श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1362


ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਦਿਸਿ ਦਸੌ ਪੁਕਾਰੈ ॥
मारि मारि दिसि दसौ पुकारै ॥

(ते) दहा दिशांनी 'मारो मारो' ओरडत असत.

ਤਿਨ ਤੇ ਅਮਿਤ ਅਸੁਰ ਤਨ ਧਾਰੈ ॥
तिन ते अमित असुर तन धारै ॥

त्यांच्या (आवाज किंवा श्वासातून) असंख्य दैत्य शरीरे धारण करत होते.

ਬਾਰ ਚਲਤ ਤਿਨ ਤੇ ਜੇ ਦੌਰੈ ॥
बार चलत तिन ते जे दौरै ॥

त्यांच्या धावपळीने वाहणारा वारा,

ਤਿਨ ਤੇ ਹੋਤ ਅਸੁਰ ਪ੍ਰਗਟੌਰੈ ॥੬੦॥
तिन ते होत असुर प्रगटौरै ॥६०॥

त्याच्याकडूनही दिग्गज दिसू लागले होते. ६०.

ਲਗੇ ਘਾਇ ਜੇ ਸ੍ਰੋਨ ਬਮਾਹੀ ॥
लगे घाइ जे स्रोन बमाही ॥

जखमेतून वाहणारे रक्त,

ਤਿਹ ਤੇ ਗਜ ਬਾਜੀ ਹ੍ਵੈ ਜਾਹੀ ॥
तिह ते गज बाजी ह्वै जाही ॥

त्यातून हत्ती आणि घोडे बनवले जात होते.

ਤਿਹ ਤੇ ਚਲਿਤ ਅਮਿਤ ਜੋ ਸ੍ਵਾਸਾ ॥
तिह ते चलित अमित जो स्वासा ॥

त्यांचे अगणित श्वास हलले,

ਤਿਨ ਤੇ ਅਸੁਰ ਕਰਤ ਪਰਗਾਸਾ ॥੬੧॥
तिन ते असुर करत परगासा ॥६१॥

त्यांच्याकडून राक्षस प्रकट होत होते. ६१.

ਅਨਗਨ ਕਾਲ ਅਸੁਰ ਤਬ ਮਾਰੇ ॥
अनगन काल असुर तब मारे ॥

मग दुष्काळाने असंख्य दैत्यांचा बळी घेतला.

ਪਰੇ ਭੂਮਿ ਪਰ ਮਨਹੁ ਮੁਨਾਰੇ ॥
परे भूमि पर मनहु मुनारे ॥

ते टॉवर्ससारखे जमिनीवर पडलेले होते.

ਮੇਧਾ ਤੇ ਗਜ ਬਾਜ ਉਠਾਹੀ ॥
मेधा ते गज बाज उठाही ॥

मिझमधून हत्ती उठत होते (घोड्यात बदलत होते).

ਸ੍ਰੋਨਤ ਕੇ ਦਾਨਵ ਹ੍ਵੈ ਜਾਹੀ ॥੬੨॥
स्रोनत के दानव ह्वै जाही ॥६२॥

आणि ते रक्ताचे राक्षस बनत होते. ६२.

ਬਾਨਨ ਕੀ ਬਰਖਾ ਉਠਿ ਕਰਹੀ ॥
बानन की बरखा उठि करही ॥

(दैत्य) उठून बाण सोडत असत.

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕਰਿ ਕੋਪ ਉਚਰਹੀ ॥
मारि मारि करि कोप उचरही ॥

रागाच्या भरात ते 'मार, मार' म्हणायचे.

ਤਿਨ ਤੇ ਅਸੁਰਨ ਕਿਯਾ ਪਸਾਰਾ ॥
तिन ते असुरन किया पसारा ॥

त्यांच्यापासून राक्षस पुढे पसार झाले

ਦਸੇ ਦਿਸਨ ਹੂੰ ਕਹ ਭਰਿ ਡਾਰਾ ॥੬੩॥
दसे दिसन हूं कह भरि डारा ॥६३॥

आणि दहा दिशा भरल्या. ६३.

ਵਹੈ ਕਾਲਕਾ ਅਸੁਰ ਖਪਾਏ ॥
वहै कालका असुर खपाए ॥

त्या दिग्गजांना कालकाने खाल्ले

ਮਾਰਿ ਦੁਬਹਿਯਾ ਧੂਰਿ ਮਿਲਾਏ ॥
मारि दुबहिया धूरि मिलाए ॥

आणि दोन्ही हातांनी त्याने शस्त्रधारींना (योद्धा) मारले आणि त्यांची धूळ उडवली.

ਪੁਨਿ ਪੁਨਿ ਉਠੈ ਪ੍ਰਹਾਰੈ ਬਾਨਾ ॥
पुनि पुनि उठै प्रहारै बाना ॥

(तो) पुन्हा पुन्हा उठून बाण सोडत असे

ਤਿਨ ਤੇ ਧਰਤ ਅਸੁਰ ਤਨ ਨਾਨਾ ॥੬੪॥
तिन ते धरत असुर तन नाना ॥६४॥

आणि त्यांच्याकडून विविध प्रकारचे राक्षस शरीरावर घेत होते. ६४.

ਟੂਕ ਟੂਕ ਦਾਨਵ ਜੇ ਭਏ ॥
टूक टूक दानव जे भए ॥

ज्या राक्षसांचे तुकडे झाले,

ਤਿਨ ਤੇ ਅਨਿਕ ਅਸੁਰ ਹ੍ਵੈ ਗਏ ॥
तिन ते अनिक असुर ह्वै गए ॥

त्यांच्यापासून आणखी अनेक दिग्गजांचा जन्म झाला.

ਤਾਹੀ ਤੇ ਦਾਨਵ ਬਹੁ ਹ੍ਵੈ ਕਰਿ ॥
ताही ते दानव बहु ह्वै करि ॥

त्यांच्यापासून अनेक दिग्गजांचा जन्म झाला

ਜੁਧ ਕਰੈ ਆਯੁਧ ਤੇ ਲੈ ਕਰਿ ॥੬੫॥
जुध करै आयुध ते लै करि ॥६५॥

आणि ते शस्त्र घेऊन लढत होते. ६५.

ਬਹੁਰਿ ਕਾਲ ਵੈ ਦੈਤ ਸੰਘਾਰੇ ॥
बहुरि काल वै दैत संघारे ॥

कॉल नंतर त्या राक्षसांना मारले

ਤਿਲ ਤਿਲ ਪਾਇ ਟੂਕ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥
तिल तिल पाइ टूक करि डारे ॥

(आणि त्यांनी) त्यांचे तुकडे केले.

ਜੇਤਿਕ ਗਿਰੈ ਭੂਮਿ ਟੁਕ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ॥
जेतिक गिरै भूमि टुक ह्वै कै ॥

जमिनीवर पडलेले जितके तुटले,

ਤਿਤ ਹੀ ਉਠੈ ਆਯੁਧਨ ਲੈ ਕੈ ॥੬੬॥
तित ही उठै आयुधन लै कै ॥६६॥

जेवढे (इतर) शस्त्रे घेऊन उभे राहायचे. ६६.

ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਿ ਭਟ ਜਿਤਕ ਉਡਾਏ ॥
तिल तिल करि भट जितक उडाए ॥

जितके योद्धे त्यांनी उडवले (म्हणजे मारले)

ਤੇਤਕ ਤਹਾ ਅਸੁਰ ਬਨ ਆਏ ॥
तेतक तहा असुर बन आए ॥

जेवढे दैत्य तेथे आले.

ਤਿਨ ਕੇ ਟੂਕ ਟੂਕ ਜੇ ਕੀਏ ॥
तिन के टूक टूक जे कीए ॥

त्यांनी काय तोडले होते,

ਤਿਨ ਤੇ ਬਹੁ ਦਾਨਵ ਭਵ ਲੀਏ ॥੬੭॥
तिन ते बहु दानव भव लीए ॥६७॥

त्यांच्यापासून अनेक दिग्गजांचा जन्म झाला. ६७.

ਕੇਤਿਕ ਤਹਾ ਸੁਭੈ ਦੰਤੀ ਰਨ ॥
केतिक तहा सुभै दंती रन ॥

तिथल्या मैदानाला किती हत्ती शोभत होते

ਸੀਚਹਿ ਸੁੰਡ ਬਾਰਿ ਤੇ ਸਭ ਤਨ ॥
सीचहि सुंड बारि ते सभ तन ॥

आणि त्यांनी खोडातून पाणी टाकून सर्वांना पाणी पाजले.

ਦਾਤ ਦਿਖਾਇ ਤਜੈ ਚਿੰਘਾਰਾ ॥
दात दिखाइ तजै चिंघारा ॥

(त्यांनी) दात काढले आणि ओरडले,

ਗਿਰਿ ਗਿਰਿ ਪਰੈ ਨਿਰਖਿ ਅਸਵਾਰਾ ॥੬੮॥
गिरि गिरि परै निरखि असवारा ॥६८॥

(त्यांना) पाहून स्वार थरथर कापायचे. ६८.

ਕਹੂੰ ਭੇਰ ਭੀਖਨ ਭਭਕਾਰਹਿ ॥
कहूं भेर भीखन भभकारहि ॥

कुठेतरी भयंकर गर्जना होत होत्या.

ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਬਾਜੀ ਰਨ ਡਾਰਹਿ ॥
कहूं बीर बाजी रन डारहि ॥

कधी कधी घोडे रणांगणात योद्ध्यांना पाडत असत.

ਕਿਤਕ ਸੂਰ ਸੈਹਥੀ ਫਿਰਾਵਤ ॥
कितक सूर सैहथी फिरावत ॥

किती योद्धे सैथी (भाले) झुलत असत.

ਮਹਾ ਕਾਲ ਕੇ ਸਨਮੁਖ ਧਾਵਤ ॥੬੯॥
महा काल के सनमुख धावत ॥६९॥

आणि महान कालखंडात ते सहमनीतून पडत असत. ६९.

ਕੇਤਿਕ ਬਜ੍ਰ ਬਰਛਿਯਨ ਲੈ ਕੈ ॥
केतिक बज्र बरछियन लै कै ॥

गडगडाट आणि भाले असलेले किती राक्षस

ਧਾਵਤ ਅਸੁਰ ਕੋਪ ਤਨ ਤੈ ਕੈ ॥
धावत असुर कोप तन तै कै ॥

रागाच्या भरात ते हल्ला करायचे.

ਕੋਪਿ ਕਾਲ ਪਰ ਕਰਤ ਪ੍ਰਹਾਰਾ ॥
कोपि काल पर करत प्रहारा ॥

ते रागाच्या भरात कालवर हल्ला करायचे.

ਜਾਨੁਕ ਸਲਭ ਦੀਪ ਅਨੁਹਾਰਾ ॥੭੦॥
जानुक सलभ दीप अनुहारा ॥७०॥

(असे दिसत होते) जणू ते दिव्यावरील पतंगासारखे (सडलेले) आहेत. 70.

ਭਰੇ ਗੁਮਾਨ ਬਡੇ ਗਰਬੀਲੇ ॥
भरे गुमान बडे गरबीले ॥

ते खूप गर्विष्ठ, गर्वाने भरलेले होते

ਧਾਵਤ ਚੌਪਿ ਚੜੇ ਚਟਕੀਲੇ ॥
धावत चौपि चड़े चटकीले ॥

आणि उत्साहाने ते प्रचंड वेगाने निघाले.

ਪੀਸਿ ਪੀਸਿ ਰਦਨਛਦ ਦੋਊ ॥
पीसि पीसि रदनछद दोऊ ॥

दोन्ही ओठ दातांनी बारीक करा

ਧਾਵਤ ਮਹਾ ਕਾਲ ਪਰ ਸੋਊ ॥੭੧॥
धावत महा काल पर सोऊ ॥७१॥

ते महाकालवर हल्ला करत होते. ७१.

ਬਾਜਹਿ ਢੋਲਿ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਨਗਾਰਾ ॥
बाजहि ढोलि म्रिदंग नगारा ॥

ढोल, मृदंग, नगारे वाजत होते

ਭੀਖਨ ਕਰਤ ਭੇਰ ਭਭਕਾਰਾ ॥
भीखन करत भेर भभकारा ॥

आणि पशू भयंकर आवाज करत होते.

ਜੰਗ ਮੁਚੰਗ ਉਪੰਗ ਬਜੇ ਰਨ ॥
जंग मुचंग उपंग बजे रन ॥

रणांगणातील युद्ध, मुचांग, उपांग,

ਝਾਲਰਿ ਤਾਲ ਨਫੀਰਨ ਕੇ ਗਨ ॥੭੨॥
झालरि ताल नफीरन के गन ॥७२॥

झालर, ताल आणि नफिरींचे गट खेळत होते. ७२.

ਮੁਰਲੀ ਮੁਰਜ ਕਹੀ ਰਨ ਬਾਜਤ ॥
मुरली मुरज कही रन बाजत ॥

मैदानात कुठेतरी मुरळी, मुरजे वगैरे खेळत होते.

ਦਾਨਵ ਭਰੇ ਗੁਮਾਨਹਿ ਗਾਜਤ ॥
दानव भरे गुमानहि गाजत ॥

दैत्य संशयाने गर्जले.

ਢੋਲਨ ਪਰ ਦੈ ਦੈ ਢਮਕਾਰੇ ॥
ढोलन पर दै दै ढमकारे ॥

ढोल वाजवून

ਗਹਿ ਗਹਿ ਧਵਤ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕਟਾਰੇ ॥੭੩॥
गहि गहि धवत क्रिपान कटारे ॥७३॥

आणि ते तलवारी आणि भाले हातात घेऊन पळत असत. ७३.

ਦੀਰਘ ਦਾਤ ਕਾਢਿ ਕਈ ਕੋਸਾ ॥
दीरघ दात काढि कई कोसा ॥

दात जितके लांब तितके दात

ਧਾਵਤ ਅਸੁਰ ਹੀਏ ਕਰਿ ਜੋਸਾ ॥
धावत असुर हीए करि जोसा ॥

आणि दैत्य अंत:करणात उत्साहाने धावत होते.

ਮਾਰਨ ਮਹਾ ਕਾਲ ਕਹ ਧਾਵੈ ॥
मारन महा काल कह धावै ॥

(ते) महाकालाला मारण्यासाठी धावपळ करत असत.

ਮਨੋ ਮਾਰਤ ਵੇਈ ਮਰਿ ਜਾਵੈ ॥੭੪॥
मनो मारत वेई मरि जावै ॥७४॥

(असे वाटले की) जणू ते स्वतःलाच मारत आहेत. ७४.

ਦਾਨਵ ਮਹਾ ਕੋਪ ਕਰਿ ਢੂਕੇ ॥
दानव महा कोप करि ढूके ॥

दैत्य अतिशय संतप्त होऊन आले

ਮਾਰਹਿ ਮਾਰਿ ਦਸੋ ਦਿਸਿ ਕੂਕੇ ॥
मारहि मारि दसो दिसि कूके ॥

आणि दहा दिशांना 'मारो मारो' ऐकू येऊ लागले.

ਦੈ ਦੈ ਢੋਲਿ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਨਗਾਰੇ ॥
दै दै ढोलि म्रिदंग नगारे ॥

ढोल, मृदंग आणि नागरे दै

ਕਾਢਿ ਕਾਢਿ ਅਰਿ ਦਾਤਿ ਡਰਾਰੇ ॥੭੫॥
काढि काढि अरि दाति डरारे ॥७५॥

आणि शत्रू दात काढून त्यांना घाबरवायचे. 75.

ਚਾਹਤ ਮਹਾ ਕਾਲ ਕਹ ਮਾਰੋ ॥
चाहत महा काल कह मारो ॥

त्यांना महान युग मारायचे होते,

ਮਹਾ ਪੁਰਖ ਨਹਿ ਕਰਤ ਬਿਚਾਰੋ ॥
महा पुरख नहि करत बिचारो ॥

पण त्यांनी फार मूर्खपणाचा विचार केला नाही

ਜਿਨ ਸਭ ਜਗ ਕਾ ਕਰਾ ਪਸਾਰਾ ॥
जिन सभ जग का करा पसारा ॥

ज्याने संपूर्ण जगाचा विस्तार केला आहे,

ਤਾਹਿ ਚਹਤ ਤੇ ਮੂੜ ਸੰਘਾਰਾ ॥੭੬॥
ताहि चहत ते मूड़ संघारा ॥७६॥

त्या मूर्खांना त्याला मारायचे होते.76.

ਠੋਕਿ ਠੋਕਿ ਭੁਜ ਦੰਡਨ ਜੋਧਾ ॥
ठोकि ठोकि भुज दंडन जोधा ॥

योद्धे त्यांच्या बाजूने मारले आणि संतप्त झाले

ਧਾਵਤ ਮਹਾ ਕਾਲ ਪਰ ਕ੍ਰੋਧਾ ॥
धावत महा काल पर क्रोधा ॥

महा कालवर हल्ला केला.

ਬੀਸ ਪਦੁਮ ਦਾਨਵ ਤਵ ਭਯੋ ॥
बीस पदुम दानव तव भयो ॥

वीस पद्म राक्षसांची फौज तेथे जमली

ਨਾਸ ਕਰਨ ਕਾਲੀ ਕੋ ਧਯੋ ॥੭੭॥
नास करन काली को धयो ॥७७॥

आणि कलीला नष्ट करण्यासाठी उठला.77.