आहे,

ਤਾ ਤੇ ਸਕਲ ਸ੍ਯਾਮਤਾ ਹਰੀ ॥੭੫॥
ता ते सकल स्यामता हरी ॥७५॥

त्यामुळे सारा काळोख नाहीसा झाला. 75.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਇਕ ਰਾਨੀ ਤਬ ਕਹਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪਹਿ ਸਮਝਾਇ ਕੈ ॥
इक रानी तब कहियो न्रिपहि समझाइ कै ॥

तेव्हा एका राणीने राजाला समजावले आणि म्हणाली

ਮੁਹਿ ਗੋਰਖ ਕਹਿ ਗਏ ਸੁਪਨ ਮੈ ਆਇ ਕੈ ॥
मुहि गोरख कहि गए सुपन मै आइ कै ॥

की मला स्वप्नात गोरखनाथ म्हणतात

ਜਬ ਲੌ ਤ੍ਰਿਯ ਏ ਜਿਯਤ ਰਾਜ ਤਬ ਲੌ ਕਰੌ ॥
जब लौ त्रिय ए जियत राज तब लौ करौ ॥

की या स्त्रिया जिवंत असेपर्यंत (तुम्ही) राज्य करा.

ਹੋ ਜਬ ਏ ਸਭ ਮਰਿ ਜੈ ਹੈ ਤਬ ਪਗ ਮਗ ਧਰੋ ॥੭੬॥
हो जब ए सभ मरि जै है तब पग मग धरो ॥७६॥

जेव्हा हे सर्व मरतील, तेव्हा तुम्ही (योगाच्या) मार्गावर पाऊल टाकाल. ७६.

ਸੁਨਿ ਰਨਿਯਨ ਕੇ ਬਚਨ ਨ੍ਰਿਪਹਿ ਕਰੁਣਾ ਭਈ ॥
सुनि रनियन के बचन न्रिपहि करुणा भई ॥

राण्यांचे बोलणे ऐकून (राजाच्या मनात) करुणा उत्पन्न झाली.

ਤਿਨ ਕੈ ਭੀਤਰ ਬੁਧ ਕਛੁਕ ਅਪੁਨੀ ਦਈ ॥
तिन कै भीतर बुध कछुक अपुनी दई ॥

त्यांनी त्यांचे काही ज्ञान त्यांच्यात रुजवले.

ਜੋ ਕਛੁ ਪਿੰਗੁਲ ਕਹਿਯੋ ਮਾਨ ਸੋਈ ਲਿਯੋ ॥
जो कछु पिंगुल कहियो मान सोई लियो ॥

पिंगुला (राणी) जे काही म्हणाली ते त्याने मान्य केले

ਹੋ ਰਾਜ ਜੋਗ ਘਰ ਬੈਠ ਦੋਊ ਅਪਨੇ ਕਿਯੋ ॥੭੭॥
हो राज जोग घर बैठ दोऊ अपने कियो ॥७७॥

आणि घरी बसून राज आणि योग दोन्ही केले.77.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਮਾਨਿ ਰਾਨਿਯਨ ਕੋ ਬਚਨ ਰਾਜ ਕਰਿਯੋ ਸੁਖ ਮਾਨਿ ॥
मानि रानियन को बचन राज करियो सुख मानि ॥

राण्यांचे म्हणणे मानून (भरथरी) आनंदाने राज्य करीत.

ਬਹੁਰਿ ਪਿੰਗੁਲ ਕੇ ਮਰੇ ਬਨ ਕੌ ਕਿਯੋ ਪਯਾਨ ॥੭੮॥
बहुरि पिंगुल के मरे बन कौ कियो पयान ॥७८॥

मग पिंगुळाच्या मृत्यूवर तो बाण गेला. ७८.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਨੌ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੦੯॥੪੦੧੨॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ नौ चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२०९॥४०१२॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्राच्या मंत्री भूप संवादाचा २०९वा अध्याय येथे संपतो, सर्व शुभ आहे. 209.4012. चालते

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਮਗਧ ਦੇਸ ਕੋ ਰਾਵ ਇਕ ਸਰਸ ਸਿੰਘ ਬਡਭਾਗਿ ॥
मगध देस को राव इक सरस सिंघ बडभागि ॥

मगध देशात सारसिंग नावाचा एक भाग्यवान राजा होता