श्री दसाम ग्रंथ

पान - 58


ਅਉਰ ਕਿਸੁ ਤੇ ਬੈਰ ਨ ਗਹਿਹੌ ॥੩੧॥
अउर किसु ते बैर न गहिहौ ॥३१॥

परमेश्वराने जे काही सांगितले, तेच मी तुम्हाला पुन्हा सांगत आहे, माझे कोणाशीही वैर नाही.31.

ਜੋ ਹਮ ਕੋ ਪਰਮੇਸੁਰ ਉਚਰਿ ਹੈ ॥
जो हम को परमेसुर उचरि है ॥

जे आम्हाला देव म्हणतील,

ਤੇ ਸਭ ਨਰਕਿ ਕੁੰਡ ਮਹਿ ਪਰਿ ਹੈ ॥
ते सभ नरकि कुंड महि परि है ॥

जो कोणी मला परमेश्वर म्हणेल तो नरकात पडेल.

ਮੋ ਕੋ ਦਾਸੁ ਤਵਨ ਕਾ ਜਾਨੋ ॥
मो को दासु तवन का जानो ॥

मला देवाचा सेवक समजा.

ਯਾ ਮੈ ਭੇਦੁ ਨ ਰੰਚ ਪਛਾਨੋ ॥੩੨॥
या मै भेदु न रंच पछानो ॥३२॥

मला त्याचा सेवक समजा आणि माझ्यात आणि परमेश्वरात फरक समजू नका.32.

ਮੈ ਹੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕੋ ਦਾਸਾ ॥
मै हो परम पुरख को दासा ॥

मी सर्वोच्च (देवाचा) सेवक आहे.

ਦੇਖਨਿ ਆਯੋ ਜਗਤ ਤਮਾਸਾ ॥
देखनि आयो जगत तमासा ॥

मी परात्पर पुरुषाचा सेवक आहे आणि जगाचा खेळ पाहण्यासाठी आलो आहे.

ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਜਗਤਿ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਿ ਹੋ ॥
जो प्रभ जगति कहा सो कहि हो ॥

परमेश्वराने जे सांगितले आहे, तेच मी जगात सांगेन

ਮ੍ਰਿਤ ਲੋਗ ਤੇ ਮੋਨਿ ਨ ਰਹਿ ਹੋ ॥੩੩॥
म्रित लोग ते मोनि न रहि हो ॥३३॥

जगाचा स्वामी जे काही म्हणाला, मी तुम्हाला तेच सांगतो, या मृत्यूच्या घरी मी शांत राहू शकत नाही.33.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥
नराज छंद ॥

नाराज छंद

ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁ ਭਾਖਿਹੌ ॥
कहियो प्रभू सु भाखिहौ ॥

(जे काही) परमेश्वराने सांगितले आहे, ते (मी) म्हणेन,

ਕਿਸੂ ਨ ਕਾਨ ਰਾਖਿਹੌ ॥
किसू न कान राखिहौ ॥

प्रभूने जे सांगितले आहे तेच मी सांगतो, मी इतर कोणाला मान देत नाही.

ਕਿਸੂ ਨ ਭੇਖ ਭੀਜਹੌ ॥
किसू न भेख भीजहौ ॥

कोणत्याही भीतीने प्रभावित होणार नाही

ਅਲੇਖ ਬੀਜ ਬੀਜਹੌ ॥੩੪॥
अलेख बीज बीजहौ ॥३४॥

मला कोणत्याही विशिष्ट पोशाखाने आनंद वाटत नाही, मी देवाच्या नामाचे बीज पेरतो.34.

ਪਖਾਣ ਪੂਜਿ ਹੌ ਨਹੀ ॥
पखाण पूजि हौ नही ॥

मी काही दगडपूजक नाही

ਨ ਭੇਖ ਭੀਜ ਹੌ ਕਹੀ ॥
न भेख भीज हौ कही ॥

मी दगडांची पूजा करत नाही किंवा मला विशिष्ट वेषाची आवड नाही.

ਅਨੰਤ ਨਾਮੁ ਗਾਇਹੌ ॥
अनंत नामु गाइहौ ॥

मी (परमेश्वराचे) नाम गातो,

ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪਾਇਹੌ ॥੩੫॥
परम पुरख पाइहौ ॥३५॥

मी (परमेश्वराची) अनंत नावे गातो आणि परमपुरुषाला भेटतो.35.

ਜਟਾ ਨ ਸੀਸ ਧਾਰਿਹੌ ॥
जटा न सीस धारिहौ ॥

(I) जटा सिसवर धरणार नाही

ਨ ਮੁੰਦ੍ਰਕਾ ਸੁ ਧਾਰਿਹੌ ॥
न मुंद्रका सु धारिहौ ॥

मी माझ्या डोक्यावर मॅट केलेले केस घालत नाही किंवा मी माझ्या कानात अंगठ्या घालत नाही.

ਨ ਕਾਨਿ ਕਾਹੂੰ ਕੀ ਧਰੋ ॥
न कानि काहूं की धरो ॥

मला कोणाचीच पर्वा नाही,

ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁ ਮੈ ਕਰੋ ॥੩੬॥
कहियो प्रभू सु मै करो ॥३६॥

मी इतर कोणाकडे लक्ष देत नाही, माझी सर्व कृती परमेश्वराच्या आदेशानुसार आहे.36.

ਭਜੋ ਸੁ ਏਕੁ ਨਾਮਯੰ ॥
भजो सु एकु नामयं ॥

(मी फक्त) एक (परमेश्वराचे) नाम गाईन

ਜੁ ਕਾਮ ਸਰਬ ਠਾਮਯੰ ॥
जु काम सरब ठामयं ॥

मी फक्त भगवंताचे नामस्मरण करतो, जे सर्व ठिकाणी उपयुक्त आहे.

ਨ ਜਾਪ ਆਨ ਕੋ ਜਪੋ ॥
न जाप आन को जपो ॥

(मी) दुसऱ्याचा नामजप करणार नाही

ਨ ਅਉਰ ਥਾਪਨਾ ਥਪੋ ॥੩੭॥
न अउर थापना थपो ॥३७॥

मी इतर कोणाचेही ध्यान करत नाही किंवा मी इतर कोणाकडूनही मदत घेत नाही.37.

ਬਿਅੰਤਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਹੌ ॥
बिअंति नामु धिआइहौ ॥

(मी) परमेश्वराच्या (अनंत) नामाचे ध्यान करीन

ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਪਾਇਹੌ ॥
परम जोति पाइहौ ॥

मी अनंत नामस्मरण करतो आणि परम प्रकाशाची प्राप्ती करतो.

ਨ ਧਿਆਨ ਆਨ ਕੋ ਧਰੋ ॥
न धिआन आन को धरो ॥

(मी) इतर कोणाकडेही लक्ष देणार नाही (इष्ट-देव).

ਨ ਨਾਮੁ ਆਨਿ ਉਚਰੋ ॥੩੮॥
न नामु आनि उचरो ॥३८॥

मी दुस-या कोणाचेही ध्यान करत नाही आणि कोणाचेही नामस्मरण करत नाही.38.

ਤਵਿਕ ਨਾਮ ਰਤਿਯੰ ॥
तविक नाम रतियं ॥

तुझ्या एका नावाने मी (पूर्णपणे) रंगून जाईन,

ਨ ਆਨ ਮਾਨ ਮਤਿਯੰ ॥
न आन मान मतियं ॥

मी फक्त भगवंताच्या नामात लीन आहे, इतर कोणाचाही सन्मान करत नाही.

ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਧਾਰੀਯੰ ॥
परम धिआन धारीयं ॥

(मी) सर्वोच्च ध्यान (परमेश्वराचे) (हृदयात) धारण करीन.

ਅਨੰਤ ਪਾਪ ਟਾਰੀਯੰ ॥੩੯॥
अनंत पाप टारीयं ॥३९॥

परमात्म्याचे ध्यान केल्याने मी अनंत पापांपासून मुक्त होतो.39.

ਤੁਮੇਵ ਰੂਪ ਰਾਚਿਯੰ ॥
तुमेव रूप राचियं ॥

तुझ्या रूपात मी लीन होईन,

ਨ ਆਨ ਦਾਨ ਮਾਚਿਯੰ ॥
न आन दान माचियं ॥

मी फक्त त्याच्याच दर्शनात लीन आहे, आणि इतर कोणत्याही धर्मादाय कृतीत सहभागी होत नाही.

ਤਵਕਿ ਨਾਮੁ ਉਚਾਰੀਯੰ ॥
तवकि नामु उचारीयं ॥

मी तुझे एकच नाव उच्चारतो

ਅਨੰਤ ਦੂਖ ਟਾਰੀਯੰ ॥੪੦॥
अनंत दूख टारीयं ॥४०॥

फक्त त्याच्या नामाचा उच्चार केल्याने मी अनंत दु:खांपासून मुक्त होतो.40.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਜਿਨਿ ਜਿਨਿ ਨਾਮੁ ਤਿਹਾਰੋ ਧਿਆਇਆ ॥
जिनि जिनि नामु तिहारो धिआइआ ॥

ज्याने तुझ्या नावाची पूजा केली,

ਦੂਖ ਪਾਪ ਤਿਨ ਨਿਕਟਿ ਨ ਆਇਆ ॥
दूख पाप तिन निकटि न आइआ ॥

ज्यांनी भगवंताच्या नामाचा मध्यस्थी केली, त्यांना कोणतेही दु:ख व पाप जवळ आले नाही.

ਜੇ ਜੇ ਅਉਰ ਧਿਆਨ ਕੋ ਧਰਹੀ ॥
जे जे अउर धिआन को धरही ॥

जे इतरांचे लक्ष वेधून घेतात,

ਬਹਿਸਿ ਬਹਿਸਿ ਬਾਦਨ ਤੇ ਮਰਹੀ ॥੪੧॥
बहिसि बहिसि बादन ते मरही ॥४१॥

ज्यांनी इतर कोणत्याही तत्वाचे ध्यान केले, त्यांनी व्यर्थ चर्चा आणि भांडणात स्वतःला संपवले.41.

ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਤ ਮੋ ਆਏ ॥
हम इह काज जगत मो आए ॥

हेच काम (करण्यासाठी) आपण जगात आलो आहोत.

ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵਿ ਪਠਾਏ ॥
धरम हेत गुरदेवि पठाए ॥

धर्माचा प्रचार करण्यासाठी मला धर्मगुरूंनी या जगात पाठवले आहे.

ਜਹਾ ਤਹਾ ਤੁਮ ਧਰਮ ਬਿਥਾਰੋ ॥
जहा तहा तुम धरम बिथारो ॥

जिकडे (सर्वत्र) तुम्ही धर्माचा विस्तार करा

ਦੁਸਟ ਦੋਖਯਨਿ ਪਕਰਿ ਪਛਾਰੋ ॥੪੨॥
दुसट दोखयनि पकरि पछारो ॥४२॥

परमेश्वराने मला धर्माचा प्रसार करण्यास आणि अत्याचारी आणि दुष्ट मनाच्या लोकांचा पराभव करण्यास सांगितले. 42.

ਯਾਹੀ ਕਾਜ ਧਰਾ ਹਮ ਜਨਮੰ ॥
याही काज धरा हम जनमं ॥

या कामासाठी आमचा जन्म झाला आहे.

ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨਮੰ ॥
समझ लेहु साधू सभ मनमं ॥

मी या हेतूने जन्म घेतला आहे, हे संतांनी आपल्या मनातून समजून घ्यावे.

ਧਰਮ ਚਲਾਵਨ ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ ॥
धरम चलावन संत उबारन ॥

(म्हणून आपले कर्तव्य आहे) धर्माचे पालन करणे

ਦੁਸਟ ਸਭਨ ਕੋ ਮੂਲ ਉਪਾਰਿਨ ॥੪੩॥
दुसट सभन को मूल उपारिन ॥४३॥

(माझा जन्म) धर्माचा प्रसार करण्यासाठी, संतांचे रक्षण करण्यासाठी आणि अत्याचारी आणि दुष्ट विचारसरणीच्या व्यक्तींना उखडून टाकण्यासाठी झाला आहे.43.

ਜੇ ਜੇ ਭਏ ਪਹਿਲ ਅਵਤਾਰਾ ॥
जे जे भए पहिल अवतारा ॥

ज्यांनी प्रथम अवतार घेतला,

ਆਪੁ ਆਪੁ ਤਿਨ ਜਾਪੁ ਉਚਾਰਾ ॥
आपु आपु तिन जापु उचारा ॥

पूर्वीच्या सर्व अवतारांमुळे त्यांची फक्त नावे लक्षात राहिली.

ਪ੍ਰਭ ਦੋਖੀ ਕੋਈ ਨ ਬਿਦਾਰਾ ॥
प्रभ दोखी कोई न बिदारा ॥

नाहीं प्रभु-दोखी नष्ट

ਧਰਮ ਕਰਨ ਕੋ ਰਾਹੁ ਨ ਡਾਰਾ ॥੪੪॥
धरम करन को राहु न डारा ॥४४॥

त्यांनी जुलमींवर प्रहार केला नाही आणि त्यांना धर्माच्या मार्गावर चालायला लावले नाही.44.

ਜੇ ਜੇ ਗਉਸ ਅੰਬੀਆ ਭਏ ॥
जे जे गउस अंबीआ भए ॥

जे वृद्ध आणि गरीब झाले आहेत,

ਮੈ ਮੈ ਕਰਤ ਜਗਤ ਤੇ ਗਏ ॥
मै मै करत जगत ते गए ॥

आधीच्या सर्व संदेष्ट्यांनी स्वतःला अहंकाराने संपवले.

ਮਹਾਪੁਰਖ ਕਾਹੂੰ ਨ ਪਛਾਨਾ ॥
महापुरख काहूं न पछाना ॥

महापुराख (परमेश्वर) कोणी ओळखला नाही.

ਕਰਮ ਧਰਮ ਕੋ ਕਛੂ ਨ ਜਾਨਾ ॥੪੫॥
करम धरम को कछू न जाना ॥४५॥

आणि परमपुरुषाचे आकलन झाले नाही, त्यांनी सत्कर्मांची पर्वा केली नाही.45.

ਅਵਰਨ ਕੀ ਆਸਾ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ॥
अवरन की आसा किछु नाही ॥

इतरांची आशा नाही (महत्वाची).

ਏਕੈ ਆਸ ਧਰੋ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥
एकै आस धरो मन माही ॥

इतरांवर आशा ठेवू नका, फक्त एका परमेश्वरावर विसंबून राहा.

ਆਨ ਆਸ ਉਪਜਤ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ॥
आन आस उपजत किछु नाही ॥

इतरांच्या (देवांच्या) आशेने काहीही प्राप्त होत नाही.

ਵਾ ਕੀ ਆਸ ਧਰੋ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥੪੬॥
वा की आस धरो मन माही ॥४६॥

इतरांवरील आशा कधीच फलदायी नसतात, म्हणून एकच परमेश्वरावर असलेल्या आशा मनात ठेवा.46.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਕੋਈ ਪੜਤਿ ਕੁਰਾਨ ਕੋ ਕੋਈ ਪੜਤ ਪੁਰਾਨ ॥
कोई पड़ति कुरान को कोई पड़त पुरान ॥

कोणी कुराणाचा अभ्यास करतो तर कोणी पुराणांचा अभ्यास करतो.

ਕਾਲ ਨ ਸਕਤ ਬਚਾਇਕੈ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਨਿਦਾਨ ॥੪੭॥
काल न सकत बचाइकै फोकट धरम निदान ॥४७॥

केवळ वाचन मृत्यूपासून वाचवू शकत नाही. म्हणून अशी कामे व्यर्थ आहेत आणि मृत्यूच्या वेळी मदत करत नाहीत.47.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਕਈ ਕੋਟਿ ਮਿਲਿ ਪੜਤ ਕੁਰਾਨਾ ॥
कई कोटि मिलि पड़त कुराना ॥

अनेक कोटी (लोक) एकत्र कुराण वाचतात

ਬਾਚਤ ਕਿਤੇ ਪੁਰਾਨ ਅਜਾਨਾ ॥
बाचत किते पुरान अजाना ॥

लाखो लोक कुराणाचे पठण करतात आणि बरेच लोक पुराणांचा अभ्यास करतात.

ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨ ਆਵਾ ॥
अंति कालि कोई काम न आवा ॥

(पण) शेवटी (यापैकी) काहीही काम करत नाही

ਦਾਵ ਕਾਲ ਕਾਹੂੰ ਨ ਬਚਾਵਾ ॥੪੮॥
दाव काल काहूं न बचावा ॥४८॥

मृत्यूच्या वेळी त्याचा काही उपयोग होणार नाही आणि कोणीही वाचणार नाही.48.

ਕਿਉ ਨ ਜਪੋ ਤਾ ਕੋ ਤੁਮ ਭਾਈ ॥
किउ न जपो ता को तुम भाई ॥

अरे भाऊ! तू त्याची पूजा का करत नाहीस?