શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 200


ੴ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ॥
ik oankaar vaahiguroo jee kee fatah |

પ્રભુ એક છે અને વિજય સાચા ગુરુનો છે.

ਅਥ ਬੀਸਵਾ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥
ath beesavaa raam avataar kathanan |

હવે વીસમા અવતાર રામ વિશેનું વર્ણન શરૂ થાય છે:

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચૌપાઈ

ਅਬ ਮੈ ਕਹੋ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰਾ ॥
ab mai kaho raam avataaraa |

હવે હું રામ અવતારની વાર્તા કહું છું.

ਜੈਸ ਜਗਤ ਮੋ ਕਰਾ ਪਸਾਰਾ ॥
jais jagat mo karaa pasaaraa |

હવે હું અવતાર રામનું વર્ણન કરું છું કે તેણે વિશ્વમાં કેવી રીતે તેનું પ્રદર્શન કર્યું.

ਬਹੁਤੁ ਕਾਲ ਬੀਤਤ ਭਯੋ ਜਬੈ ॥
bahut kaal beetat bhayo jabai |

ઘણો સમય વીતી ગયો ત્યારે,

ਅਸੁਰਨ ਬੰਸ ਪ੍ਰਗਟ ਭਯੋ ਤਬੈ ॥੧॥
asuran bans pragatt bhayo tabai |1|

લાંબા સમય પછી રાક્ષસોના પરિવારે ફરીથી માથું ઊંચું કર્યું.1.

ਅਸੁਰ ਲਗੇ ਬਹੁ ਕਰੈ ਬਿਖਾਧਾ ॥
asur lage bahu karai bikhaadhaa |

ગોળાઓ તોફાન કરવા લાગ્યા,

ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਤਿਨੈ ਤਨਕ ਮੈ ਸਾਧਾ ॥
kinahoon na tinai tanak mai saadhaa |

રાક્ષસો પાપી ક્રિયાઓ કરવા લાગ્યા અને કોઈ તેમને શિક્ષા કરી શક્યું નહીં.

ਸਕਲ ਦੇਵ ਇਕਠੇ ਤਬ ਭਏ ॥
sakal dev ikatthe tab bhe |

પછી બધા દેવો ભેગા થયા

ਛੀਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਜਹ ਥੋ ਤਿਹ ਗਏ ॥੨॥
chheer samundr jah tho tih ge |2|

બધા દેવો એકઠા થયા અને દૂધ-સાગરમાં ગયા.2.

ਬਹੁ ਚਿਰ ਬਸਤ ਭਏ ਤਿਹ ਠਾਮਾ ॥
bahu chir basat bhe tih tthaamaa |

બ્રહ્મા નામના ભગવાન વિષ્ણુ સાથે લાંબા સમય સુધી

ਬਿਸਨ ਸਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਿਹ ਨਾਮਾ ॥
bisan sahit brahamaa jih naamaa |

ત્યાં તેઓ વિષ્ણુ અને બ્રહ્મા સાથે લાંબા સમય સુધી શત્રુ રહ્યા.

ਬਾਰ ਬਾਰ ਹੀ ਦੁਖਤ ਪੁਕਾਰਤ ॥
baar baar hee dukhat pukaarat |

(તેઓ) વારંવાર દુઃખમાં બૂમો પાડતા હતા.

ਕਾਨ ਪਰੀ ਕਲ ਕੇ ਧੁਨਿ ਆਰਤ ॥੩॥
kaan paree kal ke dhun aarat |3|

તેઓ ઘણી વખત વેદનામાં બૂમો પાડતા હતા અને આખરે ભગવાન દ્વારા તેમની ચિંતા સાંભળવામાં આવી હતી.3.

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥
tottak chhand |

ટોટક સ્ટેન્ઝા

ਬਿਸਨਾਦਕ ਦੇਵ ਲੇਖ ਬਿਮਨੰ ॥
bisanaadak dev lekh bimanan |

વિષ્ણુ જેવા બધા દેવોએ ઉદાસ મન (બિમાન) જોયું.

ਮ੍ਰਿਦ ਹਾਸ ਕਰੀ ਕਰ ਕਾਲ ਧੁਨੰ ॥
mrid haas karee kar kaal dhunan |

જ્યારે અવિશ્વસનીય ભગવાને વિષ્ણુ અને અન્ય દેવતાઓના વાયુ-વાહનને જોયા, ત્યારે તેમણે એક અવાજ કર્યો અને સ્મિત કર્યું અને વિષ્ણુને સંબોધન કર્યું - આ રીતે:

ਅਵਤਾਰ ਧਰੋ ਰਘੁਨਾਥ ਹਰੰ ॥
avataar dharo raghunaath haran |

હે વિષ્ણુ! ( જઈને ) રઘુનાથનો અવતાર ધારણ કરો

ਚਿਰ ਰਾਜ ਕਰੋ ਸੁਖ ਸੋ ਅਵਧੰ ॥੪॥
chir raaj karo sukh so avadhan |4|

પોતાને રઘુનાથ (રામ) તરીકે પ્રગટ કરો અને અવધ પર લાંબા સમય સુધી શાસન કરો.���4.

ਬਿਸਨੇਸ ਧੁਣੰ ਸੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਖੰ ॥
bisanes dhunan sun braham mukhan |

વિષ્ણુએ 'કાલ-પુરખા'ના માથામાંથી અવાજ સાંભળ્યો (એટલે કે પરવાનગી મેળવી).

ਅਬ ਸੁਧ ਚਲੀ ਰਘੁਬੰਸ ਕਥੰ ॥
ab sudh chalee raghubans kathan |

વિષ્ણુએ ભગવાનના મુખમાંથી આ આદેશ સાંભળ્યો (અને આજ્ઞા પ્રમાણે કર્યું). હવે શરૂ થાય છે રઘુ કુળની વાર્તા.

ਜੁ ਪੈ ਛੋਰ ਕਥਾ ਕਵਿ ਯਾਹ ਰਢੈ ॥
ju pai chhor kathaa kav yaah radtai |

જે કવિ શરૂઆતથી આ વાર્તા સંભળાવે છે,

ਇਨ ਬਾਤਨ ਕੋ ਇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਬਢੈ ॥੫॥
ein baatan ko ik granth badtai |5|

તેનું વર્ણન કવિ તમામ નટખટ સાથે કરે છે.5.

ਤਿਹ ਤੇ ਕਹੀ ਥੋਰੀਐ ਬੀਨ ਕਥਾ ॥
tih te kahee thoreeai been kathaa |

આ કારણે, થોડી પસંદગીની વાર્તા કહેવામાં આવે છે,

ਬਲਿ ਤ੍ਵੈ ਉਪਜੀ ਬੁਧ ਮਧਿ ਜਥਾ ॥
bal tvai upajee budh madh jathaa |

માટે હે પ્રભુ! તમારા દ્વારા મને આપવામાં આવેલી બુદ્ધિ અનુસાર હું ટૂંકમાં આ મહત્વપૂર્ણ વાર્તા લખું છું.

ਜਹ ਭੂਲਿ ਭਈ ਹਮ ਤੇ ਲਹੀਯੋ ॥
jah bhool bhee ham te laheeyo |

આપણે ક્યાં ભૂલી ગયા છીએ,

ਸੁ ਕਬੋ ਤਹ ਅਛ੍ਰ ਬਨਾ ਕਹੀਯੋ ॥੬॥
su kabo tah achhr banaa kaheeyo |6|

જો કોઈ ક્ષતિ હોય તો તેના માટે હું જવાબદાર છું, માટે હે પ્રભુ! મને આ કવિતા યોગ્ય ભાષામાં લખવાની શક્તિ આપો.6.

ਰਘੁ ਰਾਜ ਭਯੋ ਰਘੁ ਬੰਸ ਮਣੰ ॥
ragh raaj bhayo ragh bans manan |

રાઘવ કુળમાં 'રઘુ' રાજા હતો, મણિ જેવો સુંદર હતો.

ਜਿਹ ਰਾਜ ਕਰਯੋ ਪੁਰ ਅਉਧ ਘਣੰ ॥
jih raaj karayo pur aaudh ghanan |

રઘુ કુળના ગળામાં રત્ન તરીકે રાજા રઘુ ખૂબ જ પ્રભાવશાળી દેખાતા હતા. તેણે અવધ પર લાંબા સમય સુધી શાસન કર્યું.

ਸੋਊ ਕਾਲ ਜਿਣਯੋ ਨ੍ਰਿਪਰਾਜ ਜਬੰ ॥
soaoo kaal jinayo nriparaaj jaban |

જ્યારે તે મહારાજા (રઘુ) કાલ દ્વારા જીતી લેવામાં આવ્યા હતા

ਭੂਅ ਰਾਜ ਕਰਯੋ ਅਜ ਰਾਜ ਤਬੰ ॥੭॥
bhooa raaj karayo aj raaj taban |7|

જ્યારે મૃત્યુ (KAL) આખરે તેનો અંત લાવ્યો, ત્યારે રાજા અજે પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.7.

ਅਜ ਰਾਜ ਹਣਯੋ ਜਬ ਕਾਲ ਬਲੀ ॥
aj raaj hanayo jab kaal balee |

જ્યારે રાજા બલિદાનના કોલથી માર્યો ગયો,

ਸੁ ਨ੍ਰਿਪਤ ਕਥਾ ਦਸਰਥ ਚਲੀ ॥
su nripat kathaa dasarath chalee |

જ્યારે રાજા અજને શક્તિશાળી વિનાશક ભગવાન દ્વારા નાશ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે રઘુ કુળની વાર્તા રાજા દશરથ દ્વારા આગળ વધી હતી.

ਚਿਰ ਰਾਜ ਕਰੋ ਸੁਖ ਸੋਂ ਅਵਧੰ ॥
chir raaj karo sukh son avadhan |

તેમણે લાંબા સમય સુધી અયોધ્યામાં પણ રાજીખુશીથી શાસન કર્યું.

ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰ ਬਿਹਾਰ ਬਣੰ ਸੁ ਪ੍ਰਭੰ ॥੮॥
mrig maar bihaar banan su prabhan |8|

તેણે અવધ પર પણ આરામથી શાસન કર્યું અને હરણને મારીને તેના આરામદાયક દિવસો જંગલમાં પસાર કર્યા.

ਜਗ ਧਰਮ ਕਥਾ ਪ੍ਰਚੁਰੀ ਤਬ ਤੇ ॥
jag dharam kathaa prachuree tab te |

ત્યારે ધર્મની વાર્તા દુનિયામાં ફેલાઈ ગઈ

ਸੁਮਿਤ੍ਰੇਸ ਮਹੀਪ ਭਯੋ ਜਬ ਤੇ ॥
sumitres maheep bhayo jab te |

જ્યારે દશરથ, સુમિત્રાના ભગવાન રાજા બન્યા ત્યારે બલિદાનના ધર્મનો વ્યાપકપણે પ્રચાર કરવામાં આવ્યો.

ਦਿਨ ਰੈਣ ਬਨੈਸਨ ਬੀਚ ਫਿਰੈ ॥
din rain banaisan beech firai |

તે દિવસ-રાત ગાઢ જંગલોમાં ફરતો હતો.

ਮ੍ਰਿਗ ਰਾਜ ਕਰੀ ਮ੍ਰਿਗ ਨੇਤ ਹਰੈ ॥੯॥
mrig raaj karee mrig net harai |9|

રાજા રાતદિવસ જંગલમાં ફરતો હતો અને વાઘ, હાથી અને હરણનો શિકાર કરતો હતો.9.

ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਥਾ ਉਹ ਠੌਰ ਭਈ ॥
eih bhaat kathaa uh tthauar bhee |

તે બાજુથી આવી વાર્તા બની,

ਅਬ ਰਾਮ ਜਯਾ ਪਰ ਬਾਤ ਗਈ ॥
ab raam jayaa par baat gee |

આ રીતે અવધમાં કથા આગળ વધી અને હવે રામની માતાનો અંશ આપણી સમક્ષ આવે છે.

ਕੁਹੜਾਮ ਜਹਾ ਸੁਨੀਐ ਸਹਰੰ ॥
kuharraam jahaa suneeai saharan |

જ્યાં 'કુહરામ' નામનું શહેર સંભળાય છે,

ਤਹ ਕੌਸਲ ਰਾਜ ਨ੍ਰਿਪੇਸ ਬਰੰ ॥੧੦॥
tah kauasal raaj nripes baran |10|

કુહરામ શહેરમાં એક બહાદુર રાજા હતો, જે કૌશલના રાજ્ય તરીકે જાણીતો હતો.10.

ਉਪਜੀ ਤਹ ਧਾਮ ਸੁਤਾ ਕੁਸਲੰ ॥
aupajee tah dhaam sutaa kusalan |

તેના ઘરે કુશલ્યા નામની છોકરીનો જન્મ થયો,

ਜਿਹ ਜੀਤ ਲਈ ਸਸਿ ਅੰਗ ਕਲੰ ॥
jih jeet lee sas ang kalan |

તેમના ઘરે એક અત્યંત સુંદર પુત્રી કૌશલ્યાનો જન્મ થયો, જેણે ચંદ્રની બધી સુંદરતાને જીતી લીધી.

ਜਬ ਹੀ ਸੁਧਿ ਪਾਇ ਸੁਯੰਬ੍ਰ ਕਰਿਓ ॥
jab hee sudh paae suyanbr kario |

જ્યારે તે છોકરી હોશમાં આવી ત્યારે (રાજા)એ 'સ્વેમ્બર' બનાવ્યું.

ਅਵਧੇਸ ਨਰੇਸਹਿ ਚੀਨ ਬਰਿਓ ॥੧੧॥
avadhes nareseh cheen bario |11|

જ્યારે તેણીની ઉંમર વધી, તેણીએ અવધના રાજા દશરથને સ્વયંવરની વિધિમાં પસંદ કર્યો અને તેની સાથે લગ્ન કર્યા.11.