શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 249


ਵਜੇ ਸੰਗਲੀਆਲੇ ਹਾਠਾ ਜੁਟੀਆਂ ॥
vaje sangaleeaale haatthaa jutteean |

(જ્યારે) સાંકળવાળા ખૂંટો સંભળાયા (ત્યારે બંને) પક્ષો જોડાયા (એકબીજા).

ਖੇਤ ਬਹੇ ਮੁਛਾਲੇ ਕਹਰ ਤਤਾਰਚੇ ॥
khet bahe muchhaale kahar tataarache |

મોટી સાંકળોવાળી ટ્રમ્પેટ સંભળાઈ અને સૈનિકોની હરોળ એકબીજા સાથે લડવા લાગી, લાંબા ગાળાના અને અત્યાચારી યોદ્ધાઓ આગળ વધ્યા.

ਡਿਗੇ ਵੀਰ ਜੁਝਾਰੇ ਹੂੰਗਾ ਫੁਟੀਆਂ ॥
ddige veer jujhaare hoongaa futteean |

જે યોદ્ધાઓ પડ્યા છે. (તેમની) ભૂખ બહાર આવી રહી છે.

ਬਕੇ ਜਾਣ ਮਤਵਾਲੇ ਭੰਗਾ ਖਾਇ ਕੈ ॥੪੬੮॥
bake jaan matavaale bhangaa khaae kai |468|

તેમની સાથે શક્તિશાળી લડવૈયાઓ યુદ્ધના મેદાનમાં પડીને રડવા લાગ્યા. નશામાં ધૂત યોદ્ધાઓ શણ ખાધા પછી નશામાં કોઈ બૂમો પાડતા હોય તેમ બૂમો પાડી રહ્યા છે. 468

ਓਰੜਏ ਹੰਕਾਰੀ ਧਗਾ ਵਾਇ ਕੈ ॥
orarre hankaaree dhagaa vaae kai |

ઘમંડી (હીરો) ગુંડાઓને અવાજ આપીને પડ્યા છે.

ਵਾਹਿ ਫਿਰੇ ਤਰਵਾਰੀ ਸੂਰੇ ਸੂਰਿਆਂ ॥
vaeh fire taravaaree soore sooriaan |

ગૌરવપૂર્ણ યોદ્ધાઓ મોટા ટ્રમ્પેટના પડઘોને કારણે આગળ વધ્યા અને તેમની તલવારોથી મારામારી કરવા લાગ્યા.

ਵਗੈ ਰਤੁ ਝੁਲਾਰੀ ਝਾੜੀ ਕੈਬਰੀ ॥
vagai rat jhulaaree jhaarree kaibaree |

તીરોની આડશ ઝરણામાંથી પાણીની જેમ લોહી વહે છે.

ਪਾਈ ਧੂੰਮ ਲੁਝਾਰੀ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੀ ॥੪੬੯॥
paaee dhoonm lujhaaree raavan raam dee |469|

તીરોની વર્ષા સાથે લોહીનો સતત પ્રવાહ વહેતો હતો અને રામ અને રાવણનું આ યુદ્ધ ચારે બાજુ પ્રસિદ્ધ થઈ ગયું હતું.469.

ਚੋਬੀ ਧਉਸ ਵਜਾਈ ਸੰਘੁਰ ਮਚਿਆ ॥
chobee dhaus vajaaee sanghur machiaa |

જ્યારે નાગાચીઓએ નગારા વગાડ્યા, ત્યારે યુદ્ધ શરૂ થયું.

ਬਾਹਿ ਫਿਰੈ ਵੈਰਾਈ ਤੁਰੇ ਤਤਾਰਚੇ ॥
baeh firai vairaaee ture tataarache |

રણશિંગડાંના અવાજ સાથે ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું અને દુશ્મનો ઝડપથી ચાલતી ઘોડીઓ પર અહીં-ત્યાં ભટક્યા.

ਹੂਰਾ ਚਿਤ ਵਧਾਈ ਅੰਬਰ ਪੂਰਿਆ ॥
hooraa chit vadhaaee anbar pooriaa |

હ્યુરોન્સના હૃદયમાં આનંદ છે (અને તેમની સાથે) આકાશ ભરાઈ ગયું છે.

ਜੋਧਿਯਾ ਦੇਖਣ ਤਾਈ ਹੂਲੇ ਹੋਈਆਂ ॥੪੭੦॥
jodhiyaa dekhan taaee hoole hoeean |470|

ત્યાં આકાશમાં સ્વર્ગીય કન્યાઓ લગ્નના ઉત્સાહ સાથે બહાદુર યોદ્ધાઓ સાથે એકઠા થયા અને તેમને યુદ્ધ કરતા જોવા માટે નજીક આવ્યા.470.

ਪਾਧੜੀ ਛੰਦ ॥
paadharree chhand |

પાધારી સ્તવ

ਇੰਦ੍ਰਾਰ ਵੀਰ ਕੁਪਯੋ ਕਰਾਲ ॥
eindraar veer kupayo karaal |

મેઘનાદ (ઇન્દ્રારી) યોદ્ધાએ ભયંકર ક્રોધ કર્યો છે.

ਮੁਕਤੰਤ ਬਾਣ ਗਹਿ ਧਨੁ ਬਿਸਾਲ ॥
mukatant baan geh dhan bisaal |

ઇન્દ્રજીત ભારે ક્રોધમાં, પોતાનું વિશાળ ધનુષ્ય પકડીને તીર છોડવા લાગ્યો

ਥਰਕੰਤ ਲੁਥ ਫਰਕੰਤ ਬਾਹ ॥
tharakant luth farakant baah |

લોથ વેદના કરી રહ્યા છે અને હાથ અલગ થઈ રહ્યા છે.

ਜੁਝੰਤ ਸੂਰ ਅਛਰੈ ਉਛਾਹ ॥੪੭੧॥
jujhant soor achharai uchhaah |471|

લાશો સળગી ઉઠી અને યોદ્ધાઓના હાથ લહેરાતા યોદ્ધાઓ લડવા લાગ્યા અને સ્વર્ગીય કન્યાઓ આનંદથી ભરાઈ ગયા.471.

ਚਮਕੰਤ ਚਕ੍ਰ ਸਰਖੰਤ ਸੇਲ ॥
chamakant chakr sarakhant sel |

ચક્રો ચમકે છે, ગોળા ફરે છે. જાટ (રાક્ષસો) આગળ વધી રહ્યા છે,

ਜੁਮੇ ਜਟਾਲ ਜਣ ਗੰਗ ਮੇਲ ॥
jume jattaal jan gang mel |

ડિસ્ક ચમકી, લેન્સ ખસી ગયા અને મેટ વાળવાળા લડવૈયાઓ ગંગામાં સ્નાન કરવા જતા હોય તેમ લડવા માટે આગળ વધ્યા.

ਸੰਘਰੇ ਸੂਰ ਆਘਾਇ ਘਾਇ ॥
sanghare soor aaghaae ghaae |

યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં ઘાવથી ભરેલા છે.

ਬਰਖੰਤ ਬਾਣ ਚੜ ਚਉਪ ਚਾਇ ॥੪੭੨॥
barakhant baan charr chaup chaae |472|

ઘાયલ યોદ્ધાઓ માર્યા ગયા અને બીજી તરફ યોદ્ધાઓ ચાર ગણા ઉત્સાહથી તીર વરસાવવા લાગ્યા.472.

ਸਮੁਲੇ ਸੂਰ ਆਰੁਹੇ ਜੰਗ ॥
samule soor aaruhe jang |

આત્મનિર્ભર યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં વ્યસ્ત છે.

ਬਰਖੰਤ ਬਾਣ ਬਿਖ ਧਰ ਸੁਰੰਗ ॥
barakhant baan bikh dhar surang |

યુદ્ધમાં ફસાયેલા ભયાનક યોદ્ધાઓ ઝેરી નાગની જેમ તીર વરસાવી રહ્યા છે.

ਨਭਿ ਹ੍ਵੈ ਅਲੋਪ ਸਰ ਬਰਖ ਧਾਰ ॥
nabh hvai alop sar barakh dhaar |

તીરોની હારમાળા આકાશને આવરી લે છે.

ਸਭ ਊਚ ਨੀਚ ਕਿੰਨੇ ਸੁਮਾਰ ॥੪੭੩॥
sabh aooch neech kine sumaar |473|

તીરોના વરસાદથી આકાશ દેખાતું નથી અને ઉંચા અને નીચાનો કોઈ ભેદ નથી.473.

ਸਭ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਬਿਦਿਆ ਪ੍ਰਬੀਨ ॥
sabh sasatr asatr bidiaa prabeen |

(મેઘનાદ) તમામ શસ્ત્રો અને શસ્ત્રોના જ્ઞાનમાં નિપુણ છે.

ਸਰ ਧਾਰ ਬਰਖ ਸਰਦਾਰ ਚੀਨ ॥
sar dhaar barakh saradaar cheen |

બધા યોદ્ધાઓ શસ્ત્ર વિજ્ઞાનમાં પારંગત છે અને સેનાપતિને શોધીને તેમના પર તીરો વરસાવે છે.

ਰਘੁਰਾਜ ਆਦਿ ਮੋਹੇ ਸੁ ਬੀਰ ॥
raghuraaj aad mohe su beer |

(જેના કારણે) રામચંદ્ર વગેરે નાયકો મંત્રમુગ્ધ થયા છે

ਦਲ ਸਹਿਤ ਭੂਮ ਡਿਗੇ ਅਧੀਰ ॥੪੭੪॥
dal sahit bhoom ddige adheer |474|

રઘુ કુળનો રાજા રામ પણ છેતરાઈ ગયો અને તેની સેના સાથે પૃથ્વી પર પડ્યો.474.

ਤਬ ਕਹੀ ਦੂਤ ਰਾਵਣਹਿ ਜਾਇ ॥
tab kahee doot raavaneh jaae |

ત્યારે દેવદૂતે જઈને રાવણને કહ્યું

ਕਪਿ ਕਟਕ ਆਜੁ ਜੀਤਯੋ ਬਨਾਇ ॥
kap kattak aaj jeetayo banaae |

પછી સંદેશવાહકો રાવણને સમાચાર આપવા ગયા કે વાંદરાઓની સેનાનો પરાજય થયો છે

ਸੀਅ ਭਜਹੁ ਆਜੁ ਹੁਐ ਕੈ ਨਿਚੀਤ ॥
seea bhajahu aaj huaai kai nicheet |

નચિંત રહો અને આજે સીતા સાથે આનંદ કરો (કારણ કે).

ਸੰਘਰੇ ਰਾਮ ਰਣ ਇੰਦ੍ਰਜੀਤ ॥੪੭੫॥
sanghare raam ran indrajeet |475|

અને તે તે દિવસે સીતા સાથે ચોક્કસપણે લગ્ન કરી શકે છે કારણ કે ઈન્દ્રજીતે યુદ્ધમાં રામને માર્યો હતો.475.

ਤਬ ਕਹੇ ਬੈਣ ਤ੍ਰਿਜਟੀ ਬੁਲਾਇ ॥
tab kahe bain trijattee bulaae |

પછી (રાવણે) ત્રિજટા (રાક્ષસ) ને બોલાવીને કહ્યું

ਰਣ ਮ੍ਰਿਤਕ ਰਾਮ ਸੀਤਹਿ ਦਿਖਾਇ ॥
ran mritak raam seeteh dikhaae |

પછી રાવણે ત્રજતા નામની રાક્ષસને બોલાવી અને મૃત રામને સીતાને બતાવવા કહ્યું

ਲੈ ਗਈ ਨਾਥ ਜਹਿ ਗਿਰੇ ਖੇਤ ॥
lai gee naath jeh gire khet |

(ત્રિજતા સીતાને ત્યાં લઈ ગઈ) જ્યાં (તેના) ભગવાન રામચંદ્ર પડ્યા હતા.

ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰ ਸਿੰਘ ਜਯੋ ਸੁਪਤ ਅਚੇਤ ॥੪੭੬॥
mrig maar singh jayo supat achet |476|

તેણીએ તેણીની તાંત્રિક શક્તિથી સીતાને તે સ્થાનેથી ભગાડીને તે જગ્યાએ લઈ ગયા જ્યાં રામ હરણને માર્યા પછી સિંહની જેમ બેભાન અવસ્થામાં સૂતો હતો.476.

ਸੀਅ ਨਿਰਖ ਨਾਥ ਮਨ ਮਹਿ ਰਿਸਾਨ ॥
seea nirakh naath man meh risaan |

સીતા (તેના) સ્વામીના હૃદયમાં (આવી દશા જોઈને) ગુસ્સે થઈ ગઈ.

ਦਸ ਅਉਰ ਚਾਰ ਬਿਦਿਆ ਨਿਧਾਨ ॥
das aaur chaar bidiaa nidhaan |

રામને આવી અવસ્થામાં જોઈને સીતાનું મન ભારે વ્યથાથી ભરાઈ ગયું કારણ કે રામ ચૌદ કળાના ભંડાર હતા અને આવી ઘટનામાં તેમનો વિશ્વાસ કરવો અશક્ય હતો.

ਪੜ ਨਾਗ ਮੰਤ੍ਰ ਸੰਘਰੀ ਪਾਸ ॥
parr naag mantr sangharee paas |

નાગ મંત્રનો પાઠ કર્યા પછી તેણે ફાંસો કાપી નાખ્યો

ਪਤਿ ਭ੍ਰਾਤ ਜਯਾਇ ਚਿਤ ਭਯੋ ਹੁਲਾਸ ॥੪੭੭॥
pat bhraat jayaae chit bhayo hulaas |477|

સીતા નાગમંત્રનો પાઠ કરતા રામની નજીક ગયા અને રામ અને લક્ષ્મણ બંનેને જીવિત કરી તેનું મન આનંદથી ભરાઈ ગયું.477.

ਸੀਅ ਗਈ ਜਗੇ ਅੰਗਰਾਇ ਰਾਮ ॥
seea gee jage angaraae raam |

(જ્યારે) સીતા (રણ-ભૂમિ)માંથી ગયા (ત્યારે) રામ જાગી ગયા અને વસ્ત્રો લીધા

ਦਲ ਸਹਿਤ ਭ੍ਰਾਤ ਜੁਤ ਧਰਮ ਧਾਮ ॥
dal sahit bhraat jut dharam dhaam |

જ્યારે સીતા પાછા ગયા, ત્યારે રામ તેમના ભાઈ અને દળો સાથે જાગી ગયા.

ਬਜੇ ਸੁ ਨਾਦਿ ਗਜੇ ਸੁ ਬੀਰ ॥
baje su naad gaje su beer |

(તે સમયે) રણશિંગડાં વાગી અને યોદ્ધાઓ ગર્જના કરી,

ਸਜੇ ਹਥਿਯਾਰ ਭਜੇ ਅਧੀਰ ॥੪੭੮॥
saje hathiyaar bhaje adheer |478|

બહાદુર લડવૈયાઓ શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને ગર્જના કરી અને સહનશક્તિ ધરાવતા મહાન યોદ્ધાઓ યુદ્ધના મેદાનમાંથી ભાગવા લાગ્યા.478.

ਸੰਮੁਲੇ ਸੂਰ ਸਰ ਬਰਖ ਜੁਧ ॥
samule soor sar barakh judh |

યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં તીર મારવા તૈયાર છે.

ਹਨ ਸਾਲ ਤਾਲ ਬਿਕ੍ਰਾਲ ਕ੍ਰੂਧ ॥
han saal taal bikraal kraoodh |

ભયંકર પરાક્રમ ધરાવતા યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં તીર વરસાવવા લાગ્યા અને અત્યંત ક્રોધિત થઈને વૃક્ષો પણ નષ્ટ કરવા લાગ્યા.

ਤਜਿ ਜੁਧ ਸੁਧ ਸੁਰ ਮੇਘ ਧਰਣ ॥
taj judh sudh sur megh dharan |

તે સમયે મેઘનાદે (સુર-મેઘ) યુદ્ધનો વિચાર છોડી દીધો