श्री दसाम ग्रंथ

पान - 753


ਤਊਫੰਗ ਨਾਮ ਪਛਾਨ ॥
तऊफंग नाम पछान ॥

तुफांगचे नाव (ते) विचारात घ्या.

ਨਹੀ ਭੇਦ ਯਾ ਮਹਿ ਮਾਨ ॥੭੨੯॥
नही भेद या महि मान ॥७२९॥

प्रथम “मरागराज” हा शब्द उच्चारून आणि नंतर “अरि” हा शब्द जोडून कोणताही भेदभाव न करता तुपक (तुफांग) ची नावे ओळखा.729.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਆਦਿ ਸਬਦ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਉਚਾਰੋ ॥
आदि सबद म्रिगराज उचारो ॥

प्रथम 'मृगराज' हा शब्द उच्चार.

ਤਾ ਪਾਛੇ ਰਿਪੁ ਪਦ ਦੈ ਡਾਰੋ ॥
ता पाछे रिपु पद दै डारो ॥

या पित्याला 'रिपु' ही संज्ञा जोडा.

ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਕੇ ਸਕਲ ਪਛਾਨੋ ॥
नाम तुपक के सकल पछानो ॥

सर्वजण तुपकाचे नाव घेतात.

ਯਾ ਮੈ ਕਛੂ ਭੇਦ ਨਹੀ ਜਾਨੋ ॥੭੩੦॥
या मै कछू भेद नही जानो ॥७३०॥

“मृगराज” या शब्दाबरोबर “रिपु” हा शब्द जोडून तुपकाची सर्व नावे समजून घ्या आणि त्यात कोणतेही रहस्य विचारात घेऊ नका.730.

ਪਸੁ ਪਤੇਸ ਪਦ ਪ੍ਰਥਮ ਭਨਿਜੈ ॥
पसु पतेस पद प्रथम भनिजै ॥

प्रथम 'पसु पाटे' (हत्तींचा राजा, सिंह) हा शब्द म्हणा.

ਤਾ ਪਾਛੈ ਅਰਿ ਪਦ ਕੋ ਦਿਜੈ ॥
ता पाछै अरि पद को दिजै ॥

प्रथम "पाशुपतेश" उच्चारून तुपकाची सर्व नावे समजून घ्या.

ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਕੇ ਸਭ ਜੀਅ ਜਾਨੋ ॥
नाम तुपक के सभ जीअ जानो ॥

सर्व थेंबांचे नाव (ते) विचारात घ्या.

ਯਾ ਮੈ ਕਛੂ ਭੇਦ ਨਹੀ ਮਾਨੋ ॥੭੩੧॥
या मै कछू भेद नही मानो ॥७३१॥

आणि नंतर “अरि” हा शब्द जोडल्यास त्यात कोणतेही रहस्य समजू नका.731.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਸਕਲ ਪਸੁਨ ਕੇ ਨਾਮ ਲੈ ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕਹਿ ਅੰਤਿ ॥
सकल पसुन के नाम लै सत्रु सबद कहि अंति ॥

सर्व प्राण्यांची नावे दिल्यानंतर शेवटी 'सत्रु' हा शब्द जोडा.

ਸਭ ਹੀ ਨਾਮ ਤੁਫੰਗ ਕੇ ਨਿਕਸਤ ਚਲਤ ਅਨੰਤ ॥੭੩੨॥
सभ ही नाम तुफंग के निकसत चलत अनंत ॥७३२॥

सर्व प्राण्यांची नावे ठेवल्यानंतर आणि शेवटी "शत्रु" हा शब्द जोडल्यास, तुपकाची सर्व नावे विकसित होत राहतील.732.

ਮ੍ਰਿਗ ਪਦ ਆਦਿ ਬਖਾਨਿ ਕੈ ਪਤਿ ਪਦ ਬਹੁਰਿ ਉਚਾਰ ॥
म्रिग पद आदि बखानि कै पति पद बहुरि उचार ॥

प्रथम 'मृग' (प्राणी) शब्द म्हणा आणि नंतर 'पति' म्हणा.

ਅਰਿ ਕਹਿ ਨਾਮ ਤੁਫੰਗ ਕੇ ਲੀਜੈ ਸੁਕਬਿ ਸੁ ਧਾਰ ॥੭੩੩॥
अरि कहि नाम तुफंग के लीजै सुकबि सु धार ॥७३३॥

सुरुवातीला “मृग” हा शब्द उच्चारणे आणि नंतर “पति” हा शब्द उच्चारणे आणि नंतर “अरि” हा शब्द जोडणे, तुपक (तुफांग) ची नावे बरोबर समजून घ्या.733.

ਛੰਦ ॥
छंद ॥

छंद

ਮ੍ਰਿਗ ਸਬਦ ਆਦਿ ਬਖਾਨ ॥
म्रिग सबद आदि बखान ॥

सुरुवातीला 'मृग' हा शब्द म्हणा.

ਪਾਛੈ ਸੁ ਪਤਿ ਪਦ ਠਾਨ ॥
पाछै सु पति पद ठान ॥

त्यानंतर 'नवरा' हा शब्द जोडा.

ਰਿਪੁ ਸਬਦ ਬਹੁਰਿ ਉਚਾਰ ॥
रिपु सबद बहुरि उचार ॥

मग 'रिपु' हा शब्द उच्चार.

ਸਭ ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਬਿਚਾਰ ॥੭੩੪॥
सभ नाम तुपक बिचार ॥७३४॥

प्रथम "मृग" हा शब्द उच्चारला आणि नंतर "पति" आणि "रिपु" हे शब्द उच्चारले की तुपकाची सर्व नावे समजतात.734.

ਸਿੰਗੀ ਪ੍ਰਿਥਮ ਪਦ ਭਾਖੁ ॥
सिंगी प्रिथम पद भाखु ॥

प्रथम 'सिंगी' हा शब्द म्हणा.

ਅਰਿ ਸਬਦ ਕਹਿ ਲਖਿ ਰਾਖੁ ॥
अरि सबद कहि लखि राखु ॥

नंतर 'अरि' हा शब्द जोडा.

ਅਰਿ ਸਬਦ ਬਹੁਰਿ ਬਖਾਨ ॥
अरि सबद बहुरि बखान ॥

मग 'अरि' हा शब्द टाका.

ਸਭ ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਪਛਾਨ ॥੭੩੫॥
सभ नाम तुपक पछान ॥७३५॥

तुपकाची नावे प्रथम “शारंगी” (हरीण) हा शब्द उच्चारून ओळखली जातात आणि नंतर “अरी” आणि अरी” हे शब्द जोडले जातात.735.

ਛੰਦ ਵਡਾ ॥
छंद वडा ॥

छंद बारा

ਪਤਿ ਸਬਦ ਆਦਿ ਉਚਾਰਿ ਕੈ ਮ੍ਰਿਗ ਸਬਦ ਬਹੁਰਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
पति सबद आदि उचारि कै म्रिग सबद बहुरि बखानीऐ ॥

प्रथम 'पति' हा शब्द उच्चारून नंतर 'मृग' हा शब्द जोडा.

ਅਰਿ ਸਬਦ ਬਹੁਰਿ ਉਚਾਰ ਕੈ ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਪਹਿਚਾਨੀਐ ॥
अरि सबद बहुरि उचार कै नाम तुपक पहिचानीऐ ॥

प्रथमतः “पति” हा शब्द उच्चारून नंतर “मृग” हा शब्द उच्चारून नंतर “अरी” हा शब्द जोडून तुपकाची नावे ओळखा.

ਨਹੀ ਭੇਦ ਯਾ ਮੈ ਨੈਕੁ ਹੈ ਸਭ ਸੁਕਬਿ ਮਾਨਹੁ ਚਿਤ ਮੈ ॥
नही भेद या मै नैकु है सभ सुकबि मानहु चित मै ॥

सर्व कवींनी आपल्या मनात विचार करावा की त्यात कसलाही समास नाही.

ਜਹ ਜਾਨੀਐ ਤਹ ਦੀਜੀਐ ਪਦ ਅਉਰ ਛੰਦ ਕਬਿਤ ਮੈ ॥੭੩੬॥
जह जानीऐ तह दीजीऐ पद अउर छंद कबित मै ॥७३६॥

हे उत्तम कवी! त्यात कोणतेही रहस्य नाही आणि KABIT श्लोकात कुठेही हा शब्द वापरा.736.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਹਰਣ ਸਬਦ ਕੋ ਆਦਿ ਭਣਿਜੈ ॥
हरण सबद को आदि भणिजै ॥

प्रथम 'हरीण' या शब्दाची व्याख्या करा.

ਤਾ ਪਾਛੇ ਪਤਿ ਪਦ ਕੋ ਦਿਜੈ ॥
ता पाछे पति पद को दिजै ॥

नंतर 'नवरा' हा शब्द जोडा.

ਤਾ ਪਾਛੇ ਅਰਿ ਸਬਦ ਉਚਾਰੋ ॥
ता पाछे अरि सबद उचारो ॥

नंतर 'अरि' शब्दाचा उच्चार करा.

ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਕੇ ਸਕਲ ਬਿਚਾਰੋ ॥੭੩੭॥
नाम तुपक के सकल बिचारो ॥७३७॥

प्रथम “हिरन” हा शब्द, नंतर “पाटी” हा शब्द आणि वार्डांनी “अरी” हा शब्द उच्चारल्यानंतर, तुपकाच्या सर्व नावांचा विचार करा.737.

ਸਿੰਗੀ ਆਦਿ ਉਚਾਰਨ ਕੀਜੈ ॥
सिंगी आदि उचारन कीजै ॥

प्रथम 'सिंगी' हा शब्द उच्चार.

ਤਾ ਪਾਛੇ ਪਤਿ ਪਦ ਕਹੁ ਦੀਜੈ ॥
ता पाछे पति पद कहु दीजै ॥

यानंतर 'पती' हा शब्द घ्या.

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕਹੁ ਬਹੁਰਿ ਬਖਾਨੋ ॥
सत्रु सबद कहु बहुरि बखानो ॥

नंतर 'सत्रु' शब्दाचा जप करावा.

ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਕੇ ਸਕਲ ਪਛਾਨੋ ॥੭੩੮॥
नाम तुपक के सकल पछानो ॥७३८॥

“श्रंगी” शब्द उच्चारून आणि नंतर “पति” आणि “शत्रु” शब्द जोडून तुपकाची सर्व नावे ओळखा.738.

ਕ੍ਰਿਸਨਾਜਿਨ ਪਦ ਆਦਿ ਉਚਾਰੋ ॥
क्रिसनाजिन पद आदि उचारो ॥

प्रथम 'कृष्णाजीन' (काळा आणि पांढरा हरिण) चा जप करा.

ਤਾ ਪਾਛੇ ਪਤਿ ਪਦ ਦੈ ਡਾਰੋ ॥
ता पाछे पति पद दै डारो ॥

नंतर 'नवरा' हा शब्द जोडा.

ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਕੇ ਸਭ ਪਹਿਚਾਨੋ ॥
नाम तुपक के सभ पहिचानो ॥

सर्व थेंबांचे नाव म्हणून विचार करा.

ਯਾ ਮੈ ਭੇਦ ਨ ਕੋਊ ਜਾਨੋ ॥੭੩੯॥
या मै भेद न कोऊ जानो ॥७३९॥

“कृष्ण-अर्जुन” हा शब्द उच्चारल्यानंतर “पति” हा शब्द जोडा नंतर तुपकाची नावे कोणत्याही फरकाशिवाय ओळखा.739.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਨੈਨੋਤਮ ਪਦ ਬਕਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਥਮੈ ਕਰੋ ਉਚਾਰ ॥
नैनोतम पद बकत्र ते प्रथमै करो उचार ॥

प्रथम तोंडातून 'नैनोथम' (उत्कृष्ट शिंगे असलेले हरण) हा शब्द उच्चार.

ਪਤਿ ਅਰਿ ਕਹਿ ਕਰ ਤੁਪਕ ਕੇ ਲੀਜੋ ਨਾਮ ਸੁ ਧਾਰ ॥੭੪੦॥
पति अरि कहि कर तुपक के लीजो नाम सु धार ॥७४०॥

प्रथम आपल्या मुखातून “नयनोत्तम” हा शब्द काढा आणि नंतर “पति अरि” असे उच्चार करून तुपकाची सर्व नावे समजून घ्या.740.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਸ੍ਵੇਤਾਸ੍ਵੇਤ ਤਨਿ ਆਦਿ ਉਚਾਰੋ ॥
स्वेतास्वेत तनि आदि उचारो ॥

प्रथम 'श्वेतस्वेत तानि' (काळ्या आणि पांढऱ्या रंगाचे, हरीण) जप करा.