श्री दसाम ग्रंथ

पान - 219


ਨਰੇਸ ਸੰਗਿ ਕੈ ਦਏ ॥
नरेस संगि कै दए ॥

राजाचे (घोड्याचे) केले.

ਪ੍ਰਬੀਨ ਬੀਨ ਕੈ ਲਏ ॥
प्रबीन बीन कै लए ॥

दशरथ राजाने इतर कार्यक्षम राजांची निवड करून त्यांना घोड्यासह पाठवले.

ਸਨਧਬਧ ਹੁਇ ਚਲੇ ॥
सनधबध हुइ चले ॥

जे चिलखतांनी सज्ज होते

ਸੁ ਬੀਰ ਬੀਰ ਹਾ ਭਲੇ ॥੧੮੭॥
सु बीर बीर हा भले ॥१८७॥

ते पूर्णपणे सुशोभित करून गेले. हे शूर पुरुष अतिशय सौम्य स्वभावाचे होते.187.

ਬਿਦੇਸ ਦੇਸ ਗਾਹ ਕੈ ॥
बिदेस देस गाह कै ॥

ज्या देशांना जाळून टाकता येत नाही

ਅਦਾਹ ਠਉਰ ਦਾਹ ਕੈ ॥
अदाह ठउर दाह कै ॥

ते देशांतर्गत आणि परदेशात अनेक देशांमध्ये फिरले आणि सर्व ठिकाणी त्यांनी त्यांच्या वैभवाच्या झगमगाटाने (अभिमानाचा) नाश केला.

ਫਿਰਾਇ ਬਾਜ ਰਾਜ ਕਉ ॥
फिराइ बाज राज कउ ॥

(संपूर्ण पृथ्वीवर) भटकंती करून

ਸੁਧਾਰ ਰਾਜ ਕਾਜ ਕਉ ॥੧੮੮॥
सुधार राज काज कउ ॥१८८॥

त्यांनी त्यांचा घोडा चारही बाजूंनी फिरवला आणि अशा प्रकारे त्यांनी राजा दशरथची शाही प्रतिष्ठा वाढवली.१८८.

ਨਰੇਸ ਪਾਇ ਲਾਗੀਯੰ ॥
नरेस पाइ लागीयं ॥

सर्व राजाच्या (दशरथ) चरणी आले.

ਦੁਰੰਤ ਦੋਖ ਭਾਗੀਯੰ ॥
दुरंत दोख भागीयं ॥

अनेक राजे त्याच्या चरणी नतमस्तक झाले आणि त्याने त्यांच्या सर्व व्यथा दूर केल्या.

ਸੁ ਪੂਰ ਜਗ ਕੋ ਕਰਯੋ ॥
सु पूर जग को करयो ॥

यज्ञ पूर्ण केला

ਨਰੇਸ ਤ੍ਰਾਸ ਕਉ ਹਰਿਯੋ ॥੧੮੯॥
नरेस त्रास कउ हरियो ॥१८९॥

त्याने आपला यज्ञ पूर्ण केला आणि अशा प्रकारे आपल्या प्रजेच्या दुःखाचा नाश केला.189.

ਅਨੰਤ ਦਾਨ ਪਾਇ ਕੈ ॥
अनंत दान पाइ कै ॥

नाना प्रकारचे दान मिळवून

ਚਲੇ ਦਿਜੰ ਅਘਾਇ ਕੈ ॥
चले दिजं अघाइ कै ॥

अनेक प्रकारच्या भेटवस्तू प्राप्त करून ब्राह्मण त्यांच्या मनात प्रसन्न व समाधानी होऊन ते आपापल्या ठिकाणी परत गेले.

ਦੁਰੰਤ ਆਸਿਖੈਂ ਰੜੈਂ ॥
दुरंत आसिखैं रड़ैं ॥

(तो) पुष्कळ आशीर्वाद देत असे

ਰਿਚਾ ਸੁ ਬੇਦ ਕੀ ਪੜੈਂ ॥੧੯੦॥
रिचा सु बेद की पड़ैं ॥१९०॥

विविध प्रकारचे आशीर्वाद देणे आणि वैदिक मंत्रांचे गायन करणे.190.

ਨਰੇਸ ਦੇਸ ਦੇਸ ਕੇ ॥
नरेस देस देस के ॥

देशांचे राजे

ਸੁਭੰਤ ਬੇਸ ਬੇਸ ਕੇ ॥
सुभंत बेस बेस के ॥

देशांतर्गत आणि परदेशातील राजे स्वतःला विविध वेषात सजवतात,

ਬਿਸੇਖ ਸੂਰ ਸੋਭਹੀਂ ॥
बिसेख सूर सोभहीं ॥

विशेष सजावटीसह नायकांना पाहणे

ਸੁਸੀਲ ਨਾਰਿ ਲੋਭਹੀਂ ॥੧੯੧॥
सुसील नारि लोभहीं ॥१९१॥

आणि योद्धांचे महत्त्वपूर्ण वैभव लक्षात घेऊन, सुंदर आणि सुसंस्कृत स्त्रिया त्यांच्याकडे आकर्षित झाल्या.191.

ਬਜੰਤ੍ਰ ਕੋਟ ਬਾਜਹੀਂ ॥
बजंत्र कोट बाजहीं ॥

लाखो घंटा वाजल्या.

ਸਨਾਇ ਭੇਰ ਸਾਜਹੀਂ ॥
सनाइ भेर साजहीं ॥

लाखो वाद्ये वाजवली गेली आणि सर्व शय्येने सजलेले लोक प्रेमाने भरलेले होते.

ਬਨਾਇ ਦੇਵਤਾ ਧਰੈਂ ॥
बनाइ देवता धरैं ॥

देवतांची निर्मिती आणि स्थापना होत होती.

ਸਮਾਨ ਜਾਇ ਪਾ ਪਰੈਂ ॥੧੯੨॥
समान जाइ पा परैं ॥१९२॥

देवांच्या मूर्तींची स्थापना झाली आणि सर्व देवांसमोर नतमस्तक होऊन कृतज्ञता व्यक्त करत होते.192.

ਕਰੈ ਡੰਡਉਤ ਪਾ ਪਰੈਂ ॥
करै डंडउत पा परैं ॥

ते त्यांच्या पायावर लोळत असत,

ਬਿਸੇਖ ਭਾਵਨਾ ਧਰੈਂ ॥
बिसेख भावना धरैं ॥

सर्व लोक देवतांच्या चरणी नतमस्तक झाले आणि त्यांच्या मनातील महत्त्वपूर्ण भावना गृहीत धरत होते.

ਸੁ ਮੰਤ੍ਰ ਜੰਤ੍ਰ ਜਾਪੀਐ ॥
सु मंत्र जंत्र जापीऐ ॥

मंत्रोच्चार करीत होते

ਦੁਰੰਤ ਥਾਪ ਥਾਪੀਐ ॥੧੯੩॥
दुरंत थाप थापीऐ ॥१९३॥

त्यामुळे मंत्र आणि यंत्रांचे पठण सुरू होते आणि गणांच्या मूर्ती निश्चित केल्या जात होत्या.193.

ਨਚਾਤ ਚਾਰੁ ਮੰਗਨਾ ॥
नचात चारु मंगना ॥

सुंदर स्त्रिया नाचत असत

ਸੁ ਜਾਨ ਦੇਵ ਅੰਗਨਾ ॥
सु जान देव अंगना ॥

सुंदर स्त्रिया आणि स्वर्गीय मुली नाचू लागल्या.

ਕਮੀ ਨ ਕਉਨ ਕਾਜ ਕੀ ॥
कमी न कउन काज की ॥

कशाचीच कमतरता नव्हती,

ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਮਰਾਜ ਕੀ ॥੧੯੪॥
प्रभाव रामराज की ॥१९४॥

अशा रीतीने रामराज्याचा अंमल होता आणि कशाचीही कमतरता नव्हती.194.

ਸਾਰਸੁਤੀ ਛੰਦ ॥
सारसुती छंद ॥

सरस्वती श्लोक

ਦੇਸ ਦੇਸਨ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਸਿਖਵੰਤ ਹੈਂ ਦਿਜ ਏਕ ॥
देस देसन की क्रिआ सिखवंत हैं दिज एक ॥

एकीकडे ब्राह्मण निरनिराळ्या देशांतील कारवाया शिकवत आहेत,

ਬਾਨ ਅਉਰ ਕਮਾਨ ਕੀ ਬਿਧ ਦੇਤ ਆਨਿ ਅਨੇਕ ॥
बान अउर कमान की बिध देत आनि अनेक ॥

आणि दुसऱ्या बाजूला धनुर्विद्येच्या पद्धतींचा खुलासा केला जात आहे.

ਭਾਤ ਭਾਤਨ ਸੋਂ ਪੜਾਵਤ ਬਾਰ ਨਾਰਿ ਸਿੰਗਾਰ ॥
भात भातन सों पड़ावत बार नारि सिंगार ॥

महिलांच्या शोभेच्या विविध प्रकारांबाबत सूचना दिल्या जात आहेत.

ਕੋਕ ਕਾਬਯ ਪੜੈ ਕਹੂੰ ਬਯਾਕਰਨ ਬੇਦ ਬਿਚਾਰ ॥੧੯੫॥
कोक काबय पड़ै कहूं बयाकरन बेद बिचार ॥१९५॥

प्रेमाची कला, काव्य, व्याकरण आणि वैदिक शिक्षण शेजारी शेजारी शिकवले जात आहे.195.

ਰਾਮ ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ ਰਘੁਬੰਸ ਕੇ ਅਵਤਾਰ ॥
राम परम पवित्र है रघुबंस के अवतार ॥

रघुच्या कुळातील रामाचा अवतार अत्यंत शुद्ध आहे.

ਦੁਸਟ ਦੈਤਨ ਕੇ ਸੰਘਾਰਕ ਸੰਤ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰ ॥
दुसट दैतन के संघारक संत प्रान अधार ॥

तो अत्याचारी आणि राक्षसांचा नाश करणारा आहे आणि अशा प्रकारे तो संतांच्या जीवन-श्वासाचा आधार आहे.

ਦੇਸਿ ਦੇਸਿ ਨਰੇਸ ਜੀਤ ਅਸੇਸ ਕੀਨ ਗੁਲਾਮ ॥
देसि देसि नरेस जीत असेस कीन गुलाम ॥

त्याने निरनिराळ्या देशांच्या राजांना जिंकून आपल्या अधीन केले आहे.

ਜਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਧੁਜਾ ਬਧੀ ਜੈ ਪਤ੍ਰ ਕੀ ਸਭ ਧਾਮ ॥੧੯੬॥
जत्र तत्र धुजा बधी जै पत्र की सभ धाम ॥१९६॥

आणि त्याचे विजयाचे बॅनर इकडे, तिकडे आणि सर्वत्र फडकत आहेत.196.

ਬਾਟਿ ਤੀਨ ਦਿਸਾ ਤਿਹੂੰ ਸੁਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਮ ॥
बाटि तीन दिसा तिहूं सुत राजधानी राम ॥

राजाने आपल्या तीन पुत्रांना तिन्ही दिशांचे राज्य दिले आणि रामाला त्याची राजधानी अयोध्येचे राज्य दिले.

ਬੋਲ ਰਾਜ ਬਿਸਿਸਟ ਕੀਨ ਬਿਚਾਰ ਕੇਤਕ ਜਾਮ ॥
बोल राज बिसिसट कीन बिचार केतक जाम ॥

वसिष्ठ यांच्याशी बराच वेळ चर्चा केल्यानंतर डॉ.

ਸਾਜ ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਕੇ ਘਟ ਪੂਰਿ ਰਾਖਸਿ ਏਕ ॥
साज राघव राज के घट पूरि राखसि एक ॥

दशरथाच्या घरी एक राक्षस वेशात राहत होता.

ਆਂਬ੍ਰ ਮਉਲਨ ਦੀਸੁ ਉਦਕੰ ਅਉਰ ਪੁਹਪ ਅਨੇਕ ॥੧੯੭॥
आंब्र मउलन दीसु उदकं अउर पुहप अनेक ॥१९७॥

आंब्याची धूळ, ओढ्याचे शुद्ध पाणी आणि अनेक फुले या सर्व कृतीसाठी कोणी विचारले होते.197.

ਥਾਰ ਚਾਰ ਅਪਾਰ ਕੁੰਕਮ ਚੰਦਨਾਦਿ ਅਨੰਤ ॥
थार चार अपार कुंकम चंदनादि अनंत ॥

कुंकू, चंदन इत्यादी चार सुशोभित गुलाम,

ਰਾਜ ਸਾਜ ਧਰੇ ਸਭੈ ਤਹ ਆਨ ਆਨ ਦੁਰੰਤ ॥
राज साज धरे सभै तह आन आन दुरंत ॥

या कार्याच्या पूर्ततेसाठी राजाकडे ठेवले होते.

ਮੰਥਰਾ ਇਕ ਗਾਧ੍ਰਬੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਠੀ ਤਿਹ ਕਾਲ ॥
मंथरा इक गाध्रबी ब्रहमा पठी तिह काल ॥

त्याच वेळी ब्रह्मदेवाने मंत्रा नावाच्या गंधर्व स्त्रीला त्या ठिकाणी पाठवले.