श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1360


ਸਾਜੇ ਸਸਤ੍ਰ ਚੰਚਲਾ ਤਬ ਹੀ ॥
साजे ससत्र चंचला तब ही ॥

तेव्हाच बाळाने चिलखत घातली

ਰਨ ਕੌ ਚਲੀ ਸਾਥ ਲੈ ਸਬ ਹੀ ॥੩੬॥
रन कौ चली साथ लै सब ही ॥३६॥

आणि ती सर्वांशी युद्धात उतरली. ३६.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਜਹਾ ਸਤ੍ਰੁ ਕੋ ਪੁਰ ਹੁਤੋ ਤਿਤ ਕਹ ਕਿਯਾ ਪਯਾਨ ॥
जहा सत्रु को पुर हुतो तित कह किया पयान ॥

शत्रूचे नगर जिकडे तिकडे गेले.

ਬਿਕਟ ਅਸੁਰ ਕੋ ਬੇੜਿ ਗੜ ਦਹਦਿਸ ਦਿਯੋ ਨਿਸਾਨ ॥੩੭॥
बिकट असुर को बेड़ि गड़ दहदिस दियो निसान ॥३७॥

(त्याने) राक्षसाच्या भक्कम किल्ल्याला वेढा घातला आणि दहा दिशांनी ओरडले. ३७.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਦੁੰਦਭਿ ਸੁਨਾ ਸ੍ਰਵਨ ਮਹਿ ਜਬ ਹੀ ॥
दुंदभि सुना स्रवन महि जब ही ॥

जेव्हा राक्षसाने आपल्या कानांनी नागरांचा आवाज ऐकला,

ਜਾਗਾ ਅਸੁਰ ਕੋਪ ਕਰਿ ਤਬ ਹੀ ॥
जागा असुर कोप करि तब ही ॥

मग तो खूप रागाने जागा झाला.

ਐਸਾ ਕਵਨ ਜੁ ਹਮ ਪਰ ਆਯੋ ॥
ऐसा कवन जु हम पर आयो ॥

माझ्यावर कोण आला आहे?

ਰਕਤ ਬਿੰਦ ਮੈ ਰਨਹਿ ਹਰਾਯੋ ॥੩੮॥
रकत बिंद मै रनहि हरायो ॥३८॥

अगदी रणांगणात रकत बिंदचा (रकत बिज) पराभव केला. ३८.

ਇੰਦ੍ਰ ਚੰਦ੍ਰ ਸੂਰਜ ਹਮ ਜੀਤਾ ॥
इंद्र चंद्र सूरज हम जीता ॥

मी इंद्र, चंद्र आणि सूर्य यांना जिंकले आहे

ਰਾਵਨ ਜਿਤਾ ਹਰੀ ਜਿਨ ਸੀਤਾ ॥
रावन जिता हरी जिन सीता ॥

आणि सीता हरी असलेल्या रावणाचाही पराभव केला.

ਏਕ ਦਿਵਸ ਮੋ ਸੌ ਸਿਵ ਲਰਾ ॥
एक दिवस मो सौ सिव लरा ॥

एके दिवशी शिवानेही माझ्याशी युद्ध केले.

ਤਾਹਿ ਭਜਾਯੋ ਮੈ ਨਹਿ ਟਰਾ ॥੩੯॥
ताहि भजायो मै नहि टरा ॥३९॥

(म्हणून) मी त्यालाही हाकलून दिले. (आणि मी) टाळले नाही. 39.

ਸਸਤ੍ਰ ਸਾਜ ਦਾਨਵ ਰਨ ਆਵਾ ॥
ससत्र साज दानव रन आवा ॥

(तो) महाकाय कवच परिधान करून रणांगणावर आला

ਅਮਿਤ ਕੋਪ ਕਰਿ ਸੰਖ ਬਜਾਵਾ ॥
अमित कोप करि संख बजावा ॥

आणि प्रचंड रागाने त्याने शंख वाजवला.

ਕਾਪੀ ਭੂਮ ਗਗਨ ਘਹਰਾਨਾ ॥
कापी भूम गगन घहराना ॥

(तेव्हा) पृथ्वी हादरली आणि आकाश गर्जना करू लागले

ਅਤੁਲ ਬੀਰਜ ਕਿਹ ਓਰ ਰਿਸਾਨਾ ॥੪੦॥
अतुल बीरज किह ओर रिसाना ॥४०॥

अतुल बिराज (स्वस बिराज) कोणत्या बाजूने रागावतो. 40.

ਇਤਿ ਦਿਸਿ ਦੂਲਹ ਦੇਈ ਕੁਮਾਰੀ ॥
इति दिसि दूलह देई कुमारी ॥

या बाजूने कुमारी दुलाह देई

ਸਸਤ੍ਰ ਸਾਜਿ ਰਥਿ ਕਰੀ ਸਵਾਰੀ ॥
ससत्र साजि रथि करी सवारी ॥

(बाळा) देखील चिलखत परिधान करून रथावर बसला.

ਸਸਤ੍ਰਨ ਕਰਿ ਪ੍ਰਨਾਮ ਤਿਹ ਕਾਲਾ ॥
ससत्रन करि प्रनाम तिह काला ॥

त्या वेळीं शस्त्रांना साष्टांग दंडवत

ਛਾਡਤ ਭੀ ਰਨ ਬਿਸਿਖ ਕਰਾਲਾ ॥੪੧॥
छाडत भी रन बिसिख कराला ॥४१॥

(तो) रणांगणात भयंकर बाण सोडू लागला. ४१.

ਲਗੇ ਬਿਸਿਖ ਜਬ ਅੰਗ ਕਰਾਰੇ ॥
लगे बिसिख जब अंग करारे ॥

जेव्हा (दैत्यांचे) शरीरात भयंकर बाण निघतात.

ਦਾਨਵ ਭਰੇ ਕੋਪ ਤਬ ਭਾਰੇ ॥
दानव भरे कोप तब भारे ॥

मग दैत्य संतापाने भरले.

ਮੁਖ ਤੇ ਸ੍ਵਾਸ ਸ੍ਰਮਿਤ ਹ੍ਵੈ ਕਾਢੇ ॥
मुख ते स्वास स्रमित ह्वै काढे ॥

जेव्हा ते थकतात आणि त्यांच्या तोंडातून श्वास घेतात

ਤਿਨ ਤੇ ਅਮਿਤ ਅਸੁਰ ਰਨ ਬਾਢੇ ॥੪੨॥
तिन ते अमित असुर रन बाढे ॥४२॥

मग रणांगणात असंख्य दिग्गजांनी त्यांना मागे टाकले असते. 42.

ਤਿਨ ਕਾ ਬਾਲ ਬਹੁਰਿ ਬਧ ਕਰਾ ॥
तिन का बाल बहुरि बध करा ॥

तेव्हा बाळाने त्यांना मारले.

ਉਨ ਕਾ ਸ੍ਰੋਨ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਰ ਪਰਾ ॥
उन का स्रोन प्रिथी पर परा ॥

त्यांचे रक्त जमिनीवर पडले.

ਅਗਨਿਤ ਬਢੇ ਤਬੈ ਤਹ ਦਾਨਵ ॥
अगनित बढे तबै तह दानव ॥

मग इतर अनेक दिग्गज तेथे वाढले,

ਭਛਤ ਭਏ ਪਕਰਿ ਕਰਿ ਮਾਨਵ ॥੪੩॥
भछत भए पकरि करि मानव ॥४३॥

जो लोकांना पकडून खातो. ४३.

ਜਬ ਅਬਲਾ ਕੇ ਸੁਭਟ ਚਬਾਏ ॥
जब अबला के सुभट चबाए ॥

जेव्हा (त्या राक्षसांनी) अबला वीरांना चघळले

ਦੂਲਹ ਦੇ ਤਿਹ ਬਿਸਿਖ ਲਗਾਏ ॥
दूलह दे तिह बिसिख लगाए ॥

त्यामुळे दुला देईने त्यांना बाण मारले.

ਬੁੰਦਕਾ ਪਰਤ ਸ੍ਰੋਨ ਭੂਅ ਭਏ ॥
बुंदका परत स्रोन भूअ भए ॥

(त्यांच्या) रक्ताचे थेंब जमिनीवर पडले.

ਉਪਜਿ ਅਸੁਰ ਸਾਮਹਿ ਉਠਿ ਧਏ ॥੪੪॥
उपजि असुर सामहि उठि धए ॥४४॥

(त्यांच्यात) इतर दैत्य जन्मले आणि समोरच्या बाजूने आले. ४४.

ਪੁਨਿ ਅਬਲਾ ਤਿਨ ਬਿਸਿਖ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
पुनि अबला तिन बिसिख प्रहारे ॥

अबलाने त्यांच्यावर पुन्हा गोळी झाडली

ਚਲੇ ਸ੍ਰੋਨ ਕੇ ਤਹਾ ਪਨਾਰੇ ॥
चले स्रोन के तहा पनारे ॥

आणि रक्त वाहू लागले.

ਅਸੁਰ ਅਨੰਤ ਤਹਾ ਤੇ ਜਾਗੇ ॥
असुर अनंत तहा ते जागे ॥

तेथून अनंत दैत्यांचा जन्म झाला.

ਜੂਝਤ ਭਏ ਪੈਗ ਨਹਿ ਭਾਗੇ ॥੪੫॥
जूझत भए पैग नहि भागे ॥४५॥

(ते) लढत राहिले पण एक पाऊलही पळून गेले नाहीत. ४५.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਜਬੈ ਓਰ ਚਾਰੌ ਉਠੇ ਦੈਤ ਬਾਨੀ ॥
जबै ओर चारौ उठे दैत बानी ॥

जेव्हा चारही बाजूंनी राक्षसांचा आवाज येऊ लागला.

ਕਏ ਕੋਪ ਗਾੜੋ ਲਏ ਧੂਲਿਧਾਨੀ ॥
कए कोप गाड़ो लए धूलिधानी ॥

त्यामुळे ते खूप रागावले आणि त्यांनी गुर्जा ('धुलीधनी') वर उचलला.

ਕਿਤੇ ਮੂੰਡ ਮੁੰਡੇ ਕਿਤੇ ਅਰਧ ਮੁੰਡੇ ॥
किते मूंड मुंडे किते अरध मुंडे ॥

किती जणांचे मुंडण झाले आणि किती जणांचे अर्धे मुंडण झाले

ਕਿਤੇ ਕੇਸ ਧਾਰੀ ਸਿਪਾਹੀ ਪ੍ਰਚੰਡੇ ॥੪੬॥
किते केस धारी सिपाही प्रचंडे ॥४६॥

आणि केस असलेले किती बलवान सैनिक (पक्के होते) 46.

ਜਿਤੇ ਦੈਤ ਉਠੇ ਤਿਤੇ ਬਾਲ ਮਾਰੇ ॥
जिते दैत उठे तिते बाल मारे ॥

जितके दैत्य उठले, तितकेच बलाने मारले.

ਵੁਠੇ ਆਨਿ ਬਾਨਾਨਿ ਬਾਕੇ ਡਰਾਰੇ ॥
वुठे आनि बानानि बाके डरारे ॥

बाणांच्या फटक्याने बाणकेने वीरांना घाबरवले.

ਜਿਤੇ ਸ੍ਵਾਸ ਛੋਰੈ ਉਠੈ ਦੈਤ ਭਾਰੇ ॥
जिते स्वास छोरै उठै दैत भारे ॥

जेवढा (त्याने) श्वास सोडला, तेवढेच (अनेक) विशाल राक्षस उभे राहिले.

ਹਠੀ ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰਿ ਕੈ ਕੈ ਪਧਾਰੇ ॥੪੭॥
हठी मार ही मारि कै कै पधारे ॥४७॥

(ते) 'मारा मार' म्हणायचे आणि एकटे पडले. ४७.

ਕਿਤੇ ਕੋਪ ਕੈ ਬੀਰ ਬਾਲਾ ਸੰਘਾਰੇ ॥
किते कोप कै बीर बाला संघारे ॥

बाळाने रागाच्या भरात अनेक योद्धे मारले.