श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1030


ਬਜ੍ਰ ਬਿਸਿਖ ਅਸਿ ਹਨ੍ਯੋ ਸੁ ਸੈਨ ਉਚਾਇਯੋ ॥
बज्र बिसिख असि हन्यो सु सैन उचाइयो ॥

सोंडे आणि तलवारीने सैन्याला आव्हान देणे,

ਹੋ ਜਬੈ ਬਿਸੁਨ ਲਛਮੀ ਕੇ ਸਹਤ ਰਿਸਾਇਯੋ ॥੧੦॥
हो जबै बिसुन लछमी के सहत रिसाइयो ॥१०॥

जसा विष्णू लक्ष्मीवर रागाने आला आहे. 10.

ਰਾਨੀ ਜਾ ਤਨ ਬਿਸਿਖ ਪ੍ਰਹਾਰੈ ਕੋਪ ਕਰਿ ॥
रानी जा तन बिसिख प्रहारै कोप करि ॥

राणीने संतापून त्याच्या अंगावर बाण सोडले

ਤਛਿਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਹ੍ਵੈ ਪਰਈ ਸੂਰ ਸੁ ਭੂਮਿ ਪਰ ॥
तछिन म्रितक ह्वै परई सूर सु भूमि पर ॥

त्याच क्षणी तो वीर जमिनीवर मेला.

ਫੂਲ ਦਏ ਬਰਖਾਇ ਗਗਨ ਤੇ ਦੇਵਤਨ ॥
फूल दए बरखाइ गगन ते देवतन ॥

देवांनी आकाशातून पुष्पवृष्टी केली

ਹੋ ਰਾਨੀ ਕੌ ਰਨ ਹੇਰ ਉਚਾਰੈ ਧੰਨ੍ਯ ਧੰਨਿ ॥੧੧॥
हो रानी कौ रन हेर उचारै धंन्य धंनि ॥११॥

आणि राणीचे युद्ध पाहून तो धन्य म्हणाला. 11.

ਤ੍ਰਿਯਾ ਸਹਿਤ ਨ੍ਰਿਪ ਲਰਿਯੋ ਅਧਿਕ ਰਿਸ ਖਾਇ ਕੈ ॥
त्रिया सहित न्रिप लरियो अधिक रिस खाइ कै ॥

राजा आपल्या पत्नीसह अतिशय संतप्त झाला आणि युद्ध करू लागला.

ਤਬ ਹੀ ਲਗੀ ਤੁਫੰਗ ਹ੍ਰਿਦੈ ਮੈ ਆਇ ਕੈ ॥
तब ही लगी तुफंग ह्रिदै मै आइ कै ॥

त्याचवेळी त्यांच्या हृदयात गोळी लागली.

ਗਿਰਿਯੋ ਅੰਬਾਰੀ ਮਧ੍ਯ ਮੂਰਛਨਾ ਹੋਇ ਕਰਿ ॥
गिरियो अंबारी मध्य मूरछना होइ करि ॥

तो बेशुद्ध होऊन अंबरीत पडला.

ਹੋ ਤਬ ਤ੍ਰਿਯ ਲਿਯੋ ਉਚਾਇ ਨਾਥ ਦੁਹੂੰ ਭੁਜਨਿ ਭਰਿ ॥੧੨॥
हो तब त्रिय लियो उचाइ नाथ दुहूं भुजनि भरि ॥१२॥

तेव्हा राणीने राजाला (तिच्या) दोन हातांत घेतले. 12.

ਤਵਨ ਅੰਬਾਰੀ ਸੰਗ ਨ੍ਰਿਪਹਿ ਬਾਧਤ ਭਈ ॥
तवन अंबारी संग न्रिपहि बाधत भई ॥

त्याने राजाला अंबरीला बांधले

ਨਿਜੁ ਕਰ ਕਰਹਿ ਉਚਾਇ ਇਸਾਰਤਿ ਦਲ ਦਈ ॥
निजु कर करहि उचाइ इसारति दल दई ॥

आणि ती हात वर करून सैन्याचे नेतृत्व करू लागली.

ਜਿਯਤ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਲਖਿ ਸੁਭਟ ਸਭੇ ਧਾਵਤ ਭਏ ॥
जियत न्रिपति लखि सुभट सभे धावत भए ॥

राजाला जिवंत पाहून सर्व योद्धे खाली पडले

ਹੋ ਚਿਤ੍ਰ ਬਚਿਤ੍ਰ ਅਯੋਧਨ ਤਿਹ ਠਾ ਕਰਤ ਭੇ ॥੧੩॥
हो चित्र बचित्र अयोधन तिह ठा करत भे ॥१३॥

आणि तिथे त्यांच्यात वेगवेगळ्या पद्धतीने भांडणे सुरू झाली. 13.

ਪੀਸਿ ਪੀਸਿ ਕਰਿ ਦਾਤ ਸੂਰਮਾ ਰਿਸਿ ਭਰੇ ॥
पीसि पीसि करि दात सूरमा रिसि भरे ॥

रागाने सुरमा दात काढू लागली.

ਟੂਕ ਟੂਕ ਹ੍ਵੈ ਪਰੇ ਤਊ ਪਗੁ ਨ ਟਰੇ ॥
टूक टूक ह्वै परे तऊ पगु न टरे ॥

ते तुकडे तुकडे पडतात, पण तरीही ते थांबत नाहीत.

ਤੌਨ ਸੈਨ ਸੰਗ ਰਾਜਾ ਲੀਨੇ ਘਾਇ ਕੈ ॥
तौन सैन संग राजा लीने घाइ कै ॥

त्या (शत्रू) राजाला सैन्यासह ठार मारून

ਹੋ ਜੀਤ ਨਗਾਰੇ ਬਜੇ ਅਧਿਕ ਹਰਿਖਾਇ ਕੈ ॥੧੪॥
हो जीत नगारे बजे अधिक हरिखाइ कै ॥१४॥

आणि आनंदी होऊन विजयाची गाणी वाजवली. 14.

ਤਬ ਰਾਨੀ ਨਿਜੁ ਕਰਨ ਬੈਰਿਯਹਿ ਮਾਰਿ ਕੈ ॥
तब रानी निजु करन बैरियहि मारि कै ॥

तेव्हा राणीने आपल्या हाताने शत्रूचा वध केला

ਨਿਜੁ ਸੁਤ ਦੀਨੋ ਰਾਜ ਸੁ ਘਰੀ ਬਿਚਾਰਿ ਕੈ ॥
निजु सुत दीनो राज सु घरी बिचारि कै ॥

आणि शुभ मुहूर्त लक्षात घेऊन पुत्राला राज्य दिले.

ਕਰਿ ਕੈ ਬਡੋ ਅਡੰਬਰ ਆਪੁ ਜਰਨ ਚਲੀ ॥
करि कै बडो अडंबर आपु जरन चली ॥

(जेव्हा) खूप चर्चा करून ती सती गेली.

ਹੋ ਤਬੈ ਗਗਨ ਤੇ ਬਾਨੀ ਤਾਹਿ ਭਈ ਭਲੀ ॥੧੫॥
हो तबै गगन ते बानी ताहि भई भली ॥१५॥

त्यामुळे त्याला आकाशातून चांगलाच संदेश मिळाला. १५.

ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਿੰਧੁ ਜੂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਧਿਕ ਤੁਮ ਪਰ ਕਰੀ ॥
क्रिपा सिंधु जू क्रिपा अधिक तुम पर करी ॥

देवाने तुमच्यावर खूप कृपा केली आहे

ਨਿਜੁ ਨਾਯਕ ਕੇ ਹੇਤੁ ਬਹੁਤ ਬਿਧਿ ਤੈ ਲਰੀ ॥
निजु नायक के हेतु बहुत बिधि तै लरी ॥

कारण तू तुझ्या स्वामीसाठी चांगला लढला आहेस.

ਤਾ ਤੇ ਅਪਨੌ ਭਰਤਾ ਲੇਹੁ ਜਿਯਾਇ ਕੈ ॥
ता ते अपनौ भरता लेहु जियाइ कै ॥

तर तुझ्या पतीचा जीव घे

ਹੋ ਬਹੁਰਿ ਰਾਜ ਕੌ ਕਰੋ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ਕੈ ॥੧੬॥
हो बहुरि राज कौ करो हरख उपजाइ कै ॥१६॥

आणि आनंदाने पुन्हा राज्य करा. 16.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਸਤ੍ਰੁ ਨਾਥ ਹਨਿ ਜੁਧ ਕਰਿ ਲੀਨੋ ਪਤਿਹਿ ਜਿਯਾਇ ॥
सत्रु नाथ हनि जुध करि लीनो पतिहि जियाइ ॥

युद्ध करून त्यांनी स्वामींच्या शत्रूचा वध केला आणि पतीचे प्राण वाचवले.

ਬਹੁਰਿ ਰਾਜ ਅਪਨੌ ਕਰਿਯੋ ਨਾਥ ਸਹਿਤ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥੧੭॥
बहुरि राज अपनौ करियो नाथ सहित सुख पाइ ॥१७॥

मग त्याने राजाशी हुशारीने राज्य केले. १७.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਇਕਯਾਵਨੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੫੧॥੩੦੧੨॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ इकयावनो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१५१॥३०१२॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानातील त्रिचरित्रातील मंत्री भूप संबदाच्या १५१ व्या चरित्राची सांगता येथे आहे, सर्व शुभ आहे. १५१.३०१२. चालते

ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਬਾਚ ॥
चित्र सिंघ बाच ॥

चित्रा सिंग म्हणाल्या:

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਜੈਸੋ ਤ੍ਰਿਯ ਇਨ ਰਨ ਕਿਯੋ ਤੋਸੋ ਕਰੈ ਨ ਕੋਇ ॥
जैसो त्रिय इन रन कियो तोसो करै न कोइ ॥

या महिलेने ज्या पद्धतीने लढा दिला आहे, तो कोणीही केला नाही.

ਪਾਛੇ ਭਯੋ ਨ ਅਬ ਸੁਨ੍ਯੋ ਆਗੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਹੋਇ ॥੧॥
पाछे भयो न अब सुन्यो आगे कबहूं न होइ ॥१॥

(असे) पूर्वी कधी झाले नाही, ऐकलेही नाही आणि यापुढेही होणार नाही. १.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਤਬ ਮੰਤ੍ਰੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੀ ॥
तब मंत्री इह भाति उचारी ॥

तेव्हा मंत्री म्हणाले,

ਸੁਨੋ ਰਾਜ ਤੁਮ ਬਾਤ ਹਮਾਰੀ ॥
सुनो राज तुम बात हमारी ॥

हे राजन! तुम्ही माझे ऐका.

ਬਿਸੁਨ ਸਾਥ ਜੰਭਾਸੁਰ ਲਰਿਯੋ ॥
बिसुन साथ जंभासुर लरियो ॥

(एकदा) विष्णूचे जंभासुराशी युद्ध झाले.

ਤਾ ਕੌ ਪ੍ਰਾਨ ਲਛਿਮੀ ਹਰਿਯੋ ॥੨॥
ता कौ प्रान लछिमी हरियो ॥२॥

(म्हणून त्याचा) प्राण लक्ष्मीने हरण केला. 2.

ਤਾ ਤੇ ਹੋਤ ਇੰਦ੍ਰ ਭੈ ਭੀਤ੍ਰਯੋ ॥
ता ते होत इंद्र भै भीत्रयो ॥

इंद्रालाही त्याची (जंभासुर राक्षसाची) भीती वाटत होती.

ਚੌਦਹ ਭਵਨ ਨਰਹ ਤਨਿ ਜੀਤ੍ਯੋ ॥
चौदह भवन नरह तनि जीत्यो ॥

आणि त्याने चौदा राजे जिंकले.

ਸੋਊ ਅਸੁਰ ਇਹ ਪਰ ਚੜਿ ਆਯੋ ॥
सोऊ असुर इह पर चड़ि आयो ॥

तोच राक्षस विष्णूवर आला

ਤੁਮਲ ਜੁਧ ਹਰਿ ਸਾਥ ਮਚਾਯੋ ॥੩॥
तुमल जुध हरि साथ मचायो ॥३॥

आणि त्याच्याशी भयंकर युद्ध केले. 3.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਾ ਸੋ ਰਨ ਇੰਦ੍ਰ ਮਚਾਇਯੋ ॥
भाति भाति ता सो रन इंद्र मचाइयो ॥

इंद्राने त्याच्याशी अनेक प्रकारे युद्ध केले.

ਸੂਰ ਚੰਦ੍ਰ ਥਕਿ ਰਹੇ ਨ ਕਛੂ ਬਸਾਇਯੋ ॥
सूर चंद्र थकि रहे न कछू बसाइयो ॥

सूर्य आणि चंद्रही (युद्ध करून) थकले (परंतु त्यापैकी एकही शिल्लक राहिले नाही).

ਦੇਵ ਦੈਤ ਹ੍ਵੈ ਮ੍ਰਿਤਕ ਬਿਰਾਜੇ ਤਾਹਿ ਰਨ ॥
देव दैत ह्वै म्रितक बिराजे ताहि रन ॥

त्या रणांगणात देव आणि दानव अशा प्रकारे मेले होते,

ਹੋ ਜਨੁ ਅਲਿਕਿਸ ਕੇ ਬਾਗ ਬਿਰਾਜੈ ਮਾਲਿ ਜਨ ॥੪॥
हो जनु अलिकिस के बाग बिराजै मालि जन ॥४॥

जणू श्रीमंत लोक ('माली जन') कुबेराच्या बागेत बसले होते. 4.