શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 457

ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਹੇਰ ਕੈ ਨਿਬੇਰ ਦੀਨੇ ਸੂਰ ਸਬੈ ਆਪ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਤਾ ਕੇ ਉਠੇ ਗੁਨ ਗਾਇ ਕੈ ॥੧੫੯੫॥

aaisee bhaat her kai niber deene soor sabai aap brijaraaj taa ke utthe gun gaae kai |1595|

રાજાને ઘાયલ કર્યા પછી, તે પોતે ઘાયલ થયો અને પછી નીચે પડ્યો, આ રીતે, તેણે યોદ્ધાઓની શોધ કરી અને તેમનો નાશ કર્યો, તેની બહાદુરી જોઈને, કૃષ્ણ પોતે જ તેની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.1595.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਦੇਖਿ ਜੁਧਿਸਟਰਿ ਓਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨੋ ਭਗਤਿ ਬਿਚਾਰਿ ॥

dekh judhisattar or prabh apano bhagat bichaar |

યુધિષ્ઠને જોવું અને (તેમને) પોતાનો ભક્ત ગણવો

ਤਿਹ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਪਉਰਖ ਸੁਜਸੁ ਮੁਖ ਸੋ ਕਹਿਯੋ ਸੁਧਾਰਿ ॥੧੫੯੬॥

tih nrip ko paurakh sujas mukh so kahiyo sudhaar |1596|

યુધિષ્ઠર તરફ જોઈને અને તેમને પોતાનો ભક્ત માનીને કૃષ્ણે તેમને રાજાની બહાદુરી વિશે સરસ રીતે કહ્યું.1596.

ਕਬਿਤੁ ॥

kabit |

કબિટ

ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਸੂਰਮਾ ਸੰਘਾਰਿ ਡਾਰੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜਮ ਕੀ ਜਮਨ ਕੀ ਘਨੀ ਹੀ ਸੈਨਾ ਛਈ ਹੈ ॥

bhaare bhaare sooramaa sanghaar ddaare mahaaraaj jam kee jaman kee ghanee hee sainaa chhee hai |

આ રાજા ખડગ સિંહે પરાક્રમી યોદ્ધાઓ અને યમના વાદળો જેવા ગાઢ માર્યા છે

ਸਸਿ ਕੀ ਸੁਰੇਸ ਕੀ ਦਿਨੇਸ ਕੀ ਧਨੇਸ ਕੀ ਲੁਕੇਸ ਹੂੰ ਕੀ ਚਮੂੰ ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਕਉ ਪਠਈ ਹੈ ॥

sas kee sures kee dines kee dhanes kee lukes hoon kee chamoon mritalok kau patthee hai |

તેમણે શેષનાગ, ઇન્દ્ર, સૂર્ય, કુબેર વગેરેની સેનાના ચારેય વિભાગોને મૃત્યુલોકમાં મોકલ્યા છે.

ਭਾਜ ਗੇ ਜਲੇਸ ਸੇ ਗਨੇਸ ਸੇ ਗਨਤ ਕਉਨ ਅਉਰ ਹਉ ਕਹਾ ਕਹੋ ਪਸ੍ਵੇਸ ਪੀਠ ਦਈ ਹੈ ॥

bhaaj ge jales se ganes se ganat kaun aaur hau kahaa kaho pasves peetth dee hai |

વરુણ, ગણેશ વગેરેનું તો શું કહેવું, તેને જોઈને શિવ પણ પાછા ગયા

ਜਾਦਵ ਸਬਨ ਤੇ ਨ ਡਾਰਿਓ ਰੀਝ ਲਰਿਓ ਹਾ ਹਾ ਦੇਖੋ ਨ੍ਰਿਪ ਹਮ ਤੇ ਬਜਾਇ ਬਾਜੀ ਲਈ ਹੈ ॥੧੫੯੭॥

jaadav saban te na ddaario reejh lario haa haa dekho nrip ham te bajaae baajee lee hai |1597|

તે કોઈ યાદવથી ડરતો ન હતો અને આનંદપૂર્વક, આપણા બધા સાથે લડીને, તેણે આપણા બધા પર વિજય મેળવ્યો છે.1597.

ਰਾਜਾ ਜੁਧਿਸਟਰ ਬਾਚ ॥

raajaa judhisattar baach |

રાજા યુધિષ્ઠરનું પ્રવચન

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਕਹਿਓ ਜੁਧਿਸਟਰ ਨਿਮ੍ਰ ਹੁਇ ਸੁਨੀਯੈ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ॥

kahio judhisattar nimr hue suneeyai sree brijaraaj |

યુધિષ્ઠરે નમ્રતાપૂર્વક કહ્યું, હે બ્રજનાથ! કૃતકાને જોવાનું સાંભળો

ਯਹ ਸਮਾਜੁ ਤੁਮ ਹੀ ਕੀਯੋ ਕਉਤੁਕ ਦੇਖਨ ਕਾਜ ॥੧੫੯੮॥

yah samaaj tum hee keeyo kautuk dekhan kaaj |1598|

યુધિષ્ઠરે નમ્રતાથી કહ્યું, “હે બ્રજના ભગવાન! આ બધુ નાટક તમારા દ્વારા રમત જોવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.”1598.

ਚੌਪਈ ॥

chauapee |

ચૌપાઈ

ਯੌ ਨ੍ਰਿਪ ਹਰਿ ਸੇ ਬਚਨ ਸੁਨਾਏ ॥

yau nrip har se bachan sunaae |

આમ રાજા (યુધિષ્ઠર)એ શ્રીકૃષ્ણ સાથે વાત કરી.

ਬਹੁਰੇ ਉਨਿ ਭਟ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਏ ॥

bahure un bhatt maar giraae |

(ત્યાં) તેણે (ખડગ સિંહ) ફરીથી વધુ યોદ્ધાઓને મારી નાખ્યા.

ਪੁਨਿ ਮਲੇਛ ਕੀ ਸੈਨਾ ਧਾਈ ॥

pun malechh kee sainaa dhaaee |

પછી મલેચ સેનાએ હુમલો કર્યો.

ਨਾਮ ਤਿਨਹੁ ਕਬਿ ਦੇਤ ਬਤਾਈ ॥੧੫੯੯॥

naam tinahu kab det bataaee |1599|

આ બાજુ યુધિષ્ઠરે કૃષ્ણને આ વાત કહી અને તે બાજુ રાજા ખડગ સિંહે સેનાના મોટા ભાગને પછાડી દીધો, પછી કવિ હવે કહે છે, 1599

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਨਾਹਿਰ ਖਾਨ ਝੜਾਝੜ ਖਾ ਬਲਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਖਾਨ ਤਬੈ ॥

naahir khaan jharraajharr khaa balabeer bahaadar khaan tabai |

પછી નાહીર ખાન, ઝ્રઝાર ખાન અને બલબીર બહાદુર ખાન;

ਪੁਨਿ ਖਾਨ ਨਿਹੰਗ ਭੜੰਗ ਝੜੰਗ ਲਰੇ ਰਨਿ ਆਗੇ ਡਰੇ ਨ ਕਬੈ ॥

pun khaan nihang bharrang jharrang lare ran aage ddare na kabai |

નાહર ખાન, ઝરાઝાર ખાન, બહાદુર ખાન, નિહાંગ ખાન, ભરંગ અને ઝરાંગ યુદ્ધમાં એવા નિષ્ણાત યોદ્ધાઓ હતા કે તેમને ક્યારેય યુદ્ધનો ડર નહોતો.

ਜਿਹ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ਡਰੈ ਦਿਗਪਾਲ ਮਹਾ ਭਟ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਦਬੈ ॥

jih roop nihaar ddarai digapaal mahaa bhatt te kabahoon na dabai |

જેની આકૃતિઓ જોઈને દિશાઓના રક્ષકોને પણ ડર લાગતો હતો, આવા પરાક્રમી યોદ્ધાઓને ક્યારેય કોઈ દબાવી ન શકે.

ਕਰਿ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਧਰੇ ਅਭਿਮਾਨ ਸੋਂ ਆਇ ਪਰੇ ਤਬ ਖਾਨ ਸਬੈ ॥੧੬੦੦॥

kar baan kamaan dhare abhimaan son aae pare tab khaan sabai |1600|

તે બધા ખાન, ધનુષ અને તીર હાથમાં લઈને ગર્વથી રાજા સાથે લડવા આવ્યા.1600.

ਜਾਹਿਦ ਖਾਨਹੁ ਜਬਰ ਖਾਨ ਸੁ ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ ਗਏ ਸੰਗ ਸੂਰੇ ॥

jaahid khaanahu jabar khaan su vaahid khaan ge sang soore |

તેમની સાથે ઝાહિદ ખાન, જબ્બાર ખાન અને વાહિદ ખાન જેવા યોદ્ધાઓ પણ હતા

ਚਉਪ ਚਹੂੰ ਦਿਸ ਤੇ ਉਮਗੇ ਚਿਤ ਮੈ ਚਪਿ ਰੋਸ ਕੇ ਮਾਰਿ ਮਰੂਰੇ ॥

chaup chahoon dis te umage chit mai chap ros ke maar maroore |

તેઓ ગુસ્સે થઈને ચારેય દિશામાંથી આગળ ધસી આવ્યા

ਗੋਰੇ ਮਲੇਛ ਚਲੇ ਨ੍ਰਿਪ ਪੈ ਇਕ ਸਿਆਹ ਮਲੇਛ ਚਲੇ ਇਕ ਭੂਰੇ ॥

gore malechh chale nrip pai ik siaah malechh chale ik bhoore |

સફેદ, કાળો, રાખોડી વગેરે તમામ રંગના મલેછાઓ રાજા સાથે લડવા માટે આગળ વધ્યા.

ਭੂਪ ਸਰਾਸਨੁ ਲੈ ਤਬ ਹੀ ਸੁ ਅਚੂਰ ਬਡੇ ਛਿਨ ਭੀਤਰ ਚੂਰੇ ॥੧੬੦੧॥

bhoop saraasan lai tab hee su achoor badde chhin bheetar choore |1601|

તે જ ક્ષણે, રાજાએ, તેના હાથમાં ધનુષ્ય લઈને, આ બધા ગુસ્સે થયેલા યોદ્ધાઓને છીનવી લીધા.1601.

ਕੋਪਿ ਮਲੇਛਨ ਕੀ ਪ੍ਰਿਤਨਾ ਸੁ ਦੁਧਾ ਕਰਿ ਕੈ ਸਤਿ ਧਾ ਕਰ ਡਾਰੀ ॥

kop malechhan kee pritanaa su dudhaa kar kai sat dhaa kar ddaaree |

રાજાએ ગુસ્સે થઈને મલેછાઓની સેનાને બે ભાગમાં વહેંચી, તેમને વધુ તોડી નાખ્યા

ਬੀਰ ਪਰੇ ਕਹੂੰ ਬਾਜ ਮਰੇ ਕਹੂੰ ਝੂਮਿ ਗਿਰੇ ਗਜ ਭੂ ਪਰਿ ਭਾਰੀ ॥

beer pare kahoon baaj mare kahoon jhoom gire gaj bhoo par bhaaree |

ક્યાંક યોદ્ધાઓ, ક્યાંક ઘોડા શક્તિશાળી વિશાળ હાથીઓ મૃત્યુ પામ્યા

ਘੂਮਤਿ ਹੈ ਕਹੂੰ ਘਾਇ ਲਗੇ ਭਟ ਬੋਲ ਸਕੈ ਨ ਗਏ ਬਲ ਹਾਰੀ ॥

ghoomat hai kahoon ghaae lage bhatt bol sakai na ge bal haaree |

હાથીઓ ઝૂલ્યા પછી પડી ગયા હતા

ਆਸਨ ਲਾਇ ਮਨੋ ਮੁਨਿ ਰਾਇ ਲਗਾਵਤ ਧਿਆਨ ਬਡੇ ਬ੍ਰਤਧਾਰੀ ॥੧੬੦੨॥

aasan laae mano mun raae lagaavat dhiaan badde bratadhaaree |1602|

કેટલાક લડાયક યોદ્ધાઓ રડી રહ્યા છે અને કેટલાક વાણી શક્તિ ગુમાવી બેઠા છે, કેટલાક ધ્યાન માં ઉપવાસ કરનારા સંન્યાસીની જેમ ચૂપચાપ બેઠા છે.1602.

ਜੁਧੁ ਇਤੋ ਜਬ ਭੂਪ ਕੀਓ ਤਬ ਨਾਹਿਰ ਖਾ ਰਿਸਿ ਕੈ ਅਟਕਿਓ ॥

judh ito jab bhoop keeo tab naahir khaa ris kai attakio |

જ્યારે રાજાએ ભયંકર યુદ્ધ કર્યું, ત્યારે નાહરખાન ભારે ક્રોધમાં આવીને તેની સામે ઊભો રહ્યો.

ਹਥਿਆਰ ਸੰਭਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਪਰਿਓ ਜੁ ਸਮਾਜ ਮੈ ਬਾਜਿ ਹੁਤੋ ਮਟਕਿਓ ॥

hathiaar sanbhaar hakaar pario ju samaaj mai baaj huto mattakio |

નાચતા ઘોડા સાથે હથિયારો પકડીને રાજાને પડકાર ફેંકતા તે તેના પર પડ્યો

ਖੜਗੇਸ ਤਿਨੈ ਗਹਿ ਕੇਸਨ ਤੇ ਝਟਕਿਓ ਅਰੁ ਭੂਮਿ ਬਿਖੈ ਪਟਕਿਓ ॥

kharrages tinai geh kesan te jhattakio ar bhoom bikhai pattakio |

ખડગ સિંહે તેને તેના વાળથી પકડી, એક ધક્કો મારીને જમીન પર પછાડી દીધો

ਤਬ ਨਾਹਿਰ ਖਾ ਇਹ ਦੇਖਿ ਦਸਾ ਕਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਭਜਿ ਗਯੋ ਨ ਟਿਕਿਓ ॥੧੬੦੩॥

tab naahir khaa ih dekh dasaa keh sayaam kahai bhaj gayo na ttikio |1603|

તેને આવી દુર્દશામાં જોઈને તાહિર ખાન ત્યાં ન રહ્યો અને ત્યાંથી ભાગી ગયો.1603.

ਨਾਹਿਰ ਖਾ ਭਜਿ ਗਯੋ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਹੀ ਰਿਸਿ ਖਾਨ ਝੜਾਝੜ ਆਏ ॥

naahir khaa bhaj gayo jab hee tab hee ris khaan jharraajharr aae |

જ્યારે નાહીર ખાન ભાગી ગયો ત્યારે ઝ્રઝાર ખાન ગુસ્સામાં આવ્યો.

ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਸਭੈ ਅਪੁਨੇ ਜਮ ਰੂਪ ਕੀਏ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰਿ ਧਾਏ ॥

sasatr sanbhaar sabhai apune jam roop kee nrip aoopar dhaae |

જ્યારે તાહિર ખાન ભાગી ગયો, ત્યારે, ભારે ક્રોધમાં, ઝરાઝર ખાન આગળ આવ્યો અને તેના હથિયારો પકડીને યમ જેવા દેખાતા રાજા પર પડ્યો.

ਭੂਪਤਿ ਬਾਨ ਹਨੇ ਇਨ ਕਉ ਇਨ ਹੂੰ ਨ੍ਰਿਪ ਕਉ ਬਹੁ ਬਾਨ ਲਗਾਏ ॥

bhoopat baan hane in kau in hoon nrip kau bahu baan lagaae |

તેણે રાજા પર ઘણા તીરો છોડ્યા અને રાજાએ તેના પર ઘણા તીર છોડ્યા

ਕਿੰਨਰ ਜਛ ਰਰੈ ਉਪਮਾ ਰਨ ਚਾਰਨ ਜੀਤ ਕੇ ਗੀਤ ਬਨਾਏ ॥੧੬੦੪॥

kinar jachh rarai upamaa ran chaaran jeet ke geet banaae |1604|

કિન્નરો અને યક્ષોએ તેમના યુદ્ધના વખાણ કર્યા અને મિસ્ટ્રેલ્સના જૂથે વિજયના ગીતો ગાવાનું શરૂ કર્યું.1604.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਲਖਿ ਬਿਕਟਿ ਭਟ ਤਿਉਰ ਚੜਾਏ ਮਾਥਿ ॥

kharrag singh lakh bikatt bhatt tiaur charraae maath |

ખડગ સિંહે (ઝ્રઝાર ખાન)ને વિકેટ યોદ્ધા તરીકે જોયો અને તેના કપાળ પર તુરી મૂકી.

ਸੀਸ ਕਾਟਿ ਅਰਿ ਕੋ ਦਯੋ ਏਕ ਬਾਨ ਕੇ ਸਾਥਿ ॥੧੬੦੫॥

sees kaatt ar ko dayo ek baan ke saath |1605|

ખડગ સિંહે તેની સામેના કઠોર યોદ્ધાઓને જોઈને તેના કપાળ પરના ચિહ્નો બદલી નાખ્યા અને એક જ તીરથી દુશ્મનનું માથું કાપી નાખ્યું.1605.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਪੁਨਿ ਖਾਨ ਨਿਹੰਗ ਝੜੰਗ ਭੜੰਗ ਚਲੇ ਮੁਖ ਢਾਲਨਿ ਕਉ ਧਰਿ ਕੈ ॥

pun khaan nihang jharrang bharrang chale mukh dtaalan kau dhar kai |

પછી નિહંગ ખાન, ઝરાંગ ખાન અને ભરંગ ખાન વગેરે તેમની ઢાલ વડે મોંને મસ્તી કરીને આગળ વધ્યા.

ਕਰਿ ਮੈ ਕਰਵਾਰ ਸੰਭਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਮੁਰਾਰ ਪੈ ਧਾਇ ਪਰੇ ਅਰਿ ਕੈ ॥

kar mai karavaar sanbhaar hakaar muraar pai dhaae pare ar kai |

પછી તલવાર હાથમાં લઈને રાજાએ પડકાર ફેંક્યો અને કૃષ્ણ પર પડ્યો

ਦਲੁ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿ ਦਯੋ ਪਲ ਮੈ ਧਰਿ ਮੁੰਡ ਸੁ ਮੀਨਨ ਜਿਉ ਫਰਕੈ ॥

dal maar bidaar dayo pal mai dhar mundd su meenan jiau farakai |

રાજાએ માર માર્યો અને સૈન્યને ભાગી દીધું અને થડ અને માથા માછલીની જેમ યુદ્ધના મેદાનમાં સળવળવા લાગ્યા.

ਨ ਟਰੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਹੂੰ ਤੇ ਤਬ ਲਉ ਜਬ ਲਉ ਛਿਤ ਪੈ ਨ ਪਰੇ ਮਰਿ ਕੈ ॥੧੬੦੬॥

n ttare ran bhoom hoon te tab lau jab lau chhit pai na pare mar kai |1606|

યોદ્ધાઓને તેમના મૃત્યુ સુધી મેદાનમાંથી પીછેહઠ કરવાનું પસંદ ન હતું.1606.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428