श्री दसाम ग्रंथ

पान - 211


ਕੁਵੰਡਾਨ ਡਾਰੇ ॥
कुवंडान डारे ॥

(देशांतील राजांच्या सभेवर) शिवधनुष्य आणून (राज्यसभेत) ठेवण्यात आले.

ਨਰੇਸੋ ਦਿਖਾਰੇ ॥੧੦੯॥
नरेसो दिखारे ॥१०९॥

जमलेल्या राजांना दाखवल्यावर करवत ठेवली.109.

ਲਯੋ ਰਾਮ ਪਾਨੰ ॥
लयो राम पानं ॥

रामाने (शिवाचे धनुष्य) हातात घेतले

ਭਰਯੋ ਬੀਰ ਮਾਨੰ ॥
भरयो बीर मानं ॥

रामाने ते हातात घेतले, वीर (राम) अभिमानाने भरला.

ਹਸਯੋ ਐਚ ਲੀਨੋ ॥
हसयो ऐच लीनो ॥

आणि हसत (धनुषला)

ਉਭੈ ਟੂਕ ਕੀਨੋ ॥੧੧੦॥
उभै टूक कीनो ॥११०॥

त्याने हसतमुखाने ते खेचले आणि त्याचे दोन भाग केले.110.

ਸਭੈ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ॥
सभै देव हरखे ॥

सर्व देवता प्रसन्न झाले

ਘਨੰ ਪੁਹਪ ਬਰਖੇ ॥
घनं पुहप बरखे ॥

सर्व देव प्रसन्न झाले आणि पुष्पवृष्टी करण्यात आली.

ਲਜਾਨੇ ਨਰੇਸੰ ॥
लजाने नरेसं ॥

(सर्व जमले) राजाला लाज वाटली

ਚਲੇ ਆਪ ਦੇਸੰ ॥੧੧੧॥
चले आप देसं ॥१११॥

इतर राजांना लाज वाटली आणि ते आपापल्या देशात परत गेले.111.

ਤਬੈ ਰਾਜ ਕੰਨਿਆ ॥
तबै राज कंनिआ ॥

त्यावेळी राजाची कन्या सीता,

ਤਿਹੂੰ ਲੋਕ ਧੰਨਿਆ ॥
तिहूं लोक धंनिआ ॥

मग राजकुमारी, तीन जगातील सर्वात भाग्यवान.

ਧਰੇ ਫੂਲ ਮਾਲਾ ॥
धरे फूल माला ॥

रामाला पुष्पहार अर्पण करण्यात आला.

ਬਰਿਯੋ ਰਾਮ ਬਾਲਾ ॥੧੧੨॥
बरियो राम बाला ॥११२॥

रामाला पुष्पहार घातला आणि तिचा जोडीदार म्हणून लग्न केले.112.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥

भुजनाग प्रार्थना श्लोक

ਕਿਧੌ ਦੇਵ ਕੰਨਿਆ ਕਿਧੌ ਬਾਸਵੀ ਹੈ ॥
किधौ देव कंनिआ किधौ बासवी है ॥

(ती सीता नाही) जिथे देव मुलगी आहे, किंवा इंद्राणी आहे,

ਕਿਧੌ ਜਛਨੀ ਕਿੰਨ੍ਰਨੀ ਨਾਗਨੀ ਹੈ ॥
किधौ जछनी किंन्रनी नागनी है ॥

सीता देवाची मुलगी किंवा इंद्राची मुलगी, नागाची मुलगी, यक्षाची मुलगी किंवा किन्नरची मुलगी दिसली.

ਕਿਧੌ ਗੰਧ੍ਰਬੀ ਦੈਤ ਜਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ ॥
किधौ गंध्रबी दैत जा देवता सी ॥

किंवा गंधार्थ कन्या, राक्षस कन्या किंवा देव कन्या,

ਕਿਧੌ ਸੂਰਜਾ ਸੁਧ ਸੋਧੀ ਸੁਧਾ ਸੀ ॥੧੧੩॥
किधौ सूरजा सुध सोधी सुधा सी ॥११३॥

ती एखाद्या गंधर्वाच्या मुलीसारखी, राक्षसाची किंवा देवीची मुलगी दिसायची. ती समाच्या कन्येसारखी किंवा चंद्राच्या अमृतमय प्रकाशासारखी दिसली.113.

ਕਿਧੌ ਜਛ ਬਿਦਿਆ ਧਰੀ ਗੰਧ੍ਰਬੀ ਹੈ ॥
किधौ जछ बिदिआ धरी गंध्रबी है ॥

किंवा यक्ष कन्या आहे, किंवा विद्याधरी आहे, किंवा गंधार्थ स्त्री आहे

ਕਿਧੌ ਰਾਗਨੀ ਭਾਗ ਪੂਰੇ ਰਚੀ ਹੈ ॥
किधौ रागनी भाग पूरे रची है ॥

ती एका गंधर्व स्त्रीसारखी दिसली, ज्याने यक्षांचे शिक्षण घेतले किंवा रागिणीची संपूर्ण निर्मिती (संगीत मोड) केली.

ਕਿਧੌ ਸੁਵਰਨ ਕੀ ਚਿਤ੍ਰ ਕੀ ਪੁਤ੍ਰਕਾ ਹੈ ॥
किधौ सुवरन की चित्र की पुत्रका है ॥

किंवा सोन्याच्या पुतळ्याची बाहुली आहे

ਕਿਧੌ ਕਾਮ ਕੀ ਕਾਮਨੀ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਹੈ ॥੧੧੪॥
किधौ काम की कामनी की प्रभा है ॥११४॥

ती सोन्याच्या कठपुतळीसारखी किंवा उत्कटतेने भरलेल्या सुंदर स्त्रीच्या गौरवासारखी दिसत होती.114.

ਕਿਧੌ ਚਿਤ੍ਰ ਕੀ ਪੁਤ੍ਰਕਾ ਸੀ ਬਨੀ ਹੈ ॥
किधौ चित्र की पुत्रका सी बनी है ॥

किंवा प्रतिमेच्या बाहुल्याप्रमाणे बनवलेले,

ਕਿਧੌ ਸੰਖਨੀ ਚਿਤ੍ਰਨੀ ਪਦਮਨੀ ਹੈ ॥
किधौ संखनी चित्रनी पदमनी है ॥

ती पद्मिनी (स्त्रीची भिन्न श्रेणी) कठपुतळीसारखी दिसली.

ਕਿਧੌ ਰਾਗ ਪੂਰੇ ਭਰੀ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ॥
किधौ राग पूरे भरी राग माला ॥

किंवा राग-माला रागांनी भरलेली आहे,

ਬਰੀ ਰਾਮ ਤੈਸੀ ਸੀਆ ਆਜ ਬਾਲਾ ॥੧੧੫॥
बरी राम तैसी सीआ आज बाला ॥११५॥

ती रागमालासारखी दिसत होती, पूर्णपणे रागांनी (संगीत पद्धती) जडलेली होती आणि रामाने अशा सुंदर सीतेशी लग्न केले होते.115.

ਛਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੋਨੋ ਲਗੇ ਨੈਨ ਐਸੇ ॥
छके प्रेम दोनो लगे नैन ऐसे ॥

सीता आणि राम दोघेही प्रेमात होते.

ਮਨੋ ਫਾਧ ਫਾਧੈ ਮ੍ਰਿਗੀਰਾਜ ਜੈਸੇ ॥
मनो फाध फाधै म्रिगीराज जैसे ॥

एकमेकांच्या प्रेमात गढून गेलेले.

ਬਿਧੁੰ ਬਾਕ ਬੈਣੀ ਕਟੰ ਦੇਸ ਛੀਣੰ ॥
बिधुं बाक बैणी कटं देस छीणं ॥

कोकिळा बोलणारी आणि पातळ कातडीची (सीता)

ਰੰਗੇ ਰੰਗ ਰਾਮੰ ਸੁਨੈਣੰ ਪ੍ਰਬੀਣੰ ॥੧੧੬॥
रंगे रंग रामं सुनैणं प्रबीणं ॥११६॥

मधुर वाणीची आणि सडपातळ कंबर असलेली आणि रामात लीन झालेली सीता अतिशय सुंदर दिसत आहे.116.

ਜਿਣੀ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਸੁਣੀ ਸ੍ਰਉਣ ਰਾਮੰ ॥
जिणी राम सीता सुणी स्रउण रामं ॥

रामाने सीता जिंकली (हे) परशुरामाने ऐकले (जेव्हा) कन्नी,

ਗਹੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ਰਿਸਯੋ ਤਉਨ ਜਾਮੰ ॥
गहे ससत्र असत्रं रिसयो तउन जामं ॥

रामाने सीतेवर विजय मिळवला हे परशुरामांनी ऐकले, तेव्हा त्यांनी अत्यंत संतापाने आपले शस्त्र आणि शस्त्रे उचलून धरली.

ਕਹਾ ਜਾਤ ਭਾਖਿਯੋ ਰਹੋ ਰਾਮ ਠਾਢੇ ॥
कहा जात भाखियो रहो राम ठाढे ॥

(तिथे येऊन) म्हणू लागला - हे राम ! तुम्ही कुठे जाता उभे राहा

ਲਖੋ ਆਜ ਕੈਸੇ ਭਏ ਬੀਰ ਗਾਢੇ ॥੧੧੭॥
लखो आज कैसे भए बीर गाढे ॥११७॥

त्याने रामाला तिथेच थांबायला सांगितले आणि त्याला आव्हान दिले.. मी आता बघेन, तू कोणत्या प्रकारचा नायक आहेस.���117.

ਭਾਖਾ ਪਿੰਗਲ ਦੀ ॥
भाखा पिंगल दी ॥

भाखा पिंगल दी (प्रोसोडीची भाषा):

ਸੁੰਦਰੀ ਛੰਦ ॥
सुंदरी छंद ॥

सुंदरी श्लोक

ਭਟ ਹੁੰਕੇ ਧੁੰਕੇ ਬੰਕਾਰੇ ॥
भट हुंके धुंके बंकारे ॥

शूर योद्ध्यांनी प्रत्युत्तर दिले आणि आव्हान दिले,

ਰਣ ਬਜੇ ਗਜੇ ਨਗਾਰੇ ॥
रण बजे गजे नगारे ॥

योद्ध्यांनी मोठ्याने ओरडले आणि भयंकर कर्णे वाजले.

ਰਣ ਹੁਲ ਕਲੋਲੰ ਹੁਲਾਲੰ ॥
रण हुल कलोलं हुलालं ॥

रणांगणात गोंधळ आणि आवाज झाला

ਢਲ ਹਲੰ ਢਲੰ ਉਛਾਲੰ ॥੧੧੮॥
ढल हलं ढलं उछालं ॥११८॥

रणांगणात रडगाणे सुरू झाले आणि योद्धे खूश होऊन आपल्या ढाली वर-खाली करू लागले.118.

ਰਣ ਉਠੇ ਕੁਠੇ ਮੁਛਾਲੇ ॥
रण उठे कुठे मुछाले ॥

मिशा असलेले योद्धे उठले आणि शेतात मारले,

ਸਰ ਛੁਟੇ ਜੁਟੇ ਭੀਹਾਲੇ ॥
सर छुटे जुटे भीहाले ॥

गुंफलेले योद्धे युद्धासाठी एकत्र आले आणि बाणांचा भयानक वर्षाव करत एकमेकांशी लढले.

ਰਤੁ ਡਿਗੇ ਭਿਗੇ ਜੋਧਾਣੰ ॥
रतु डिगे भिगे जोधाणं ॥

रक्ताने माखलेले (अनेक) योद्धे पडले

ਕਣਣੰਛੇ ਕਛੇ ਕਿਕਾਣੰ ॥੧੧੯॥
कणणंछे कछे किकाणं ॥११९॥

रक्ताने माखलेले सेनानी पडू लागले आणि घोडे रणांगणात चिरडले जाऊ लागले.119.

ਭੀਖਣੀਯੰ ਭੇਰੀ ਭੁੰਕਾਰੰ ॥
भीखणीयं भेरी भुंकारं ॥

मोठमोठे गजबजायचे,

ਝਲ ਲੰਕੇ ਖੰਡੇ ਦੁਧਾਰੰ ॥
झल लंके खंडे दुधारं ॥

योगिनींच्या ढोल-ताशांचा आवाज ऐकू येत होता आणि दुधारी खंजीर चमकत होते.

ਜੁਧੰ ਜੁਝਾਰੰ ਬੁਬਾੜੇ ॥
जुधं जुझारं बुबाड़े ॥

योद्धे ओरडले,