श्री दसाम ग्रंथ

पान - 149


ਰਾਜ ਕਰਨ ਕੀ ਬਿਸਰੀ ਬਾਤਾ ॥੧੨॥੨੪੯॥
राज करन की बिसरी बाता ॥१२॥२४९॥

आणि राज्याबद्दल सर्व काही विसरले.12.249.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਜਿਹ ਚਾਹੇ ਤਾ ਕੋ ਹਨੇ ਜੋ ਬਾਛੈ ਸੋ ਲੇਇ ॥
जिह चाहे ता को हने जो बाछै सो लेइ ॥

ज्याला (अजयसिंग) पाहिजे तो त्याला मारतो, त्याला जे हवे ते मिळते.

ਜਿਹ ਰਾਖੈ ਸੋਈ ਰਹੈ ਜਿਹ ਜਾਨੈ ਤਿਹ ਦੇਇ ॥੧੩॥੨੫੦॥
जिह राखै सोई रहै जिह जानै तिह देइ ॥१३॥२५०॥

तो ज्याचे रक्षण करतो तो सुरक्षित राहतो आणि ज्याला तो नायक मानतो त्याला तो इच्छित पद देतो.13.250.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपी

ਐਸੀ ਭਾਤ ਕੀਨੋ ਇਹ ਜਬ ਹੀ ॥
ऐसी भात कीनो इह जब ही ॥

जेव्हा त्याने असा उपचार सुरू केला,

ਪ੍ਰਜਾ ਲੋਕ ਸਭ ਬਸ ਭਏ ਤਬ ਹੀ ॥
प्रजा लोक सभ बस भए तब ही ॥

यासह सर्व विषय त्याच्या ताब्यात आला

ਅਉ ਬਸਿ ਹੋਇ ਗਏ ਨੇਬ ਖਵਾਸਾ ॥
अउ बसि होइ गए नेब खवासा ॥

आणि सरदार आणि इतर प्रमुख व्यक्ती त्याच्या ताब्यात आले,

ਜੋ ਰਾਖਤ ਥੇ ਨ੍ਰਿਪ ਕੀ ਆਸਾ ॥੧॥੨੫੧॥
जो राखत थे न्रिप की आसा ॥१॥२५१॥

ज्याची पूर्वी राजाची निष्ठा होती.१.२५१.

ਏਕ ਦਿਵਸ ਤਿਹੂੰ ਭ੍ਰਾਤ ਸੁਜਾਨਾ ॥
एक दिवस तिहूं भ्रात सुजाना ॥

एके दिवशी तिन्ही समजूतदार भाऊ,

ਮੰਡਸ ਚੌਪਰ ਖੇਲ ਖਿਲਾਨਾ ॥
मंडस चौपर खेल खिलाना ॥

बुद्धिबळ खेळायला सुरुवात केली.

ਦਾਉ ਸਮੈ ਕਛੁ ਰਿਸਕ ਬਿਚਾਰਿਓ ॥
दाउ समै कछु रिसक बिचारिओ ॥

जेव्हा फासे फेकले गेले तेव्हा (दोन खऱ्या भावांपैकी एकाने) रागाने विचार केला,

ਅਜੈ ਸੁਨਤ ਇਹ ਭਾਤ ਉਚਾਰਿਓ ॥੨॥੨੫੨॥
अजै सुनत इह भात उचारिओ ॥२॥२५२॥

आणि हे शब्द उच्चारले, तर अजयने ऐकले.2.252.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਕਹਾ ਕਰੈ ਦਾ ਕਹ ਪਰੈ ਕਹ ਯਹ ਬਾਧੈ ਸੂਤ ॥
कहा करै दा कह परै कह यह बाधै सूत ॥

चला, तो काय करतो, तो फासे कसा फेकतो, तो आचरणाचा औचित्य कसा राखतो?

ਕਹਾ ਸਤ੍ਰੁ ਯਾ ਤੇ ਮਰੈ ਜੋ ਰਜੀਆ ਕਾ ਪੂਤ ॥੩॥੨੫੩॥
कहा सत्रु या ते मरै जो रजीआ का पूत ॥३॥२५३॥

जो स्वत: दासीचा मुलगा आहे, त्याच्याकडून शत्रू कसा मारला जाईल?3.253.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपी

ਯਹੈ ਆਜ ਹਮ ਖੇਲ ਬਿਚਾਰੀ ॥
यहै आज हम खेल बिचारी ॥

आम्ही आज या खेळाचा विचार केला आहे.

ਸੋ ਭਾਖਤ ਹੈ ਪ੍ਰਗਟ ਪੁਕਾਰੀ ॥
सो भाखत है प्रगट पुकारी ॥

जे आपण वरवर उच्चारतो.

ਏਕਹਿ ਰਤਨ ਰਾਜ ਧਨੁ ਲੀਨਾ ॥
एकहि रतन राज धनु लीना ॥

त्यापैकी एकाने राज्याची रत्ने घेतली.

ਦੁਤੀਐ ਅਸ੍ਵ ਉਸਟ ਗਜ ਲੀਨਾ ॥੧॥੨੫੪॥
दुतीऐ अस्व उसट गज लीना ॥१॥२५४॥

दुसऱ्याने घोडे, उंट आणि हत्ती घेतले.1.254.

ਕੁਅਰੈ ਬਾਟ ਸੈਨ ਸਭ ਲੀਆ ॥
कुअरै बाट सैन सभ लीआ ॥

राजपुत्रांनी सर्व सैन्याची वाटणी केली.

ਤੀਨਹੁ ਬਾਟ ਤੀਨ ਕਰ ਕੀਆ ॥
तीनहु बाट तीन कर कीआ ॥

सैन्याची तीन भागात विभागणी केली.

ਪਾਸਾ ਢਾਰ ਧਰੈ ਕਸ ਦਾਵਾ ॥
पासा ढार धरै कस दावा ॥

त्यांना वाटले, फासे कसे टाकायचे आणि रौस कसा वाजवायचा?

ਕਹਾ ਖੇਲ ਧੌ ਕਰੈ ਕਰਾਵਾ ॥੨॥੨੫੫॥
कहा खेल धौ करै करावा ॥२॥२५५॥

खेळ आणि युक्ती कशी खेळायची?2.255.

ਚਉਪਰ ਖੇਲ ਪਰੀ ਤਿਹ ਮਾਹਾ ॥
चउपर खेल परी तिह माहा ॥

नाटक पाहण्यासाठी फासेंचा खेळ सुरू झाला.

ਦੇਖਤ ਊਚ ਨੀਚ ਨਰ ਨਾਹਾ ॥
देखत ऊच नीच नर नाहा ॥

उंच-नीच सगळे नाटक पाहू लागले

ਜ੍ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸੁਪਰਧਾ ਬਾਢੀ ॥
ज्वाला रूप सुपरधा बाढी ॥

त्यांच्या अंतःकरणात मत्सराची आग वाढली,

ਭੂਪਨ ਫਿਰਤ ਸੰਘਾਰਤ ਕਾਢੀ ॥੩॥੨੫੬॥
भूपन फिरत संघारत काढी ॥३॥२५६॥

जो राजांचा नाश करणारा आहे असे म्हणतात.3.256.

ਤਿਨ ਕੈ ਬੀਚ ਪਰੀ ਅਸ ਖੇਲਾ ॥
तिन कै बीच परी अस खेला ॥

असा खेळ त्यांच्यात खेळला गेला.

ਕਟਨ ਸੁ ਹਿਤ ਭਇਉ ਮਿਟਨ ਦੁਹੇਲਾ ॥
कटन सु हित भइउ मिटन दुहेला ॥

ते एकमेकांना नष्ट करण्याच्या टप्प्यावर पोहोचले आणि त्यांना शांत करणे कठीण होते.

ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਰਤਨ ਦ੍ਰਿਬ ਬਹੁ ਲਾਯੋ ॥
प्रिथमै रतन द्रिब बहु लायो ॥

सुरुवातीला राजपुत्रांनी रत्ने आणि संपत्ती पणाला लावली

ਬਸਤ੍ਰ ਬਾਜ ਗਜ ਬਹੁਤ ਹਰਾਯੋ ॥੪॥੨੫੭॥
बसत्र बाज गज बहुत हरायो ॥४॥२५७॥

मग त्यांनी कपडे, घोडे आणि हत्ती बाजी मारली, ते सर्व गमावले.4.257.

ਦੁਹੂੰਅਨ ਬੀਚ ਸੁਪਰਧਾ ਬਾਢਾ ॥
दुहूंअन बीच सुपरधा बाढा ॥

दोन्ही बाजूंनी भांडण वाढले.

ਦੁਹ ਦਿਸ ਉਠੇ ਸੁਭਟ ਅਸ ਕਾਢਾ ॥
दुह दिस उठे सुभट अस काढा ॥

दोन्ही बाजूंनी योद्ध्यांनी तलवारी उपसल्या

ਚਮਕਹਿ ਕਹੂੰ ਅਸਨ ਕੀ ਧਾਰਾ ॥
चमकहि कहूं असन की धारा ॥

तलवारीच्या धारदार धार चमकल्या,

ਬਿਛ ਗਈ ਲੋਥ ਅਨੇਕ ਅਪਾਰਾ ॥੫॥੨੫੮॥
बिछ गई लोथ अनेक अपारा ॥५॥२५८॥

आणि तेथे अनेक प्रेत विखुरलेले होते.५.२५८.

ਜੁਗਨ ਦੈਤ ਫਿਰਹਿ ਹਰਿਖਾਨੇ ॥
जुगन दैत फिरहि हरिखाने ॥

पिशाच आणि राक्षस आनंदाने फिरत होते

ਗੀਧ ਸਿਵਾ ਬੋਲਹਿ ਅਭਿਮਾਨੇ ॥
गीध सिवा बोलहि अभिमाने ॥

शिवाच्या गिधाडांनी आणि गणांनी त्यांच्या समलिंगी आवाजातून त्यांचा अभिमान प्रकट केला.

ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਨਾਚਹਿ ਅਰੁ ਗਾਵਹਿ ॥
भूत प्रेत नाचहि अरु गावहि ॥

भूत आणि गोब्लिन नाचले आणि गायले.

ਕਹੂੰ ਕਹੂੰ ਸਬਦ ਬੈਤਾਲ ਸੁਨਾਵਹਿ ॥੬॥੨੫੯॥
कहूं कहूं सबद बैताल सुनावहि ॥६॥२५९॥

कुठेतरी बैटलांनी आवाज उठवला.6.259.

ਚਮਕਤ ਕਹੂੰ ਖਗਨ ਕੀ ਧਾਰਾ ॥
चमकत कहूं खगन की धारा ॥

कुठेतरी तलवारीच्या धारदार धार चमकल्या.

ਬਿਥ ਗਏ ਰੁੰਡ ਭਸੁੰਡ ਅਪਾਰਾ ॥
बिथ गए रुंड भसुंड अपारा ॥

योद्धांची डोकी आणि हत्तींच्या सोंडे पृथ्वीवर विखुरलेल्या आहेत.

ਚਿੰਸਤ ਕਹੂੰ ਗਿਰੇ ਗਜ ਮਾਤੇ ॥
चिंसत कहूं गिरे गज माते ॥

कुठेतरी दारूच्या नशेत हत्ती पडून कर्णा वाजवत होते.

ਸੋਵਤ ਕਹੂੰ ਸੁਭਟ ਰਣ ਤਾਤੇ ॥੭॥੨੬੦॥
सोवत कहूं सुभट रण ताते ॥७॥२६०॥

कोठें रणांगणात उग्र योद्धे लोळले.7.260.

ਹਿੰਸਤ ਕਹੂੰ ਗਿਰੇ ਹੈ ਘਾਏ ॥
हिंसत कहूं गिरे है घाए ॥

कुठेतरी जखमी घोडे पडून शेजारी पडत आहेत.

ਸੋਵਤ ਕ੍ਰੂਰ ਸਲੋਕ ਪਠਾਏ ॥
सोवत क्रूर सलोक पठाए ॥

कुठेतरी भयंकर योद्धे पडले आहेत त्यांना पाठवले आहे.

ਕਟਿ ਗਏ ਕਹੂੰ ਕਉਚ ਅਰੁ ਚਰਮਾ ॥
कटि गए कहूं कउच अरु चरमा ॥

कुणाचे चिलखत कापले गेले तर कुणाचे तुकडे झाले.