શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 241


ਝੰਝਾਗੜਦੀ ਝੜਕ ਦੈ ਝੜ ਸਮੈ ਝਲਮਲ ਝੁਕਿ ਬਿਜੁਲ ਝੜੀਅ ॥੩੯੧॥
jhanjhaagarradee jharrak dai jharr samai jhalamal jhuk bijul jharreea |391|

જે આકાશમાંથી વીજળી જેવા અવાજ સાથે પડી રહ્યા છે.391.

ਨਾਗੜਦੀ ਨਾਰਾਤਕ ਗਿਰਤ ਦਾਗੜਦੀ ਦੇਵਾਤਕ ਧਾਯੋ ॥
naagarradee naaraatak girat daagarradee devaatak dhaayo |

જ્યારે નરાંતક નીચે પડ્યો, ત્યારે દેવંતક આગળ દોડ્યો,

ਜਾਗੜਦੀ ਜੁਧ ਕਰਿ ਤੁਮਲ ਸਾਗੜਦੀ ਸੁਰਲੋਕ ਸਿਧਾਯੋ ॥
jaagarradee judh kar tumal saagarradee suralok sidhaayo |

અને બહાદુરીથી લડીને સ્વર્ગ તરફ પ્રયાણ કર્યું

ਦਾਗੜਦੀ ਦੇਵ ਰਹਸੰਤ ਆਗੜਦੀ ਆਸੁਰਣ ਰਣ ਸੋਗੰ ॥
daagarradee dev rahasant aagarradee aasuran ran sogan |

આ જોઈને દેવતાઓ આનંદથી ભરાઈ ગયા અને લોકસૈન્યમાં દુઃખ છવાઈ ગયું

ਸਾਗੜਦੀ ਸਿਧ ਸਰ ਸੰਤ ਨਾਗੜਦੀ ਨਾਚਤ ਤਜਿ ਜੋਗੰ ॥
saagarradee sidh sar sant naagarradee naachat taj jogan |

સિદ્ધો અને સંતો, તેમના યોગ ચિંતનનો ત્યાગ કરીને, નૃત્ય કરવા લાગ્યા.

ਖੰਖਾਗੜਦੀ ਖਯਾਹ ਭਏ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਖਲ ਪਾਗੜਦੀ ਪੁਹਪ ਡਾਰਤ ਅਮਰ ॥
khankhaagarradee khayaah bhe praapat khal paagarradee puhap ddaarat amar |

ત્યાં રાક્ષસોની સેનાનો વિનાશ થયો અને દેવતાઓએ પુષ્પો વરસાવ્યા,

ਜੰਜਾਗੜਦੀ ਸਕਲ ਜੈ ਜੈ ਜਪੈ ਸਾਗੜਦੀ ਸੁਰਪੁਰਹਿ ਨਾਰ ਨਰ ॥੩੯੨॥
janjaagarradee sakal jai jai japai saagarradee surapureh naar nar |392|

અને દેવતાઓના નગરના નર અને સ્ત્રીઓએ વિજયને વધાવ્યો.392.

ਰਾਗੜਦੀ ਰਾਵਣਹਿ ਸੁਨਯੋ ਸਾਗੜਦੀ ਦੋਊ ਸੁਤ ਰਣ ਜੁਝੇ ॥
raagarradee raavaneh sunayo saagarradee doaoo sut ran jujhe |

રાવણે એ પણ સાંભળ્યું કે તેના બંને પુત્રો અને અન્ય ઘણા યોદ્ધાઓ લડતા લડતા મૃત્યુ પામ્યા હતા

ਬਾਗੜਦੀ ਬੀਰ ਬਹੁ ਗਿਰੇ ਆਗੜਦੀ ਆਹਵਹਿ ਅਰੁਝੇ ॥
baagarradee beer bahu gire aagarradee aahaveh arujhe |

યુદ્ધના મેદાનમાં લાશો વેરવિખેર પડેલી છે અને ગીધ માંસ ફાડીને ચીસો પાડી રહ્યા છે.

ਲਾਗੜਦੀ ਲੁਥ ਬਿਥੁਰੀ ਚਾਗੜਦੀ ਚਾਵੰਡ ਚਿੰਕਾਰੰ ॥
laagarradee luth bithuree chaagarradee chaavandd chinkaaran |

યુદ્ધના મેદાનમાં લોહીની ધારાઓ વહી છે,

ਨਾਗੜਦੀ ਨਦ ਭਏ ਗਦ ਕਾਗੜਦੀ ਕਾਲੀ ਕਿਲਕਾਰੰ ॥
naagarradee nad bhe gad kaagarradee kaalee kilakaaran |

અને દેવી કાલી ભયાનક શોટ ઉભા કરી રહી છે

ਭੰਭਾਗੜਦੀ ਭਯੰਕਰ ਜੁਧ ਭਯੋ ਜਾਗੜਦੀ ਜੂਹ ਜੁਗਣ ਜੁਰੀਅ ॥
bhanbhaagarradee bhayankar judh bhayo jaagarradee jooh jugan jureea |

ભયાનક યુદ્ધ થયું અને યોગિનીઓ લોહી પીવા માટે એકઠા થયા,

ਕੰਕਾਗੜਦੀ ਕਿਲਕਤ ਕੁਹਰ ਕਰ ਪਾਗੜਦੀ ਪਤ੍ਰ ਸ੍ਰੋਣਤ ਭਰੀਅ ॥੩੯੩॥
kankaagarradee kilakat kuhar kar paagarradee patr sronat bhareea |393|

અને તેમના વાટકા ભરીને, તેઓ હિંસક રીતે ચીસો પાડી રહ્યા છે.393.

ਇਤਿ ਦੇਵਾਤਕ ਨਰਾਤਕ ਬਧਹਿ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ॥੯॥
eit devaatak naraatak badheh dhiaae samaapatam sat |9|

"દેવંતક નરાંતકની હત્યા" શીર્ષકવાળા પ્રકરણનો અંત.

ਅਥ ਪ੍ਰਹਸਤ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥
ath prahasat judh kathanan |

હવે પ્રહસ્ત સાથેના યુદ્ધનું વર્ણન શરૂ થાય છે:

ਸੰਗੀਤ ਛਪੈ ਛੰਦ ॥
sangeet chhapai chhand |

સંગીત છપાઈ સ્ટેન્ઝા

ਪਾਗੜਦੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਪਠਿਯੋ ਦਾਗੜਦੀ ਦੈਕੈ ਦਲ ਅਨਗਨ ॥
paagarradee prahasat patthiyo daagarradee daikai dal anagan |

અસંખ્ય સૈન્ય સાથે, (રાવણે તેના પુત્ર) 'પ્રહસ્ત'ને યુદ્ધમાં મોકલ્યો.

ਕਾਗੜਦੀ ਕੰਪ ਭੂਅ ਉਠੀ ਬਾਗੜਦੀ ਬਾਜੀਯ ਖੁਰੀਅਨ ਤਨ ॥
kaagarradee kanp bhooa utthee baagarradee baajeey khureean tan |

પછી રાવણે પ્રહસ્ત સાથે અસંખ્ય સૈનિકો યુદ્ધ કરવા માટે મોકલ્યા અને ઘોડાઓના ખુરના મારથી ધરતી ધ્રૂજી ઊઠી.

ਨਾਗੜਦੀ ਨੀਲ ਤਿਹ ਝਿਣਯੋ ਭਾਗੜਦੀ ਗਹਿ ਭੂਮਿ ਪਛਾੜੀਅ ॥
naagarradee neel tih jhinayo bhaagarradee geh bhoom pachhaarreea |

તેણે (રામચંદ્રનો હીરો) 'નીલ' તેને પકડી લીધો અને એક તમાચો મારીને જમીન પર પછાડી દીધો.

ਸਾਗੜਦੀ ਸਮਰ ਹਹਕਾਰ ਦਾਗੜਦੀ ਦਾਨਵ ਦਲ ਭਾਰੀਅ ॥
saagarradee samar hahakaar daagarradee daanav dal bhaareea |

નીલે પોતાની જાતને તેની સાથે ફસાવી અને તેને જમીન પર પટકાવી દીધો અને રાક્ષસી દળોમાં ભારે શોક ફેલાઈ ગયો.

ਘੰਘਾਗੜਦੀ ਘਾਇ ਭਕਭਕ ਕਰਤ ਰਾਗੜਦੀ ਰੁਹਿਰ ਰਣ ਰੰਗ ਬਹਿ ॥
ghanghaagarradee ghaae bhakabhak karat raagarradee ruhir ran rang beh |

યુદ્ધના મેદાનમાં ઘાયલોના ઘામાંથી લોહી વહી રહ્યું છે.

ਜੰਜਾਗੜਦੀ ਜੁਯਹ ਜੁਗਣ ਜਪੈ ਕਾਗੜਦੀ ਕਾਕ ਕਰ ਕਰਕਕਹ ॥੩੯੪॥
janjaagarradee juyah jugan japai kaagarradee kaak kar karakakah |394|

ઘા મારવામાં આવ્યા હતા જેમાંથી લોહી નીકળ્યું હતું અને વહેતું હતું. યોગિનીઓનો મેળાવડો (તેમના મંત્રો) પઠન કરવા લાગ્યો અને કાગડાઓનો અવાજ સંભળાયો.394.

ਫਾਗੜਦੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਜੁਝੰਤ ਲਾਗੜਦੀ ਲੈ ਚਲਯੋ ਅਪ ਦਲ ॥
faagarradee prahasat jujhant laagarradee lai chalayo ap dal |

(જ્યારે) પ્રહસ્થ તેની સેના સાથે યુદ્ધ માટે કૂચ કરી,

ਭਾਗੜਦੀ ਭੂਮਿ ਭੜਹੜੀ ਕਾਗੜਦੀ ਕੰਪੀ ਦੋਈ ਜਲ ਥਲ ॥
bhaagarradee bhoom bharraharree kaagarradee kanpee doee jal thal |

પોતાના દળો સાથે ખૂબ જ બહાદુરીથી લડતા પ્રહસ્ત આગળ વધ્યા અને તેમની હિલચાલથી પૃથ્વી અને પાણીમાં સંવેદનાનો અનુભવ થયો.

ਨਾਗੜਦੀ ਨਾਦ ਨਿਹ ਨਦ ਭਾਗੜਦੀ ਰਣ ਭੇਰਿ ਭਯੰਕਰ ॥
naagarradee naad nih nad bhaagarradee ran bher bhayankar |

ભયંકર અવાજ હતો અને ડ્રમ્સનો ભયંકર પડઘો સંભળાતો હતો

ਸਾਗੜਦੀ ਸਾਗ ਝਲਹਲਤ ਚਾਗੜਦੀ ਚਮਕੰਤ ਚਲਤ ਸਰ ॥
saagarradee saag jhalahalat chaagarradee chamakant chalat sar |

લેન્સ ચમકી અને ચમકતા તીરો છૂટા પડ્યા

ਖੰਖਾਗੜਦੀ ਖੇਤਿ ਖੜਗ ਖਿਮਕਤ ਖਹਤ ਚਾਗੜਦੀ ਚਟਕ ਚਿਨਗੈਂ ਕਢੈ ॥
khankhaagarradee khet kharrag khimakat khahat chaagarradee chattak chinagain kadtai |

ભાલાઓનો ધમધમાટ થતો હતો અને ઢાલ પર તેમની મારામારીથી તણખલાઓ ઉભી થઈ હતી

ਠੰਠਾਗੜਦੀ ਠਾਟ ਠਟ ਕਰ ਮਨੋ ਠਾਗੜਦੀ ਠਣਕ ਠਠਿਅਰ ਗਢੈ ॥੩੯੫॥
tthantthaagarradee tthaatt tthatt kar mano tthaagarradee tthanak tthatthiar gadtai |395|

આવો ધક્કો મારવાનો અવાજ સંભળાયો અને તણખા ઉછળ્યા, એવો પછાડવાનો અવાજ સંભળાયો જાણે કોઈ ટિંકર વાસણ બનાવતો હોય.395.

ਢਾਗੜਦੀ ਢਾਲ ਉਛਲਹਿ ਬਾਗੜਦੀ ਰਣ ਬੀਰ ਬਬਕਹਿ ॥
dtaagarradee dtaal uchhaleh baagarradee ran beer babakeh |

ઢાલ ઉછળ્યા અને યોદ્ધાઓ એક જ સ્વરમાં એકબીજા સામે બૂમો પાડવા લાગ્યા

ਆਗੜਦੀ ਇਕ ਲੈ ਚਲੈਂ ਇਕ ਕਹੁ ਇਕ ਉਚਕਹਿ ॥
aagarradee ik lai chalain ik kahu ik uchakeh |

શસ્ત્રો માર્યા અને તે ઉંચા થયા અને પછી નીચે પડ્યા.

ਤਾਗੜਦੀ ਤਾਲ ਤੰਬੂਰੰ ਬਾਗੜਦੀ ਰਣ ਬੀਨ ਸੁ ਬਜੈ ॥
taagarradee taal tanbooran baagarradee ran been su bajai |

એવું દેખાતું હતું કે તારવાળા સંગીતનાં સાધનો અને ગીતો એક જ સૂરમાં વગાડવામાં આવ્યાં હતાં

ਸਾਗੜਦੀ ਸੰਖ ਕੇ ਸਬਦ ਗਾਗੜਦੀ ਗੈਵਰ ਗਲ ਗਜੈ ॥
saagarradee sankh ke sabad gaagarradee gaivar gal gajai |

શંખનો અવાજ ચારે બાજુ ગૂંજી રહ્યો હતો

ਧੰਧਾਗੜਦੀ ਧਰਣਿ ਧੜ ਧੁਕਿ ਪਰਤ ਚਾਗੜਦੀ ਚਕਤ ਚਿਤ ਮਹਿ ਅਮਰ ॥
dhandhaagarradee dharan dharr dhuk parat chaagarradee chakat chit meh amar |

પૃથ્વી ધ્રૂજવા લાગે છે અને યુદ્ધ જોઈને દેવતાઓ તેમના મનમાં આઘાત પામે છે.

ਪੰਪਾਗੜਦੀ ਪੁਹਪ ਬਰਖਾ ਕਰਤ ਜਾਗੜਦੀ ਜਛ ਗੰਧ੍ਰਬ ਬਰ ॥੩੯੬॥
panpaagarradee puhap barakhaa karat jaagarradee jachh gandhrab bar |396|

તેનું હૃદય ધબક્યું અને યુદ્ધની ભયાનકતા જોઈને દેવતાઓ પણ આશ્ચર્ય પામ્યા અને યક્ષ, ગંધર્વ વગેરે પુષ્પોની વર્ષા કરવા લાગ્યા.396.

ਝਾਗੜਦੀ ਝੁਝ ਭਟ ਗਿਰੈਂ ਮਾਗੜਦੀ ਮੁਖ ਮਾਰ ਉਚਾਰੈ ॥
jhaagarradee jhujh bhatt girain maagarradee mukh maar uchaarai |

નીચે પડી ગયેલા યોદ્ધાઓ પણ તેમના મોંમાંથી "મારી નાખો, મારી નાખો" ની બૂમો પાડવા લાગ્યા

ਸਾਗੜਦੀ ਸੰਜ ਪੰਜਰੇ ਘਾਗੜਦੀ ਘਣੀਅਰ ਜਣੁ ਕਾਰੈ ॥
saagarradee sanj panjare ghaagarradee ghaneear jan kaarai |

તેમના જાળીદાર બખ્તરો પહેરીને તેઓ લહેરાતા કાળા વાદળોની જેમ દેખાયા

ਤਾਗੜਦੀ ਤੀਰ ਬਰਖੰਤ ਗਾਗੜਦੀ ਗਹਿ ਗਦਾ ਗਰਿਸਟੰ ॥
taagarradee teer barakhant gaagarradee geh gadaa garisattan |

ઘણા તીર મારે છે, (ઘણા) ભારે ગદા ચલાવે છે.

ਮਾਗੜਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਮੁਖ ਜਪੈ ਆਗੜਦੀ ਅਛਰ ਬਰ ਇਸਟੰ ॥
maagarradee mantr mukh japai aagarradee achhar bar isattan |

ત્યાં ગદા અને તીરોનો વરસાદ થયો અને સ્વર્ગીય કન્યાઓ તેમના પ્રિય યોદ્ધાઓ સાથે લગ્ન કરવા માટે મંત્રો પાઠ કરવા લાગ્યા.

ਸੰਸਾਗੜਦੀ ਸਦਾ ਸਿਵ ਸਿਮਰ ਕਰ ਜਾਗੜਦੀ ਜੂਝ ਜੋਧਾ ਮਰਤ ॥
sansaagarradee sadaa siv simar kar jaagarradee joojh jodhaa marat |

(ઘણા) સચ-શિવનું ધ્યાન કરો. (આમ) યોદ્ધાઓ લડતા મરી જાય છે.

ਸੰਸਾਗੜਦੀ ਸੁਭਟ ਸਨਮੁਖ ਗਿਰਤ ਆਗੜਦੀ ਅਪਛਰਨ ਕਹ ਬਰਤ ॥੩੯੭॥
sansaagarradee subhatt sanamukh girat aagarradee apachharan kah barat |397|

નાયકોએ શિવને યાદ કર્યા અને લડતા લડતા મૃત્યુ પામ્યા અને તેમના નીચે પડવા પર સ્વર્ગીય કન્યાઓ તેમની સાથે લગ્ન કરવા આગળ વધી.397.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
bhujang prayaat chhand |

ભુજંગ પ્રયાત શ્લોક

ਇਤੈ ਉਚਰੇ ਰਾਮ ਲੰਕੇਸ ਬੈਣੰ ॥
eitai uchare raam lankes bainan |

અહીં રામજીએ વિભીષણ (લંકાના રાજા બનવા) સાથે વાત કરી છે.

ਉਤੈ ਦੇਵ ਦੇਖੈ ਚੜੈ ਰਥ ਗੈਣੰ ॥
autai dev dekhai charrai rath gainan |

આ બાજુ રામ અને રાવણ વચ્ચે સંવાદ છે અને બીજી બાજુ આકાશમાં પોતાના રથ પર બેઠેલા દેવતાઓ આ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા છે.

ਕਹੋ ਏਕ ਏਕੰ ਅਨੇਕੰ ਪ੍ਰਕਾਰੰ ॥
kaho ek ekan anekan prakaaran |

(હે વિભીષણ! તેમનો) એક પછી એક અનેક રીતે પરિચય કરાવે છે,

ਮਿਲੇ ਜੁਧ ਜੇਤੇ ਸਮੰਤੰ ਲੁਝਾਰੰ ॥੩੯੮॥
mile judh jete samantan lujhaaran |398|

તે બધા યોદ્ધાઓ જે યુદ્ધના મેદાનમાં લડી રહ્યા છે, તેઓનું એક પછી એક વિવિધ રીતે વર્ણન કરી શકાય છે.398.

ਬਭੀਛਣ ਬਾਚ ਰਾਮ ਸੋ ॥
babheechhan baach raam so |

રામને સંબોધિત વિભીષણનું ભાષણ :

ਧੁੰਨੰ ਮੰਡਲਾਕਾਰ ਜਾ ਕੋ ਬਿਰਾਜੈ ॥
dhunan manddalaakaar jaa ko biraajai |

જેનું ગોળાકાર કિનારવાળું ધનુષ્ય શોભે છે,

ਸਿਰੰ ਜੈਤ ਪਤ੍ਰੰ ਸਿਤੰ ਛਤ੍ਰ ਛਾਜੈ ॥
siran jait patran sitan chhatr chhaajai |

જેની પાસે ગોળાકાર ધનુષ્ય છે અને જેના માથા પર સફેદ છત્ર વિજય પત્રની જેમ ફરે છે.