શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 406

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਬੀਰ ਜਿਤੇ ਅਸਿ ਹਾਥਨ ਲੈ ਅਰਿ ਊਪਰਿ ਧਾਏ ॥

sree jadubeer ke beer jite as haathan lai ar aoopar dhaae |

કૃષ્ણના બધા યોદ્ધાઓ, હાથમાં તલવાર લઈને દુશ્મનો પર પડ્યા

ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਕਤਿ ਕੋਪੁ ਦੁਹੂੰ ਦਿਸਿ ਜੰਬੁਕ ਜੋਗਿਨ ਗ੍ਰਿਝ ਅਘਾਏ ॥

judh kariyo kat kop duhoon dis janbuk jogin grijh aghaae |

ક્રોધિત થઈને તેઓએ એવી લડાઈ લડી કે દસેય દિશામાં શિયાળ અને ગીધ મૃતકોનું માંસ પેટ ભરીને ખાય છે.

ਬੀਰ ਗਿਰੇ ਦੁਹੂੰ ਓਰਨ ਕੇ ਗਹਿ ਫੇਟ ਕਟਾਰਿਨ ਸਿਉ ਲਰਿ ਘਾਏ ॥

beer gire duhoon oran ke geh fett kattaarin siau lar ghaae |

બંને બાજુના યોદ્ધાઓ ધરતી પર પડ્યા છે અને ખંજરથી ઘાયલ થઈને આડા પડ્યા છે.

ਕਉਤਕ ਦੇਖ ਕੈ ਦੇਵ ਕਹੈ ਧੰਨ ਵੇ ਜਨਨੀ ਜਿਨ ਏ ਸੁਤ ਜਾਏ ॥੧੦੮੦॥

kautak dekh kai dev kahai dhan ve jananee jin e sut jaae |1080|

આ તમાશો જોઈને દેવતાઓ પણ કહે છે કે તે માતાઓ ધન્ય છે, જેમણે આવા પુત્રોને જન્મ આપ્યો છે.1080.

ਅਉਰ ਜਿਤੇ ਬਰਬੀਰ ਹੁਤੇ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰੇ ਰਨ ਭੂਮਹਿ ਆਏ ॥

aaur jite barabeer hute at ros bhare ran bhoomeh aae |

બીજા બધા યોદ્ધાઓ જે ત્યાં હતા, તેઓ પણ યુદ્ધના મેદાનમાં આવ્યા

ਜਾਦਵ ਸੈਨ ਚਲੀ ਇਤ ਤੇ ਤਿਨ ਹੂੰ ਮਿਲ ਕੈ ਅਤਿ ਜੁਧੁ ਮਚਾਏ ॥

jaadav sain chalee it te tin hoon mil kai at judh machaae |

આ બાજુથી યાદવોનું સૈન્ય આગળ વધ્યું અને બીજી બાજુ એ લોકોએ ભયંકર લડાઈ શરૂ કરી.

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਬਰਛੇ ਬਹੁ ਆਪਸ ਬੀਚ ਚਲਾਏ ॥

baan kamaan kripaan gadaa barachhe bahu aapas beech chalaae |

ધનુષ્ય, તીર, તલવાર, ગદા, ખંજર આ બધાં શસ્ત્રોનો ઉપયોગ થતો હતો

ਭੇਦ ਚਮੂੰ ਜਦੁ ਬੀਰਨ ਕੀ ਸਭ ਹੀ ਜਦੁਰਾਇ ਕੇ ਊਪਰ ਧਾਏ ॥੧੦੮੧॥

bhed chamoon jad beeran kee sabh hee jaduraae ke aoopar dhaae |1081|

યાદવોની સેનાને મળ્યા પછી, દુશ્મનની સેના કૃષ્ણ પર પડી.1081.

ਚਕ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਗਦਾ ਗਹਿ ਬੀਰ ਕਰੰ ਧਰ ਕੈ ਅਸਿ ਅਉਰ ਕਟਾਰੀ ॥

chakr trisool gadaa geh beer karan dhar kai as aaur kattaaree |

યોદ્ધાઓ પાસે ડિસ્ક, ત્રિશૂળ, ગદા, તલવાર અને ખંજર છે

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰੇ ਲਰੇ ਘਾਇ ਕਰੇ ਨ ਟਰੇ ਬਲ ਭਾਰੀ ॥

maar hee maar pukaar pare lare ghaae kare na ttare bal bhaaree |

તે પરાક્રમીઓ, મારી નાખો, મારી નાખો એવી બૂમો પાડતા લોકો તેમના સ્થાનેથી હટતા નથી

ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਦਾਰ ਦਈ ਧੁਜਨੀ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਿਚਾਰੀ ॥

sayaam bidaar dee dhujanee tih kee upamaa ih bhaat bichaaree |

કૃષ્ણે તેમની સેનાનો નાશ કર્યો છે, (જેમાંથી કવિએ) ઉપમાનો આ રીતે ઉચ્ચાર કર્યો છે.

ਮਾਨਹੁ ਖੇਤ ਸਰੋਵਰ ਮੈ ਧਸਿ ਕੈ ਗਜਿ ਬਾਰਜ ਬ੍ਰਯੂਹ ਬਿਡਾਰੀ ॥੧੦੮੨॥

maanahu khet sarovar mai dhas kai gaj baaraj brayooh biddaaree |1082|

કૃષ્ણએ દુશ્મનની સેનાનો નાશ કર્યો છે અને એવું લાગે છે કે કુંડમાં પ્રવેશીને કોઈ હાથીએ કમળના ફૂલોનો નાશ કર્યો છે.1082.

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਨਾਥ ਕੇ ਬਾਨਨ ਅਗ੍ਰ ਡਰੈ ਅਰਿ ਇਉ ਕਿਹੂੰ ਧੀਰ ਧਰਿਯੋ ਨਾ ॥

sree jadunaath ke baanan agr ddarai ar iau kihoon dheer dhariyo naa |

કૃષ્ણના બાણોથી ગભરાયેલા શત્રુ ધીરજ ગુમાવી રહ્યા છે

ਬੀਰ ਸਬੈ ਹਟ ਕੇ ਠਟਕੇ ਭਟਕੇ ਰਨ ਭੀਤਰ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਨਾ ॥

beer sabai hatt ke tthattake bhattake ran bheetar judh kariyo naa |

બધા યોદ્ધાઓ, શરમ અનુભવીને, જતા રહ્યા છે અને તેમાંથી કોઈ પણ યુદ્ધ ચાલુ રાખવા ઈચ્છતું નથી.

ਮੂਸਲ ਅਉ ਹਲ ਪਾਨਿ ਲਯੋ ਬਲਿ ਪੇਖਿ ਭਜੇ ਦਲ ਕੋਊ ਅਰਿਯੋ ਨਾ ॥

moosal aau hal paan layo bal pekh bhaje dal koaoo ariyo naa |

બલરામે લીધેલ મોહલે અને હઠ જોઈને આખી સેના ભાગી ગઈ,

ਜਿਉ ਮ੍ਰਿਗ ਕੇ ਗਨ ਛਾਡਿ ਚਲੈ ਬਨ ਡੀਠ ਪਰਿਯੋ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਕੋ ਛਉਨਾ ॥੧੦੮੩॥

jiau mrig ke gan chhaadd chalai ban ddeetth pariyo mrigaraaj ko chhaunaa |1083|

બલરામને હાથમાં ગદા અને હળ સાથે જોઈને દુશ્મનની સેના ભાગી ગઈ અને આ તમાશો એવું લાગે છે કે સિંહને જોઈને હરણ ભયભીત થઈને જંગલ છોડીને ભાગી રહ્યા છે.1083.

ਭਾਗਿ ਤਬੈ ਸਭ ਹੀ ਰਨ ਤੇ ਗਿਰਤੇ ਪਰਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰ ਪੁਕਾਰੇ ॥

bhaag tabai sabh hee ran te girate parate nrip teer pukaare |

પછી બધા મેદાનોમાંથી ભાગી જાય છે અને ભાંગી પડેલા રાજા (જરાસંધ)ને પોકાર કરે છે.

ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੀਵਤ ਹੇ ਪ੍ਰਭ ਜੂ ਸਿਗਰੇ ਰਿਸ ਕੈ ਬਲ ਸ੍ਯਾਮ ਸੰਘਾਰੇ ॥

tere hee jeevat he prabh joo sigare ris kai bal sayaam sanghaare |

રસ્તે ડઘાઈ રહેલા બધા સૈનિકો જરાસંધ પાસે પહોંચ્યા અને જોરથી બૂમ પાડી, હે પ્રભુ! કૃષ્ણ અને બલરામે તમારા બધા સૈનિકોને પોતાના ક્રોધમાં મારી નાખ્યા છે

ਮਾਰੇ ਅਨੇਕ ਨ ਏਕ ਬਚਿਯੋ ਬਹੁ ਬੀਰ ਗਿਰੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਮਝਾਰੇ ॥

maare anek na ek bachiyo bahu beer gire ran bhoom majhaare |

એક સૈનિક પણ બચ્યો નથી

ਤਾ ਤੇ ਸੁਨੋ ਬਿਨਤੀ ਹਮਰੀ ਉਨ ਜੀਤ ਭਈ ਤੁਮਰੇ ਦਲ ਹਾਰੇ ॥੧੦੮੪॥

taa te suno binatee hamaree un jeet bhee tumare dal haare |1084|

તે બધા યુદ્ધભૂમિમાં પૃથ્વી પર પડ્યા છે, તેથી અમે તમને કહીએ છીએ, હે રાજા! કે તેઓ વિજયી છે અને તમારી સેનાનો પરાજય થયો છે.��1084.

ਕੋਪ ਕਰਿਯੋ ਤਬ ਸੰਧਿ ਜਰਾ ਅਰਿ ਮਾਰਨ ਕਉ ਬਹੁ ਬੀਰ ਬੁਲਾਏ ॥

kop kariyo tab sandh jaraa ar maaran kau bahu beer bulaae |

પછી ભારે ક્રોધમાં, રાજાએ શત્રુઓને મારવા માટે પરાક્રમી યોદ્ધાઓને બોલાવ્યા

ਆਇਸ ਪਾਵਤ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੇ ਬਧਬੇ ਕਹੁ ਧਾਏ ॥

aaeis paavat hee nrip kai mil kai har ke badhabe kahu dhaae |

રાજાનો આદેશ મળતાં તેઓ કૃષ્ણને મારવા આગળ વધ્યા

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਉਮਡੇ ਘਨ ਜਿਉ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਪੈ ਆਏ ॥

baan kamaan gadaa geh kai umadde ghan jiau ghan sayaam pai aae |

ધનુષ્ય, તીર, ગદા વગેરેને પકડીને તેઓ વાદળોની જેમ ફૂલી ગયા અને કૃષ્ણ પર પડ્યા.

ਆਇ ਪਰੇ ਹਰਿ ਊਪਰ ਸੋ ਮਿਲਿ ਕੈ ਬਗ ਮੇਲਿ ਤੁਰੰਗ ਉਠਾਏ ॥੧੦੮੫॥

aae pare har aoopar so mil kai bag mel turang utthaae |1085|

તેઓએ તેમના દોડતા ઘોડાઓ પર કૃષ્ણ પર હુમલો કર્યો.1085.

ਰੋਸ ਭਰੇ ਮਿਲਿ ਆਨਿ ਪਰੇ ਹਰਿ ਕਉ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

ros bhare mil aan pare har kau lalakaar ke judh machaayo |

તેઓ કૃષ્ણ સાથે લડવા લાગ્યા, જ્યારે ભારે ક્રોધ સાથે બૂમો પાડી

ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਯੌ ਤਿਨ ਸਾਰ ਸੋ ਸਾਰ ਬਜਾਯੋ ॥

baan kamaan kripaan gadaa geh yau tin saar so saar bajaayo |

તેઓએ તેમના હાથમાં તેમના તીર, તલવારો અને ગદા પકડ્યા અને સ્ટીલથી સ્ટીલ પર પ્રહાર કર્યા

ਘਾਇਲ ਆਪ ਭਏ ਭਟ ਸੋ ਅਰੁ ਸਸਤ੍ਰਨ ਸੋ ਹਰਿ ਕੋ ਤਨੁ ਘਾਯੋ ॥

ghaaeil aap bhe bhatt so ar sasatran so har ko tan ghaayo |

તેઓ પોતે ઘાયલ થયા હતા, પરંતુ કૃષ્ણના શરીર પર પણ ઘાવ લાવ્યા હતા

ਦਉਰ ਪਰੇ ਹਲ ਮੂਸਲ ਲੈ ਬਲਿ ਬੈਰਨ ਕੋ ਦਲੁ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੦੮੬॥

daur pare hal moosal lai bal bairan ko dal maar giraayo |1086|

બલરામ પણ તેના હળ અને ગદા સાથે દોડ્યા અને તેણે દુશ્મનોની સેનાને પછાડી દીધી.1086.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਜੂਝ ਪਰੈ ਜੇ ਨ੍ਰਿਪ ਬਲੀ ਹਰਿ ਸਿਉ ਜੁਧੁ ਮਚਾਇ ॥

joojh parai je nrip balee har siau judh machaae |

જેઓ પરાક્રમી રાજા શ્રી કૃષ્ણ સાથે યુદ્ધમાં માર્યા ગયા છે,

ਤਿਨ ਬੀਰਨ ਕੇ ਨਾਮ ਸਬ ਸੋ ਕਬਿ ਕਹਤ ਸੁਨਾਇ ॥੧੦੮੭॥

tin beeran ke naam sab so kab kahat sunaae |1087|

જે મહાન યોદ્ધાઓ કૃષ્ણ સાથે લડ્યા અને મેદાનમાં પડ્યા, કવિ હવે તેમના નામ ગણાવે છે, 1087

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਸ੍ਰੀ ਨਰ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਗਜ ਸਿੰਘ ਚਲਿਯੋ ਧਨ ਸਿੰਘ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ॥

sree nar singh balee gaj singh chaliyo dhan singh saraasan lai |

નરસિંહ, ગજસિંહ, ધનસિંહ જેવા વીર યોદ્ધાઓ આગળ વધ્યા

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬਡੋ ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਰੇਸ ਤਹਾ ਕੋ ਚਲਿਯੋ ਦਿਜ ਕੋ ਧਨ ਦੈ ॥

haree singh baddo ran singh nares tahaa ko chaliyo dij ko dhan dai |

હરિસિંહ, રણસિંહ વગેરે રાજાઓ પણ બ્રાહ્મણોને ભિક્ષા આપ્યા પછી સ્થળાંતર કરી ગયા

ਜਦੁਬੀਰ ਸੋ ਜਾਇ ਕੈ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਬਹੁਬੀਰ ਚਮੂੰ ਸੁ ਘਨੀ ਹਨਿ ਕੈ ॥

jadubeer so jaae kai judh kariyo bahubeer chamoon su ghanee han kai |

(તે બધા) ગયા અને શ્રીકૃષ્ણ સાથે યુદ્ધ કર્યું અને ઘણા યોદ્ધાઓ અને ખૂબ મોટી સેનાને મારી નાખ્યા.

ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਬਾਨ ਅਨੇਕ ਹਨੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਹਮਰੀ ਰਨਿ ਜੈ ॥੧੦੮੮॥

har aoopar baan anek hane ih bhaat kahiyo hamaree ran jai |1088|

ચાર વિભાગોની મોટી સેનાએ આગળ વધીને કૃષ્ણ સાથે યુદ્ધ કર્યું અને પોતાની જાતને વધાવતા, તેઓએ કૃષ્ણ પર ઘણા તીરો છોડ્યા.1088.

ਹੋਇ ਇਕਤ੍ਰ ਇਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਯੌ ਹਰਿ ਊਪਰ ਬਾਨ ਚਲਾਵਨ ਲਾਗੇ ॥

hoe ikatr ite nrip yau har aoopar baan chalaavan laage |

આ બાજુ બધા રાજાઓ ભેગા થયા અને કૃષ્ણ પર બાણ છોડવા લાગ્યા

ਕੋਪ ਕੈ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਤਿਨ ਹੂੰ ਬ੍ਰਿਜਨਾਇਕ ਤੇ ਪਗ ਦੁਇ ਕਰਿ ਆਗੇ ॥

kop kai judh kariyo tin hoon brijanaaeik te pag due kar aage |

બે ડગલાં આગળ વધીને તેઓ ક્રોધમાં આવીને કૃષ્ણ સાથે લડ્યા

ਜੀਵ ਕੀ ਆਸ ਕਉ ਤ੍ਯਾਗਿ ਤਬੈ ਸਬ ਹੀ ਰਸ ਰੁਦ੍ਰ ਬਿਖੈ ਅਨੁਰਾਗੇ ॥

jeev kee aas kau tayaag tabai sab hee ras rudr bikhai anuraage |

તેઓ બધા તેમના અસ્તિત્વની આશા છોડીને યુદ્ધમાં સમાઈ ગયા હતા

ਚੀਰ ਧਰੇ ਸਿਤ ਆਏ ਹੁਤੇ ਛਿਨ ਬੀਚ ਭਏ ਸਭ ਆਰੁਨ ਬਾਗੇ ॥੧੦੮੯॥

cheer dhare sit aae hute chhin beech bhe sabh aarun baage |1089|

યોદ્ધાઓ દ્વારા પહેરવામાં આવેલા સફેદ વસ્ત્રો પળવારમાં લાલ થઈ ગયા.1089.

ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਤਿਨ ਬੀਰਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਪਾਰਥ ਜ੍ਯੋ ਰਿਸ ਕੈ ਕਰਨੈ ਸੇ ॥

judh kariyo tin beeran sayaam so paarath jayo ris kai karanai se |

યોદ્ધાઓ ખૂબ ગુસ્સે થયા, કૃષ્ણ સાથે આવું યુદ્ધ કર્યું, જે અગાઉ અર્જુને કર્ણ સાથે કર્યું હતું.

ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਬਹੁ ਸੈਨ ਹਨੀ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਅਰਿਯੋ ਰਨ ਭੂ ਮਧਿ ਐਸੇ ॥

kop bhariyo bahu sain hanee balibhadr ariyo ran bhoo madh aaise |

બલરામે પણ ક્રોધમાં આવીને મેદાનમાં મક્કમતાથી ઊભા રહીને સેનાના મોટા ભાગનો નાશ કર્યો

ਬੀਰ ਫਿਰੈ ਕਰਿ ਸਾਗਨਿ ਲੈ ਤਿਹ ਘੇਰਿ ਲਯੋ ਬਲਦੇਵਹਿ ਕੈਸੇ ॥

beer firai kar saagan lai tih gher layo baladeveh kaise |

(તે) સૈનિકો હાથમાં ભાલા લઈને કૂચ કરી રહ્યા છે, તેઓએ બલદેવને કેવી રીતે ઘેરી લીધો;

ਜੋਰਿ ਸੋ ਸਾਕਰਿ ਤੋਰਿ ਘਿਰਿਯੋ ਮਦ ਮਤ ਕਰੀ ਗਢਦਾਰਨ ਜੈਸੇ ॥੧੦੯੦॥

jor so saakar tor ghiriyo mad mat karee gadtadaaran jaise |1090|

તેમના ભાલા પકડીને અને ઝૂલતા યોદ્ધાઓએ બલરામને નશામાં ધૂત હાથીની જેમ ઘેરી લીધો, જે પોતાની તાકાતથી સ્ટીલની સાંકળોથી પોતાને મુક્ત કરે છે, પરંતુ તે ઊંડા ખાડામાં ફસાઈ ગયો હતો.1090.