श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1268


ਪਤਿਯਾ ਬਾਚਿ ਚੜੇ ਹਰਿ ਰਥੈ ॥
पतिया बाचि चड़े हरि रथै ॥

(पत्र श्रीकृष्णापर्यंत पोहोचले) पत्र वाचून श्रीकृष्ण रथावर चढले.

ਮਾਨਹੁ ਲੂਟ ਲਯੋ ਮਨਮਥੈ ॥
मानहु लूट लयो मनमथै ॥

जणू ते काम देवाने लुटले आहेत.

ਉਤ ਸਿਸੁਪਾਲ ਜੋਰਿ ਦਲ ਆਯੋ ॥
उत सिसुपाल जोरि दल आयो ॥

तेथून शिशुपालही सैन्यात दाखल झाला

ਕੁੰਦਨ ਪੁਰੀ ਨਗਰ ਨਿਯਰਾਯੋ ॥੧੩॥
कुंदन पुरी नगर नियरायो ॥१३॥

कुंदन पुरी नगरजवळ आला. 13.

ਭੇਦ ਕਹਾ ਰੁਕਮਿਨੀ ਬਿਪ੍ਰ ਸ੍ਰਯੋਂ ॥
भेद कहा रुकमिनी बिप्र स्रयों ॥

रुक्मिणीने ते रहस्य ब्राह्मणाला सांगितले

ਪ੍ਰਾਨ ਨਾਥ ਸੇਤੀ ਕਹਿਯਹੁ ਯੌ ॥
प्रान नाथ सेती कहियहु यौ ॥

ते प्राणनाथ श्रीकृष्ण असे म्हणावे

ਜਬ ਮੈ ਗੌਰਿ ਪੂਜਬੈ ਐਹੌਂ ॥
जब मै गौरि पूजबै ऐहौं ॥

की जेव्हा मी (मंदिरात) गौरी पूजेसाठी येतो

ਤਬ ਤਵ ਦਰਸ ਚੰਦ੍ਰ ਸੋ ਪੈਹੌਂ ॥੧੪॥
तब तव दरस चंद्र सो पैहौं ॥१४॥

तेव्हा मला तुझ्या चंद्राचे (चेहऱ्यासारखे) दर्शन होते. 14.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਤਬ ਤੁਮ ਹਮ ਕੌ ਭੁਜਾ ਭਰਿ ਲੀਜਹੁ ਰਥਹਿ ਚੜਾਇ ॥
तब तुम हम कौ भुजा भरि लीजहु रथहि चड़ाइ ॥

तेव्हा तू मला हाताला धरून रथावर बसव.

ਨਿਜੁ ਨਾਰੀ ਲੈ ਕੀਜਿਯਹੁ ਦੁਸਟ ਸਭਨ ਕੋ ਘਾਇ ॥੧੫॥
निजु नारी लै कीजियहु दुसट सभन को घाइ ॥१५॥

सर्व शत्रूंना मारून (मला) तुझी पत्नी कर. १५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਰੁਕਮ ਬ੍ਯਾਹ ਕੀ ਸੌਜ ਬਨਾਈ ॥
रुकम ब्याह की सौज बनाई ॥

रुकुम (राज कुमार) लग्नाचे साहित्य (पूर्णपणे) तयार करतो

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਪਕਵਾਨ ਮਿਠਾਈ ॥
भाति भाति पकवान मिठाई ॥

आणि विविध पदार्थ आणि मिठाई (बनवलेले).

ਫੂਲਿਯੋ ਫਿਰਤ ਤ੍ਰਿਯਨ ਕੇ ਗਨ ਮੈ ॥
फूलियो फिरत त्रियन के गन मै ॥

महिलांच्या मेळाव्यात त्यांची भरभराट होत असे.

ਮੂੰਡ ਮੁੰਡੇ ਕੀ ਖਬਰਿ ਨ ਮਨ ਮੈ ॥੧੬॥
मूंड मुंडे की खबरि न मन मै ॥१६॥

त्याच्या मनात फसवणूक झाल्याची बातमीही नव्हती. 16.

ਗੌਰਿ ਪੂਜਨੇ ਬਹਿਨਿ ਪਠਾਈ ॥
गौरि पूजने बहिनि पठाई ॥

(त्याने) बहिणीला (रुक्मिणी) गौरीची पूजा करण्यासाठी पाठवले.

ਤਹ ਤੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੁਖਦਾਈ ॥
तह ते हरी क्रिसन सुखदाई ॥

तेथून श्रीकृष्णाने (त्याला) नेले.

ਦੁਸਟ ਲੋਗ ਮੁਖ ਬਾਇ ਰਹਤ ਭੇ ॥
दुसट लोग मुख बाइ रहत भे ॥

दुष्ट लोक मागे राहिले

ਹਾਇ ਹਾਇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਤ ਭੇ ॥੧੭॥
हाइ हाइ इह भाति कहत भे ॥१७॥

आणि असेच 'हाय हाय' म्हणत राहिलो. १७.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਚਲਿਯੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਤਾ ਕੌ ਰਥੈ ਡਾਰਿ ਲੈ ਕੈ ॥
चलियो क्रिसन ता कौ रथै डारि लै कै ॥

श्रीकृष्णाने त्याला रथावर बसवले.

ਤਬੈ ਬੀਰ ਧਾਏ ਸਭੈ ਕੋਪ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ॥
तबै बीर धाए सभै कोप ह्वै कै ॥

तेव्हा सर्व योद्धे रागावले आणि पळून गेले.

ਜਰਾਸਿੰਧੁ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਬੀਰ ਜੇਤੇ ॥
जरासिंधु ते आदि लै बीर जेते ॥

जरासंधपासून, तितके वीर होते,

ਹਥੈ ਲੈ ਪਟੈਲੈ ਚਲੇ ਡਾਰਿ ਤੇਤੇ ॥੧੮॥
हथै लै पटैलै चले डारि तेते ॥१८॥

पटेल (तोंड झाकणारी जाळी) हातात (चिलखत आणि चेहऱ्यावर) टाकून निघालो. १८.

ਕਿਤੇ ਪਾਖਰੈ ਡਾਰਿ ਕੈ ਬਾਜਿਯੋ ਪੈ ॥
किते पाखरै डारि कै बाजियो पै ॥

किती घोड्यांवर खोगीर टाकून

ਕਿਤੇ ਚਾਰ ਜਾਮੇ ਚੜੇ ਤਾਜਿਯੋ ਪੈ ॥
किते चार जामे चड़े ताजियो पै ॥

आणि ते चार कपडे घालून किती घोड्यांवर स्वार झाले.

ਮਘੇਲੇ ਧਧੇਲੇ ਬੁੰਦੇਲੇ ਚੰਦੇਲੇ ॥
मघेले धधेले बुंदेले चंदेले ॥

माघेले, धाधेले, बुंदेले, चांदेले,

ਕਛ੍ਵਹੇ ਰਠੌਰੇ ਬਘੇਲੇ ਖੰਡੇਲੇ ॥੧੯॥
कछ्वहे रठौरे बघेले खंडेले ॥१९॥

कासव, राठोड, बघेले, खांदेले (इ.) 19.

ਤਬੈ ਰੁਕਮ ਰੁਕਮੀ ਸਭੈ ਭਾਇ ਲੈ ਕੈ ॥
तबै रुकम रुकमी सभै भाइ लै कै ॥

मग रुकुम आणि रुक्मीने सर्व भावांना घेतले

ਚਲਿਯੋ ਸੈਨ ਬਾਕੀ ਹਠੀ ਗੋਲ ਕੈ ਕੈ ॥
चलियो सैन बाकी हठी गोल कै कै ॥

आणि चांगल्या मजबूत सैन्यासह गेला.

ਤਹਾ ਬਾਨ ਤੀਖੇ ਛੁਟੇ ਓਰ ਚਾਰੂ ॥
तहा बान तीखे छुटे ओर चारू ॥

तिकडे चारही बाजूंनी बाण उडू लागले.

ਮੰਡੇ ਆਨਿ ਜੋਧਾ ਬਜ੍ਯੋ ਰਾਗ ਮਾਰੂ ॥੨੦॥
मंडे आनि जोधा बज्यो राग मारू ॥२०॥

मारू रागाच्या वादनाने योद्ध्याने युद्धाला सुरुवात केली. 20.

ਕਹੀ ਭੀਮ ਭੇਰੀ ਬਜੈ ਸੰਖ ਭਾਰੇ ॥
कही भीम भेरी बजै संख भारे ॥

कुठेतरी मोठे आणि जड कर्णे वाजायला लागतात,

ਕਹੂੰ ਨਾਦ ਨਾਫੀਰਿਯੈ ਔ ਨਗਾਰੇ ॥
कहूं नाद नाफीरियै औ नगारे ॥

कुठेतरी बेल आणि शिट्ट्या वाजायला लागल्या.

ਪਰੀ ਮਾਰਿ ਬਾਨਾਨ ਕੀ ਭਾਤਿ ਐਸੀ ॥
परी मारि बानान की भाति ऐसी ॥

असे बाण मारले,

ਉਠੀ ਅਗਨਿ ਜ੍ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਜੈਸੀ ॥੨੧॥
उठी अगनि ज्वाला प्रलै काल जैसी ॥२१॥

जणू महापुराच्या वेळी आगीच्या ज्वाला बाहेर पडत आहेत. २१.

ਚਲੈ ਸੀਘ੍ਰਤਾ ਸੌ ਖਹੈ ਬਾਨ ਬਾਨੇ ॥
चलै सीघ्रता सौ खहै बान बाने ॥

बाण वेगाने उडत होते.

ਉਠੈ ਅਗਨ ਜ੍ਵਾਲਾ ਲਸੈ ਜ੍ਯੋ ਟਨਾਨੇ ॥
उठै अगन ज्वाला लसै ज्यो टनाने ॥

(त्यांच्या खाण्याने) बाहेर पडलेल्या ठिणग्या शेकोटीसारख्या दिसत होत्या.

ਕਹੂੰ ਚਰਮ ਬਰਮੈ ਪਰੇ ਮਰਮ ਭੇਦੇ ॥
कहूं चरम बरमै परे मरम भेदे ॥

ढाल आणि चिलखत कुठेतरी टोचले होते.

ਕਹੂੰ ਮਾਸ ਕੇ ਗੀਧ ਲੈ ਗੇ ਲਬੇਦੇ ॥੨੨॥
कहूं मास के गीध लै गे लबेदे ॥२२॥

कुठेतरी गिधाडे मांसाचे तुकडे घेऊन जात होती. 22.

ਕਹੂੰ ਅੰਗੁਲਿਤ੍ਰਾਣ ਕਾਟੇ ਪਰੇ ਹੈ ॥
कहूं अंगुलित्राण काटे परे है ॥

हातमोजे कुठेतरी कापले होते.

ਕਹੂੰ ਅੰਗੁਲੀ ਕਾਟਿ ਰਤਨੈ ਝਰੇ ਹੈ ॥
कहूं अंगुली काटि रतनै झरे है ॥

कापलेल्या बोटांतून (अंगठ्या) कुठेतरी रत्ने पडत होती.

ਰਹੀ ਹਾਥ ਹੀ ਮੈ ਕ੍ਰਿਪਾਨੈ ਕਟਾਰੇ ॥
रही हाथ ही मै क्रिपानै कटारे ॥

अनेकांच्या हातात चाकू, किरपाण उरले होते

ਗਿਰੈ ਜੂਝਿ ਕੈ ਕੈ ਪਰੇ ਭੂਮ ਮਾਰੇ ॥੨੩॥
गिरै जूझि कै कै परे भूम मारे ॥२३॥

आणि लढून ते जमिनीवर पडले होते. 23.

ਤਬੈ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ਚੰਦੇਲੇ ਸਿਧਾਏ ॥
तबै कोप कै कै चंदेले सिधाए ॥

तेव्हा चंडेल (योद्धे) रागाने निघून गेले.

ਬਧੇ ਚੁੰਗ ਚੁੰਗੀ ਚਲੇ ਖੇਤ ਆਏ ॥
बधे चुंग चुंगी चले खेत आए ॥

उड्या मारत ते रणांगणात आले.

ਚਹੂੰ ਓਰ ਘੇਰਿਯੋ ਹਰੀ ਕਿਸਨ ਕੌ ਯੌ ॥
चहूं ओर घेरियो हरी किसन कौ यौ ॥

(त्यांनी) श्रीकृष्णाला चारही बाजूंनी वेढले.