श्री दसाम ग्रंथ

पान - 409


ਬਾਲ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਜਦੁਬੀਰ ਹੂੰ ਧਾਇ ਪਰਿਯੋ ਹੈ ॥
बाल कमान क्रिपान गदा गहि कै जदुबीर हूं धाइ परियो है ॥

शत्रूची ही सर्व चर्चा कृष्णाच्या मनात खोलवर गेली, तो प्रचंड क्रोधाने त्याच्यावर धनुष्य, तलवार, गदा इत्यादि हातात धरून पडला.

ਜੁਧ ਕੇ ਫੇਰਿ ਫਿਰਿਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰਿਯੋ ਹੈ ॥
जुध के फेरि फिरियो धन सिंघ सरासनु लै नही नैकु डरियो है ॥

धनसिंग युद्धात परतला आहे आणि तो धनुष्यबाण घेण्यास अजिबात घाबरत नाही.

ਬਾਨਨ ਕੀ ਬਰਖਾ ਕਰਿ ਕੈ ਹਰਿ ਸਿਉ ਲਰਿ ਕੈ ਬਲਿ ਸਾਥ ਅਰਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੧੫॥
बानन की बरखा करि कै हरि सिउ लरि कै बलि साथ अरियो है ॥१११५॥

धनसिंहाने सुद्धा निर्भय मनाने धनुष्य धरले आणि युद्धातून पुन्हा वळले आणि कृष्णाविरुद्ध ठामपणे उभे राहिले.1115.

ਇਤ ਤੇ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਸੁ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਉਤ ਤੇ ਧਨ ਸਿੰਘ ਭਯੋ ਅਤਿ ਤਾਤੋ ॥
इत ते बलिभद्र सु कोप भरियो उत ते धन सिंघ भयो अति तातो ॥

एकीकडे बलराम रागाने भरले होते तर दुसरीकडे धनसिंह रागाने लाल झाले होते.

ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਰਿਸਿ ਘਾਇਨ ਸੋ ਸੁ ਦੁਹੂੰਨ ਕੇ ਅੰਗ ਭਯੋ ਰੰਗ ਰਾਤੋ ॥
जुध कीयो रिसि घाइन सो सु दुहूंन के अंग भयो रंग रातो ॥

दोघांची मारामारी झाली आणि त्यांच्या जखमेतून रक्त वाहू लागल्याने त्यांचे शरीर लाल झाले

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰੇ ਅਰਿ ਭੂਲਿ ਗਈ ਮਨ ਕੀ ਸੁਧਿ ਸਾਤੋ ॥
मार ही मार पुकारि परे अरि भूलि गई मन की सुधि सातो ॥

देह आणि मनाचे भान विसरून शत्रू ‘मार, मार’ असा जयघोष करू लागले.

ਰਾਮ ਕਹੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਲਰੈ ਹਰਿ ਸੋ ਹਰਿ ਜਿਉ ਗਜ ਸੋ ਗਜ ਮਾਤੋ ॥੧੧੧੬॥
राम कहै इह भाति लरै हरि सो हरि जिउ गज सो गज मातो ॥१११६॥

कवी म्हणतात की ते हत्तीशी हत्तीसारखे लढले.1116.

ਜੋ ਬਲਦੇਵ ਕਰੈ ਤਿਹ ਵਾਰ ਬਚਾਇ ਕੈ ਆਪਨੋ ਆਪੁ ਸੰਭਾਰੇ ॥
जो बलदेव करै तिह वार बचाइ कै आपनो आपु संभारे ॥

तो बलरामांच्या आघातापासून स्वतःला वाचवत होता आणि मग तो पळत होता आणि त्याच्यावर तलवारीने वार करत होता.

ਲੈ ਕਰ ਮੋ ਅਸਿ ਦਉਰਿ ਤਬੈ ਕਸਿ ਕੈ ਬਲ ਊਪਰ ਘਾਇ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
लै कर मो असि दउरि तबै कसि कै बल ऊपर घाइ प्रहारे ॥

भाऊ संकटात पाहून

ਬੀਰ ਪੈ ਭੀਰ ਲਖੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸੁ ਜਾਦਵ ਲੈ ਰਿਪੁ ਓਰ ਸਿਧਾਰੇ ॥
बीर पै भीर लखी जदुबीर सु जादव लै रिपु ओर सिधारे ॥

काही यादव योद्ध्यांना घेऊन कृष्ण त्या बाजूला गेला

ਘੇਰਿ ਲਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਤਬੈ ਨਿਸ ਮੈ ਸਸਿ ਕੀ ਢਿਗ ਜਿਉ ਲਖ ਤਾਰੇ ॥੧੧੧੭॥
घेरि लयो धन सिंघ तबै निस मै ससि की ढिग जिउ लख तारे ॥१११७॥

त्याने धनसिंहाला चंद्राच्या चारही बाजूंनी लाखो ताऱ्यांप्रमाणे घेरले.1117.

ਬੇੜਿ ਲਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਗਜ ਸਿੰਘ ਜੁ ਠਾਢੋ ਹੁਤੋ ਸੋਊ ਧਾਯੋ ॥
बेड़ि लयो धन सिंघ जबै गज सिंघ जु ठाढो हुतो सोऊ धायो ॥

धन दिंगा घेरल्यावर जवळ उभा असलेला गजसिंग तिथे आला

ਸ੍ਰੀ ਬਲਦੇਵ ਲਖਿਯੋ ਤਬ ਹੀ ਚੜਿ ਸਯੰਦਨ ਵਾਹੀ ਕੀ ਓਰਿ ਧਵਾਯੋ ॥
स्री बलदेव लखियो तब ही चड़ि सयंदन वाही की ओरि धवायो ॥

हे पाहून बलराम आपल्या रथावर आरूढ होऊन त्या बाजूला आले.

ਆਵਨ ਸੋ ਨ ਦਯੋ ਹਰਿ ਲਉ ਅਧ ਬੀਚ ਹੀ ਬਾਨਨ ਸੋ ਬਿਰਮਾਯੋ ॥
आवन सो न दयो हरि लउ अध बीच ही बानन सो बिरमायो ॥

मध्यभागी बाणांनी अडकलेल्या कृष्णाजवळ त्याला येऊ दिले नाही.

ਠਾਢੋ ਰਹਿਯੋ ਗਜ ਸਿੰਘ ਤਹਾ ਸੁ ਮਨੋ ਗਜ ਕੇ ਪਗਿ ਸਾਕਰ ਪਾਯੋ ॥੧੧੧੮॥
ठाढो रहियो गज सिंघ तहा सु मनो गज के पगि साकर पायो ॥१११८॥

आणि त्याने गजसिंगला तिथे पोहोचू दिले नाही आणि त्याला मध्येच अडवले, गजसिंग तिथेच थांबला जणू हत्तीचे पाय मंत्रमुग्ध झाले आहेत.1118.

ਧਨ ਸਿੰਘ ਸੋ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਜੁਧੁ ਕਰੇ ਕਬਿ ਰਾਮ ਕਹੈ ਕਹੂੰ ਜਾਤ ਨ ਮਾਰਿਯੋ ॥
धन सिंघ सो स्री हरि जुधु करे कबि राम कहै कहूं जात न मारियो ॥

कृष्ण धनसिंहाशी लढत आहे आणि त्यांच्यापैकी कोणीही मारले जात नाही

ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਮਧੁਸੂਦਨ ਜੂ ਕਰ ਬੀਚ ਸੁ ਆਪਨੇ ਚਕ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥
कोप भरियो मधुसूदन जू कर बीच सु आपने चक्र संभारियो ॥

आता अत्यंत क्रोधित झालेल्या कृष्णाने आपल्या हातातील चकतीमध्ये आपली चकती धरली

ਛਾਡਿ ਦਯੋ ਰਨ ਮੈ ਬਰ ਕੈ ਧਨ ਸਿੰਘ ਕੋ ਕਾਟਿ ਕੈ ਸੀਸ ਉਤਾਰਿਯੋ ॥
छाडि दयो रन मै बर कै धन सिंघ को काटि कै सीस उतारियो ॥

त्याने चकती फेकली, ज्याने रणांगणात धनसिंगचे डोके कापले

ਯੌ ਤਰਫਿਯੋ ਧਰ ਭੂਮਿ ਬਿਖੈ ਮਨੋ ਮੀਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਗਹਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥੧੧੧੯॥
यौ तरफियो धर भूमि बिखै मनो मीन सरोवर ते गहि डारियो ॥१११९॥

टाकीतून बाहेर काढलेल्या माशाप्रमाणे तो पृथ्वीवर कुडकुडला.1119.

ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਜਬੈ ਤਬ ਹੀ ਲਖਿ ਜਾਦਵ ਸੰਖ ਬਜਾਏ ॥
मारि लयो धन सिंघ जबै तब ही लखि जादव संख बजाए ॥

धनसिंहाचा वध होताच यादवांनी ते पाहून शंख फुंकला

ਕੇਤਕ ਬੀਰ ਕਟੇ ਬਿਕਟੇ ਹਰਿ ਸੋ ਲਰਿ ਕੈ ਹਰਿ ਲੋਕਿ ਸਿਧਾਏ ॥
केतक बीर कटे बिकटे हरि सो लरि कै हरि लोकि सिधाए ॥

अनेक योद्धे कृष्णाशी लढले आणि कापले गेले, ते स्वर्गात निघून गेले

ਠਾਢੋ ਹੁਤੋ ਗਜ ਸਿੰਘ ਜਹਾ ਯਹ ਕਉਤੁਕ ਦੇਖ ਮਹਾ ਬਿਸਮਾਏ ॥
ठाढो हुतो गज सिंघ जहा यह कउतुक देख महा बिसमाए ॥

गजसिंग ज्या ठिकाणी उभा होता, तो हा देखावा पाहून आश्चर्यचकित झाला

ਤਉ ਲਗਿ ਭਾਗਲਿ ਆਇ ਕਹਿਯੋ ਜੋ ਰਹੇ ਭਜਿ ਕੈ ਤੁਮਰੇ ਪਹਿ ਆਏ ॥੧੧੨੦॥
तउ लगि भागलि आइ कहियो जो रहे भजि कै तुमरे पहि आए ॥११२०॥

तेव्हा पळून जाणारे शिपाई त्याच्याकडे आले आणि म्हणाले, "आता आम्ही फक्त वाचलेले आहोत आणि तुमच्याकडे आलो आहोत."

ਯੌ ਸੁਨ ਕੈ ਤਿਨ ਕੇ ਮੁਖ ਤੇ ਗਜ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ॥
यौ सुन कै तिन के मुख ते गज सिंघ बली अति कोप भरियो ॥

त्यांच्या तोंडून हे शब्द ऐकून पराक्रमी वीर गजसिंग फारच चिडला