શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 215

ਸਾਤ ਸਮੁੰਦ੍ਰਨ ਲੌ ਗਰਵੇ ਗਿਰ ਭੂਮਿ ਅਕਾਸ ਦੋਊ ਥਹਰਾਨੇ ॥

saat samundran lau garave gir bhoom akaas doaoo thaharaane |

રામની શાંત મુદ્રાનું દ્રશ્ય, સાત સમુદ્ર, પર્વતો, આકાશ અને આખું વિશ્વ ધ્રૂજતું હતું.

ਜਛ ਭੁਜੰਗ ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾਨ ਕੇ ਦਾਨਵ ਦੇਵ ਦੁਹੂੰ ਡਰ ਮਾਨੇ ॥

jachh bhujang disaa bidisaan ke daanav dev duhoon ddar maane |

ચારેય દિશાઓના યક્ષ, નાગ, દેવો દેવતાઓ ગભરાઈ ગયા.

ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਨਾਥ ਕਮਾਨ ਲੇ ਹਾਥ ਕਹੋ ਰਿਸ ਕੈ ਕਿਹ ਪੈ ਸਰ ਤਾਨੇ ॥੧੪੯॥

sree raghunaath kamaan le haath kaho ris kai kih pai sar taane |149|

પોતાના હાથમાં ધનુષ્ય પકડીને રામે પરશુરામને કહ્યું, “તેં ગુસ્સામાં આ તીર કોના પર લંબાવ્યું છે?

ਪਰਸੁ ਰਾਮ ਬਾਚ ਰਾਮ ਸੋ ॥

paras raam baach raam so |

રામને સંબોધિત પરશુરામનું ભાષણ :

ਜੇਤਕ ਬੈਨ ਕਹੇ ਸੁ ਕਹੇ ਜੁ ਪੈ ਫੇਰਿ ਕਹੇ ਤੁ ਪੈ ਜੀਤ ਨ ਜੈਹੋ ॥

jetak bain kahe su kahe ju pai fer kahe tu pai jeet na jaiho |

ઓ રામ! તમે જે કહ્યું છે તે કહ્યું છે અને હવે આગળ કંઈ બોલશો તો તમે જીવતા નહીં રહે

ਹਾਥਿ ਹਥਿਆਰ ਗਹੇ ਸੁ ਗਹੇ ਜੁ ਪੈ ਫੇਰਿ ਗਹੇ ਤੁ ਪੈ ਫੇਰਿ ਨ ਲੈਹੋ ॥

haath hathiaar gahe su gahe ju pai fer gahe tu pai fer na laiho |

જે શસ્ત્ર તમારે ચલાવવાનું હતું, તે તમે ચલાવી લીધું છે અને જો તમે વધુ કંઈપણ ચલાવવાનો પ્રયત્ન કરશો તો તમારી કોશિશ નિરર્થક રહેશે.

ਰਾਮ ਰਿਸੈ ਰਣ ਮੈ ਰਘੁਬੀਰ ਕਹੋ ਭਜਿ ਕੈ ਕਤ ਪ੍ਰਾਨ ਬਚੈਹੋ ॥

raam risai ran mai raghubeer kaho bhaj kai kat praan bachaiho |

ત્યારે ક્રોધિત થઈને પરશુરામે રામને કહ્યું, 'કહો, હવે તું યુદ્ધ કરીને ક્યાં ભાગીશ અને તારો જીવ કેવી રીતે બચાવશે?

ਤੋਰ ਸਰਾਸਨ ਸੰਕਰ ਕੋ ਹਰਿ ਸੀਅ ਚਲੇ ਘਰਿ ਜਾਨ ਨ ਪੈਹੋ ॥੧੫੦॥

tor saraasan sankar ko har seea chale ghar jaan na paiho |150|

ઓ રામ! શિવનું ધનુષ્ય તોડીને હવે સીતા સાથે લગ્ન કરીને તમે તમારા ઘરે પહોંચી શકશો નહીં.��150.

ਰਾਮ ਬਾਚ ਪਰਸੁਰਾਮ ਸੋ ॥

raam baach parasuraam so |

પરશુરામને સંબોધિત રામનું ભાષણ:

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

svaiyaa |

સ્વય્યા

ਬੋਲ ਕਹੇ ਸੁ ਸਹੇ ਦਿਸ ਜੂ ਜੁ ਪੈ ਫੇਰਿ ਕਹੇ ਤੇ ਪੈ ਪ੍ਰਾਨ ਖ੍ਵੈਹੋ ॥

bol kahe su sahe dis joo ju pai fer kahe te pai praan khvaiho |

ઓ બ્રાહ્મણ ! તમે જે કહેવા માંગતા હતા તે તમે પહેલેથી જ કહી દીધું છે અને જો તમે હવે વધુ કંઈ બોલો તો તમારે તમારા જીવને જોખમમાં મૂકવું પડશે.

ਬੋਲਤ ਐਂਠ ਕਹਾ ਸਠ ਜਿਉ ਸਭ ਦਾਤ ਤੁਰਾਇ ਅਬੈ ਘਰਿ ਜੈਹੋ ॥

bolat aaintth kahaa satth jiau sabh daat turaae abai ghar jaiho |

��હે મૂર્ખ! તમે આટલા ગર્વથી કેમ બોલો છો, તમારે હવે તમારા દાંત ભાંગીને સારા તરશીન મળ્યા પછી તમારા ઘરે જવું પડશે.

ਧੀਰ ਤਬੈ ਲਹਿਹੈ ਤੁਮ ਕਉ ਜਦ ਭੀਰ ਪਰੀ ਇਕ ਤੀਰ ਚਲੈਹੋ ॥

dheer tabai lahihai tum kau jad bheer paree ik teer chalaiho |

હું તમને ધીરજથી જોઉં છું જો હું જરૂરી માનતો હોઉં તો મારે એક જ તીર છોડવું પડશે.

ਬਾਤ ਸੰਭਾਰ ਕਹੋ ਮੁਖਿ ਤੇ ਇਨ ਬਾਤਨ ਕੋ ਅਬ ਹੀ ਫਲਿ ਪੈਹੋ ॥੧੫੧॥

baat sanbhaar kaho mukh te in baatan ko ab hee fal paiho |151|

��તેથી સંયમથી વાત કર, નહીતર આવી વાતનું ઈનામ તમને હમણાં જ મળશે.��151.

ਪਰਸੁ ਰਾਮ ਬਾਚ ॥

paras raam baach |

પરશુરામનું ભાષણ:

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

svaiyaa |

સ્વય્યા

ਤਉ ਤੁਮ ਸਾਚ ਲਖੋ ਮਨ ਮੈ ਪ੍ਰਭ ਜਉ ਤੁਮ ਰਾਮ ਵਤਾਰ ਕਹਾਓ ॥

tau tum saach lakho man mai prabh jau tum raam vataar kahaao |

��તમારે એ સાચું માનવું જોઈએ કે જો તમને રામવતાર કહેવામાં આવે,

ਰੁਦ੍ਰ ਕੁਵੰਡ ਬਿਹੰਡੀਯ ਜਿਉ ਕਰਿ ਤਿਉ ਅਪਨੋ ਬਲ ਮੋਹਿ ਦਿਖਾਓ ॥

rudr kuvandd bihanddeey jiau kar tiau apano bal mohi dikhaao |

��તો તમે જે રીતે શિવનું ધનુષ્ય તોડ્યું છે, એ જ રીતે મને તમારી શક્તિ બતાવો

ਤਉ ਹੀ ਗਦਾ ਕਰ ਸਾਰੰਗ ਚਕ੍ਰ ਲਤਾ ਭ੍ਰਿਗਾ ਕੀ ਉਰ ਮਧ ਸੁਹਾਓ ॥

tau hee gadaa kar saarang chakr lataa bhrigaa kee ur madh suhaao |

મને તમારી ગદા, ડિસ્કસ, ધનુષ્ય અને ભૃગુ ઋષિના પગના પ્રહારનું નિશાન પણ બતાવો.

ਮੇਰੋ ਉਤਾਰ ਕੁਵੰਡ ਮਹਾਬਲ ਮੋਹੂ ਕਉ ਆਜ ਚੜਾਇ ਦਿਖਾਓ ॥੧੫੨॥

mero utaar kuvandd mahaabal mohoo kau aaj charraae dikhaao |152|

આની સાથે જ મારું શક્તિશાળી ધનુષ્ય ઉતારો અને તેની દોરી ખેંચો.��152.

ਕਬਿ ਬਾਚ ॥

kab baach |

કવિનું વક્તવ્ય:

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

svaiyaa |

સ્વય્યા

ਸ੍ਰੀ ਰਘੁਬੀਰ ਸਿਰੋਮਨ ਸੂਰ ਕੁਵੰਡ ਲਯੋ ਕਰ ਮੈ ਹਸਿ ਕੈ ॥

sree raghubeer siroman soor kuvandd layo kar mai has kai |

પરમ નાયક રામે હસતાં હસતાં ધનુષ હાથમાં લીધું

ਲੀਅ ਚਾਪ ਚਟਾਕ ਚੜਾਇ ਬਲੀ ਖਟ ਟੂਕ ਕਰਯੋ ਛਿਨ ਮੈ ਕਸਿ ਕੈ ॥

leea chaap chattaak charraae balee khatt ttook karayo chhin mai kas kai |

તેની દોરી ખેંચી અને તીરને સજ્જડ કરીને, તેના બે ટુકડા કરી નાખ્યા.

ਨਭ ਕੀ ਗਤਿ ਤਾਹਿ ਹਤੀ ਸਰ ਸੋ ਅਧ ਬੀਚ ਹੀ ਬਾਤ ਰਹੀ ਬਸਿ ਕੈ ॥

nabh kee gat taeh hatee sar so adh beech hee baat rahee bas kai |

ધનુષ તૂટતાં જ એવો ભયાનક અવાજ આવ્યો કે જાણે તીર આકાશની છાતીમાં વાગ્યું હોય જે ગાદલું ફૂટી ગયું.

ਨ ਬਸਾਤ ਕਛੂ ਨਟ ਕੇ ਬਟ ਜਯੋਂ ਭਵ ਪਾਸ ਨਿਸੰਗਿ ਰਹੈ ਫਸਿ ਕੈ ॥੧੫੩॥

n basaat kachhoo natt ke batt jayon bhav paas nisang rahai fas kai |153|

નૃત્યાંગના જે રીતે દોરડા પર કૂદી પડે છે, એવી જ રીતે ધનુષ તૂટતાં આખું બ્રહ્માંડ ધ્રૂજી ઊઠ્યું અને ધનુષના બે ટુકડામાં જ ફસાઈ ગયું.153.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੁਧ ਜਯਤ ॥੨॥

eit sree raam judh jayat |2|

યુદ્ધમાં રામની જીતના વર્ણનનો અંત.2.

ਅਥ ਅਉਧ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਥਨੰ ॥

ath aaudh praves kathanan |

હવે અવધમાં પ્રવેશનું વર્ણન શરૂ થાય છે:

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

svaiyaa |

સ્વય્યા

ਭੇਟ ਭੁਜਾ ਭਰਿ ਅੰਕਿ ਭਲੇ ਭਰਿ ਨੈਨ ਦੋਊ ਨਿਰਖੇ ਰਘੁਰਾਈ ॥

bhett bhujaa bhar ank bhale bhar nain doaoo nirakhe raghuraaee |

તેમની બંને આંખોમાં આનંદના આંસુઓ સાથે અને તેમના લોકો સાથે પ્રેમથી મળતા રામ અયોધ્યામાં પ્રવેશ્યા.

ਗੁੰਜਤ ਭ੍ਰਿੰਗ ਕਪੋਲਨ ਊਪਰ ਨਾਗ ਲਵੰਗ ਰਹੇ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥

gunjat bhring kapolan aoopar naag lavang rahe liv laaee |

કાળી મધમાખીઓ ગાલ પર ગુંજી રહી હતી અને સીતાના લાંબા વાળની વેણી તેના ચહેરા તરફ નાગાઓની જેમ લટકી રહી હતી.

ਕੰਜ ਕੁਰੰਗ ਕਲਾ ਨਿਧ ਕੇਹਰਿ ਕੋਕਿਲ ਹੇਰ ਹੀਏ ਹਹਰਾਈ ॥

kanj kurang kalaa nidh kehar kokil her hee haharaaee |

કમળ, હરણ, ચંદ્ર, સિંહણ અને નાઇટિંગેલ તેમના મનમાં મૂંઝાઈ ગયા અને તેણીને જોઈ રહ્યા (અનુક્રમે આંખો, ચપળતા, સુંદરતા, હિંમત અને મધુર અવાજ).

ਬਾਲ ਲਖੈਂ ਛਬਿ ਖਾਟ ਪਰੈਂ ਨਹਿ ਬਾਟ ਚਲੈ ਨਿਰਖੇ ਅਧਿਕਾਈ ॥੧੫੪॥

baal lakhain chhab khaatt parain neh baatt chalai nirakhe adhikaaee |154|

તેની સુંદરતા જોઈને બાળકો પણ બેભાન થઈને પડી રહ્યા હતા અને માર્ગ છોડીને જતા મુસાફરો તેને જોઈ રહ્યા હતા.154.

ਸੀਅ ਰਹੀ ਮੁਰਛਾਇ ਮਨੈ ਰਨਿ ਰਾਮ ਕਹਾ ਮਨ ਬਾਤ ਧਰੈਂਗੇ ॥

seea rahee murachhaae manai ran raam kahaa man baat dharainge |

સીતા ચિંતિત થઈ રહી હતી કે રામ તેમની વાત સાથે સહમત થશે કે નહીં

ਤੋਰਿ ਸਰਾਸਨਿ ਸੰਕਰ ਕੋ ਜਿਮ ਮੋਹਿ ਬਰਿਓ ਤਿਮ ਅਉਰ ਬਰੈਂਗੇ ॥

tor saraasan sankar ko jim mohi bario tim aaur barainge |

અને એવું પણ બની શકે કે શિવનું ધનુષ્ય તોડવા પર રામ મારા જેવી બીજી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે.

ਦੂਸਰ ਬਯਾਹ ਬਧੂ ਅਬ ਹੀ ਮਨ ਤੇ ਮੁਹਿ ਨਾਥ ਬਿਸਾਰ ਡਰੈਂਗੇ ॥

doosar bayaah badhoo ab hee man te muhi naath bisaar ddarainge |

જો તે તેના મનમાં બીજા લગ્ન વિચારે છે, તો તેનો ભગવાન તેને ભૂલી જવા પર, તેના જીવનમાં ચોક્કસપણે અશાંતિ ભરી દેશે.

ਦੇਖਤ ਹੌ ਨਿਜ ਭਾਗ ਭਲੇ ਬਿਧ ਆਜ ਕਹਾ ਇਹ ਠੌਰ ਕਰੈਂਗੇ ॥੧੫੫॥

dekhat hau nij bhaag bhale bidh aaj kahaa ih tthauar karainge |155|

ચાલો જોઈએ કે તે મારા ભાગ્યમાં નોંધાયેલ છે અને તે ભવિષ્યમાં શું કરશે?155.

ਤਉ ਹੀ ਲਉ ਰਾਮ ਜਿਤੇ ਦਿਜ ਕਉ ਅਪਨੇ ਦਲ ਆਇ ਬਜਾਇ ਬਧਾਈ ॥

tau hee lau raam jite dij kau apane dal aae bajaae badhaaee |

તે જ સમયે, બ્રાહ્મણોના જૂથો આગળ આવ્યા અને આનંદમાં ત્યાં જવા લાગ્યા.

ਭਗੁਲ ਲੋਕ ਫਿਰੈ ਸਭ ਹੀ ਰਣ ਮੋ ਲਖਿ ਰਾਘਵ ਕੀ ਅਧਕਾਈ ॥

bhagul lok firai sabh hee ran mo lakh raaghav kee adhakaaee |

યુદ્ધમાં રામના વિજયની વાત સાંભળીને બધા લોકો આનંદમાં ઇતર-તરફ દોડ્યા.

ਸੀਅ ਰਹੀ ਰਨ ਰਾਮ ਜਿਤੇ ਅਵਧੇਸਰ ਬਾਤ ਜਬੈ ਸੁਨਿ ਪਾਈ ॥

seea rahee ran raam jite avadhesar baat jabai sun paaee |

જ્યારે દશરથને ખબર પડી કે સીતા પર વિજય મેળવ્યા બાદ રામે પણ યુદ્ધ જીતી લીધું છે.

ਫੂਲਿ ਗ੍ਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ਧਨ ਕੇ ਘਨ ਕੀ ਬਰਖਾ ਬਰਖਾਈ ॥੧੫੬॥

fool gayo at hee man mai dhan ke ghan kee barakhaa barakhaaee |156|

પછી તેના આનંદની કોઈ સીમા ન રહી અને તેણે વાદળોના વરસાદની જેમ સંપત્તિનો વરસાદ કર્યો.156.

ਬੰਦਨਵਾਰ ਬਧੀ ਸਭ ਹੀ ਦਰ ਚੰਦਨ ਸੌ ਛਿਰਕੇ ਗ੍ਰਹ ਸਾਰੇ ॥

bandanavaar badhee sabh hee dar chandan sau chhirake grah saare |

બધા વિષયોના દરવાજાને શુભેચ્છાઓથી શણગારવામાં આવ્યા હતા અને બધા ઘરો પર ચંદનનો છંટકાવ કરવામાં આવ્યો હતો.

ਕੇਸਰ ਡਾਰਿ ਬਰਾਤਨ ਪੈ ਸਭ ਹੀ ਜਨ ਹੁਇ ਪੁਰਹੂਤ ਪਧਾਰੇ ॥

kesar ddaar baraatan pai sabh hee jan hue purahoot padhaare |

બધા સાથીઓ (રામના) પર કેસર છાંટવામાં આવ્યું અને એવું લાગતું હતું કે ઇન્દ્ર તેમના શહેરમાં પ્રવેશ કરી રહ્યો છે.

ਬਾਜਤ ਤਾਲ ਮੁਚੰਗ ਪਖਾਵਜ ਨਾਚਤ ਕੋਟਨਿ ਕੋਟਿ ਅਖਾਰੇ ॥

baajat taal muchang pakhaavaj naachat kottan kott akhaare |

ઢોલ અને અન્ય સંગીતનાં સાધનો ગુંજી ઉઠ્યા અને વિવિધ પ્રકારના નૃત્યો ગોઠવાયા.

ਆਨਿ ਮਿਲੇ ਸਭ ਹੀ ਅਗੂਆ ਸੁਤ ਕਉ ਪਿਤੁ ਲੈ ਪੁਰ ਅਉਧ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੫੭॥

aan mile sabh hee agooaa sut kau pit lai pur aaudh sidhaare |157|

બધા લોકો રામને મળવા આગળ વધ્યા અને પિતા દશરથ પોતાના પુત્રને સાથે લઈને અવધપુરી (તેમના મહેલોમાં) પહોંચ્યા.

ਚੌਪਈ ॥

chauapee |

ચૌપાઈ

ਸਭਹੂ ਮਿਲਿ ਗਿਲ ਕੀਯੋ ਉਛਾਹਾ ॥

sabhahoo mil gil keeyo uchhaahaa |

સૌએ સાથે મળીને ઉત્સાહ વ્યક્ત કર્યો.

ਪੂਤ ਤਿਹੂੰ ਕਉ ਰਚਯੋ ਬਿਯਾਹਾ ॥

poot tihoon kau rachayo biyaahaa |

ખૂબ જ ઉત્સાહ સાથે બાકીના ત્રણ પુત્રોના લગ્ન નક્કી થયા.

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428