શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1238


ਸਾਹੁ ਤਵਨ ਕੀ ਬਾਤ ਨ ਮਾਨੀ ॥
saahu tavan kee baat na maanee |

શાહે તે મહિલાની વાત ન સાંભળી.

ਅਧਿਕ ਮੰਗਲਾ ਭਈ ਖਿਸਾਨੀ ॥
adhik mangalaa bhee khisaanee |

(આ સાંભળીને) મંગળા ખૂબ જ ચિડાઈ ગઈ.

ਅਧਿਕ ਕੋਪ ਕਰਿ ਹੇਤੁ ਬਿਸਾਰਾ ॥
adhik kop kar het bisaaraa |

(તે) ખૂબ ગુસ્સે થયો અને પ્રેમ ભૂલી ગયો

ਅਰਧਾ ਅਰਧ ਚੀਰ ਤਿਹ ਡਾਰਾ ॥੮॥
aradhaa aradh cheer tih ddaaraa |8|

અને તેના અડધા ટુકડા કરી નાખ્યા. 8.

ਲੂਟਿ ਲਯੋ ਤਾ ਕੋ ਸਭ ਹੀ ਧਨ ॥
loott layo taa ko sabh hee dhan |

તેની બધી સંપત્તિ લૂંટી લીધી (અને કહ્યું કે)

ਘੋਰ ਅਪ੍ਰਾਧ ਕਿਯੋ ਪਾਪੀ ਇਨ ॥
ghor apraadh kiyo paapee in |

આ પાપીએ બહુ મોટું પાપ કર્યું છે.

ਯਾ ਕਹ ਚੀਰਿ ਮਤ ਗਜ ਡਾਰਾ ॥
yaa kah cheer mat gaj ddaaraa |

(પછી કહેવા લાગ્યો) એને તો પીધેલા હાથીએ ફાડી નાખ્યો છે.

ਕਿਨਹੂੰ ਪੁਰਖ ਨ ਕਰੀ ਨਿਵਾਰਾ ॥੯॥
kinahoon purakh na karee nivaaraa |9|

કોઈ વ્યક્તિએ હાથી ('કરી') પણ દૂર કર્યો નથી.9.

ਵਾਰਸ ਭਈ ਆਪੁ ਤਾ ਕੀ ਤਿਯ ॥
vaaras bhee aap taa kee tiy |

(તે) સ્ત્રી પોતે તેની વારસદાર બની.

ਮਾਤ੍ਰਾ ਲਈ ਮਾਰਿ ਤਾ ਕੋ ਜਿਯ ॥
maatraa lee maar taa ko jiy |

તેને મારી નાખ્યો અને બધી સંપત્તિ ('માત્ર') લઈ લીધી.

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਕਿਨੂੰ ਬਿਚਾਰਾ ॥
bhed abhed na kinoo bichaaraa |

કોઈએ તફાવત ધ્યાનમાં લીધો નથી.

ਭੋਗ ਨ ਕਿਯਾ ਤਿਸੈ ਕੌ ਮਾਰਾ ॥੧੦॥
bhog na kiyaa tisai kau maaraa |10|

(તે શાહ) રીઝવવા રાજી ન થયો, (તેથી) તેને મારી નાખ્યો. 10.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਇਹ ਛਲ ਮਾਰਾ ਤਾਹਿ ਕੌ ਜੌ ਨ ਰਮਾ ਤਿਹ ਸੰਗ ॥
eih chhal maaraa taeh kau jau na ramaa tih sang |

આ યુક્તિથી તેને મારી નાખ્યો, જે તેને પસંદ ન હતો.

ਸੁ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਪੂਰਨ ਭਯੋ ਤਬ ਹੀ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ॥੧੧॥
su kab sayaam pooran bhayo tab hee kathaa prasang |11|

કવિ સ્યામના મતે તો જ વાર્તાનો સંદર્ભ પૂરો થયો. 11.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਛ੍ਰਯਾਨਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੯੬॥੫੬੪੯॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade doe sau chhrayaanavo charitr samaapatam sat subham sat |296|5649|afajoon|

અહીં શ્રી ચારિત્રોપાખ્યાનના ત્રિય ચરિત્રના મંત્રી ભૂપ સંબદના 296મા ચરિત્રનો અંત થાય છે, બધુ જ શુભ છે. 296.5649. ચાલે છે

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਬਿਜੈ ਸੂਰ ਖਤ੍ਰੀ ਇਕ ਰਹੈ ॥
bijai soor khatree ik rahai |

ત્યાં ખત્રી (છત્રી) નામનું એક મોટું ડુક્કર રહેતું હતું.

ਸਿਧ ਪਾਲ ਤਾ ਕਹ ਜਗ ਕਹੈ ॥
sidh paal taa kah jag kahai |

આખી દુનિયા તેમને સિદ્ધ પાલ કહેતી.

ਸਮਸਦੀਨ ਦਿਲੀਸ ਦਿਵਾਨਾ ॥
samasadeen dilees divaanaa |

(તે) દિલ્હીના રાજા શમસદ્દીનના દિવાન હતા

ਜਾਨਤ ਸਕਲ ਰਾਵ ਅਰੁ ਰਾਨਾ ॥੧॥
jaanat sakal raav ar raanaa |1|

જેને બધા રાજા-રાણીઓ જાણતા હતા. 1.

ਲਛਿਮਨ ਸੈਨ ਧਾਮ ਸੁਤ ਸੁਭ ਮਤਿ ॥
lachhiman sain dhaam sut subh mat |

(તેમના) ઘરમાં લછિમન સેન નામનો શુભ ચરિત્રનો પુત્ર હતો

ਬਜ੍ਰ ਸੈਨ ਦੂਸਰੋ ਬਿਕਟ ਮਤਿ ॥
bajr sain doosaro bikatt mat |

અને બજરા સેન નામનો બીજો ખરાબ મનનો (પુત્ર) હતો.

ਸਕੁਚ ਮਤੀ ਦੁਹਿਤਾ ਇਕ ਤਾ ਕੇ ॥
sakuch matee duhitaa ik taa ke |

તેને સ્કુચ મતી નામની પુત્રી હતી,

ਨਰੀ ਨਾਗਨੀ ਸਮ ਨਹਿ ਜਾ ਕੇ ॥੨॥
naree naaganee sam neh jaa ke |2|

જેમની જેમ કોઈ સ્ત્રી કે સ્ત્રી ન હતી. 2.

ਸਮਸਦੀਨ ਦਿਲੀਸ ਜੁਵਾਨਾ ॥
samasadeen dilees juvaanaa |

દિલ્હીના રાજા શમસદીન યુવાન હતા.

ਮਾਨਤ ਆਨਿ ਦੇਸ ਜਿਹ ਨਾਨਾ ॥
maanat aan des jih naanaa |

ઘણા દેશોએ તેમનામાં વિશ્વાસ કર્યો.

ਏਕ ਦਿਵਸ ਵਹੁ ਗਯੋ ਸਿਕਾਰਾ ॥
ek divas vahu gayo sikaaraa |

એક દિવસ તે શિકાર પર તે દિશામાં ગયો

ਜਾ ਦਿਸ ਹੁਤੀ ਕੇਹਰੀ ਬਾਰਾ ॥੩॥
jaa dis hutee keharee baaraa |3|

જ્યાં સિંહોનો બાર (જંગલ) હતો. (ત્યાં તેણે સિંહણ જોઈ) 3.

ਤਹੀ ਦਿਲੀਸ ਆਪੁ ਚਲਿ ਗਯੋ ॥
tahee dilees aap chal gayo |

ત્યાં રાજા પોતે શિકાર કરવા ગયા

ਜਹਾ ਸਿੰਘਨੀ ਚਿਤਵਤ ਭਯੋ ॥
jahaa singhanee chitavat bhayo |

જ્યાં (તેણે) સિંહણ જોઈ.

ਸਿਧ ਪਾਲ ਲੀਏ ਅਪਨੇ ਸੰਗਾ ॥
sidh paal lee apane sangaa |

તે સિદ્ધ પાલને પોતાની સાથે લઈ ગયો

ਔਰ ਲੀਏ ਅਨਗਨ ਚਤੁਰੰਗਾ ॥੪॥
aauar lee anagan chaturangaa |4|

અને ચાર પ્રકારના બીજા અસંખ્ય સૈનિકો પણ લેવામાં આવ્યા. 4.

ਤਾ ਪਰ ਕਰੀ ਝੁਕਾਵਤ ਭਯੋ ॥
taa par karee jhukaavat bhayo |

(તેણે તેના) હાથી ('કારી')ને તેની (સિંહણ) તરફ વિનંતી કરી.

ਕੇਹਰਿ ਸਮੈ ਜਨਮ ਤਬ ਲਯੋ ॥
kehar samai janam tab layo |

તે સમયે (સિંહણના ગર્ભમાંથી) સિંહણનો જન્મ થયો હતો.

ਅਰਧ ਰਹਾਤਨ ਮਾਤ ਕੁਖੂਤਰ ॥
aradh rahaatan maat kukhootar |

(તે હજુ પણ) તેની માતાના ગર્ભાશયમાં અડધો હતો

ਅਰਧਹ ਨਾਕਰ ਗਜ ਮਸਤਕ ਪਰ ॥੫॥
aradhah naakar gaj masatak par |5|

કે હાથીના માથામાં નખ (આપ્યા). 5.

ਤਹ ਇਕ ਭਾਟ ਕੌਤਕ ਅਸ ਲਹਾ ॥
tah ik bhaatt kauatak as lahaa |

ત્યાં એક ભટે આ કૃતક જોયું

ਹਜਰਤਿ ਸੁਨਤ ਦੋਹਰਾ ਕਹਾ ॥
hajarat sunat doharaa kahaa |

અને રાજાને સંભળાવવા માટે એક પદ્ય સંભળાવ્યું.

ਸੁ ਮੈ ਕਹਤ ਹੋ ਸੁਨਹੁ ਪ੍ਯਾਰੇ ॥
su mai kahat ho sunahu payaare |

ઓ ડિયર! હું કહું છું કે

ਜੋ ਤਿਨ ਸਾਹ ਨ ਚਿਤ ਤੇ ਟਾਰੇ ॥੬॥
jo tin saah na chit te ttaare |6|

જે તે રાજા પોતાના મનમાંથી ક્યારેય ભૂલી શક્યા નથી. 6.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਸਿੰਘ ਸਾਪੁਰਸ ਪਦਮਿਨੀ ਇਨ ਕਾ ਇਹੈ ਸੁਭਾਉ ॥
singh saapuras padaminee in kaa ihai subhaau |

શેર, સચ્ચા પુરુષ ('સપુરો') અને પદ્મિની આ સ્વભાવ ધરાવે છે.

ਜ੍ਯੋਂ ਜ੍ਯੋਂ ਦੁਖ ਗਾੜੋ ਪਰੈ ਤ੍ਯੋਂ ਤ੍ਯੋਂ ਆਗੇ ਪਾਉ ॥੭॥
jayon jayon dukh gaarro parai tayon tayon aage paau |7|

(તેમને) જેટલી પીડા થાય છે, તેટલા જ તેઓના પગલાં આગળ વધે છે. 7.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਭਾਟ ਜਬੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਾ ॥
bhaatt jabai ih bhaat uchaaraa |

જ્યારે ભટ્ટે આ પ્રકારનું ઉચ્ચારણ કર્યું હતું

ਹਜਰਤਿ ਬਚਨ ਸ੍ਰਵਨ ਇਹ ਧਾਰਾ ॥
hajarat bachan sravan ih dhaaraa |

અને (પછી) હઝરતે આ શબ્દ સાંભળ્યો.

ਜਬ ਅਪਨੇ ਮਹਲਨ ਮਹਿ ਆਯੋ ॥
jab apane mahalan meh aayo |

જ્યારે તે પોતાના મહેલોમાં આવ્યો

ਸਿਧ ਪਾਲ ਕਹ ਬੋਲ ਪਠਾਯੋ ॥੮॥
sidh paal kah bol patthaayo |8|

તેથી સિદ્ધ પાલને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. 8.

ਤਾ ਸੋ ਇਹ ਬਿਧਿ ਨਾਥ ਬਖਾਨਾ ॥
taa so ih bidh naath bakhaanaa |

રાજાએ તેને આમ કહ્યું,

ਤੈ ਹੈਂ ਮੋਰ ਵਜੀਰ ਸ੍ਯਾਨਾ ॥
tai hain mor vajeer sayaanaa |

તમે મારા જ્ઞાની મંત્રી છો.

ਅਬ ਕਛੁ ਅਸ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਉਪਾਈ ॥
ab kachh as tum karahu upaaee |

હવે તમે આવું કંઈક કરો,

ਜਾ ਤੇ ਮਿਲੈ ਪਦੁਮਿਨਿ ਆਈ ॥੯॥
jaa te milai padumin aaee |9|

જેના કારણે મને પદ્મિની (સ્ત્રી) 9 મળી.

ਸਿਧ ਪਾਲ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਾ ॥
sidh paal ih bhaat uchaaraa |

સિદ્ધ પાલે આમ કહ્યું,

ਸੁਨ ਹਜਰਤਿ ਜੂ ਬਚਨ ਹਮਾਰਾ ॥
sun hajarat joo bachan hamaaraa |

હે રાજા! મને સાંભળો.

ਸਭ ਅਪਨੀ ਤੁਮ ਸੈਨ ਬੁਲਾਵੋ ॥
sabh apanee tum sain bulaavo |

તમે તમારી બધી સેનાને બોલાવો

ਮੋਹਿ ਸਿੰਗਲਾਦੀਪ ਪਠਾਵੋ ॥੧੦॥
mohi singalaadeep patthaavo |10|

અને મને સિંગલદીપ મોકલો.10.

ਜੌ ਤੁਮਰੀ ਆਗ੍ਯਾ ਕਹ ਪਾਊ ॥
jau tumaree aagayaa kah paaoo |

જો તમે પરવાનગી આપો,

ਅਮਿਤ ਸੈਨ ਲੈ ਤਹਾ ਸਿਧਾਊ ॥
amit sain lai tahaa sidhaaoo |

તેથી હું મોટી સેના સાથે ત્યાં જઈશ.

ਖੜਗ ਸਿੰਗਲਾਦੀਪ ਮਚੈਹੋ ॥
kharrag singalaadeep machaiho |

(જાઓ) સિંગલદીપમાં તલવાર ચલાવવા (એટલે કે યુદ્ધ કરવા).

ਜ੍ਯੋਂ ਤ੍ਯੋਂ ਕੈ ਪਦੁਮਿਨਿ ਲੈ ਐਹੋ ॥੧੧॥
jayon tayon kai padumin lai aaiho |11|

અને પદ્મિની કેવી રીતે લાવવી. 11.

ਯੌ ਕਹਿ ਗਯੋ ਧਾਮ ਜਬ ਰਾਜਾ ॥
yau keh gayo dhaam jab raajaa |

રાજાએ આટલું કહીને તે ઘરે ગયો

ਬਾਜਤ ਭਾਤ ਅਨੇਕਨ ਬਾਜਾ ॥
baajat bhaat anekan baajaa |

પછી વિવિધ પ્રકારના ઘંટ વગાડવા લાગ્યા.

ਬੈਰੀ ਹੁਤੋ ਤਹਾ ਇਕ ਤਾ ਕੋ ॥
bairee huto tahaa ik taa ko |

તેનો (સિદ્ધ પાલ) ત્યાં એક દુશ્મન હતો.

ਭੇਦ ਕਹਾ ਹਜਰਤਿ ਪੈ ਵਾ ਕੋ ॥੧੨॥
bhed kahaa hajarat pai vaa ko |12|

તેણે રાજાને તેનું (સિદ્ધ પાલ) રહસ્ય કહ્યું. 12.

ਏਕ ਧਾਮ ਦੁਹਿਤਾ ਹੈ ਯਾ ਕੇ ॥
ek dhaam duhitaa hai yaa ke |

તેને (સિદ્ધ પાલ) એક પુત્રી છે.

ਪਰੀ ਪਦਮਿਨਿ ਤੁਲਿ ਨ ਤਾ ਕੇ ॥
paree padamin tul na taa ke |

તેના માટે પરી અને પદ્મિની સમાન નથી.

ਪਠੈ ਮਨੁਛ ਤਿਹ ਹੇਰਿ ਮੰਗਾਵਹੁ ॥
patthai manuchh tih her mangaavahu |

એક વ્યક્તિને મોકલો અને તેને આમંત્રણ આપો અને જુઓ.

ਤਿਹ ਪਾਛੇ ਪਦੁਮਿਨਿ ਖੁਜਾਵਹੁ ॥੧੩॥
tih paachhe padumin khujaavahu |13|

તે પછી પદ્મિનીને શોધો (સિંગલદીપમાંથી).13.

ਹਜਰਤਿ ਸੁਨਤ ਜਬੈ ਸੇ ਭਯੋ ॥
hajarat sunat jabai se bhayo |

જ્યારે હઝરતે આ સાંભળ્યું.

ਤਤਛਿਨ ਦੂਤੀ ਤਹਾ ਪਠਯੋ ॥
tatachhin dootee tahaa patthayo |

(પછી) તરત જ ત્યાં એક દૂત મોકલ્યો.

ਚਤੁਰਿ ਚਿਤੇਰੀ ਰੂਪ ਉਜਿਯਾਰੀ ॥
chatur chiteree roop ujiyaaree |

(તે) હોંશિયાર, વિનોદી (ચિત્રકાર) અને દેખાવમાં તેજસ્વી,