श्री दसाम ग्रंथ

पान - 258


ਝੁਮੇ ਭੂਮ ਘੁਮੀ ਹੂਰ ॥
झुमे भूम घुमी हूर ॥

रक्ताने तृप्त झालेले योद्धे पृथ्वीवर पडत आहेत आणि स्वर्गीय कुमारिका फिरत आहेत.

ਬਜੇ ਸੰਖ ਸਦੰ ਗਦ ॥
बजे संख सदं गद ॥

संख ध्वनी आणि ज्यावरून 'गद्य' हा शब्द येतो.

ਤਾਲੰ ਸੰਖ ਭੇਰੀ ਨਦ ॥੫੫੨॥
तालं संख भेरी नद ॥५५२॥

आकाश शंख, इतर सूर आणि ढोल-ताशांच्या आवाजाने भरले आहे.552.

ਤੁਟੇ ਤ੍ਰਣ ਫੁਟੇ ਅੰਗ ॥
तुटे त्रण फुटे अंग ॥

चिलखत तुटत आहे आणि (योद्धांचे हातपाय) फुटत आहेत,

ਜੁਝੇ ਵੀਰ ਰੁਝੇ ਜੰਗ ॥
जुझे वीर रुझे जंग ॥

शूरवीरांचे शस्त्रास्त्र फाटले असून ते युद्धात लढत आहेत

ਮਚੇ ਸੂਰ ਨਚੀ ਹੂਰ ॥
मचे सूर नची हूर ॥

योद्धे युद्धात रडत आहेत आणि हुर्रा नाचत आहेत.

ਮਤੀ ਧੁਮ ਭੂਮੀ ਪੂਰ ॥੫੫੩॥
मती धुम भूमी पूर ॥५५३॥

शूर लढवय्ये एकमेकांना भिडत आहेत आणि स्वर्गीय कुमारिका नाचत आहेत, पृथ्वीवर युद्धाची चर्चा आहे.553.

ਉਠੇ ਅਧ ਬਧ ਕਮਧ ॥
उठे अध बध कमध ॥

अर्ध-विच्छेदन केलेले धड उभे (सह) जाळीदार चिलखत,

ਪਖਰ ਰਾਗ ਖੋਲ ਸਨਧ ॥
पखर राग खोल सनध ॥

युद्धात डोके नसलेले सोंड उठले आणि त्यांचे गजबजलेले चिलखत उघडत होते

ਛਕੇ ਛੋਭ ਛੁਟੇ ਕੇਸ ॥
छके छोभ छुटे केस ॥

ते क्रोधाने भरलेले आहेत आणि (त्यांची) प्रकरणे उघड आहेत.

ਸੰਘਰ ਸੂਰ ਸਿੰਘਨ ਭੇਸ ॥੫੫੪॥
संघर सूर सिंघन भेस ॥५५४॥

सिंहासारख्या पोशाखाने योद्धे अत्यंत क्रोधित झाले आहेत आणि त्यांचे केस मोकळे झाले आहेत.554.

ਟੁਟਰ ਟੀਕ ਟੁਟੇ ਟੋਪ ॥
टुटर टीक टुटे टोप ॥

(स्टील) हेल्मेट आणि (लोखंडी कपाळाचे) स्टड तुटलेले आहेत.

ਭਗੇ ਭੂਪ ਭੰਨੀ ਧੋਪ ॥
भगे भूप भंनी धोप ॥

हेल्मेट तुटले आणि राजे पळून गेले

ਘੁਮੇ ਘਾਇ ਝੂਮੀ ਭੂਮ ॥
घुमे घाइ झूमी भूम ॥

घुमेरी खाऊन फत्ते पृथ्वीवर पडत आहेत.

ਅਉਝੜ ਝਾੜ ਧੂਮੰ ਧੂਮ ॥੫੫੫॥
अउझड़ झाड़ धूमं धूम ॥५५५॥

योद्धे, जखमी होऊन, डोलत पृथ्वीवर पडत आहेत आणि धक्क्याने ते पडत आहेत.555.

ਬਜੇ ਨਾਦ ਬਾਦ ਅਪਾਰ ॥
बजे नाद बाद अपार ॥

बेहिशेबी रन-सिंगे आणि घंटा वाजतात.

ਸਜੇ ਸੂਰ ਵੀਰ ਜੁਝਾਰ ॥
सजे सूर वीर जुझार ॥

मोठमोठे कर्णे वाजले आहेत आणि सजलेले योद्धे दिसत आहेत

ਜੁਝੇ ਟੂਕ ਟੂਕ ਹ੍ਵੈ ਖੇਤ ॥
जुझे टूक टूक ह्वै खेत ॥

आणि मैदानावर तुकड्या तुकड्यांमध्ये लढत,

ਮਤੇ ਮਦ ਜਾਣ ਅਚੇਤ ॥੫੫੬॥
मते मद जाण अचेत ॥५५६॥

युद्धात ते तुकडे तुकडे करून मरत आहेत आणि युद्धाच्या उन्मादात नशेत धुंद होऊन बेशुद्ध होत आहेत.556.

ਛੁਟੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਅਨੰਤ ॥
छुटे ससत्र असत्र अनंत ॥

अमर्याद शस्त्रे आणि चिलखत चालू आहेत.

ਰੰਗੇ ਰੰਗ ਭੂਮ ਦੁਰੰਤ ॥
रंगे रंग भूम दुरंत ॥

असंख्य शस्त्रे आणि शस्त्रे वापरली जात आहेत आणि पृथ्वी खूप अंतरापर्यंत रक्ताने रंगली आहे

ਖੁਲੇ ਅੰਧ ਧੁੰਧ ਹਥਿਆਰ ॥
खुले अंध धुंध हथिआर ॥

अर्ध-स्मोक्ड शस्त्रे (चमकायला सुरुवात)

ਬਕੇ ਸੂਰ ਵੀਰ ਬਿਕ੍ਰਾਰ ॥੫੫੭॥
बके सूर वीर बिक्रार ॥५५७॥

अविवेकीपणे शस्त्रे मारली जात आहेत आणि भयंकर योद्धे ओरडत आहेत.557.

ਬਿਥੁਰੀ ਲੁਥ ਜੁਥ ਅਨੇਕ ॥
बिथुरी लुथ जुथ अनेक ॥

लोथचे अनेक कळप विखुरलेले आहेत,

ਮਚੇ ਕੋਟਿ ਭਗੇ ਏਕ ॥
मचे कोटि भगे एक ॥

प्रेतांचे पुंजके विखुरलेले आहेत, एकीकडे योद्धे भयंकर युद्धात मग्न आहेत तर दुसरीकडे त्यांच्यापैकी काही पळत आहेत.

ਹਸੇ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਮਸਾਣ ॥
हसे भूत प्रेत मसाण ॥

भूत, भूत-प्रेत हसत असतात.

ਲੁਝੇ ਜੁਝ ਰੁਝ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ॥੫੫੮॥
लुझे जुझ रुझ क्रिपाण ॥५५८॥

स्मशानात भुते आणि मित्र हसत आहेत आणि इथे शूर योद्धे तलवारीचा वार घेत लढत आहेत.558.

ਬਹੜਾ ਛੰਦ ॥
बहड़ा छंद ॥

बहरा श्लोक

ਅਧਿਕ ਰੋਸ ਕਰ ਰਾਜ ਪਖਰੀਆ ਧਾਵਹੀ ॥
अधिक रोस कर राज पखरीआ धावही ॥

रागाने घोड्यावर स्वार झालेले सेनापती पुढे सरसावले,

ਰਾਮ ਰਾਮ ਬਿਨੁ ਸੰਕ ਪੁਕਾਰਤ ਆਵਹੀ ॥
राम राम बिनु संक पुकारत आवही ॥

शस्त्रे परिधान केलेले राक्षस योद्धे प्रचंड संतापाने पुढे जातात, पण रामाच्या सैन्यात पोहोचल्यावर ते रामाच्या अनुयायांसारखे होतात आणि रामाच्या नावाचा जयघोष करू लागतात.

ਰੁਝ ਜੁਝ ਝੜ ਪੜਤ ਭਯਾਨਕ ਭੂਮ ਪਰ ॥
रुझ जुझ झड़ पड़त भयानक भूम पर ॥

भयंकर युद्धात गुंतल्यानंतर ते शेवटी पृथ्वीवर पडतात

ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਕੇ ਹਾਥ ਗਏ ਭਵਸਿੰਧ ਤਰ ॥੫੫੯॥
रामचंद्र के हाथ गए भवसिंध तर ॥५५९॥

युद्ध करताना ते भयंकर मुद्रेत पृथ्वीवर पडतात आणि रामाच्या हातून विश्व-सागर पार करतात.

ਸਿਮਟ ਸਾਗ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਸਮੁਹ ਹੁਐ ਜੂਝਹੀ ॥
सिमट साग संग्रहै समुह हुऐ जूझही ॥

योद्धे एकत्र जमतात, भाले पकडतात आणि समोरासमोर लढतात.

ਟੂਕ ਟੂਕ ਹੁਐ ਗਿਰਤ ਨ ਘਰ ਕਹ ਬੂਝਹੀ ॥
टूक टूक हुऐ गिरत न घर कह बूझही ॥

फिरवून आणि भाला धरल्यानंतर योद्धे पुढे येतात आणि लढतात आणि तुकडे करून खाली पडतात.

ਖੰਡ ਖੰਡ ਹੁਐ ਗਿਰਤ ਖੰਡ ਧਨ ਖੰਡ ਰਨ ॥
खंड खंड हुऐ गिरत खंड धन खंड रन ॥

(ज्याच्या) शरीराला शेतात तलवारीची धारही नाही

ਤਨਕ ਤਨਕ ਲਗ ਜਾਹਿ ਅਸਨ ਕੀ ਧਾਰ ਤਨ ॥੫੬੦॥
तनक तनक लग जाहि असन की धार तन ॥५६०॥

तलवारीच्या धारेच्या फक्त लहान वार मिळाल्यावर शूर सेनानी असंख्य भागांमध्ये खाली पडतात.560.

ਸੰਗੀਤ ਬਹੜਾ ਛੰਦ ॥
संगीत बहड़ा छंद ॥

संगीत बहरा श्लोक

ਸਾਗੜਦੀ ਸਾਗ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਤਾਗੜਦੀ ਰਣ ਤੁਰੀ ਨਚਾਵਹਿ ॥
सागड़दी साग संग्रहै तागड़दी रण तुरी नचावहि ॥

भाले (हातात) धरून, घोडी शेतावर नाचतात.

ਝਾਗੜਦੀ ਝੂਮ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਸਾਗੜਦੀ ਸੁਰਪੁਰਹਿ ਸਿਧਾਵਹਿ ॥
झागड़दी झूम गिर भूमि सागड़दी सुरपुरहि सिधावहि ॥

कंदील धरून योद्धे त्यांना युद्धात नाचायला लावत आहेत आणि डोलत आणि पृथ्वीवर पडल्यानंतर ते देवांच्या निवासस्थानाकडे निघून जात आहेत.

ਆਗੜਦੀ ਅੰਗ ਹੁਐ ਭੰਗ ਆਗੜਦੀ ਆਹਵ ਮਹਿ ਡਿਗਹੀ ॥
आगड़दी अंग हुऐ भंग आगड़दी आहव महि डिगही ॥

(ज्यांचे) हातपाय तुटलेले आहेत, (ते) अरण्यात पडतात.

ਹੋ ਬਾਗੜਦੀ ਵੀਰ ਬਿਕ੍ਰਾਰ ਸਾਗੜਦੀ ਸ੍ਰੋਣਤ ਤਨ ਭਿਗਹੀ ॥੫੬੧॥
हो बागड़दी वीर बिक्रार सागड़दी स्रोणत तन भिगही ॥५६१॥

शूर सेनानी रणांगणात हातपाय तोडून पडत आहेत आणि त्यांचे भयंकर शरीर रक्ताने माखले आहे.561.

ਰਾਗੜਦੀ ਰੋਸ ਰਿਪ ਰਾਜ ਲਾਗੜਦੀ ਲਛਮਣ ਪੈ ਧਾਯੋ ॥
रागड़दी रोस रिप राज लागड़दी लछमण पै धायो ॥

रावण (रिपू-राज) रागावतो आणि लक्ष्मणाकडे जातो.

ਕਾਗੜਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਤਨ ਕੁੜਯੋ ਪਾਗੜਦੀ ਹੁਐ ਪਵਨ ਸਿਧਾਯੋ ॥
कागड़दी क्रोध तन कुड़यो पागड़दी हुऐ पवन सिधायो ॥

शत्रू-राजा रावण लक्ष्मणावर प्रचंड क्रोधाने पडला आणि वाऱ्याच्या वेगाने आणि प्रचंड रागाने त्याच्याकडे गेला.

ਆਗੜਦੀ ਅਨੁਜ ਉਰ ਤਾਤ ਘਾਗੜਦੀ ਗਹਿ ਘਾਇ ਪ੍ਰਹਾਰਯੋ ॥
आगड़दी अनुज उर तात घागड़दी गहि घाइ प्रहारयो ॥

(रावणाने) (त्वरीत) भाला धरला आणि रामाचा (रामाचा) धाकटा भाऊ (लक्ष्मण) छातीवर वार केला.

ਝਾਗੜਦੀ ਝੂਮਿ ਭੂਅ ਗਿਰਯੋ ਸਾਗੜਦੀ ਸੁਤ ਬੈਰ ਉਤਾਰਯੋ ॥੫੬੨॥
झागड़दी झूमि भूअ गिरयो सागड़दी सुत बैर उतारयो ॥५६२॥

त्याने लक्ष्मणाच्या हृदयावर एक घाव घातला आणि अशा प्रकारे आपल्या मुलाच्या हत्येचा सूड उगवण्यासाठी त्याने लक्ष्मणाच्या पतनाचा आरोप केला.562.

ਚਾਗੜਦੀ ਚਿੰਕ ਚਾਵਡੀ ਡਾਗੜਦੀ ਡਾਕਣ ਡਕਾਰੀ ॥
चागड़दी चिंक चावडी डागड़दी डाकण डकारी ॥

गिधाडं ओरडली आणि व्हॅम्पायर्स ढेकर दिली

ਭਾਗੜਦੀ ਭੂਤ ਭਰ ਹਰੇ ਰਾਗੜਦੀ ਰਣ ਰੋਸ ਪ੍ਰਜਾਰੀ ॥
भागड़दी भूत भर हरे रागड़दी रण रोस प्रजारी ॥

रणांगणातील या क्रोधाच्या आगीत जळत भूत आणि इतर आनंदाने भरून गेले

ਮਾਗੜਦੀ ਮੂਰਛਾ ਭਯੋ ਲਾਗੜਦੀ ਲਛਮਣ ਰਣ ਜੁਝਯੋ ॥
मागड़दी मूरछा भयो लागड़दी लछमण रण जुझयो ॥

मैदानात लढताना लक्ष्मण बेशुद्ध झाला आणि राम,