શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 303

ਬਾਤ ਸੁਨੋ ਪਤਿ ਕੀ ਪਤਨੀ ਤੁਮ ਡਾਰ ਦਈ ਦਧਿ ਕੀ ਸਭ ਖਾਰੀ ॥

baat suno pat kee patanee tum ddaar dee dadh kee sabh khaaree |

નંદની પત્ની યશોદાને કહ્યું કે કૃષ્ણે બધાં જહાજોને નીચે પાડી દીધાં છે

ਕਾਨਹਿ ਕੇ ਡਰ ਤੇ ਹਮ ਚੋਰ ਕੈ ਰਾਖਤ ਹੈ ਚੜਿ ਊਚ ਅਟਾਰੀ ॥

kaaneh ke ddar te ham chor kai raakhat hai charr aooch attaaree |

કૃષ્ણના ડરને લીધે આપણે માખણને ઊંચી જગ્યાએ રાખીએ છીએ,

ਊਖਲ ਕੋ ਧਰਿ ਕੈ ਮਨਹਾ ਪਰ ਖਾਤ ਹੈ ਲੰਗਰ ਦੈ ਕਰਿ ਗਾਰੀ ॥੧੨੪॥

aookhal ko dhar kai manahaa par khaat hai langar dai kar gaaree |124|

પરંતુ તેમ છતાં તે, મોર્ટારના ટેકાથી, ઊંચો થઈ જાય છે અને અમારી સાથે દુર્વ્યવહાર કરીને અન્ય બાળકો સાથે માખણ ખાય છે. ��124.

ਹੋਤ ਨਹੀ ਜਿਹ ਕੇ ਘਰ ਮੈ ਦਧਿ ਦੈ ਕਰਿ ਗਾਰਨ ਸੋਰ ਕਰੈ ਹੈ ॥

hot nahee jih ke ghar mai dadh dai kar gaaran sor karai hai |

��હે યશોદા! જેના ઘરમાં તેમને માખણ મળતું નથી, ત્યાં તેઓ અવાજ ઉઠાવે છે, ખરાબ નામોથી બોલાવે છે

ਜੋ ਲਰਕਾ ਜਨਿ ਕੈ ਖਿਝ ਹੈ ਜਨ ਤੋ ਮਿਲਿ ਸੋਟਨ ਸਾਥ ਮਰੈ ਹੈ ॥

jo larakaa jan kai khijh hai jan to mil sottan saath marai hai |

જો કોઈ તેમના પર ગુસ્સે થાય છે, તેમને છોકરાઓ સમજીને, તેઓ તેને તેમની ક્લબથી મારતા હતા

ਆਇ ਪਰੈ ਜੁ ਤ੍ਰੀਆ ਤਿਹ ਪੈ ਸਿਰ ਕੇ ਤਿਹ ਬਾਰ ਉਖਾਰ ਡਰੈ ਹੈ ॥

aae parai ju treea tih pai sir ke tih baar ukhaar ddarai hai |

આ ઉપરાંત જો કોઈ સ્ત્રી આવીને તેમને ઠપકો આપવાનો પ્રયત્ન કરે તો બધાએ તેના વાળ ખેંચી નાખ્યા અને

ਬਾਤ ਸੁਨੋ ਜਸੁਦਾ ਸੁਤ ਕੀ ਸੁ ਬਿਨਾ ਉਤਪਾਤ ਨ ਕਾਨ੍ਰਹ ਟਰੈ ਹੈ ॥੧੨੫॥

baat suno jasudaa sut kee su binaa utapaat na kaanrah ttarai hai |125|

હે યશોદા! તમારા પુત્રનું વર્તન સાંભળો, તે સંઘર્ષ વિના પાલન કરતો નથી.��125.

ਬਾਤ ਸੁਨੀ ਜਬ ਗੋਪਿਨ ਕੀ ਜਸੁਦਾ ਤਬ ਹੀ ਮਨ ਮਾਹਿ ਖਿਝੀ ਹੈ ॥

baat sunee jab gopin kee jasudaa tab hee man maeh khijhee hai |

ગોપીઓની વાત સાંભળીને યશોદા મનમાં ગુસ્સે થઈ ગઈ.

ਆਇ ਗਯੋ ਹਰਿ ਜੀ ਤਬ ਹੀ ਪਿਖਿ ਪੁਤ੍ਰਹਿ ਕੌ ਮਨ ਮਾਹਿ ਰਿਝੀ ਹੈ ॥

aae gayo har jee tab hee pikh putreh kau man maeh rijhee hai |

પરંતુ જ્યારે કૃષ્ણ ઘરે આવ્યા, ત્યારે તે તેને જોઈને ખુશ થઈ ગયા

ਬੋਲ ਉਠੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਤਬੈ ਇਹ ਗਵਾਰ ਖਿਝਾਵਨ ਮੋਹਿ ਗਿਝੀ ਹੈ ॥

bol utthe nand laal tabai ih gavaar khijhaavan mohi gijhee hai |

ત્યારે કૃષ્ણજી બોલ્યા, માતા! આ વાક્ય મને હેરાન કરે છે

ਮਾਤ ਕਹਾ ਦਧਿ ਦੋਸੁ ਲਗਾਵਤ ਮਾਰ ਬਿਨਾ ਇਹ ਨਾਹਿ ਸਿਝੀ ਹੈ ॥੧੨੬॥

maat kahaa dadh dos lagaavat maar binaa ih naeh sijhee hai |126|

ક્રિષ્નાએ આવતાં કહ્યું, "આ દૂધવાળાઓ મને ખૂબ હેરાન કરે છે, તેઓ માત્ર દહીં માટે મારા પર દોષારોપણ કરે છે, તેઓ માર્યા વિના ઠીક નહીં થાય." 126.

ਮਾਤ ਕਹਿਯੋ ਅਪਨੇ ਸੁਤ ਕੋ ਕਹੁ ਕਿਉ ਕਰਿ ਤੋਹਿ ਖਿਝਾਵਤ ਗੋਪੀ ॥

maat kahiyo apane sut ko kahu kiau kar tohi khijhaavat gopee |

માતાએ પુત્રને કહ્યું, ગોપી તને કેવી રીતે હેરાન કરે છે?

ਮਾਤ ਸੌ ਬਾਤ ਕਹੀ ਸੁਤ ਯੌ ਕਰਿ ਸੋ ਗਹਿ ਭਾਗਤ ਹੈ ਮੁਹਿ ਟੋਪੀ ॥

maat sau baat kahee sut yau kar so geh bhaagat hai muhi ttopee |

માતાએ પુત્રને પૂછ્યું, ‘ઠીક છે પુત્ર! મને કહો, આ ગોપીઓ તને કેવી રીતે હેરાન કરે છે?�� પછી પુત્રે માતાને કહ્યું, ��તે બધા મારી ટોપી લઈને ભાગી જાય છે.

ਡਾਰ ਕੈ ਨਾਸ ਬਿਖੈ ਅੰਗੁਰੀ ਸਿਰਿ ਮਾਰਤ ਹੈ ਮੁਝ ਕੋ ਵਹ ਥੋਪੀ ॥

ddaar kai naas bikhai anguree sir maarat hai mujh ko vah thopee |

પછી તે મારા નાકમાં આંગળી નાખે છે અને મારા માથા પર થપ્પડ મારે છે.

ਨਾਕ ਘਸਾਇ ਹਸਾਇ ਉਨੈ ਫਿਰਿ ਲੇਤ ਤਬੈ ਵਹ ਦੇਤ ਹੈ ਟੋਪੀ ॥੧੨੭॥

naak ghasaae hasaae unai fir let tabai vah det hai ttopee |127|

��તેઓ મારું નાક બંધ કરે છે, માથું અથડાવે છે અને પછી મારું નાક ઘસ્યા પછી અને મારી મશ્કરી કર્યા પછી મારી ટોપી પાછી આપે છે.��127.

ਜਸੁਧਾ ਬਾਚ ਗੋਪਿਨ ਸੋ ॥

jasudhaa baach gopin so |

ગોપીઓને સંબોધિત યશોદાની વાણી:

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਮਾਤ ਖਿਝੀ ਉਨ ਗੋਪਿਨ ਕੋ ਤੁਮ ਕਿਉ ਸੁਤ ਮੋਹਿ ਖਿਝਾਵਤ ਹਉ ਰੀ ॥

maat khijhee un gopin ko tum kiau sut mohi khijhaavat hau ree |

માતા (જસોધા) તેમના પર ગુસ્સે થઈ ગયા અને (કહેવા લાગ્યા) કેમ નહીં! મારા દીકરાને કેમ હેરાન કરો છો?

ਬੋਲਤ ਹੋ ਅਪਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਹਮਰੇ ਧਨ ਹੈ ਦਧਿ ਦਾਮ ਸੁ ਗਉ ਰੀ ॥

bolat ho apane mukh te hamare dhan hai dadh daam su gau ree |

માતા યશોદાએ તે ગોપીઓને ગુસ્સામાં કહ્યું, ‘તમે મારા બાળકને કેમ હેરાન કરો છો? તમે તમારા મોંએ બડાઈ કરો છો કે દહીં, ગાય અને સંપત્તિ તમારા ઘરમાં જ છે અને બીજા કોઈને મળી નથી.

ਮੂੜ ਅਹੀਰ ਨ ਜਾਨਤ ਹੈ ਬਢਿ ਬੋਲਤ ਹੋ ਸੁ ਰਹੋ ਤੁਮ ਠਉ ਰੀ ॥

moorr aheer na jaanat hai badt bolat ho su raho tum tthau ree |

ઓ મૂર્ખ દૂધની દાસીઓ! તમે વિચાર્યા વિના બોલવાનું ચાલુ રાખો, અહીં જ રહો અને હું તમને ઠીક કરીશ

ਕਾਨਹਿ ਸਾਧ ਬਿਨਾ ਅਪਰਾਧਹਿ ਬੋਲਹਿਾਂਗੀ ਜੁ ਭਈ ਕਛੁ ਬਉਰੀ ॥੧੨੮॥

kaaneh saadh binaa aparaadheh bolahiaangee ju bhee kachh bauree |128|

કૃષ્ણ ખૂબ જ સરળ છે, જો તમે તેમને કોઈપણ દોષ વિના કંઈપણ કહેશો, તો તમે પાગલ ગણાશે.��128.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਬਿਨਤੀ ਕੈ ਜਸੁਦਾ ਤਬੈ ਦੋਊ ਦਏ ਮਿਲਾਇ ॥

binatee kai jasudaa tabai doaoo de milaae |

પછી યશોદાએ કૃષ્ણ અને ગોપી બંનેને સૂચના આપી અને બંને પક્ષોને શાંતિ અપાવી

ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਿਗਾਰੈ ਸੇਰ ਦਧਿ ਲੇਹੁ ਮਨ ਕੁ ਤੁਮ ਆਇ ॥੧੨੯॥

kaanrah bigaarai ser dadh lehu man ku tum aae |129|

તેણીએ ગોપીઓને કહ્યું, "જો કૃષ્ણ તમારા દૂધનો એક દ્રષ્ટા માટી કરે છે, તો તમે આવીને મારી પાસેથી એક મણ લઈ લો." 129.

ਗੋਪੀ ਬਾਚ ਜਸੋਧਾ ਸੋ ॥

gopee baach jasodhaa so |

યશોદાને સંબોધિત ગોપીઓની વાણી:

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਤਬ ਗੋਪੀ ਮਿਲਿ ਯੋ ਕਹੀ ਮੋਹਨ ਜੀਵੈ ਤੋਹਿ ॥

tab gopee mil yo kahee mohan jeevai tohi |

પછી ગોપીઓ જસોધાને મળી અને કહ્યું, “તારો મોહન દીર્ઘજીવંત રહે.

ਯਾਹਿ ਦੇਹਿ ਹਮ ਖਾਨ ਦਧਿ ਸਭ ਮਨਿ ਕਰੈ ਨ ਕ੍ਰੋਹਿ ॥੧੩੦॥

yaeh dehi ham khaan dadh sabh man karai na krohi |130|

ત્યારે ગોપીઓએ કહ્યું, હે માતા યશોદા! તમારો વહાલો દીકરો યુગો સુધી જીવે, અમે પોતે તેને દૂધની ખાણ આપીશું અને અમારા મનમાં ક્યારેય ખોટો વિચાર નહીં આવે.��130.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਮਾਖਨ ਚੁਰੈਬੋ ਬਰਨਨੰ ॥

eit sree bachitr naattak granthe krisanaavataare maakhan churaibo barananan |

બચિત્તર નાટકમાં કૃષ્ણ અવતારમાં માખણની ચોરી વિશેનું વર્ણન.

ਅਥ ਜਸੁਧਾ ਕੋ ਬਿਸਵ ਸਾਰੀ ਮੁਖ ਪਸਾਰਿ ਦਿਖੈਬੋ ॥

ath jasudhaa ko bisav saaree mukh pasaar dikhaibo |

હવે સંપૂર્ણ રીતે મોં ખોલીને કૃષ્ણ તેની માતા યશોદાને આખું બ્રહ્માંડ બતાવે છે

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਗੋਪੀ ਗਈ ਅਪੁਨੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮੈ ਤਬ ਤੇ ਹਰਿ ਜੀ ਇਕ ਖੇਲ ਮਚਾਈ ॥

gopee gee apune grih mai tab te har jee ik khel machaaee |

જ્યારે ગોપીઓ પોતપોતાના ઘરે ગઈ, ત્યારે કૃષ્ણએ એક નવો શો પ્રદર્શિત કર્યો

ਸੰਗਿ ਲਯੋ ਅਪੁਨੇ ਮੁਸਲੀ ਧਰ ਦੇਖਤ ਤਾ ਮਿਟੀਆ ਇਨ ਖਾਈ ॥

sang layo apune musalee dhar dekhat taa mitteea in khaaee |

તે બલરામને પોતાની સાથે લઈ ગયો અને રમવા લાગ્યો, નાટક દરમિયાન બલરામે જોયું કે કૃષ્ણ માટી ખાઈ રહ્યા છે

ਭੋਜਨ ਖਾਨਹਿ ਕੋ ਤਜਿ ਖੇਲੈ ਸੁ ਗੁਵਾਰ ਚਲੇ ਘਰ ਕੋ ਸਭ ਧਾਈ ॥

bhojan khaaneh ko taj khelai su guvaar chale ghar ko sabh dhaaee |

ਜਾਇ ਹਲੀ ਸੁ ਕਹਿਓ ਜਸੁਧਾ ਪਹਿ ਬਾਤ ਵਹੈ ਤਿਨ ਖੋਲਿ ਸੁਨਾਈ ॥੧੩੧॥

jaae halee su kahio jasudhaa peh baat vahai tin khol sunaaee |131|

નાટક છોડીને દૂધવાળાના બધા બાળકો ભોજન કરવા પોતપોતાના ઘરે આવ્યા, ત્યારે બલરામે ચુપચાપ માતા યશોદાને કૃષ્ણની માટી ખાવા વિશે કહ્યું.131.

ਮਾਤ ਗਹਿਯੋ ਰਿਸ ਕੈ ਸੁਤ ਕੋ ਤਬ ਲੈ ਛਿਟੀਆ ਤਨ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥

maat gahiyo ris kai sut ko tab lai chhitteea tan taeh prahaariyo |

માતાએ ગુસ્સાથી કૃષ્ણને પકડી લીધો અને લાકડી લઈને તેને મારવા લાગી

ਤਉ ਮਨ ਮਧਿ ਡਰਿਯੋ ਹਰਿ ਜੀ ਜਸੁਧਾ ਜਸੁਧਾ ਕਰਿ ਕੈ ਜੁ ਪੁਕਾਰਿਯੋ ॥

tau man madh ddariyo har jee jasudhaa jasudhaa kar kai ju pukaariyo |

ત્યારે કૃષ્ણ મનમાં ભયભીત થઈ ગયા અને રડ્યા, ‘યશોદા માતા! યશોદા માતા!��

ਦੇਖਹੁ ਆਇ ਸਬੈ ਮੁਹਿ ਕੋ ਮੁਖ ਮਾਤ ਕਹਿਯੋ ਤਬ ਤਾਤ ਪਸਾਰਿਯੋ ॥

dekhahu aae sabai muhi ko mukh maat kahiyo tab taat pasaariyo |

માતાએ કહ્યું, ‘તમે બધા આવો અને તેના મોંમાં જુઓ

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਨ ਆਨਨ ਮੈ ਸਭ ਹੀ ਧਰ ਮੂਰਤਿ ਬਿਸਵ ਦਿਖਾਰਿਯੋ ॥੧੩੨॥

sayaam kahai tin aanan mai sabh hee dhar moorat bisav dikhaariyo |132|

�� જ્યારે માતાએ તેમને તેમનું મોં બતાવવાનું કહ્યું, ત્યારે કૃષ્ણએ તેમનું મોં ખોલ્યું, કવિ કહે છે કે કૃષ્ણએ તે જ સમયે તેમને તેમના મોંમાં સમગ્ર બ્રહ્માંડ બતાવ્યું.132.