श्री दसाम ग्रंथ

पान - 307

ਸਵੈਯਾ ॥

सवैया ॥

स्वय्या

ਸੰਗ ਲਏ ਬਛੁਰੇ ਅਰੁ ਗੋਪ ਸੁ ਸਾਝਿ ਪਰੀ ਹਰਿ ਡੇਰਨ ਆਏ ॥

संग लए बछुरे अरु गोप सु साझि परी हरि डेरन आए ॥

कृष्णाजी सांझाच्या वेळी घरी परतले, वासरे आणि ग्वाल मुलांना घेऊन.

ਹੋਇ ਪ੍ਰਸੰਨਿ ਮਹਾ ਮਨ ਮੈ ਮਨ ਭਾਵਤ ਗੀਤ ਸਭੋ ਮਿਲਿ ਗਾਏ ॥

होइ प्रसंनि महा मन मै मन भावत गीत सभो मिलि गाए ॥

कृष्ण संध्याकाळी वासरे आणि गोपा मुलांसह आपल्या घरी परतला आणि सर्वजण आनंदित झाले आणि त्यांनी आनंदाची गाणी गायली.

ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਜਸ ਉਚ ਮਹਾ ਕਬਿ ਨੈ ਮੁਖ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਨਾਏ ॥

ता छबि को जस उच महा कबि नै मुख ते इह भाति बनाए ॥

त्या दृश्याचे मोठे यश कवीने पुढीलप्रमाणे वर्णन केले आहे.

ਦੇਵਨ ਦੇਵ ਹਨ੍ਯੋ ਧਰ ਪੈ ਛਲਿ ਕੈ ਤਰਿ ਅਉਰਨ ਕੋ ਜੁ ਸੁਨਾਏ ॥੧੬੪॥

देवन देव हन्यो धर पै छलि कै तरि अउरन को जु सुनाए ॥१६४॥

कवीने या तमाशाचे लाक्षणिक वर्णन केले आहे की कृष्णाने फसवणुकीद्वारे त्याला मारण्यासाठी आलेल्या राक्षसाचा वध केला आहे.164.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੁ ਬਾਚ ਗੋਪਨ ਪ੍ਰਤਿ ॥

कान्रह जु बाच गोपन प्रति ॥

गोपांना उद्देशून कृष्णाचे भाषण:

ਸਵੈਯਾ ॥

सवैया ॥

स्वय्या

ਫੇਰਿ ਕਹੀ ਇਹ ਗੋਪਨ ਕਉ ਫੁਨਿ ਪ੍ਰਾਤ ਭਏ ਸਭ ਹੀ ਮਿਲਿ ਜਾਵੈ ॥

फेरि कही इह गोपन कउ फुनि प्रात भए सभ ही मिलि जावै ॥

कृष्णाने पुन्हा गोपांना सांगितले की ते दुसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर जातील

ਅੰਨੁ ਅਚੌ ਅਪਨੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮੋ ਜਿਨਿ ਮਧਿ ਮਹਾਬਨ ਕੇ ਮਿਲਿ ਖਾਵੈ ॥

अंनु अचौ अपने ग्रिह मो जिनि मधि महाबन के मिलि खावै ॥

त्यांनी त्यांच्या घरातून काही खाण्यापिण्याच्या वस्तू सोबत घ्याव्यात, जे ते जंगलात एकत्र खातात

ਬੀਚ ਤਰੈ ਹਮ ਪੈ ਜਮੁਨਾ ਮਨ ਭਾਵਤ ਗੀਤ ਸਭੈ ਮਿਲਿ ਗਾਵੈ ॥

बीच तरै हम पै जमुना मन भावत गीत सभै मिलि गावै ॥

ਨਾਚਹਿਗੇ ਅਰੁ ਕੂਦਹਿਗੇ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰ ਮੈ ਮੁਰਲੀ ਸੁ ਬਜਾਵੈ ॥੧੬੫॥

नाचहिगे अरु कूदहिगे गहि कै कर मै मुरली सु बजावै ॥१६५॥

ते यमुनेला पोहायचे आणि दुसऱ्या तीरावर जायचे, नाचायचे आणि तिथे उडी मारायचे आणि बासरी वाजवायचे.165.

ਮਾਨ ਲਯੋ ਸਭਨੋ ਵਹ ਗੋਪਨ ਪ੍ਰਾਤ ਭਈ ਜਬ ਰੈਨਿ ਬਿਹਾਨੀ ॥

मान लयो सभनो वह गोपन प्रात भई जब रैनि बिहानी ॥

या व्यवस्थेवर सर्व गोपांचे एकमत झाले

ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਜਾਇ ਉਠਿਓ ਮੁਰਲੀ ਸਭ ਜਾਗ ਉਠੇ ਤਬ ਗਾਇ ਛਿਰਾਨੀ ॥

कान्रह बजाइ उठिओ मुरली सभ जाग उठे तब गाइ छिरानी ॥

जेव्हा रात्र झाली आणि दिवस उजाडला तेव्हा कृष्णाने बासरी वाजवली आणि सर्व गोप जागे झाले आणि गायींना सोडले.

ਏਕ ਬਜਾਵਤ ਹੈ ਦ੍ਰੁਮ ਪਾਤ ਕਿਧੋ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਸਿਆਮ ਪਿਰਾਨੀ ॥

एक बजावत है द्रुम पात किधो उपमा कबि सिआम पिरानी ॥

त्यातली काही पाने मुरडत त्यांच्यावर वाद्य वाजवायला लागली

ਕਉਤੁਕ ਦੇਖਿ ਮਹਾ ਇਨ ਕੋ ਪੁਰਹੂਤ ਬਧੂ ਸੁਰ ਲੋਕਿ ਖਿਸਾਨੀ ॥੧੬੬॥

कउतुक देखि महा इन को पुरहूत बधू सुर लोकि खिसानी ॥१६६॥

कवी श्याम म्हणतो की हा अद्भुत देखावा पाहून इंद्राच्या पत्नींना स्वर्गात लाज वाटली.166.

ਗੇਰੀ ਕੇ ਚਿਤ੍ਰ ਲਗਾਇ ਤਨੈ ਸਿਰ ਪੰਖ ਧਰਿਯੋ ਭਗਵਾਨ ਕਲਾਪੀ ॥

गेरी के चित्र लगाइ तनै सिर पंख धरियो भगवान कलापी ॥

कृष्णाने त्याच्या अंगावर लाल गेरू लावला आणि त्याच्या डोक्यावर मोराचे पंख लावले.

ਲਾਇ ਤਨੈ ਹਰਿ ਤਾ ਮੁਰਲੀ ਮੁਖਿ ਲੋਕ ਭਯੋ ਜਿਹ ਕੋ ਸਭ ਜਾਪੀ ॥

लाइ तनै हरि ता मुरली मुखि लोक भयो जिह को सभ जापी ॥

त्याने आपली हिरवी बासरी ओठांवर घातली आणि सर्व जगाला आवडलेला त्याचा चेहरा भव्य दिसू लागला.

ਫੂਲ ਗੁਛੇ ਸਿਰਿ ਖੋਸ ਲਏ ਤਰਿ ਰੂਖ ਖਰੋ ਧਰਨੀ ਜਿਨਿ ਥਾਪੀ ॥

फूल गुछे सिरि खोस लए तरि रूख खरो धरनी जिनि थापी ॥

ज्याने संपूर्ण पृथ्वीची स्थापना केली आहे (त्याच्या) डोक्यात फुलांचे गुच्छ अडकले आहेत आणि त्याच्या कपाळाखाली उभे आहेत.

ਖੇਲਿ ਦਿਖਾਵਤ ਹੈ ਜਗ ਕੌ ਅਰੁ ਕੋਊ ਨਹੀ ਹੁਇ ਆਪ ਹੀ ਆਪੀ ॥੧੬੭॥

खेलि दिखावत है जग कौ अरु कोऊ नही हुइ आप ही आपी ॥१६७॥

त्याने आपले मस्तक फुलांच्या गुच्छांनी सजवले आणि जगाचा निर्माता, झाडाखाली उभा राहून जगाला त्याचे खेळ दाखवत आहे, जे फक्त त्यालाच समजले होते.167.

ਕੰਸ ਬਾਚ ਮੰਤ੍ਰੀਅਨ ਸੋ ॥

कंस बाच मंत्रीअन सो ॥

कंसाचे मंत्र्यांना उद्देशून केलेले भाषण:

ਦੋਹਰਾ ॥

दोहरा ॥

डोहरा

ਜਬ ਬਕ ਲੈ ਹਰਿ ਜੀ ਹਨਿਓ ਕੰਸ ਸੁਨ੍ਯੋ ਤਬ ਸ੍ਰਉਨਿ ॥

जब बक लै हरि जी हनिओ कंस सुन्यो तब स्रउनि ॥

श्रीकृष्णाने बकासुराचा वध केल्यावर कंसाने (हे) कानांनी ऐकले.

ਕਰਿ ਇਕਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਹਿ ਕਹਿਓ ਤਹਾ ਭੇਜੀਏ ਕਉਨ ॥੧੬੮॥

करि इकत्र मंत्रहि कहिओ तहा भेजीए कउन ॥१६८॥

कंसाला बकासुराच्या वधाची बातमी कळताच त्याने आपल्या मंत्र्यांना बोलावून राक्षसाला घरटे पाठवण्याबाबत सल्लामसलत केली.168.

ਮੰਤ੍ਰੀ ਬਾਚ ਕੰਸ ਪ੍ਰਤਿ ॥

मंत्री बाच कंस प्रति ॥

कंसाला उद्देशून मंत्र्यांचे भाषण:

ਸਵੈਯਾ ॥

सवैया ॥

स्वय्या

ਬੈਠਿ ਬਿਚਾਰ ਕਰਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਮੰਤ੍ਰਿਨਿ ਦੈਤ ਅਘਾਸੁਰ ਕੋ ਕਹੁ ਜਾਵੈ ॥

बैठि बिचार करियो न्रिप मंत्रिनि दैत अघासुर को कहु जावै ॥

राज्यमंत्र्यांनी बसून अघासुरला निघून जावे असा विचार केला.

ਮਾਰਗੁ ਰੋਕ ਰਹੈ ਤਿਨ ਕੋ ਧਰਿ ਪੰਨਗ ਰੂਪ ਮਹਾ ਮੁਖ ਬਾਵੈ ॥

मारगु रोक रहै तिन को धरि पंनग रूप महा मुख बावै ॥

कंस राजाने आपल्या मंत्र्यांशी सल्लामसलत करून अघासुराला ब्रजाकडे जाण्यास सांगितले, जेणेकरून तो भयानक नागाचे रूप धारण करून वाटेत झोपू शकेल.

ਆਇ ਪਰੈ ਹਰਿ ਜੀ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਹੀ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰ ਸਨੈ ਚਬਿ ਜਾਵੈ ॥

आइ परै हरि जी जब ही तब ही सभ ग्वार सनै चबि जावै ॥

आणि जेव्हा कृष्ण त्या बाजूला येतो तेव्हा तो त्याला गोपांसह चावू शकतो

ਆਇ ਹੈ ਖਾਇ ਤਿਨੈ ਸੁਨਿ ਕੰਸ ਕਿ ਨਾਤੁਰ ਆਪਨੋ ਜੀਉ ਗਵਾਵੈ ॥੧੬੯॥

आइ है खाइ तिनै सुनि कंस कि नातुर आपनो जीउ गवावै ॥१६९॥

एकतर अघासुराने त्यांना चावून परत यावे किंवा या प्रयत्नात अयशस्वी झाल्यास त्याला कंसाने मारले पाहिजे.169.

ਅਥ ਅਘਾਸੁਰ ਦੈਤ ਆਗਮਨ ॥

अथ अघासुर दैत आगमन ॥

आता अघासुराच्या आगमनाचे वर्णन सुरू होते

ਸਵੈਯਾ ॥

सवैया ॥

स्वय्या

ਜਾਹਿ ਕਹਿਯੋ ਅਘ ਕੰਸਿ ਗਯੋ ਤਹ ਪੰਨਗ ਰੂਪ ਮਹਾ ਧਰਿ ਆਯੋ ॥

जाहि कहियो अघ कंसि गयो तह पंनग रूप महा धरि आयो ॥

कंसाने अघासुरला तेथे जाण्यास सांगितले. तो एका विशाल सापाच्या रूपात तेथे आला.

ਭ੍ਰਾਤ ਹਨ੍ਯੋ ਭਗਨੀ ਸੁਨਿ ਕੈ ਬਧ ਕੇ ਮਨਿ ਕ੍ਰੁਧ ਤਹਾ ਕਹੁ ਧਾਯੋ ॥

भ्रात हन्यो भगनी सुनि कै बध के मनि क्रुध तहा कहु धायो ॥

कंसाच्या आज्ञेनुसार, अघासुराने भयानक सापाचे रूप धारण केले आणि (त्याच्या कामासाठी) निघून गेला आणि त्याचा भाऊ बकासुर आणि त्याची बहीण पुतना यांच्या हत्येबद्दल ऐकून तो देखील अत्यंत क्रोधित झाला.