શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 396

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਮਾਧਵ ਊਧਵ ਲੈ ਅਪਨੇ ਸੰਗਿ ਏਕ ਸਮੈ ਕੁਬਿਜਾ ਗ੍ਰਿਹ ਆਏ ॥

maadhav aoodhav lai apane sang ek samai kubijaa grih aae |

એકવાર કૃષ્ણ, ઉધવને સાથે લઈને કુબ્જના ઘરે આવ્યા

ਏ ਸੁਨਿ ਆਗੇ ਹੀ ਆਏ ਲਏ ਮਨ ਭਾਵਤ ਦੇਖਿ ਸਭੈ ਸੁਖ ਪਾਏ ॥

e sun aage hee aae le man bhaavat dekh sabhai sukh paae |

કૃષ્ણને આવતા જોઈને કુબ્જાએ આગળ વધીને તેમનું સ્વાગત કર્યું, જેથી ખૂબ આનંદ થયો

ਲੈ ਹਰਿ ਕੇ ਜੁਗ ਪੰਕਜ ਪਾਇਨ ਸੀਸ ਢੁਲਾਇ ਰਹੀ ਲਪਟਾਏ ॥

lai har ke jug pankaj paaein sees dtulaae rahee lapattaae |

(પછી) શ્રી કૃષ્ણના બે કમળ ચરણ (તેના હાથમાં) લઈને, તેણીએ (તેમનું) માથું મૂક્યું (અને તેમને ભેટી પડ્યા).

ਐਸੋ ਹੁਲਾਸ ਬਢਿਯੋ ਜੀਯ ਮੋ ਜਿਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਮੋਰ ਘਟਾ ਘਹਰਾਏ ॥੯੮੬॥

aaiso hulaas badtiyo jeey mo jim chaatrik mor ghattaa ghaharaae |986|

તેણીએ કૃષ્ણના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યા અને તેના મનમાં એટલી પ્રસન્ન થઈ, જેમ વાદળોને જોઈને મોર પ્રસન્ન થાય છે.986.

ਊਚ ਅਵਾਸ ਬਨਿਯੋ ਅਤਿ ਸੁਭ੍ਰਮ ਈਗਰ ਰੰਗ ਕੇ ਚਿਤ੍ਰ ਬਨਾਏ ॥

aooch avaas baniyo at subhram eegar rang ke chitr banaae |

તેણીનું નિવાસસ્થાન અત્યંત સુંદર છે, જેમાં લાલ રંગના ચિત્રો છે

ਚੰਦਨ ਧੂਪ ਕਦੰਬ ਕਲੰਬਕ ਦੀਪਕ ਦੀਪ ਤਹਾ ਦਰਸਾਏ ॥

chandan dhoop kadanb kalanbak deepak deep tahaa darasaae |

ત્યાં ચંદન, અગર, કદંબના વૃક્ષો અને માટીના દીવા પણ જોવા મળ્યા

ਲੈ ਪਰਜੰਕ ਤਹਾ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸਵਛ ਸੁ ਮਉਰ ਸੁਗੰਧ ਬਿਛਾਏ ॥

lai parajank tahaa at sundar savachh su maur sugandh bichhaae |

ત્યાં એક સુંદર સ્લીપિંગ પલંગ છે, જેના પર ફેન્સી બેડ ફેલાયેલો છે

ਦੋ ਕਰ ਜੋਰਿ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕਰਿਯੋ ਤਬ ਕੇਸਵ ਤਾ ਪਰ ਆਨਿ ਬੈਠਾਏ ॥੯੮੭॥

do kar jor pranaam kariyo tab kesav taa par aan baitthaae |987|

કુબ્જાએ હાથ જોડીને કૃષ્ણનું સ્વાગત કર્યું અને તેમને પલંગ પર બેસાડ્યા.987.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਰਤਨ ਖਚਤ ਪੀੜਾ ਬਹੁਰ ਲ੍ਯਾਈ ਭਗਤਿ ਜਨਾਇ ॥

ratan khachat peerraa bahur layaaee bhagat janaae |

પછી ભક્તિ ભક્તિ વ્યક્ત કરતા રત્નોથી જડાયેલો પથ્થર લાવ્યા.

ਊਧਵ ਜੀ ਸੋ ਯੌ ਕਹਿਯੋ ਬੈਠਹੁ ਯਾ ਪਰ ਆਇ ॥੯੮੮॥

aoodhav jee so yau kahiyo baitthahu yaa par aae |988|

પછી તેણીએ ઝવેરાતથી જડેલું આસન લાવ્યું અને ઉધવને તેના પર બેસવા વિનંતી કરી.988.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਊਧਵ ਜੀ ਕੁਬਜਾ ਸੋ ਕਹੈ ਨਿਜੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਖੀ ਅਤਿ ਹੀ ਤੁਮਰੀ ਮੈ ॥

aoodhav jee kubajaa so kahai nij preet lakhee at hee tumaree mai |

ઉધવાએ કુબ્જાને કહ્યું કે તેણે તેણીનો અત્યંત ગહન પ્રેમ જોયો છે

ਹਉ ਅਤਿ ਦੀਨ ਅਧੀਨ ਅਨਾਥ ਨ ਬੈਠ ਸਕਉ ਸਮੁਹਾਇ ਹਰੀ ਮੈ ॥

hau at deen adheen anaath na baitth skau samuhaae haree mai |

તેણે ઉમેર્યું કે તે ખૂબ જ નીચ અને ગરીબ હતો અને ભગવાન કૃષ્ણની સામે બેસી શકતો ન હતો

ਕਾਨ੍ਰਹ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤਬੈ ਉਠਿ ਪੀੜੇ ਕਉ ਦੀਨ ਉਠਾਇ ਕੇ ਵਾਹੀ ਘਰੀ ਮੈ ॥

kaanrah prataap tabai utth peerre kau deen utthaae ke vaahee gharee mai |

પછી (શ્રી કૃષ્ણનો વૈભવ બતાવવા) તે જ સમયે તે ઊભો થયો અને પેઢીને વિદાય આપી.

ਪੈ ਇਤਨੋ ਕਰਿ ਕੈ ਭੂਅ ਬੈਠਿ ਰਹਿਯੋ ਗਹਿ ਪਾਇਨ ਨੇਹ ਛਰੀ ਮੈ ॥੯੮੯॥

pai itano kar kai bhooa baitth rahiyo geh paaein neh chharee mai |989|

કૃષ્ણનો મહિમા અનુભવીને તેમણે આસન એક બાજુ મૂક્યું અને કૃષ્ણના પગ સ્નેહથી હાથમાં પકડીને પૃથ્વી પર બેસી ગયા.989.

ਜੇ ਪਦ ਪੰਕਜ ਸੇਸ ਮਹੇਸ ਸੁਰੇਸ ਦਿਨੇਸ ਨਿਸੇਸ ਨ ਪਾਏ ॥

je pad pankaj ses mahes sures dines nises na paae |

જેઓ ચરણ-કમલ શેષનાગ, સહેશ, ઇન્દ્ર, સૂર્ય અને ચંદ્ર મેળવી શક્યા નથી.

ਜੇ ਪਦ ਪੰਕਜ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਬਖਾਨਿ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕੈ ਗ੍ਯਾਨ ਨ ਗਾਏ ॥

je pad pankaj bed puraan bakhaan pramaan kai gayaan na gaae |

શેષનાગ, શિવ, સૂર્ય અને ચંદ્ર જે ચરણ પામી શક્યા નથી અને જેનો મહિમા વેદ, પુરાણ વગેરેમાં વર્ણવવામાં આવ્યો છે.

ਜੇ ਪਦ ਪੰਕਜ ਸਿਧ ਸਮਾਧਿ ਮੈ ਸਾਧਤ ਹੈ ਮਨਿ ਮੋਨ ਲਗਾਏ ॥

je pad pankaj sidh samaadh mai saadhat hai man mon lagaae |

કમળના ચરણ જે સિદ્ધો સમાધિમાં ઉગાડે છે અને ઋષિઓ મૌનથી ધ્યાન કરે છે.

ਜੇ ਪਦ ਪੰਕਜ ਕੇਸਵ ਕੇ ਅਬ ਊਧਵ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਸਹਰਾਏ ॥੯੯੦॥

je pad pankaj kesav ke ab aoodhav lai kar mai saharaae |990|

તે પગ, જેના પર નિપુણ લોકો તેમના સમાધિમાં ધ્યાન કરે છે, હવે ઉધવ તે પગને ખૂબ જ પ્રેમથી દબાવી રહ્યો છે.990.

ਸੰਤ ਸਹਾਰਤ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਪਾਇ ਮਹਾ ਬਿਗਸਿਯੋ ਮਨ ਭੀਤਰ ਸੋਊ ॥

sant sahaarat sayaam ke paae mahaa bigasiyo man bheetar soaoo |

જે સંતો આધ્યાત્મિક સ્તરે અત્યંત વિકાસ પામે છે, તેઓ ભગવાનના ચરણોનો મહિમા જ સહન કરે છે.

ਜੋਗਨ ਕੇ ਜੋਊ ਧ੍ਯਾਨ ਕੇ ਬੀਚ ਨ ਆਵਤ ਹੈ ਅਤਿ ਬ੍ਯਾਕੁਲ ਹੋਊ ॥

jogan ke joaoo dhayaan ke beech na aavat hai at bayaakul hoaoo |

અધીરા યોગીઓના ધ્યાનમાં જે ચરણ જોવા મળતા નથી,

ਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾਦਿਕ ਸੇਸ ਸੁਰਾਦਿਕ ਖੋਜਤ ਅੰਤਿ ਨ ਪਾਵਤ ਕੋਊ ॥

jaa brahamaadik ses suraadik khojat ant na paavat koaoo |

જેઓ (પગ-કમળ) બ્રહ્મા વગેરે, શેષનાગ, દેવતા વગેરેની શોધમાં થાકી ગયા, પણ કોઈ અંત ન મળ્યો.

ਸੋ ਪਦ ਕੰਜਨ ਕੀ ਸਮ ਤੁਲਿ ਪਲੋਟਤ ਊਧਵ ਲੈ ਕਰਿ ਦੋਊ ॥੯੯੧॥

so pad kanjan kee sam tul palottat aoodhav lai kar doaoo |991|

અને જેનું રહસ્ય બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, શેષનાગ વગેરે સમજી શક્યા નથી, તે કમળ-પગ હવે ઉધવ પોતાના હાથે દબાવી રહ્યા છે.991.

ਇਤ ਸ੍ਯਾਮ ਪਲੋਟਤ ਊਧਵ ਪਾਇ ਉਤੈ ਉਨ ਮਾਲਨਿ ਸਾਜ ਕੀਏ ॥

eit sayaam palottat aoodhav paae utai un maalan saaj kee |

આ બાજુ ઉધવ કૃષ્ણના પગ દબાવી રહ્યો છે, તો બીજી બાજુ સ્ત્રી માળી કુબ્જાએ પોતાની જાતને સુશોભિત કરી છે.

ਸੁਭ ਬਜ੍ਰਨ ਕੇ ਅਰੁ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਦੇਖਿ ਜਿਸੈ ਸੁਖ ਹੋਤ ਜੀਏ ॥

subh bajran ke ar laal javaahar dekh jisai sukh hot jee |

તેણીએ આરામ આપનાર કિંમતી પથ્થરો જેવા કે માણેક, રત્ન વગેરે પહેર્યા હતા.

ਇਤਨੇ ਪਹਿ ਕਾਨ੍ਰਹ ਪੈ ਆਇ ਗਈ ਬਿੰਦੁਰੀ ਕਹਿਯੋ ਈਗਰ ਭਾਲਿ ਦੀਏ ॥

eitane peh kaanrah pai aae gee binduree kahiyo eegar bhaal dee |

અને કપાળ પર નિશાન લગાવીને અને વાળના વિચ્છેદમાં સિંદૂર લગાવીને તે જઈને કૃષ્ણ પાસે બેઠી.

ਤਿਹ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ਹੁਲਾਸ ਬਢਿਯੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜਦੁਬੀਰ ਹੀਏ ॥੯੯੨॥

tih roop nihaar hulaas badtiyo kab sayaam kahai jadubeer hee |992|

તેની સુંદરતા અને લાવણ્ય જોઈને કૃષ્ણ તેના મનમાં ખૂબ પ્રસન્ન થયા.992.

ਸਜਿ ਸਾਜਨ ਮਾਲਨਿ ਅੰਗਨ ਮੈ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸੋ ਹਰਿ ਪਾਸ ਗਈ ॥

saj saajan maalan angan mai at sundar so har paas gee |

મલાના શ્રી કૃષ્ણ પાસે આવી, તેના અંગોમાં શણગારેલી અને (હોવાની) ખૂબ જ સુંદર હતી.

ਮਨੋ ਦੂਸਰਿ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਪ੍ਰਗਟੀ ਮਨੋ ਹੇਰਤ ਕੈ ਇਹ ਰੂਪ ਮਈ ॥

mano doosar chandrakalaa pragattee mano herat kai ih roop mee |

પોતાની જાતને શણગાર્યા પછી, સ્ત્રી માળી કુબ્જા કૃષ્ણ પાસે ગઈ અને ચંદ્રકલાનું બીજું સ્વરૂપ દેખાયું.

ਹਰਿ ਜੂ ਲਖਿ ਕੈ ਜੀਯ ਕੀ ਬਿਰਥਾ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਸੋਊ ਐਚ ਲਈ ॥

har joo lakh kai jeey kee birathaa kab sayaam kahai soaoo aaich lee |

કુબ્જાના મનની વ્યથા અનુભવીને કૃષ્ણે તેને પોતાની તરફ ખેંચી

ਤਿਹ ਊਪਰਿ ਬੈਸਿ ਅਸੰਕ ਭਈ ਮਨ ਕੀ ਸਭ ਸੰਕ ਪਰਾਇ ਗਈ ॥੯੯੩॥

tih aoopar bais asank bhee man kee sabh sank paraae gee |993|

કૃષ્ણના આલિંગનમાં બેઠેલી કુબ્જાએ પણ તેનો સંકોચ છોડી દીધો અને તેના તમામ સંકોચનો અંત આવ્યો.993.

ਬਹੀਯਾ ਜਬ ਹੀ ਗਹਿ ਸ੍ਯਾਮਿ ਲਈ ਕੁਬਿਜਾ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥

baheeyaa jab hee geh sayaam lee kubijaa at hee man mai sukh paayo |

જ્યારે કૃષ્ણે કુબ્જાનો હાથ પકડ્યો, ત્યારે તેણીને અત્યંત આનંદ થયો

ਸ੍ਯਾਮ ਮਿਲੇ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨ ਮੈ ਹਮ ਕਉ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਸੁਨਾਯੋ ॥

sayaam mile bahute din mai ham kau keh kai ih bhaat sunaayo |

તેણીએ સ્વરે કહ્યું, હે કૃષ્ણ! તમે ઘણા દિવસો પછી મને મળ્યા છો

ਚੰਦਨ ਜਿਉ ਤੁਹਿ ਅੰਗ ਮਲਿਯੋ ਤਿਹ ਤੇ ਹਮ ਹੂੰ ਜਦੁਬੀਰ ਰਿਝਾਯੋ ॥

chandan jiau tuhi ang maliyo tih te ham hoon jadubeer rijhaayo |

જેમ શ્રી કૃષ્ણે આજે તમારા શરીર પર ચંદન લગાવીને મને પ્રસન્ન કર્યો છે.

ਜੋਊ ਮਨੋਰਥ ਥੋ ਜੀਯ ਮੈ ਤੁਮਰੇ ਮਿਲਏ ਸੋਊ ਮੋ ਕਰਿ ਆਯੋ ॥੯੯੪॥

joaoo manorath tho jeey mai tumare mile soaoo mo kar aayo |994|

હે યાદવોના વીર, તારી પ્રસન્નતા માટે મેં મારા અંગો પર ચંદન ઘસ્યું છે અને હવે તને મળવાથી મેં મારા મનના ઉદ્દેશ્યની પ્રાપ્તિ કરી છે.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕੁਬਜਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਜਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਨ ਸਮਾਪਤੰ ॥

eit sree bachitr naattak granthe kubajaa ke grih jaa manorath pooran samaapatan |

બચિત્તર નાટકમાં કુબ્જાના ઘરે જવાના ઉદ્દેશ્યની પરિપૂર્ણતાના વર્ણનનો અંત.

ਅਥ ਅਕ੍ਰੂਰ ਕੇ ਧਾਮ ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਆਏ ॥

ath akraoor ke dhaam kaanrah joo aae |

હવે અક્રૂરના ઘરે કૃષ્ણની મુલાકાતનું વર્ણન શરૂ થાય છે

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਦੈ ਸੁਖ ਮਾਲਨਿ ਕਉ ਅਤਿ ਹੀ ਅਕ੍ਰੂਰਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਧਾਮਿ ਪਧਾਰਿਯੋ ॥

dai sukh maalan kau at hee akraooreh ke fir dhaam padhaariyo |

માલણને ઘણી બધી ખુશીઓ આપ્યા પછી, તેઓ અક્રૂરના ઘરે ગયા. (કૃષ્ણનો) અભિગમ સાંભળીને, તેણે તેના પગ પર શરૂ કર્યું,

ਆਵਤ ਸੋ ਸੁਨਿ ਪਾਇ ਲਗਿਯੋ ਤਿਹ ਮਧਿ ਚਲੋ ਹਰਿ ਪ੍ਰੇਮ ਚਿਤਾਰਿਯੋ ॥

aavat so sun paae lagiyo tih madh chalo har prem chitaariyo |

કુબ્જને પ્રસન્ન કર્યા પછી, કૃષ્ણ તેના આગમનની વાત સાંભળીને અક્રૂરના ઘરે ગયા, તે તેના પગે પડ્યો.

ਸੋ ਗਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਪਾਇ ਰਹਿਯੋ ਕਬਿ ਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

so geh sayaam ke paae rahiyo kab ne mukh te ih bhaat uchaariyo |

પછી તેણે શ્રી કૃષ્ણના પગ પકડી લીધા, (તે દ્રશ્ય) કવિએ મોંમાંથી આ રીતે ઉચ્ચાર્યું છે.

ਊਧਵ ਸੋ ਜਦੁਬੀਰ ਕਹਿਯੋ ਇਨ ਸੰਤਨ ਕੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥੯੯੫॥

aoodhav so jadubeer kahiyo in santan ko at prem nihaariyo |995|

જ્યારે તે કૃષ્ણના ચરણોમાં સૂતો હતો, ત્યારે તેને જોઈને તેણે ઉધવને કહ્યું, "આ પ્રકારના સંતોનો પ્રેમ પણ અગાધ છે, તે મેં અનુભવ્યું છે." 995.

ਊਧਵ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹਿਯੋ ਸੁਨ ਕੈ ਅਕ੍ਰੂਰਹਿ ਕੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥

aoodhav sayaam kahiyo sun kai akraooreh ko at prem nihaariyo |

કૃષ્ણની વાત સાંભળીને ઉધવે અક્રૂરનો અપાર પ્રેમ જોયો.

ਸੁਧਿ ਕਰੀ ਉਨ ਕੀ ਮਨ ਮੈ ਕੁਬਿਜਾ ਕੋ ਕਹਿਯੋ ਅਰੁ ਪ੍ਰੇਮ ਚਿਤਾਰਿਯੋ ॥

sudh karee un kee man mai kubijaa ko kahiyo ar prem chitaariyo |

કૃષ્ણે ઉધવને કહ્યું, અક્રૂરનો પ્રેમ જોઈને હું કુબ્જના પ્રેમથી સભાન થઈ ગયો છું.

ਸੋ ਗਨਤੀ ਕਰਿ ਕੈ ਮਨ ਮੈ ਕਨ੍ਰਹੀਯਾ ਸੰਗਿ ਪੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥

so ganatee kar kai man mai kanraheeyaa sang pai ih bhaat uchaariyo |

મનમાં વિચાર કર્યા પછી તેણે કૃષ્ણને કહ્યું કે આવું બોલો.

ਹੇ ਹਰਿ ਜੂ ਇਹ ਕੇ ਪਿਖਏ ਉਨ ਕੇ ਸਭ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥੯੯੬॥

he har joo ih ke pikhe un ke sabh prem bidaa kar ddaariyo |996|

આ જોઈને અને ઉધવે આ વાતનું ચિંતન કરતાં કહ્યું, તે એટલો બધો પ્રેમ પ્રદર્શિત કરી રહ્યો છે, જેની આગળ કુબ્જાનો પ્રેમ તુચ્છ છે.

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428