श्री दसाम ग्रंथ

पान - 488


ਬਨ ਪਤ੍ਰਨ ਕੋਊ ਗਨਿ ਸਕੈ ਉਨੈ ਨ ਗਨਿਬੋ ਜਾਇ ॥੧੯੦੫॥
बन पत्रन कोऊ गनि सकै उनै न गनिबो जाइ ॥१९०५॥

एवढ्या शक्तिशाली आणि अगणित सैन्यासह काल्यवन आला आणि हवे तर तो जंगलाची पाने मोजू शकतो, पण सैन्य मोजणे अशक्य होते.1905.

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਡੇਰੋ ਪਰੈ ਤਿਨ ਕੋ ਜੁ ਜਹਾ ਲਘੁ ਘੋਰਨ ਕੀ ਨਦੀਆ ਉਠਿ ਧਾਵੈ ॥
डेरो परै तिन को जु जहा लघु घोरन की नदीआ उठि धावै ॥

जिकडे त्यांचे तंबू ठोकले होते, तिथे नदी-पुरासारखे सैनिक पुढे सरसावले

ਤੇਜ ਚਲੈ ਹਹਰਾਟ ਕੀਏ ਅਤਿ ਹੀ ਚਿਤ ਸਤ੍ਰਨ ਕੇ ਡਰ ਪਾਵੈ ॥
तेज चलै हहराट कीए अति ही चित सत्रन के डर पावै ॥

सैनिकांच्या वेगवान आणि जोरदार चालीमुळे शत्रूंच्या मनात भीती निर्माण झाली होती.

ਪਾਰਸੀ ਬੋਲ ਮਲੇਛ ਕਹੈ ਰਨ ਤੇ ਟਰਿ ਕੈ ਪਗੁ ਏਕ ਨ ਆਵੈ ॥
पारसी बोल मलेछ कहै रन ते टरि कै पगु एक न आवै ॥

ते मलेच (म्हणजे भूतकाळातील सैनिक) पर्शियन (भाषेत) शब्द बोलतात आणि युद्धात एक पाऊलही मागे पडत नाहीत.

ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਕੋ ਟੁਕ ਹੇਰਿ ਕਹੈ ਸਰ ਏਕ ਹੀ ਸੋ ਜਮਲੋਕਿ ਪਠਾਵੈ ॥੧੯੦੬॥
स्याम जू को टुक हेरि कहै सर एक ही सो जमलोकि पठावै ॥१९०६॥

मलेच्छ फारसी भाषेत म्हणत होते की ते युद्धात एक पाऊलही मागे हटणार नाहीत आणि कृष्णाला पाहताच ते त्याला एका बाणाने यमाच्या घरी पाठवतील.1906.

ਅਗਨੇ ਇਤ ਕੋਪਿ ਮਲੇਛ ਚੜੇ ਉਤ ਸੰਧ ਜਰਾ ਬਹੁ ਲੈ ਦਲੁ ਆਯੋ ॥
अगने इत कोपि मलेछ चड़े उत संध जरा बहु लै दलु आयो ॥

या बाजूने मलेच्छांनी मोठ्या रागाने आगेकूच केली आणि दुसऱ्या बाजूने जरासंध प्रचंड सैन्य घेऊन आला.

ਪਤ੍ਰ ਸਕੈ ਬਨ ਕੈ ਗਨ ਕੈ ਕੋਊ ਜਾਤਿ ਨ ਕੋ ਕਛੁ ਪਾਰ ਨ ਪਾਯੋ ॥
पत्र सकै बन कै गन कै कोऊ जाति न को कछु पार न पायो ॥

झाडांची पाने मोजता येतील, पण या फौजेचा अंदाज येत नाही

ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਬਾਰੁਨੀ ਪੀਤੋ ਹੁਤੋ ਤਹ ਹੀ ਤਿਨਿ ਦੂਤ ਨੈ ਜਾਇ ਸੁਨਾਯੋ ॥
ब्रिज नाइक बारुनी पीतो हुतो तह ही तिनि दूत नै जाइ सुनायो ॥

दारू पीत असताना दूतांनी कृष्णाला ताजी परिस्थिती सांगितली

ਅਉਰ ਜੋ ਹ੍ਵੈ ਡਰਿ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜੈ ਇਤ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥੧੯੦੭॥
अउर जो ह्वै डरि प्रान तजै इत स्री जदुबीर महा सुखु पायो ॥१९०७॥

इतर सर्वजण भीतीने आणि आंदोलनाने भरले असले तरी कृष्णाला ही बातमी ऐकून अत्यंत आनंद झाला.1907.

ਇਤ ਕੋਪਿ ਮਲੇਛ ਚੜੇ ਅਗਨੇ ਉਤ ਆਇਯੋ ਲੈ ਸੰਧ ਜਰਾ ਦਲੁ ਭਾਰੋ ॥
इत कोपि मलेछ चड़े अगने उत आइयो लै संध जरा दलु भारो ॥

या बाजूने मलेच्छ प्रचंड संतापाने पुढे सरसावले आणि दुसरा जरासंध आपल्या प्रचंड सैन्यासह तेथे पोहोचला.

ਆਵਤ ਹੈ ਗਜ ਰਾਜ ਬਨੇ ਮਨੋ ਆਵਤ ਹੈ ਉਮਡਿਯੋ ਘਨ ਕਾਰੋ ॥
आवत है गज राज बने मनो आवत है उमडियो घन कारो ॥

सर्वजण मद्यधुंद हत्तींसारखे कूच करत होते आणि धावत्या काळ्या ढगांसारखे दिसू लागले

ਸ੍ਯਾਮ ਹਲੀ ਮਥੁਰਾ ਹੀ ਕੇ ਭੀਤਰ ਘੇਰ ਲਏ ਜਸੁ ਸ੍ਯਾਮ ਉਚਾਰੋ ॥
स्याम हली मथुरा ही के भीतर घेर लए जसु स्याम उचारो ॥

(त्यांनी) मथुरेतच कृष्ण आणि बलरामांना वेढले. (त्याचा) उपमा (कवी) श्याम असा उच्चार करतो

ਸੇਰ ਬਡੇ ਦੋਊ ਘੇਰਿ ਲਏ ਕਹੁ ਬੀਰਨ ਕੋ ਮਨੋ ਕੈ ਕਰਿ ਬਾਰੋ ॥੧੯੦੮॥
सेर बडे दोऊ घेरि लए कहु बीरन को मनो कै करि बारो ॥१९०८॥

कृष्ण आणि बलराम मातुरामध्ये वेढले गेले होते आणि असे दिसते की इतर योद्ध्यांना लहान मुले मानून या दोन महान सिंहांना वेढा घातला गेला होता.1908.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਹਲੀ ਸਭ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਕ੍ਰੋਧ ਘਨੋ ਚਿਤ ਬੀਚ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
कान्रह हली सभ ससत्र संभार कै क्रोध घनो चित बीच बिचारियो ॥

बलराम अत्यंत क्रोधित झाले आणि त्यांनी शस्त्रे धरली

ਸੈਨ ਮਲੇਛਨ ਕੋ ਜਹ ਥੋ ਤਿਹ ਓਰ ਹੀ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਪਗ ਧਾਰਿਯੋ ॥
सैन मलेछन को जह थो तिह ओर ही स्याम भनै पग धारियो ॥

मलेच्छांचे सैन्य होते त्या बाजूने तो पुढे सरसावला

ਪ੍ਰਾਨ ਕੀਏ ਬਿਨੁ ਬੀਰ ਘਨੇ ਘਨ ਘਾਇਲ ਕੈ ਘਨ ਸੂਰਨ ਡਾਰਿਯੋ ॥
प्रान कीए बिनु बीर घने घन घाइल कै घन सूरन डारियो ॥

त्याने अनेक योद्ध्यांना निर्जीव केले आणि अनेकांना घायाळ करून पाडले

ਨੈਕੁ ਸੰਭਾਰ ਰਹੀ ਨ ਤਿਨੈ ਇਹੁ ਭਾਤਿ ਸੋ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਯੌ ਦਲੁ ਮਾਰਿਯੋ ॥੧੯੦੯॥
नैकु संभार रही न तिनै इहु भाति सो स्याम जू यौ दलु मारियो ॥१९०९॥

कृष्णाने शत्रूच्या सैन्याचा अशा प्रकारे नाश केला, की कोणीही संवेदना राहिले नाही.1909.

ਏਕ ਪਰੋ ਭਟ ਘਾਇਲ ਹੁਇ ਧਰਿ ਏਕ ਪਰੇ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਹੀ ਮਾਰੇ ॥
एक परो भट घाइल हुइ धरि एक परे बिनु प्रान ही मारे ॥

कोणी जखमी अवस्थेत तर कोणी जमिनीवर निर्जीव

ਪਾਇ ਪਰੇ ਤਿਨ ਕੇ ਸੁ ਕਟੇ ਕਹੂੰ ਹਾਥ ਪਰੇ ਤਿਨ ਕੇ ਕਹੂੰ ਡਾਰੇ ॥
पाइ परे तिन के सु कटे कहूं हाथ परे तिन के कहूं डारे ॥

कुठे चिरलेले हात तर कुठे चिरलेले पाय पडलेले आहेत

ਏਕ ਸੁ ਸੰਕਤ ਹੁਇ ਭਟਵਾ ਤਜਿ ਤਉਨ ਸਮੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਸਿਧਾਰੇ ॥
एक सु संकत हुइ भटवा तजि तउन समे रन भूमि सिधारे ॥

प्रचंड गोंधळात अनेक योद्धे युद्धभूमीतून पळून गेले

ਐਸੋ ਸੁ ਜੀਤ ਭਈ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਜੁ ਮਲੇਛ ਹੁਤੇ ਸਭ ਯਾ ਬਿਧਿ ਹਾਰੇ ॥੧੯੧੦॥
ऐसो सु जीत भई प्रभ की जु मलेछ हुते सभ या बिधि हारे ॥१९१०॥

अशा प्रकारे, कृष्ण विजयी झाला आणि सर्व मलेशांचा पराभव झाला.1910.

ਵਾਹਿਦ ਖਾ ਫਰਜੁਲਹਿ ਖਾ ਬਰਬੀਰ ਨਿਜਾਬਤ ਖਾ ਹਰਿ ਮਾਰਿਯੋ ॥
वाहिद खा फरजुलहि खा बरबीर निजाबत खा हरि मारियो ॥

वहाद खान, फरजुलाह खान आणि निजाबत खान (नाव) हे शूर योद्धे कृष्णाने मारले.

ਜਾਹਿਦ ਖਾ ਲੁਤਫੁਲਹ ਖਾ ਇਨਹੂੰ ਕਰਿ ਖੰਡਨ ਖੰਡਹਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥
जाहिद खा लुतफुलह खा इनहूं करि खंडन खंडहि डारियो ॥

कृष्णाने वाहिद खान, फर्जुल्ला खान, निजाबत खान, जाहिद खान, लतफुल्ला खान इत्यादींना ठार मारले आणि त्यांचे तुकडे केले.

ਹਿੰਮਤ ਖਾ ਪੁਨਿ ਜਾਫਰ ਖਾ ਇਨ ਹੂੰ ਮੁਸਲੀ ਜੂ ਗਦਾ ਸੋ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥
हिंमत खा पुनि जाफर खा इन हूं मुसली जू गदा सो प्रहारियो ॥

हिंमत खान आणि नंतर जाफर खान (इ.) बलरामाने गदा मारून मारले.

ਐਸੇ ਸੁ ਜੀਤ ਭਈ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਸਭ ਸੈਨ ਮਲੇਛਨ ਕੋ ਇਮ ਹਾਰਿਯੋ ॥੧੯੧੧॥
ऐसे सु जीत भई प्रभ की सभ सैन मलेछन को इम हारियो ॥१९११॥

बलरामाने हिम्मतखान, जाफरखान इत्यादींवर गदा मारून या मलेच्छांच्या सर्व सैन्याचा वध केला, कृष्ण विजयी झाला.1911.

ਏ ਉਮਰਾਵ ਹਨੇ ਜਦੁਨੰਦਨ ਅਉਰ ਘਨੋ ਰਿਸਿ ਸੋ ਦਲੁ ਘਾਯੋ ॥
ए उमराव हने जदुनंदन अउर घनो रिसि सो दलु घायो ॥

अशाप्रकारे क्रोधित होऊन कृष्णाने शत्रूच्या सैन्याचा व राजांचा वध केला

ਜੋ ਇਨ ਊਪਰ ਆਵਤ ਭਯੋ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਸੋਈ ਜੀਵਤ ਜਾਨ ਨ ਪਾਯੋ ॥
जो इन ऊपर आवत भयो ग्रिह को सोई जीवत जान न पायो ॥

जो कोणी त्याचा सामना केला, तो जिवंत जाऊ शकला नाही

ਜੈਸੇ ਮਧਿਆਨ ਕੋ ਸੂਰ ਦਿਪੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕੋ ਕ੍ਰੁਧ ਕੈ ਤੇਜ ਬਢਾਯੋ ॥
जैसे मधिआन को सूर दिपै इह भाति को क्रुध कै तेज बढायो ॥

मध्यान्ह-सूर्याप्रमाणे तेजस्वी होऊन, कृष्णाने त्याचा राग वाढवला आणि

ਭਾਜਿ ਮਲੇਛਨ ਕੇ ਗਨ ਗੇ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਏਕ ਨ ਆਯੋ ॥੧੯੧੨॥
भाजि मलेछन के गन गे जदुबीर के सामुहे एक न आयो ॥१९१२॥

मलेच्छ अशा प्रकारे पळून गेले आणि कृष्णापुढे कोणीही उभे राहू शकले नाही.1912.

ਐਸੋ ਸੁ ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਯਾ ਸੰਗਿ ਜੂਝ ਕਉ ਏਕ ਨ ਆਯੋ ॥
ऐसो सु जुध कीयो नंद नंदन या संगि जूझ कउ एक न आयो ॥

कृष्णाने असे युद्ध केले की त्याच्याशी युद्ध करू शकेल असा कोणीही उरला नाही

ਹੇਰਿ ਦਸਾ ਤਿਹ ਕਾਲ ਜਮਨ ਕਰੋਰ ਕਈ ਦਲ ਅਉਰ ਪਠਾਯੋ ॥
हेरि दसा तिह काल जमन करोर कई दल अउर पठायो ॥

स्वतःची दुर्दशा पाहून कल्याणाने आणखी लाखो सैनिक पाठवले.

ਸੋਊ ਮਹੂਰਤ ਦੁ ਇਕ ਭਿਰਿਯੋ ਨ ਟਿਕਿਯੋ ਫਿਰਿ ਅੰਤ ਕੇ ਧਾਮਿ ਸਿਧਾਯੋ ॥
सोऊ महूरत दु इक भिरियो न टिकियो फिरि अंत के धामि सिधायो ॥

जो फार कमी काळ युद्ध करून यमाच्या प्रदेशात जाऊन राहिला

ਰੀਝ ਰਹੇ ਸਭ ਦੇਵ ਕਹੈ ਇਵ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਭਲੋ ਰਨ ਪਾਯੋ ॥੧੯੧੩॥
रीझ रहे सभ देव कहै इव स्री जदुबीर भलो रन पायो ॥१९१३॥

सर्व देव प्रसन्न होऊन म्हणाले, “कृष्ण एक उत्तम युद्ध करीत आहे.” १९१३.

ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਬਿਖੈ ਇਕ ਜਾਦਵ ਸਸਤ੍ਰਨ ਕੋ ਗਹਿ ਕੈ ॥
क्रोध भरे रन भूमि बिखै इक जादव ससत्रन को गहि कै ॥

यादवांनी शस्त्रे धारण केली, त्यांच्या मनात राग आला.

ਬਲ ਆਪ ਬਰਾਬਰ ਸੂਰ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਜੂਝ ਕੋ ਜਾਤਿ ਤਹਾ ਚਹਿ ਕੈ ॥
बल आप बराबर सूर निहार कै जूझ को जाति तहा चहि कै ॥

स्वत:च्या बरोबरीचे योद्धे शोधत त्यांच्याशी लढत आहेत

ਕਰਿ ਕੋਪ ਭਿਰੈ ਨ ਟਰੈ ਤਹ ਤੇ ਦੋਊ ਮਾਰੁ ਹੀ ਮਾਰ ਬਲੀ ਕਹਿ ਕੈ ॥
करि कोप भिरै न टरै तह ते दोऊ मारु ही मार बली कहि कै ॥

ते रागाच्या भरात लढत आहेत आणि “मारा, मारा” असे ओरडत आहेत

ਸਿਰ ਲਾਗੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਪਰੈ ਕਟਿ ਕੈ ਤਨ ਭੀ ਗਿਰੈ ਨੈਕੁ ਖਰੈ ਰਹਿ ਕੈ ॥੧੯੧੪॥
सिर लागे क्रिपान परै कटि कै तन भी गिरै नैकु खरै रहि कै ॥१९१४॥

तलवारीने प्रहार केलेल्या योद्ध्यांची मस्तकी काही काळ स्थिर राहून पृथ्वीवर पडत आहेत.1914.

ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਕੋ ਬੀਚ ਅਯੋਧਨ ਕੇ ਸੰਗਿ ਸਸਤ੍ਰਨ ਕੈ ਜਬ ਜੁਧ ਮਚਿਯੋ ॥
ब्रिजराज को बीच अयोधन के संगि ससत्रन कै जब जुध मचियो ॥

जेव्हा श्रीकृष्णाने रणांगणात शस्त्रास्त्रांसह युद्ध केले.

ਭਟਵਾਨ ਕੇ ਲਾਲ ਭਏ ਪਟਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮਨੋ ਆਰੁਣ ਲੋਕ ਰਚਿਯੋ ॥
भटवान के लाल भए पटवा ब्रहमा मनो आरुण लोक रचियो ॥

कृष्णाने रणांगणात भयंकर युद्ध पुकारले तेव्हा वीरांची वस्त्रे लाल झाली जणू ब्रह्मदेवाने लाल जग निर्माण केले आहे.

ਅਉਰ ਨਿਹਾਰਿ ਭਯੋ ਅਤਿ ਆਹਵ ਖੋਲਿ ਜਟਾ ਸਬ ਈਸ ਨਚਿਯੋ ॥
अउर निहारि भयो अति आहव खोलि जटा सब ईस नचियो ॥

युध्द पाहून शिवाने आपली मळलेली कुलपे सैल केली आणि नाचू लागला

ਪੁਨਿ ਵੈ ਸਭ ਸੈਨ ਮਲੇਛਨ ਤੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਨਹਿ ਏਕੁ ਬਚਿਯੋ ॥੧੯੧੫॥
पुनि वै सभ सैन मलेछन ते कबि स्याम कहै नहि एकु बचियो ॥१९१५॥

आणि अशा प्रकारे मलेच्छा सैन्यातून एकही सैनिक वाचला नाही.1915.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

डोहरा

ਲ੍ਯਾਯੋ ਥੋ ਜੋ ਸੈਨ ਸੰਗਿ ਤਿਨ ਤੇ ਬਚਿਯੋ ਨ ਬੀਰ ॥
ल्यायो थो जो सैन संगि तिन ते बचियो न बीर ॥

(कल जमान) ज्यांनी सैन्यासह आणले होते, एकही योद्धा उरला नाही.

ਜੁਧ ਕਰਨ ਕੋ ਕਾਲ ਜਮਨ ਆਪੁ ਧਰਿਯੋ ਤਬ ਧੀਰ ॥੧੯੧੬॥
जुध करन को काल जमन आपु धरियो तब धीर ॥१९१६॥

त्याच्यासोबत आलेला एकही योद्धा वाचला नाही आणि कल्याणना स्वतः उड्डाणासाठी आला.1916.

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਜੰਗ ਦਰਾਇਦ ਕਾਲ ਜਮੰਨ ਬੁਗੋਇਦ ਕਿ ਮਨ ਫੌਜ ਕੋ ਸਾਹਮ ॥
जंग दराइद काल जमंन बुगोइद कि मन फौज को साहम ॥

युद्धक्षेत्रात आल्यावर काल्यवन म्हणाला, “हे कृष्णा! निःसंकोचपणे लढण्यासाठी पुढे या

ਬਾ ਮਨ ਜੰਗ ਬੁਗੋ ਕੁਨ ਬਿਯਾ ਹਰਗਿਜ ਦਿਲ ਮੋ ਨ ਜਰਾ ਕੁਨ ਵਾਹਮ ॥
बा मन जंग बुगो कुन बिया हरगिज दिल मो न जरा कुन वाहम ॥

मी माझ्या सैन्याचा स्वामी आहे, मी सूर्याप्रमाणे जगामध्ये उत्पन्न झालो आहे आणि मी अद्वितीय म्हणून गौरवले आहे