શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1138


ਨ੍ਰਿਪ ਜਾਗਤ ਸਭ ਜਗੇ ਪਕਰਿ ਤਾ ਕੋ ਲਿਯੋ ॥
nrip jaagat sabh jage pakar taa ko liyo |

રાજા જાગ્યો ત્યારે બધાએ જાગીને તેને પકડી લીધો.

ਆਨਿ ਰਾਵ ਕੇ ਤੀਰ ਬਾਧਿ ਠਾਢੋ ਕਿਯੋ ॥
aan raav ke teer baadh tthaadto kiyo |

(તેને) બાંધીને રાજા સમક્ષ ઊભા કર્યા.

ਸੁਨਤ ਸੋਰ ਤ੍ਰਿਯ ਉਠੀ ਨੀਂਦ ਤੇ ਜਾਗਿ ਕੈ ॥
sunat sor triy utthee neend te jaag kai |

અવાજ સાંભળીને રાની પણ ઊંઘમાંથી જાગી ગઈ.

ਹੋ ਰਾਜਾ ਤੇ ਡਰ ਪਾਇ ਮਿਤ੍ਰ ਹਿਤ ਤ੍ਯਾਗਿ ਕੈ ॥੧੦॥
ho raajaa te ddar paae mitr hit tayaag kai |10|

રાજાથી ડરીને તેણે મિત્રાનો પ્રેમ છોડી દીધો. 10.

ਰਾਨੀ ਬਾਚ ॥
raanee baach |

રાનીએ કહ્યું:

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਸੁਨੁ ਰਾਜਾ ਆਯੋ ਹੁਤੋ ਤੋਹਿ ਹਨਨ ਇਹ ਚੋਰ ॥
sun raajaa aayo huto tohi hanan ih chor |

ઓ રાજન! સાંભળ, આ ચોર તને મારવા આવ્યો છે.

ਅਬ ਹੀ ਯਾ ਕੌ ਮਾਰਿਯੈ ਹੋਨ ਨ ਦੀਜੇ ਭੋਰ ॥੧੧॥
ab hee yaa kau maariyai hon na deeje bhor |11|

હવે તેને મારી નાખો, તેને પરોઢ થવા દેશો નહીં. 11.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਤ੍ਰਿਯ ਕੋ ਬਚਨ ਚੋਰ ਸੁਨ ਪਾਇਯੋ ॥
triy ko bachan chor sun paaeiyo |

ચોરે સ્ત્રીની વાત સાંભળી

ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਭਏ ਕਹਿ ਸਾਚ ਸੁਨਾਯੋ ॥
nripat bhe keh saach sunaayo |

અને રાજાને (બધું) કહ્યું જે દરરોજ થાય છે

ਯਹ ਰਾਨੀ ਮੋਰੇ ਸੰਗ ਰਹਈ ॥
yah raanee more sang rahee |

કે આ રાણી મારી સાથે રહેતી હતી

ਅਬ ਮੋ ਕੌ ਤਸਕਰ ਕਰਿ ਕਹਈ ॥੧੨॥
ab mo kau tasakar kar kahee |12|

અને હવે તે મને ચોર કહે છે. 12.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਜਾਰ ਚੋਰ ਕੋ ਬਚਨ ਨ ਸਾਚੁ ਪਛਾਨਿਯੈ ॥
jaar chor ko bachan na saach pachhaaniyai |

મિત્ર અને ચોરની વાતને સત્ય ન લો.

ਪ੍ਰਾਨ ਲੋਭ ਤੇ ਬਕਤ ਸਭਨ ਪਰ ਜਾਨਿਯੈ ॥
praan lobh te bakat sabhan par jaaniyai |

દરેક વ્યક્તિ સમજી ગયો કે (તે) જીવન બચાવવા માટે આ રીતે બકવાસ કરે છે.

ਇਨ ਕੇ ਕਹੇ ਨ ਕੋਪ ਕਿਸੂ ਪਰ ਕੀਜਿਯੈ ॥
ein ke kahe na kop kisoo par keejiyai |

આવું કહીને કોઈની સાથે ગુસ્સે થશો નહીં

ਹੋ ਰਾਵ ਬਚਨ ਯਹ ਸਾਚੁ ਜਾਨਿ ਜਿਯ ਲੀਜਿਯੈ ॥੧੩॥
ho raav bachan yah saach jaan jiy leejiyai |13|

અને ઓ રાજન! આ શબ્દને તમારા મનમાં સમજો. 13.

ਸਾਚੁ ਸਾਚੁ ਸੁਨਿ ਰਾਵ ਬਚਨ ਭਾਖਤ ਭਯੋ ॥
saach saach sun raav bachan bhaakhat bhayo |

રાજાએ આ શબ્દો સાંભળ્યા અને કહ્યું 'આવું સચ'

ਪ੍ਰਾਨ ਲੋਭ ਤੇ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕੋ ਇਨ ਲਯੋ ॥
praan lobh te naam triyaa ko in layo |

કે તેણે આત્માઓની લાલચ કરીને સ્ત્રીનું નામ લીધું છે.

ਤਾ ਤੇ ਯਾ ਤਸਕਰ ਕਹ ਅਬ ਹੀ ਮਾਰਿਯੈ ॥
taa te yaa tasakar kah ab hee maariyai |

તો હવે આ ચોરને મારી નાખો

ਹੋ ਇਹੀ ਭੋਹਰਾ ਭੀਤਰ ਗਹਿ ਕੈ ਡਾਰਿਯੈ ॥੧੪॥
ho ihee bhoharaa bheetar geh kai ddaariyai |14|

અને આજે સવારે તેને ફેંકી દો. 14.

ਪ੍ਰਥਮਹਿ ਤ੍ਰਿਯਾ ਸੁ ਤਾ ਸੌ ਭੋਗ ਕਮਾਇਯੋ ॥
prathameh triyaa su taa sau bhog kamaaeiyo |

પ્રથમ, મહિલાએ તેને લલચાવ્યો.

ਭੂਲ ਜਬੈ ਵਹੁ ਧਾਮ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਆਇਯੋ ॥
bhool jabai vahu dhaam nripat ke aaeiyo |

જ્યારે તે ભૂલી ગયો અને રાજાના ઘરે આવ્યો

ਜਿਯ ਲਜਾ ਕੇ ਤ੍ਰਾਸ ਚੋਰ ਤਿਹ ਭਾਖਿਯੋ ॥
jiy lajaa ke traas chor tih bhaakhiyo |

(પછી) તેની શરમના ડરથી તેને ચોર કહ્યો.

ਹੋ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਛਾਨੀ ਚਿਤ ਨ ਮਾਰਿ ਤਿਹ ਰਾਖਿਯੋ ॥੧੫॥
ho preet pachhaanee chit na maar tih raakhiyo |15|

તેણે ચિતમાં (મિત્રના) પ્રેમને ઓળખ્યો નહીં અને તેને મારી નાખ્યો. 15.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਚੌਤੀਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੩੪॥੪੩੯੯॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade doe sau chauatees charitr samaapatam sat subham sat |234|4399|afajoon|

અહીં શ્રી ચારિત્રોપાખ્યાનના ત્રિય ચરિત્રના મંત્રી ભૂપ સંવાદના 234મા અધ્યાયનું સમાપન છે, બધું જ શુભ છે. 234.4399. ચાલે છે

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਹੁਤੋ ਕਸਟਵਾਰ ਕੈ ਦੇਸ ॥
karam singh raajaa huto kasattavaar kai des |

કસ્તવાર દેશમાં કરમ સિંહ નામનો રાજા હતો.

ਅਛਲ ਮਤੀ ਤਾ ਕੀ ਤਰੁਨਿ ਸੁੰਦਰਿ ਜਾ ਕੇ ਕੇਸ ॥੧॥
achhal matee taa kee tarun sundar jaa ke kes |1|

અચલ મતી તેમની પત્ની હતી જેના વાળ ખૂબ જ સુંદર હતા. 1.

ਬਜ੍ਰ ਕੇਤੁ ਇਕ ਸਾਹੁ ਕੋ ਪੂਤ ਹੁਤੋ ਸੁਕੁਮਾਰ ॥
bajr ket ik saahu ko poot huto sukumaar |

શાહને બાજરી કેતુ નામનો સૌમ્ય પુત્ર હતો

ਨਵੌ ਬ੍ਯਾਕਰਨ ਸਾਸਤ੍ਰ ਖਟ ਜਿਨ ਦ੍ਰਿੜ ਪੜੇ ਸੁਧਾਰ ॥੨॥
navau bayaakaran saasatr khatt jin drirr parre sudhaar |2|

જેમણે નવ વ્યાકરણ અને ખાત શાસ્ત્રનો સારી રીતે અભ્યાસ કર્યો હતો. 2.

ਏਕ ਦਿਵਸ ਸੁ ਤਵਨ ਕੋ ਨਿਰਖਿਯੋ ਅਛਲ ਕੁਮਾਰਿ ॥
ek divas su tavan ko nirakhiyo achhal kumaar |

એક દિવસ અચલ કુમારીએ તેને જોયો અને (વિચાર્યું કે)

ਅਬ ਹੀ ਰਤਿ ਯਾ ਸੌ ਕਰੌ ਯੌ ਕਹਿ ਭਈ ਸੁ ਮਾਰਿ ॥੩॥
ab hee rat yaa sau karau yau keh bhee su maar |3|

બસ હવે તેની સાથે રમો. એમ કહીને, (તેણી) ઈચ્છા પર કાબુ મેળવ્યો. 3.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਏਕ ਸਖੀ ਤਹ ਚਤੁਰਿ ਪਹੂਚੀ ਆਇ ਕੈ ॥
ek sakhee tah chatur pahoochee aae kai |

એક ચતુર સખી ત્યાં આવી

ਅਛਲ ਮਤੀ ਕੋ ਲਯੋ ਗਰੇ ਸੋ ਲਾਇ ਕੈ ॥
achhal matee ko layo gare so laae kai |

અને અચલ મતિને ભેટી પડ્યા.

ਸੀਚਿ ਸੀਚਿ ਕੈ ਬਾਰਿ ਜਗਾਵਤ ਜਬ ਭਈ ॥
seech seech kai baar jagaavat jab bhee |

જ્યારે તે જાગૃત થયો (એટલે કે ભાનમાં લાવવામાં આવ્યો) ત્યારે (તેના ચહેરા પર) પાણીના છાંટા કરીને.

ਹੋ ਸਕਲ ਚਿਤ ਕੀ ਬਾਤ ਕੁਅਰਿ ਕੀ ਲਹਿ ਗਈ ॥੪॥
ho sakal chit kee baat kuar kee leh gee |4|

(તેથી એ સખી) કુમારીના મનની આખી વાત સમજી ગઈ. 4.

ਕੁਅਰਿ ਚਿਤ ਕੀ ਬਾਤ ਸਕਲ ਮੁਹਿ ਭਾਖਿਯੈ ॥
kuar chit kee baat sakal muhi bhaakhiyai |

(છતાં સખીએ પૂછ્યું) હે કુમારી! મને (તમારા) મન વિશે બધું કહો.

ਪੀਰ ਪਿਯਾ ਕੀ ਗੂੜ ਨ ਮਨ ਮੈ ਰਾਖਿਯੈ ॥
peer piyaa kee goorr na man mai raakhiyai |

પ્રિયજનની ઊંડી વેદનાને મનમાં ન રાખો.

ਜੋ ਤੁਮਰੇ ਜਿਯ ਰੁਚੈ ਸੁ ਮੋਹਿ ਕਹੀਜਿਯੈ ॥
jo tumare jiy ruchai su mohi kaheejiyai |

મને કહો કે તમને શું સારું લાગે છે

ਹੋ ਬਿਰਹ ਬਿਕਲ ਹ੍ਵੈ ਪ੍ਰਾਨ ਹਿਤੂ ਜਿਨਿ ਦੀਜਿਯੈ ॥੫॥
ho birah bikal hvai praan hitoo jin deejiyai |5|

અને ઓહ પ્રિય! વિચલિત થઈને જીવન છોડશો નહીં. 5.

ਕਹਾ ਕਹੋ ਸਖਿ ਤੋਹਿ ਕਹਨ ਨਹਿ ਆਵਈ ॥
kahaa kaho sakh tohi kahan neh aavee |

ઓ સખી! તને શું કહેવું તે કહેવાય નહીં.

ਹੇਰਿ ਮੀਤ ਕੋ ਰੂਪ ਹੀਯਾ ਲਲਚਾਵਈ ॥
her meet ko roop heeyaa lalachaavee |

મિત્રાનું રૂપ જોઈને મન લલચાય છે.

ਕੈ ਵਾ ਕੋ ਅਬ ਹੀ ਮੁਹਿ ਆਨਿ ਮਿਲਾਇਯੈ ॥
kai vaa ko ab hee muhi aan milaaeiyai |

કાં તો તેને હવે મારી પાસે લાવો,

ਹੋ ਨਾਤਰ ਮੋਰ ਜਿਯਨ ਕੀ ਆਸ ਚੁਕਾਇਯੈ ॥੬॥
ho naatar mor jiyan kee aas chukaaeiyai |6|

નહિ તો મારા જીવનની આશા છોડી દો. 6.

ਜੋ ਕਛੁ ਕਹੋ ਸਖਿ ਮੋਹਿ ਵਹੈ ਕਾਰਜ ਕਰੋ ॥
jo kachh kaho sakh mohi vahai kaaraj karo |

(સખીએ જવાબ આપ્યો) ઓ સખી! જે મને કહેશે, હું એ જ કરીશ.

ਪ੍ਰਾਨ ਲੇਤ ਤਵ ਹੇਤ ਨ ਹਿਯ ਮੇ ਮੈ ਡਰੋ ॥
praan let tav het na hiy me mai ddaro |

જો (કોઈ) મારો જીવ લઈ લેશે તો પણ હું તમારા માટે મારા હૃદયમાં ડરશે નહીં (એટલે કે અચકાઈશ નહીં).

ਜੋ ਤੁਮਰੇ ਚਿਤ ਚੁਭੈ ਸੁ ਹਮੈ ਬਤਾਇਯੈ ॥
jo tumare chit chubhai su hamai bataaeiyai |

તમારા મનમાં શું બળી રહ્યું છે તે મને કહો

ਹੋ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕਰਿ ਨੀਰ ਨ ਬ੍ਰਿਥਾ ਗਵਾਇਯੈ ॥੭॥
ho roe roe kar neer na brithaa gavaaeiyai |7|

અને રડશો નહીં અને નિરર્થક આંસુ પાડશો નહીં. 7.

ਸੁਨਹੁ ਮਿਤ੍ਰਨੀ ਆਜ ੁ ਜੁਗਨਿ ਮੈ ਹੋਇ ਹੌ ॥
sunahu mitranee aaj jugan mai hoe hau |

(કુમારીએ કહ્યું) હે મિત્રાણી! સાંભળ, હું આજે જાગીશ.

ਹੇਤ ਸਜਨ ਕੇ ਪ੍ਰਾਨ ਆਪਨੇ ਖੋਇ ਹੌ ॥
het sajan ke praan aapane khoe hau |

તે એક સજ્જન માટે પોતાનો જીવ આપી દેશે.

ਪਿਯ ਦਰਸਨ ਕੀ ਭੀਖਿ ਮਾਗਿ ਕਰਿ ਲ੍ਯਾਇ ਹੌ ॥
piy darasan kee bheekh maag kar layaae hau |

પ્રિયના દર્શન માટે દાન લાવશે.

ਹੋ ਨਿਰਖਿ ਲਾਲ ਕੋ ਰੂਪ ਸਖੀ ਬਲਿ ਜਾਇ ਹੌ ॥੮॥
ho nirakh laal ko roop sakhee bal jaae hau |8|

ઓ સખી! (હું) મારા પ્રિયતમનું રૂપ જોઈને મારી જાતને બલિદાન આપીશ. 8.

ਬਸਤ੍ਰ ਭਗੌਹੇ ਆਜੁ ਸੁਭੰਗਨ ਮੈ ਕਰੌ ॥
basatr bhagauahe aaj subhangan mai karau |

આજે હું તમામ શુભ અંગો પર ભગવા બખ્તર ધારણ કરીશ

ਆਖਿਨ ਕੀ ਚਿਪੀਯਾ ਅਪਨੇ ਕਰ ਮੈ ਧਰੌ ॥
aakhin kee chipeeyaa apane kar mai dharau |

અને હું આઈ પેચ હાથમાં લઈશ.

ਬਿਰਹ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਕਾਨਨ ਦੁਹੂੰ ਸੁਹਾਇ ਹੋ ॥
birah mudrikaa kaanan duhoon suhaae ho |

બિરહોન ઇયરિંગ્સ બંને કાનને શોભે છે.

ਹੋ ਪਿਯ ਦਰਸਨ ਕੀ ਭਿਛ੍ਰਯਾ ਮਾਗ ਅਘਾਇ ਹੋ ॥੯॥
ho piy darasan kee bhichhrayaa maag aghaae ho |9|

હું મારા પ્રિયતમના દર્શન માટે ભિક્ષા માંગીને રાજ પાસે જઈશ. 9.

ਸੁਨਤ ਸਹਚਰੀ ਬਚਨ ਚਕ੍ਰਿਤ ਮਨ ਮੈ ਭਈ ॥
sunat sahacharee bachan chakrit man mai bhee |

આ શબ્દો સાંભળીને સખી ચોંકી ગઈ

ਅਧਿਕ ਕੁਅਰਿ ਕੀ ਨੇਹ ਜਾਨਿ ਕਰਿ ਕੈ ਗਈ ॥
adhik kuar kee neh jaan kar kai gee |

અને કુમારીનો અપાર પ્રેમ જાણીને (ત્યાંથી) ગયા.

ਚਲਤ ਤਹਾ ਤੇ ਭਈ ਤਵਨ ਪਹਿ ਆਇ ਕੈ ॥
chalat tahaa te bhee tavan peh aae kai |

ત્યાંથી તે તેની (કુંવર) પાસે આવી.

ਹੋ ਕਹਿਯੋ ਕੁਅਰਿ ਸੋ ਤਾਹਿ ਕਹਿਯੋ ਸਮਝਾਇ ਕੈ ॥੧੦॥
ho kahiyo kuar so taeh kahiyo samajhaae kai |10|

અને (તે) કુમારીને તે કુમારને સમજાવ્યું. 10.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਤਾਹਿ ਭੇਦ ਸਮਝਾਇ ਕੈ ਲੈ ਗਈ ਤਹਾ ਲਿਵਾਇ ॥
taeh bhed samajhaae kai lai gee tahaa livaae |

આખો મામલો સમજાવ્યા બાદ તેને (કુમાર) ત્યાં લાવવામાં આવ્યો હતો

ਜਹਾ ਕੁਅਰਿ ਠਾਢੀ ਹੁਤੀ ਭੂਖਨ ਬਸਤ੍ਰ ਬਨਾਇ ॥੧੧॥
jahaa kuar tthaadtee hutee bhookhan basatr banaae |11|

જ્યાં કુમારી કપડાં અને ઘરેણાંમાં સજ્જ થઈને ઊભી હતી. 11.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਛੈਲ ਕੁਅਰ ਕੌ ਜਬੈ ਕੁਅਰਿ ਪਾਵਤ ਭਈ ॥
chhail kuar kau jabai kuar paavat bhee |

જ્યારે કુમારીને તે યુવાન કુમાર મળ્યો (એવું લાગતું હતું)

ਜਨੁਕ ਨਵੌ ਨਿਧਿ ਮਹਾ ਨਿਧਨ ਕੇ ਘਰ ਗਈ ॥
januk navau nidh mahaa nidhan ke ghar gee |

જાણે કોઈ અતિ શ્રીમંત વ્યક્તિના ઘરે નવ ખજાનો આવી ગયા હોય.

ਨਿਰਖ ਤਰੁਨਿ ਕੋ ਰਹੀ ਤਰੁਨਿ ਉਰਝਾਇ ਕੈ ॥
nirakh tarun ko rahee tarun urajhaae kai |

(તે) જુવાન (કુમાર) કુમારીને જોઈને મોહિત થઈ ગયા

ਹੋ ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਿਹ ਸਾਥ ਰਮੀ ਲਪਟਾਇ ਕੈ ॥੧੨॥
ho bhaat bhaat tih saath ramee lapattaae kai |12|

અને તેની સાથે અનેક રીતે પ્રેમ કર્યો. 12.

ਏਕ ਕੁਅਰਿ ਤਬ ਜਾਇ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸੌ ਯੌ ਕਹੀ ॥
ek kuar tab jaae nripat sau yau kahee |

પછી એક સ્ત્રીએ જઈને રાજાને આ પ્રમાણે કહ્યું