શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 991


ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વ:

ਮਾਰਿ ਪਰੇ ਬਿਸੰਭਾਰ ਧਰਾ ਪਰ ਸੂਰ ਸਭੇ ਸੁਖ ਸੁਧ ਅਨੀਕੇ ॥
maar pare bisanbhaar dharaa par soor sabhe sukh sudh aneeke |

સેનાના તમામ નાયકો માર્યા ગયા પછી શાંતિથી જમીન પર પડ્યા છે.

ਤਾ ਪਰ ਕੰਤ ਸੁਨਿਯੋ ਜੁ ਜੁਝਿਯੋ ਦਿਨ ਰੈਨਿ ਬਸੈ ਜੋਊ ਅੰਤਰ ਜੀਕੇ ॥
taa par kant suniyo ju jujhiyo din rain basai joaoo antar jeeke |

તે પછી મેં સાંભળ્યું કે કાન્ત (રાજા) પણ યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા છે, જે રાતદિવસ મારા મનમાં વસે છે.

ਤਾ ਬਿਨੁ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਅਪਾਰ ਸਭੈ ਸਜਨੀ ਮੁਹਿ ਲਾਗਤ ਫੀਕੇ ॥
taa bin haar singaar apaar sabhai sajanee muhi laagat feeke |

હે સજ્જન! તેના વિના, મને બધા નેકલેસ નિસ્તેજ લાગે છે.

ਕੈ ਰਿਪੁ ਮਾਰਿ ਮਿਲੋ ਮੈ ਪਿਯਾ ਸੰਗ ਨਾਤਰ ਪਯਾਨ ਕਰੋ ਸੰਗ ਪੀ ਕੇ ॥੧੭॥
kai rip maar milo mai piyaa sang naatar payaan karo sang pee ke |17|

કાં તો શત્રુને મારીને પ્રિયતમને મળવા જાવ, નહીં તો પ્રિયતમનો સાથ છોડી દો. 17.

ਜੋਰਿ ਮਹਾ ਦਲ ਕੋਰਿ ਕਈ ਭਟ ਭੂਖਨ ਅੰਗ ਸੁਰੰਗ ਸੁਹਾਏ ॥
jor mahaa dal kor kee bhatt bhookhan ang surang suhaae |

તેણે એક મોટી પાર્ટી ભેગી કરી અને કરોડો યોદ્ધાઓ લીધા, (જેમના) શરીર સુંદર આભૂષણોથી શણગારેલા હતા.

ਬਾਧਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੜ੍ਰਹੀ ਰਥ ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਸਭੈ ਬਿਰਮਾਏ ॥
baadh kripaan prachandd charrrahee rath dev adev sabhai biramaae |

પ્રચંડ કિરપાણ બાંધ્યા પછી, (રાણી) રથ પર ચડી, જેને જોઈને બધા દેવતાઓ અને દાનવો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.

ਬੀਰੀ ਚਬਾਤ ਕਛੂ ਮੁਸਕਾਤ ਸੁ ਮੋਤਿਨ ਹਾਰ ਹਿਯੇ ਉਰਝਾਏ ॥
beeree chabaat kachhoo musakaat su motin haar hiye urajhaae |

(તે) પાન ચાવતી હતી, થોડું હસતી હતી અને તેની છાતી પર મોતીના હાર લટકેલા હતા.

ਅੰਗ ਦੁਕੂਲ ਫਬੈ ਸਿਰ ਫੂਲ ਬਿਲੋਕਿ ਪ੍ਰਭਾ ਦਿਵ ਨਾਥ ਲਜਾਏ ॥੧੮॥
ang dukool fabai sir fool bilok prabhaa div naath lajaae |18|

દુપટ્ટો શરીર પર લહેરાતો હતો અને માથા પર ચોરસ ('ફૂલ') જોતાં જ સૂરજ ચમકી રહ્યો હતો. 18.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਜੋਰਿ ਅਨੀ ਗਾੜੇ ਸੁਭਟ ਤਹ ਤੇ ਕਿਯੋ ਪਯਾਨ ॥
jor anee gaarre subhatt tah te kiyo payaan |

(તે) હઠીલા સૈનિકોની સેના સાથે ત્યાંથી ગયો.

ਪਲਕ ਏਕ ਲਾਗੀ ਨਹੀ ਤਹਾ ਪਹੂਚੈ ਆਨਿ ॥੧੯॥
palak ek laagee nahee tahaa pahoochai aan |19|

બીજા દિવસે વહેલી સવારે, તેણીએ તેની સેનાને ફરીથી ગોઠવી અને ઝડપથી ત્યાં પહોંચી.(19)

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વ:

ਆਵਤ ਹੀ ਅਤਿ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ਤਿਨ ਬਾਜ ਕਰੀ ਰਥ ਕ੍ਰੋਰਿਨ ਕੂਟੇ ॥
aavat hee at judh kariyo tin baaj karee rath krorin kootte |

આવતાની સાથે જ તેણે ઘણું યુદ્ધ કર્યું અને લાખો ઘોડા, હાથી અને રથ ગુમાવ્યા.

ਪਾਸਨ ਪਾਸਿ ਲਏ ਅਰਿ ਕੇਤਿਕ ਸੂਰਨ ਕੇ ਸਿਰ ਕੇਤਿਕ ਟੂਟੇ ॥
paasan paas le ar ketik sooran ke sir ketik ttootte |

કેટલા દુશ્મનો જાળમાં ફસાઈ ગયા છે અને કેટલાએ યોદ્ધાઓના માથા ફાડી નાખ્યા છે.

ਹੇਰਿ ਟਰੇ ਕੋਊ ਆਨਿ ਅਰੇ ਇਕ ਜੂਝਿ ਪਰੇ ਰਨ ਪ੍ਰਾਨ ਨਿਖੂਟੇ ॥
her ttare koaoo aan are ik joojh pare ran praan nikhootte |

(તે સ્ત્રીને) જોઈને કેટલાક ભાગ્યા, કેટલાક આવીને લડ્યા અને લડાઈ લડતા મૃત્યુ પામ્યા, જેમનો જીવ થાકી ગયો.

ਪੌਨ ਸਮਾਨ ਛੁਟੇ ਤ੍ਰਿਯ ਬਾਨ ਸਭੈ ਦਲ ਬਾਦਲ ਸੇ ਚਲਿ ਫੂਟੇ ॥੨੦॥
pauan samaan chhutte triy baan sabhai dal baadal se chal footte |20|

સ્ત્રીના તીર પવનની જેમ ફર્યા (જેના પરિણામે દુશ્મનો) બધા પક્ષો ફાટી ગયા. 20.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਮਾਨਵਤੀ ਜਿਹ ਓਰ ਸਿਧਾਰੇ ॥
maanavatee jih or sidhaare |

માનવતી (રાણી) તરફ જતી,

ਏਕ ਤੀਰ ਇਕ ਸ੍ਵਾਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥
ek teer ik svaar sanghaare |

મનવતી ગમે તે તરફ જતી, એક તીરથી તે સવારને મારી નાખતી.

ਪਖਰੇ ਕੇਤੇ ਪਦੁਮ ਬਿਦਾਰੇ ॥
pakhare kete padum bidaare |

ઘણા પદમે ઘોડા (અથવા ઘોડેસવારો) ને મારી નાખ્યા.

ਕੋਟਿਕ ਕਰੀ ਖੇਤ ਮੈ ਮਾਰੇ ॥੨੧॥
kottik karee khet mai maare |21|

તેણીએ અસંખ્ય ઘોડાઓને ભવ્ય કાઠીઓ વડે મારી નાખ્યા અને ઘણા હાથીઓનો નાશ કર્યો, (21)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਸਭ ਸਖਿਯਾ ਹਰਖਤਿ ਭਈ ਕਾਤਰ ਭਈ ਨ ਕੋਇ ॥
sabh sakhiyaa harakhat bhee kaatar bhee na koe |

તેના બધા મિત્રો આનંદિત થઈ રહ્યા હતા અને તેઓએ તેમના બધા ડર દૂર કર્યા.

ਜੁਧ ਕਾਜ ਸਭ ਹੀ ਚਲੀ ਕਾਲ ਕਰੈ ਸੋ ਹੋਇ ॥੨੨॥
judh kaaj sabh hee chalee kaal karai so hoe |22|

બધાએ વિચારીને લડાઈ માટે કમર કસી લીધી, સર્વશક્તિમાન જે ઈચ્છે તે તેઓ સહન કરશે, (22)

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વ:

ਚਾਬੁਕ ਮਾਰਿ ਤੁਰੰਗ ਧਸੀ ਰਨ ਕਾਢਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਡੇ ਭਟ ਘਾਏ ॥
chaabuk maar turang dhasee ran kaadt kripaan badde bhatt ghaae |

(રાણી) ઘોડાને ચાબુક મારીને યુદ્ધના મેદાનમાં દોડી ગઈ અને કિરપાણ કાઢીને ઘણા સૈનિકોને મારી નાખ્યા.

ਪਾਸਨ ਪਾਸਿ ਲਏ ਅਰਿ ਕੇਤਿਕ ਜੀਵਤ ਹੀ ਗਹਿ ਜੇਲ ਚਲਾਏ ॥
paasan paas le ar ketik jeevat hee geh jel chalaae |

કેટલા દુશ્મનો જીવતા હતા ત્યારે જ નૂઝ સાથે પકડાયા અને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા.

ਚੂਰਨ ਕੀਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਇਕ ਬਾਨਨ ਸੌ ਜਮ ਲੋਕ ਪਠਾਏ ॥
chooran keen gadaa geh kai ik baanan sau jam lok patthaae |

કેટલાકને ગદા વડે માર મારવામાં આવ્યા અને કેટલાકને તીર વડે યમ લોકો પાસે મોકલવામાં આવ્યા.

ਜੀਤਿ ਲਏ ਅਰਿ ਏਕ ਅਨੇਕ ਨਿਹਾਰਿ ਰਹੇ ਰਨ ਛਾਡਿ ਪਰਾਏ ॥੨੩॥
jeet le ar ek anek nihaar rahe ran chhaadd paraae |23|

(તે) એક (સ્ત્રીએ) ઘણા શત્રુઓને જીતી લીધા અને (જેઓ માત્ર) જોતા હતા, તેઓ પણ યુદ્ધભૂમિ છોડીને ભાગી ગયા. 23.

ਪਾਸਨ ਪਾਸਿ ਲਏ ਅਰਿ ਕੇਤਿਕ ਕਾਢਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕਈ ਰਿਪੁ ਮਾਰੇ ॥
paasan paas le ar ketik kaadt kripaan kee rip maare |

ઘણા શત્રુઓને જાળમાં ફસાવ્યા અને કિરપાણ કાઢીને જેટલા શત્રુઓને માર્યા.

ਕੇਤੇ ਹਨੇ ਗੁਰਜਾਨ ਭਏ ਭਟ ਕੇਸਨ ਤੇ ਗਹਿ ਏਕ ਪਛਾਰੇ ॥
kete hane gurajaan bhe bhatt kesan te geh ek pachhaare |

કેટલાકને ભાલા વડે મારવામાં આવ્યા હતા અને કેટલાકને કેસ દ્વારા મારવામાં આવ્યા હતા.

ਸੂਲਨ ਸਾਗਨ ਸੈਥਿਨ ਕੇ ਸੰਗ ਬਾਨਨ ਸੌ ਕਈ ਕੋਟਿ ਬਿਦਾਰੇ ॥
soolan saagan saithin ke sang baanan sau kee kott bidaare |

તેણે ત્રિશૂળ, ભાલા, ભાલા અને બાણ વડે અનેક કરોડોનો નાશ કર્યો.

ਏਕ ਟਰੇ ਇਕ ਜੂਝਿ ਮਰੇ ਸੁਰ ਲੋਕ ਬਰੰਗਨਿ ਸਾਥ ਬਿਹਾਰੇ ॥੨੪॥
ek ttare ik joojh mare sur lok barangan saath bihaare |24|

એક ભાગી ગયો, એક લડતા મરી ગયો અને ઘણા સ્વર્ગમાં અપચારાઓ સાથે વર્તવા લાગ્યા. 24.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਐਸੇ ਜਬ ਅਬਲਾ ਰਨ ਕੀਨੋ ॥
aaise jab abalaa ran keeno |

જ્યારે (તે) સ્ત્રીએ આવું યુદ્ધ કર્યું,

ਠਾਢੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦਤ ਸਭ ਚੀਨੋ ॥
tthaadte indr dat sabh cheeno |

આમ, જ્યારે પત્ની લડતી હતી, ત્યારે પતિ જે કંઈ થઈ રહ્યું હતું તે જોતો હતો.

ਪੁਨਿ ਸੈਨਾ ਕੋ ਆਯਸੁ ਦਯੋ ॥
pun sainaa ko aayas dayo |

પછી તેણે સૈન્યને મંજૂરી આપી

ਤਾ ਕੌ ਘੇਰਿ ਦਸੋ ਦਿਸਿ ਲਯੋ ॥੨੫॥
taa kau gher daso dis layo |25|

રાજાએ સૈન્યને ચારે બાજુથી દુશ્મનને ઘેરી લેવા માટે બનાવ્યું.(25)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਚਹੂੰ ਓਰ ਘੇਰਤ ਭਏ ਸਭ ਸੂਰਾ ਰਿਸਿ ਖਾਇ ॥
chahoon or gherat bhe sabh sooraa ris khaae |

સૈન્ય, ગુસ્સે ભરાયેલા મૂડમાં, દુશ્મનને ઘેરી લીધું,

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਜੂਝਤ ਭਏ ਅਧਿਕ ਹ੍ਰਿਦੈ ਕਰਿ ਚਾਇ ॥੨੬॥
bhaat bhaat joojhat bhe adhik hridai kar chaae |26|

અને વિવિધ રીતે સખત લડાઈ આપી.(26)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕਹਿ ਬਾਨ ਚਲਾਏ ॥
maar maar keh baan chalaae |

તેઓ 'મારો-મારો' કહીને તીર મારતા હતા.

ਮਾਨਵਤੀ ਕੇ ਸਾਮੁਹਿ ਧਾਏ ॥
maanavatee ke saamuhi dhaae |

તીર પછી તીર ફેંકતા, તેઓએ મનવતીનો સામનો કર્યો.

ਤਬ ਅਬਲਾ ਸਭ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
tab abalaa sabh sasatr sanbhaare |

ત્યારબાદ મહિલાએ તમામ હથિયારો પોતાના હાથમાં લઈ લીધા

ਬੀਰ ਅਨੇਕ ਮਾਰ ਹੀ ਡਾਰੇ ॥੨੭॥
beer anek maar hee ddaare |27|

તેણીએ તેના તમામ હથિયારો ઉપાડ્યા અને તેમાંથી ઘણાની હત્યા કરી.(27)

ਲਗੇ ਦੇਹ ਤੇ ਬਾਨ ਨਿਕਾਰੇ ॥
lage deh te baan nikaare |

તેણે પોતાના શરીરમાં ફસાયેલા તીરને બહાર કાઢ્યા