श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1262


ਬਿਸ੍ਵਮਤੀ ਤਾ ਕੇ ਇਕ ਨਾਰੀ ॥
बिस्वमती ता के इक नारी ॥

त्याला एक बिस्वामती पत्नी होती.

ਜਾਤ ਨ ਜਿਹ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਉਚਾਰੀ ॥੧॥
जात न जिह की प्रभा उचारी ॥१॥

ज्याचे सौंदर्य वर्णन करता येत नाही.1.

ਨਾਇਨੇਕ ਤਿਨ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਨਿਹਾਰੀ ॥
नाइनेक तिन न्रिपति निहारी ॥

त्या राजाला एक मोती दिसला.

ਰੂਪਮਾਨ ਗੁਨਮਾਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥
रूपमान गुनमान बिचारी ॥

त्याला अतिशय प्रतिष्ठित आणि सद्गुणी मानले गेले.

ਤਾ ਕਹ ਪਕਰਿ ਸਦਨ ਲੈ ਆਯੋ ॥
ता कह पकरि सदन लै आयो ॥

त्याला पकडून महालात आणले.

ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਿਹ ਸਾਥ ਕਮਾਯੋ ॥੨॥
काम भोग तिह साथ कमायो ॥२॥

त्याच्याशी लैंगिक संबंध ठेवले. 2.

ਤਾ ਕੋ ਲੈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕਰੋ ॥
ता को लै इसत्री न्रिप करो ॥

राजाने तिला आपली पत्नी बनवले

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਿਹ ਸਾਥ ਬਿਹਰੋ ॥
भाति भाति तिह साथ बिहरो ॥

आणि त्याच्याशी वेळोवेळी प्रेम केले.

ਤਾ ਤ੍ਰਿਯ ਕੀ ਕੁਟੇਵ ਨਹਿ ਜਾਈ ॥
ता त्रिय की कुटेव नहि जाई ॥

त्या महिलेचे 'कुवेत' ('कुवत'- कुमारकोमला जाण्याची आवड) दूर झाली नाही.

ਅਵਰਨ ਸਾਥ ਰਮੈ ਲਪਟਾਈ ॥੩॥
अवरन साथ रमै लपटाई ॥३॥

आणि ती इतर (पुरुषांशी) मजा करत राहिली. 3.

ਇਕ ਦਿਨ ਅਰਧ ਨਿਸਾ ਜਬ ਭਈ ॥
इक दिन अरध निसा जब भई ॥

एके दिवशी मध्यरात्र झाली तेव्हा,

ਜਾਰ ਧਾਮ ਨਾਇਨ ਵਹ ਗਈ ॥
जार धाम नाइन वह गई ॥

त्यामुळे ती नैन यारच्या घरी गेली.

ਚੌਕੀਦਾਰਨ ਗਹਿ ਤਾ ਕੌ ਲਿਯ ॥
चौकीदारन गहि ता कौ लिय ॥

रक्षकांनी त्याला पकडले

ਨਾਕ ਕਾਟਿ ਕਰ ਬਹੁਰਿ ਛਾਡਿ ਦਿਯ ॥੪॥
नाक काटि कर बहुरि छाडि दिय ॥४॥

आणि नाक कापून तो पुन्हा निघून गेला. 4.

ਨਾਇਨਿ ਕਟੀ ਨਾਕ ਲੈ ਕੈ ਕਰ ॥
नाइनि कटी नाक लै कै कर ॥

नैनने कापलेले नाक धरले आहे

ਫਿਰਿ ਆਈ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਭੀਤਰ ਘਰ ॥
फिरि आई न्रिप के भीतर घर ॥

मग ती राजाच्या घरात शिरली.

ਤਬ ਨ੍ਰਿਪ ਰੋਮ ਮੂੰਡਬੇ ਕਾਜਾ ॥
तब न्रिप रोम मूंडबे काजा ॥

मग राजाने आपले केस कापले

ਮਾਗ੍ਯੋ ਤੁਰਤੁ ਉਸਤਰਾ ਰਾਜਾ ॥੫॥
माग्यो तुरतु उसतरा राजा ॥५॥

त्याच्याकडे वस्तरा मागितला. ५.

ਤਬ ਤਿਨ ਵਹੈ ਉਸਤਰਾ ਦੀਯੋ ॥
तब तिन वहै उसतरा दीयो ॥

मग त्याने तो वस्तरा दिला,

ਜਾ ਪਰ ਬਾਢਿ ਨ ਕਬਹੂੰ ਕੀਯੋ ॥
जा पर बाढि न कबहूं कीयो ॥

ज्याने याआधी कधीही केस कापले नव्हते.

ਨਿਰਖਿ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਤਿਹ ਅਧਿਕ ਰਿਸਾਯੋ ॥
निरखि न्रिपति तिह अधिक रिसायो ॥

त्याला पाहून राजाला खूप राग आला

ਗਹਿ ਤਾ ਤ੍ਰਿਯ ਕੀ ਓਰ ਚਲਾਯੋ ॥੬॥
गहि ता त्रिय की ओर चलायो ॥६॥

आणि ते पकडून त्या महिलेकडे फेकले. 6.

ਤਬ ਤ੍ਰਿਯ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਹਿ ਉਠੀ ॥
तब त्रिय हाइ हाइ कहि उठी ॥

मग ती बाई 'हाय हाय' म्हणू लागली.

ਕਾਟਿ ਨਾਕ ਰਾਜਾ ਜੂ ਸੁਟੀ ॥
काटि नाक राजा जू सुटी ॥

हे राजा! (तुम्ही माझे) नाक तोडले आहे.

ਤਬ ਰਾਜਾ ਹੇਰਨ ਤਿਹ ਧਾਯੋ ॥
तब राजा हेरन तिह धायो ॥

तेव्हा राजा त्याला भेटायला गेला

ਸ੍ਰੋਨ ਪੁਲਤ ਲਖਿ ਮੁਖ ਬਿਸਮਾਯੋ ॥੭॥
स्रोन पुलत लखि मुख बिसमायो ॥७॥

आणि रक्ताने माखलेला चेहरा पाहून त्याला आश्चर्य वाटले.7.

ਹਾਹਾ ਪਦ ਤਬ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਉਚਾਰਾ ॥
हाहा पद तब न्रिपति उचारा ॥

तेव्हा राजाने 'हाय हाय' शब्द उच्चारला.

ਮੈ ਨਹਿ ਐਸੇ ਭੇਦ ਬਿਚਾਰਾ ॥
मै नहि ऐसे भेद बिचारा ॥

(आणि म्हणाले) की मी याचा विचार केला नव्हता.

ਨਿਰਖਹੁ ਤਾ ਤ੍ਰਿਯ ਕੀ ਚਤੁਰਈ ॥
निरखहु ता त्रिय की चतुरई ॥

त्या बाईची धूर्तता बघा

ਰਾਜਾ ਮੂੰਡ ਬੁਰਾਈ ਦਈ ॥੮॥
राजा मूंड बुराई दई ॥८॥

ते (सर्व) दुष्कर्म राजाच्या डोक्यावर घालण्यात आले. 8.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਕੌ ਤਿਨ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕਿਯਾ ਨ ਹ੍ਰਿਦੈ ਬਿਚਾਰ ॥
भेद अभेद कौ तिन न्रिपति किया न ह्रिदै बिचार ॥

त्या राजाने आपल्या मनात वियोगाचा विचार केला नाही.

ਤਾਹਿ ਬੁਰਾਈ ਸਿਰ ਦਈ ਨਾਕ ਕਟਾਈ ਨਾਰਿ ॥੯॥
ताहि बुराई सिर दई नाक कटाई नारि ॥९॥

(त्या) स्त्रीचे नाक (अन्यत्र) कापले गेले होते, परंतु तिच्या (राजाच्या) डोक्यावर वाईट घातली गेली होती. ९.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਤੇਰਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੧੩॥੫੯੫੮॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ तेरह चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३१३॥५९५८॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानातील त्रिचरित्राच्या मंत्री भूप संबदाच्या ३१३व्या चरित्राची सांगता येथे आहे, सर्व शुभ आहे.३१३.५९५८. चालते

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਦਛਿਨ ਸੈਨ ਸੁ ਦਛਿਨ ਨ੍ਰਿਪ ਇਕ ॥
दछिन सैन सु दछिन न्रिप इक ॥

दक्षन (दिशा) मध्ये दछिन सेन नावाचा राजा होता.

ਸਾਸਤ੍ਰ ਸਿਮ੍ਰਿਤ ਜਾਨਤ ਥੋ ਨਿਕ ॥
सासत्र सिम्रित जानत थो निक ॥

त्यांना अनेक शास्त्रस्मृती माहीत होत्या.

ਸਦਨ ਸੁ ਦਛਿਨ ਦੇ ਤਿਹ ਦਾਰਾ ॥
सदन सु दछिन दे तिह दारा ॥

त्या (राजाच्या) घरात दछिन (देई) नावाची स्त्री होती.

ਜਨੁ ਸਸਿ ਚੜਿਯੋ ਗਗਨ ਮੰਝਾਰਾ ॥੧॥
जनु ससि चड़ियो गगन मंझारा ॥१॥

(असे वाटले) जणू आकाशात चंद्र उगवला आहे. १.

ਅਪ੍ਰਮਾਨ ਰਾਨੀ ਕੀ ਥੀ ਛਬਿ ॥
अप्रमान रानी की थी छबि ॥

राणीला असीम सौंदर्य होते,

ਨਿਰਖਿ ਪ੍ਰਭਾ ਜਿਹ ਰਹਤ ਭਾਨ ਦਬਿ ॥
निरखि प्रभा जिह रहत भान दबि ॥

कोणाचे तेज पाहून सूर्य वश व्हायचा.

ਰਾਜਾ ਅਧਿਕ ਆਸਕਤ ਤਾ ਪਰਿ ॥
राजा अधिक आसकत ता परि ॥

राजाला तिची खूप आवड होती

ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਅਲਿ ਪੰਖੁਰੀ ਕਮਲ ਕਰਿ ॥੨॥
जिह बिधि अलि पंखुरी कमल करि ॥२॥

तपकिरी रंग कमळाच्या पाकळीवर असतो. 2.

ਤਹਾ ਸਾਹ ਕੀ ਹੁਤੀ ਦੁਲਾਰੀ ॥
तहा साह की हुती दुलारी ॥

शाह यांची एक मुलगी होती.

ਤਿਨ ਰਾਜਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਿਹਾਰੀ ॥
तिन राजा की प्रभा निहारी ॥

त्याने (एक दिवस) राजाचे सौंदर्य पाहिले.

ਸ੍ਰੀ ਸੁ ਕੁਮਾਰ ਦੇਇ ਤਿਹ ਨਾਮਾ ॥
स्री सु कुमार देइ तिह नामा ॥

सुकुमार देई असे त्यांचे नाव होते.

ਜਿਹ ਸੀ ਭਈ ਨ ਮਹਿ ਮਹਿ ਬਾਮਾ ॥੩॥
जिह सी भई न महि महि बामा ॥३॥

पृथ्वीवर तिच्यासारखी स्त्री नव्हती. 3.

ਚਿਤ ਮਹਿ ਸਾਹ ਸੁਤਾ ਯੌ ਕਹਿਯੋ ॥
चित महि साह सुता यौ कहियो ॥

शहा यांची मुलगी मनात म्हणाली

ਜਬ ਤਿਹ ਹੇਰਿ ਅਟਕ ਮਨ ਰਹਿਯੋ ॥
जब तिह हेरि अटक मन रहियो ॥

की त्याला पाहिल्यावर मन (त्याच्यात) अडकले.

ਕੌਨ ਜਤਨ ਜਾ ਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਪਾਊ ॥
कौन जतन जा ते न्रिप पाऊ ॥

कोणत्या प्रयत्नाने मी राजा मिळवावा?

ਚਿਤ ਤੇ ਤ੍ਰਿਯ ਪਹਿਲੀ ਬਿਸਰਾਊ ॥੪॥
चित ते त्रिय पहिली बिसराऊ ॥४॥

आणि पहिल्या स्त्रीला (त्याच्या) मनातून विसरा. 4.

ਬਸਤ੍ਰਤਿ ਉਤਮ ਸਕਲ ਉਤਾਰੇ ॥
बसत्रति उतम सकल उतारे ॥

त्याने सर्व उत्तमोत्तम आरमार उतरवले

ਮੇਖਲਾਦਿ ਤਨ ਮੋ ਪਟ ਧਾਰੇ ॥
मेखलादि तन मो पट धारे ॥

व मेखला वगैरे कपडे अंगावर घातले होते.

ਤਾ ਕੇ ਧੂਮ ਦ੍ਵਾਰ ਪਰ ਡਾਰਿਯੋ ॥
ता के धूम द्वार पर डारियो ॥

त्याच्या (राजाच्या) दारात उदबत्ती लावली.

ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਖ ਨ ਕਿਨੂੰ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥੫॥
इसत्री पुरख न किनूं बिचारियो ॥५॥

कोणत्याही पुरुष किंवा स्त्रीचा विचार केला जात नाही (ते).5.

ਕੇਤਿਕ ਦਿਵਸ ਬੀਤ ਜਬ ਗਏ ॥
केतिक दिवस बीत जब गए ॥

काही दिवस गेले की,

ਲਖਨ ਨਗਰ ਨਿਕਸਤ ਪ੍ਰਭ ਭਏ ॥
लखन नगर निकसत प्रभ भए ॥

म्हणून राजा नगर बघायला निघाला.

ਭਾਖਾ ਸੁਨਨ ਸਭਨ ਕੀ ਕਾਜਾ ॥
भाखा सुनन सभन की काजा ॥

सर्वांचे म्हणणे ऐकण्यासाठी

ਅਤਿਥ ਭੇਸ ਧਰਿ ਨਿਕਸਿਯੋ ਰਾਜਾ ॥੬॥
अतिथ भेस धरि निकसियो राजा ॥६॥

साधूच्या भिकाऱ्याला घेऊन राजा बाहेर आला. 6.

ਤਿਨ ਤ੍ਰਿਯ ਭੇਸ ਅਤਿਥ ਕੋ ਧਰਿ ਕੈ ॥
तिन त्रिय भेस अतिथ को धरि कै ॥

त्या महिलेनेही संताचे रूप धारण केले

ਬਚਨ ਉਚਾਰਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪਹਿ ਨਿਹਰਿ ਕੈ ॥
बचन उचारियो न्रिपहि निहरि कै ॥

पाहून राजाने शब्द उच्चारले.

ਕਹ ਭਯੋ ਰਾਜਾ ਮੂਰਖ ਮਤਿ ਕੌ ॥
कह भयो राजा मूरख मति कौ ॥

मूर्ख राजाचे काय झाले

ਭਲੀ ਬੁਰੀ ਜਾਨਤ ਨਹਿ ਗਤਿ ਕੌ ॥੭॥
भली बुरी जानत नहि गति कौ ॥७॥

ज्याला चांगल्या वाईटाची परिस्थिती समजत नाही.7.

ਦੁਰਾਚਾਰ ਰਾਨੀ ਜੁ ਕਮਾਵੈ ॥
दुराचार रानी जु कमावै ॥

राणी जी खूप दुष्कृत्ये करते,

ਤਾ ਕੇ ਧਾਮ ਨਿਤ੍ਯ ਨ੍ਰਿਪ ਜਾਵੈ ॥
ता के धाम नित्य न्रिप जावै ॥

राजा रोज तिच्या घरी जातो.

ਜੜ ਇਹ ਲਖਤ ਮੋਰਿ ਹਿਤਕਾਰਨਿ ॥
जड़ इह लखत मोरि हितकारनि ॥

मूर्खाला (राजा) समजते (ते) माझे हित आहे.

ਸੋ ਨਿਤ ਸੋਤ ਸੰਗ ਲੈ ਯਾਰਨਿ ॥੮॥
सो नित सोत संग लै यारनि ॥८॥

पण ती रोज तिच्या मैत्रिणींसोबत झोपते. 8.

ਨ੍ਰਿਪ ਯਹ ਧੁਨਿ ਸ੍ਰਵਨਨ ਸੁਨਿ ਪਾਈ ॥
न्रिप यह धुनि स्रवनन सुनि पाई ॥

(जेव्हा) राजाने आपल्या कानांनी हे ऐकले

ਪੂਛਤ ਭਯੋ ਤਿਸੀ ਕਹ ਜਾਈ ॥
पूछत भयो तिसी कह जाई ॥

म्हणून जा आणि त्याला विचारा.

ਅਥਿਤ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਹ੍ਯਾਂ ਦੋ ਕ੍ਯਾ ਕਰੈ ॥
अथित न्रिपति ह्यां दो क्या करै ॥

हे संत! राजाने येथे काय करावे?

ਜੋ ਤੁਮ ਕਹਹੁ ਸੋ ਬਿਧਿ ਪਰਹਰੈ ॥੯॥
जो तुम कहहु सो बिधि परहरै ॥९॥

तुम्ही जे म्हणत आहात, ते (ते) कोणत्या पद्धतीने काढले पाहिजे. ९.

ਇਹ ਨ੍ਰਿਪ ਜੋਗ ਨ ਐਸੀ ਨਾਰੀ ॥
इह न्रिप जोग न ऐसी नारी ॥

(ऋषींनी उत्तर दिले) हा राजा जोग अशी स्त्री नाही.