શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 970


ਪਾਇ ਬ੍ਰਤੋਤਮ ਕੌ ਤਰੁਨੀ ਤਨ ਸੋਕ ਨਿਵਾਰਿ ਅਸੋਕੁਪਜਾਯੋ ॥
paae bratotam kau tarunee tan sok nivaar asokupajaayo |

ઋષિ પર વિજય મેળવ્યા પછી સ્ત્રીએ તેના વિપત્તિઓને દૂર કર્યા.

ਭਾਤਿ ਅਨੇਕ ਬਿਹਾਰਤ ਸੁੰਦਰ ਸਾਤ ਸੁਤਾ ਖਟ ਪੂਤੁਪਜਾਯੋ ॥
bhaat anek bihaarat sundar saat sutaa khatt pootupajaayo |

પ્રેમ કરીને તેણે સાત છોકરા અને છ દીકરીઓને જન્મ આપ્યો.

ਤ੍ਯਾਗ ਦਯੇ ਬਨ ਕੋ ਬਸਿਬੋ ਪੁਰ ਭੀਤਰ ਕੋ ਬਸਿਯੋ ਮਨ ਭਾਯੋ ॥੨੦॥
tayaag daye ban ko basibo pur bheetar ko basiyo man bhaayo |20|

પછી તેણીએ જંગલ-જીવનનો ત્યાગ કરવાનો અને શહેરમાં આવીને રહેવાનું નક્કી કર્યું.(20)

ਏਕ ਮਹਾ ਬਨ ਹੈ ਸੁਨਿ ਹੋ ਮੁਨਿ ਆਜੁ ਚਲੈ ਤਹ ਜਾਇ ਬਿਹਾਰੈ ॥
ek mahaa ban hai sun ho mun aaj chalai tah jaae bihaarai |

'મારી વાત સાંભળો, મારા ઋષિ, એક સુંદર જંગલ છે, ચાલો આપણે ત્યાં જઈએ અને પ્રેમ કરીએ.

ਫੂਲ ਘਨੇ ਫਲ ਰਾਜਤ ਸੁੰਦਰ ਫੂਲਿ ਰਹੇ ਜਮੁਨਾ ਕੇ ਕਿਨਾਰੈ ॥
fool ghane fal raajat sundar fool rahe jamunaa ke kinaarai |

અહીં ઘણાં ફળો અને ફળોના વૃક્ષો છે અને તે જમુના નદીના કિનારે આવેલું છે.

ਤ੍ਯਾਗ ਬਿਲੰਬ ਚਲੋ ਤਿਤ ਕੋ ਤੁਮ ਕਾਨਨ ਸੋ ਰਮਨੀਯ ਨਿਹਾਰੈ ॥
tayaag bilanb chalo tith ko tum kaanan so ramaneey nihaarai |

આ જંગલ છોડીને, તમારે ત્યાં જવું જ જોઈએ કારણ કે તે વધુ મનમોહક છે.

ਕੇਲ ਕਰੈ ਮਿਲਿ ਆਪਸ ਮੈ ਦੋਊ ਕੰਦ੍ਰਪ ਕੌ ਸਭ ਦ੍ਰਪ ਨਿਵਾਰੈ ॥੨੧॥
kel karai mil aapas mai doaoo kandrap kau sabh drap nivaarai |21|

અમે ત્યાં જઈશું, પ્રેમ કરીશું અને કામદેવના અહંકારને તોડીશું.(21)

ਕਾਨਨ ਜੇਤਿਕ ਥੇ ਤਿਹ ਦੇਸ ਸਭੈ ਅਥਿਤੇਸ ਕੋ ਬਾਲ ਦਿਖਾਏ ॥
kaanan jetik the tih des sabhai athites ko baal dikhaae |

તે દેશમાં જેટલા પણ બન હતા, તે મહિલાએ તે બધા યોગીને બતાવ્યા.

ਕਾਖ ਤੇ ਕੰਕਨ ਕੁੰਡਲ ਕਾਢਿ ਜਰਾਵਕਿ ਜੇਬ ਜਰੇ ਪਹਿਰਾਏ ॥
kaakh te kankan kunddal kaadt jaraavak jeb jare pahiraae |

(તે સ્ત્રીએ) પોતાની પોટલીમાંથી બંગડીઓ, કોઇલ અને અન્ય ઘરેણાં કાઢીને (યોગીને!) આપ્યાં.

ਮੋਹਿ ਰਹਿਯੋ ਤਿਹ ਕੌ ਲਖਿ ਕੈ ਮੁਨਿ ਜੋਗ ਕੈ ਨ੍ਯਾਸ ਸਭੈ ਬਿਸਰਾਏ ॥
mohi rahiyo tih kau lakh kai mun jog kai nayaas sabhai bisaraae |

તેમને જોઈને ઋષિ મુગ્ધ થઈ ગયા અને યોગની બધી યુક્તિઓ ભૂલી ગયા.

ਕਾਹੂੰ ਪ੍ਰਬੋਧ ਕਿਯੋ ਨਹਿ ਤਾ ਕਹ ਆਪਨ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹ ਮੈ ਮੁਨਿ ਆਏ ॥੨੨॥
kaahoon prabodh kiyo neh taa kah aapan hee grih mai mun aae |22|

તેને કોઈએ જ્ઞાન ન શીખવ્યું, મુનિ પોતાના ઘરે આવ્યા. 22.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਸਾਤ ਸੁਤਾ ਆਗੇ ਕਰੀ ਤੀਨੁ ਤ੍ਰਿਯਹਿ ਸੁਤ ਲੀਨ ॥
saat sutaa aage karee teen triyeh sut leen |

તેણીએ તેમની સાત પુત્રીઓને આગળ ચાલવા કહ્યું અને ત્રણ પુત્રોને પોતાના ખોળામાં લીધા.

ਇਕ ਕਾਧੇ ਇਕ ਕਾਖ ਮੈ ਖਸਟਮ ਮੁਨਿ ਸਿਰ ਦੀਨ ॥੨੩॥
eik kaadhe ik kaakh mai khasattam mun sir deen |23|

તેણીએ બે પુત્રોને પોતાના ખભા પર લીધા અને બાકીના બેને તેણે ઋષિને ઉપાડવા માટે બનાવ્યા.(23)

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥
tottak chhand |

તોતક છંદ

ਪੁਰ ਮੈ ਰਿਖਿ ਆਇ ਸੁਨੇ ਜਬ ਹੀ ॥
pur mai rikh aae sune jab hee |

શહેરમાં જ્યારે ઋષિની હાકલ સાંભળી લોકો ઉમટી પડ્યા

ਜਨ ਪੂਜਨ ਤਾਹਿ ਚਲੇ ਸਭ ਹੀ ॥
jan poojan taeh chale sabh hee |

જ્યારે લોકોએ ઋષિના આગમન વિશે સાંભળ્યું, ત્યારે તેઓ બધા તેમની પૂજા કરવા માટે ટોળાં ઊમટી પડ્યા.

ਚਿਤ ਭਾਤਹਿ ਭਾਤਿ ਅਨੰਦਿਤ ਹ੍ਵੈ ॥
chit bhaateh bhaat anandit hvai |

બધા સરખા ખુશ છે

ਬ੍ਰਿਧ ਬਾਲ ਨ ਜ੍ਵਾਨ ਰਹਿਯੋ ਘਰ ਕ੍ਵੈ ॥੨੪॥
bridh baal na jvaan rahiyo ghar kvai |24|

તેઓ બધા આનંદિત થયા અને કોઈ પણ, ન તો વૃદ્ધ કે યુવાન, પાછળ રહ્યા.(24)

ਸਭ ਹੀ ਕਰ ਕੁੰਕਮ ਫੂਲ ਲੀਏ ॥
sabh hee kar kunkam fool lee |

દરેક વ્યક્તિના હાથમાં કેસરના ફૂલ હોય છે

ਮੁਨਿ ਊਪਰ ਵਾਰਿ ਕੈ ਡਾਰਿ ਦੀਏ ॥
mun aoopar vaar kai ddaar dee |

બધાએ ઋષિનું ફૂલોથી સ્વાગત કર્યું અને કેસર છાંટ્યું.

ਲਖਿ ਕੈ ਤਿਨ ਕੌ ਰਿਖਿ ਯੌ ਹਰਖਿਯੋ ॥
lakh kai tin kau rikh yau harakhiyo |

એમને જોઈને ઋષિ પ્રસન્ન થયા

ਤਬ ਹੀ ਘਨ ਸਾਵਨ ਜ੍ਯੋ ਬਰਖਿਯੋ ॥੨੫॥
tab hee ghan saavan jayo barakhiyo |25|

ઋષિ પ્રસન્ન થયા, અને સાવન મહિનાની જેમ વરસાદ વરસવા લાગ્યો.(25}

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਬਰਖਿਯੋ ਤਹਾ ਅਸੇਖ ਜਲ ਹਰਖੇ ਲੋਕ ਅਪਾਰ ॥
barakhiyo tahaa asekh jal harakhe lok apaar |

વરસાદથી લોકોએ ભારે રાહત અનુભવી

ਭਯੋ ਸੁਕਾਲ ਦੁਕਾਲ ਤੇ ਐਸੇ ਚਰਿਤ ਨਿਹਾਰਿ ॥੨੬॥
bhayo sukaal dukaal te aaise charit nihaar |26|

અને દુષ્કાળ વિપુલતાના સમયગાળામાં ફેરવાઈ ગયો.(26)

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥
tottak chhand |

તોતક છંદ

ਘਨ ਜ੍ਯੋ ਬਰਖਿਯੋ ਸੁ ਘਨੋ ਤਹ ਆਈ ॥
ghan jayo barakhiyo su ghano tah aaee |

(ત્યાં) જોરદાર વરસાદ પડતાં જ (બધે પાણી જ પાણી હતું).

ਪੁਨਿ ਲੋਕਨ ਕੇ ਉਪਜੀ ਦੁਚਿਤਾਈ ॥
pun lokan ke upajee duchitaaee |

જ્યારે લાંબા સમય સુધી અવિરત વરસાદ ચાલુ રહ્યો, ત્યારે લોકોના મન આશંકાઓથી ભરાઈ ગયા:

ਜਬ ਲੌ ਗ੍ਰਿਹ ਤੇ ਰਿਖਿ ਰਾਜ ਨ ਜੈ ਹੈ ॥
jab lau grih te rikh raaj na jai hai |

જ્યાં સુધી ઋષિ-રાજાઓ ઘર (શહેરના) માંથી વિદાય ન કરે ત્યાં સુધી

ਤਬ ਲੌ ਗਿਰਿ ਗਾਵ ਬਰਾਬਰਿ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ॥੨੭॥
tab lau gir gaav baraabar hvai hai |27|

જ્યાં સુધી ઋષિ ત્યાં રહેતા હતા ત્યાં સુધી કદાચ તે ક્યારેય અટકશે નહીં અને તેમના ઘરો જમીનમાં વિખેરાઈ જશે.(27)

ਤਬ ਹੀ ਤਿਹ ਪਾਤ੍ਰਹਿ ਬੋਲਿ ਲਿਯੋ ॥
tab hee tih paatreh bol liyo |

(રાજા) પછી તે સ્ત્રીને બોલાવી

ਨਿਜੁ ਆਧਿਕ ਦੇਸ ਬਟਾਇ ਦਿਯੋ ॥
nij aadhik des battaae diyo |

પછી તેઓએ વેશ્યાને બોલાવી અને તેના માટે અડધી સાર્વભૌમત્વ પ્રાપ્ત કરી.

ਪੁਨਿ ਤਾਹਿ ਕਹਿਯੋ ਰਿਖਿ ਕੌ ਤੁਮ ਟਾਰੋ ॥
pun taeh kahiyo rikh kau tum ttaaro |

પછી તેને કહ્યું કે ઋષિને (અહીંથી) લઈ જાઓ.

ਪੁਰ ਬਾਸਿਨ ਕੋ ਸਭ ਸੋਕ ਨਿਵਾਰੋ ॥੨੮॥
pur baasin ko sabh sok nivaaro |28|

તેઓએ તેણીને ઋષિને દૂર લઈ જવા અને નગરના રહેવાસીઓની ચિંતા દૂર કરવા વિનંતી કરી.(28)

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સવૈયા

ਬੈਸ ਬਿਤੀ ਬਸਿ ਬਾਮਹੁ ਕੇ ਬਿਸੁਨਾਥ ਕਹੂੰ ਹਿਯ ਮੈ ਨ ਸਰਿਯੋ ॥
bais bitee bas baamahu ke bisunaath kahoon hiy mai na sariyo |

ત્યારે સ્ત્રીએ ઋષિને પૂછ્યું, 'તમે તમારું જીવન સ્ત્રીની આજ્ઞામાં વિતાવી રહ્યા છો અને ક્યારેય ભગવાનનું ધ્યાન કર્યું નથી.

ਬਿਸੰਭਾਰ ਭਯੋ ਬਰਰਾਤ ਕਹਾ ਬਿਨੁ ਬੇਦ ਕੇ ਬਾਦਿ ਬਿਬਾਦਿ ਬਰਿਯੋ ॥
bisanbhaar bhayo bararaat kahaa bin bed ke baad bibaad bariyo |

'હવે તમે પૃથ્વી પર બોજ બની ગયા છો કારણ કે તમે વેદના વક્તવ્યનો પણ ત્યાગ કર્યો છે.

ਬਹਿ ਕੈ ਬਲੁ ਕੈ ਬਿਝੁ ਕੈ ਉਝ ਕੈ ਤੁਹਿ ਕਾਲ ਕੋ ਖ੍ਯਾਲ ਕਹਾ ਬਿਸਰਿਯੋ ॥
beh kai bal kai bijh kai ujh kai tuhi kaal ko khayaal kahaa bisariyo |

'આત્મસંયમ ગુમાવીને તમે ગણગણાટ કરી રહ્યા છો અને મૃત્યુના દેવ કાલના ભયનો ત્યાગ કર્યો છે.

ਬਨਿ ਕੈ ਤਨਿ ਕੈ ਬਿਹਰੌ ਪੁਰ ਮੈ ਜੜ ਲਾਜਹਿ ਲਾਜ ਕੁਕਾਜ ਕਰਿਯੋ ॥੨੯॥
ban kai tan kai biharau pur mai jarr laajeh laaj kukaaj kariyo |29|

'જંગલ છોડીને અને નગરની આસપાસ ફરતા, તમે તમારા આદરનું અપમાન કરો છો.' (29)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਬਚਨ ਸੁਨਤ ਐਸੋ ਮੁਨਿਜ ਮਨ ਮੈ ਕਿਯੋ ਬਿਚਾਰ ॥
bachan sunat aaiso munij man mai kiyo bichaar |

જ્યારે તેણે આવી પોન્ટિફિકેશન સાંભળી, ત્યારે તેણે વિચાર કર્યો,

ਤੁਰਤ ਬਨਹਿ ਪੁਰਿ ਛੋਰਿ ਕੈ ਉਠਿ ਭਾਜਿਯੋ ਬਿਸੰਭਾਰ ॥੩੦॥
turat baneh pur chhor kai utth bhaajiyo bisanbhaar |30|

અને તરત જ શહેર છોડીને જંગલ તરફ પ્રયાણ કર્યું.(30)

ਪ੍ਰਿਥਮ ਆਨਿ ਕਾਢਿਯੋ ਰਿਖਹਿ ਮੇਘ ਲਯੋ ਬਰਖਾਇ ॥
pritham aan kaadtiyo rikheh megh layo barakhaae |

પ્રથમ તેણી તેને લાવ્યો અને વરસાદ વરસાવ્યો,

ਅਰਧ ਰਾਜ ਤਿਹ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੋ ਲੀਨੌ ਆਪੁ ਬਟਾਇ ॥੩੧॥
aradh raaj tih nripat ko leenau aap battaae |31|

પછી રાજાને તેણીને અડધુ રાજ્ય આપવા માટે બનાવ્યું.(31)

ਸਤ ਟਾਰਿਯੋ ਤਿਹ ਮੁਨਿਜ ਕੋ ਅਰਧ ਦੇਸ ਕੌ ਪਾਇ ॥
sat ttaariyo tih munij ko aradh des kau paae |

અડધા ડોમેન માટે તેણીએ ઋષિની આરાધના તોડી નાખી,

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਸੁਖ ਕਰੇ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥੩੨॥
bhaat bhaat ke sukh kare hridai harakh upajaae |32|

અને તૃપ્ત થઈને, તેણીએ તેને અસંખ્ય ઉલ્લાસ પૂરો પાડ્યો.(32)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਚੌਦਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੧੪॥੨੨੩੯॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade ik sau chauadas charitr samaapatam sat subham sat |114|2239|afajoon|

રાજા અને મંત્રીની શુભ ચરિત્રની વાતચીતની 114મી ઉપમા, આશીર્વાદ સાથે પૂર્ણ. (114)(2237)