શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 887


ਮਰਤੇ ਪਤਿ ਮੁਹਿ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ॥
marate pat muhi bachan uchaare |

તેમના મૃત્યુ સમયે, મારા પતિએ કહ્યું,

ਸੋ ਹੌਂ ਉਚਰਤ ਸਾਥ ਤੁਮਾਰੇ ॥
so hauan ucharat saath tumaare |

'મરણ સમયે મારા પતિએ આ ઈચ્છા કરી હતી અને હું તમને કહું છું.

ਦਿਜ ਬਰ ਸ੍ਰਾਪ ਭੂਪ ਕੋ ਦਿਯੋ ॥
dij bar sraap bhoop ko diyo |

(એક) સર્વોચ્ચ બ્રાહ્મણે રાજાને શ્રાપ આપ્યો હતો,

ਤਾ ਤੇ ਭੇਖ ਰੰਕ ਕੋ ਕਿਯੋ ॥੧੦॥
taa te bhekh rank ko kiyo |10|

'એક પૂજારીએ રાજાને શ્રાપ આપ્યો હતો કે તે ગરીબ બની જશે.(10)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਇਹੀ ਕੋਟ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰ ਮੈ ਬਸਿਯਹੁ ਭੂਪਤਿ ਜਾਇ ॥
eihee kott ke dvaar mai basiyahu bhoopat jaae |

'અને તેના દરવાજા પર, રાજા તેની બેઠક લેશે,

ਦੇਹਿ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੀ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਦੇਹ ਰੰਕ ਕੀ ਪਾਇ ॥੧੧॥
dehi nripat kee tayaag kai deh rank kee paae |11|

તેનું રાજ છોડ્યા પછી, તે ગરીબ બની જશે.'(11)

ਤਬ ਰਾਜੈ ਤਾ ਸੋ ਕਹਿਯੋ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਕਬੈ ਉਧਾਰ ॥
tab raajai taa so kahiyo hvai hai kabai udhaar |

તેથી રાજાએ તેને (બ્રાહ્મણને) કહ્યું કે મારી પાસે ક્યારેક લોન હશે.

ਜੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ਦਿਜਬਰ ਕਹਿਯੋ ਸੋ ਮੈ ਕਹੌ ਸੁਧਾਰ ॥੧੨॥
jo nrip so dijabar kahiyo so mai kahau sudhaar |12|

મહાન બ્રાહ્મણે રાજાને જે કહ્યું, તે હું (તમને) કહું છું. 12.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਕਛੁ ਦਿਨ ਦੁਰਗ ਦ੍ਵਾਰ ਮੋ ਰਹਿ ਹੋ ॥
kachh din durag dvaar mo reh ho |

(તમે) થોડા દિવસ કિલ્લાના દરવાજા પાસે રહો

ਅਤਿ ਦੁਖ ਦੇਹ ਆਪਨੀ ਲਹਿ ਹੋ ॥
at dukh deh aapanee leh ho |

('પાદરીએ રાજાને કહ્યું હતું કે,) "તમે થોડા દિવસ દરવાજા પર રોકાઈ જશો અને તકલીફ સહન કરવાનો પ્રયત્ન કરશો.

ਖੋਜਤ ਤਬ ਰਾਨੀ ਹ੍ਯਾਂ ਐਹੈ ॥
khojat tab raanee hayaan aaihai |

(પછી) રાણી શોધમાં અહીં આવશે

ਤੁਮ ਕੋ ਰਾਜ ਆਪਨੋ ਦੈ ਹੈ ॥੧੩॥
tum ko raaj aapano dai hai |13|

"એક દિવસ રાની આવશે અને તમને રાજ્ય આપવા દેશે.(13)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਰਾਜ ਵੈਸ ਹੀ ਕਰੈਗੋ ਰੂਪ ਨ ਵੈਸਾ ਹੋਇ ॥
raaj vais hee karaigo roop na vaisaa hoe |

"તમે એ જ રીતે શાસન કરશો, જો કે તમારી રજૂઆત અલગ હશે."

ਜ੍ਯੋ ਰਾਜਾ ਮੁਹਿ ਕਹਿ ਮੂਏ ਤੁਮੈ ਕਹਤ ਮੈ ਸੋਇ ॥੧੪॥
jayo raajaa muhi keh mooe tumai kahat mai soe |14|

'રાજાએ મારી સાથે જે રીતે વાતચીત કરી હતી તે રીતે હું આ કહું છું.(l4)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਹਮ ਤੁਮ ਮਿਲਿ ਖੋਜਨ ਤਹ ਜੈਯੈ ॥
ham tum mil khojan tah jaiyai |

તું અને હું તેને શોધવા જઈએ છીએ

ਜੋ ਨ੍ਰਿਪ ਕਹਿਯੋ ਸੁ ਕਾਜ ਕਮੈਯੈ ॥
jo nrip kahiyo su kaaj kamaiyai |

'તમે અને હું બહાર જઈશું અને રાજાની ઈચ્છા પ્રમાણે શોધ કરીશું.

ਤਬ ਹੋ ਜਿਯਤ ਜਗਤ ਮੈ ਰਹਿਹੋ ॥
tab ho jiyat jagat mai rahiho |

તો જ હું દુનિયામાં રહી શકીશ,

ਐਸੇ ਰੂਪ ਭੂਪ ਜਬ ਲਹਿਹੋ ॥੧੫॥
aaise roop bhoop jab lahiho |15|

'હું આ જગતમાં ત્યારે જ જીવી શકીશ જો હું ફરીથી રાજાને પામું.'(15)

ਰਾਨੀ ਕੋ ਲੈ ਮੰਤ੍ਰੀ ਧਾਯੋ ॥
raanee ko lai mantree dhaayo |

મંત્રી રાણી સાથે (ત્યાં) ગયા

ਤਵਨ ਪੁਰਖ ਕਰਿ ਨ੍ਰਿਪ ਠਹਰਾਯੋ ॥
tavan purakh kar nrip tthaharaayo |

રાણીની સાથે મંત્રી બહાર ગયા અને તે માણસને રાજા તરીકે સ્થાપિત કર્યો.

ਸਕਲ ਦੇਸ ਕੋ ਰਾਜਾ ਕੀਨੋ ॥
sakal des ko raajaa keeno |

તેને આખા દેશનો રાજા બનાવ્યો

ਰਾਜ ਸਾਜ ਸਭ ਤਾ ਕੋ ਦੀਨੋ ॥੧੬॥
raaj saaj sabh taa ko deeno |16|

તે તમામ ભૂમિના રાજા તરીકે સિંહાસન પર બેઠો હતો અને તમામ સત્તા તેને સોંપવામાં આવી હતી.(16)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਨਿਜੁ ਨ੍ਰਿਪ ਆਪੁ ਸੰਘਾਰਿ ਕੈ ਰਾਨੀ ਚਰਿਤ ਬਨਾਇ ॥
nij nrip aap sanghaar kai raanee charit banaae |

પોતે રાજાને મારીને તેણીએ છેતરપિંડી કરી હતી,

ਰੰਕਹਿ ਲੈ ਰਾਜਾ ਕਿਯੋ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥੧੭॥
rankeh lai raajaa kiyo hridai harakh upajaae |17|

અને ગરીબને રાજા બનાવીને ખૂબ પ્રસન્નતા અનુભવી.(17)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤ੍ਰਿਸਠਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੬੩॥੧੧੨੯॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade trisatthavo charitr samaapatam sat subham sat |63|1129|afajoon|

રાજા અને મંત્રીના શુભ ચરિત્ર સંવાદની 63મી ઉપમા, આશીર્વાદ સાથે પૂર્ણ. (63)(1127)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਮੈਂਗਲ ਸਿੰਘ ਰਾਵ ਇਕ ਰਹਈ ॥
maingal singh raav ik rahee |

એક રાજા મંગલ સિંહ હતા.

ਰਘੁ ਬੰਸੀ ਜਾ ਕੋ ਜਗ ਕਹਈ ॥
ragh bansee jaa ko jag kahee |

ત્યાં મંગલ સિંહ નામના રાજા રહેતા હતા, જે રઘુ વંશના કુળના હતા.

ਤਾ ਕੇ ਭਵਨ ਏਕ ਬਰ ਨਾਰੀ ॥
taa ke bhavan ek bar naaree |

તેના ઘરમાં એક સુંદર સ્ત્રી હતી.

ਜਨੁ ਬਿਧਿ ਅਪਨ ਕਰਨ ਗੜਿ ਭਾਰੀ ॥੧॥
jan bidh apan karan garr bhaaree |1|

તેના ઘરમાં એક સ્ત્રી હતી, જે દેખીતી રીતે, ખુદ ભગવાને કોતરેલી હતી.(1)

ਸੋਰਠਾ ॥
soratthaa |

સોરઠા

ਦੰਤ ਪ੍ਰਭਾ ਤਿਹ ਨਾਮ ਜਾ ਕੋ ਜਗ ਜਾਨਤ ਸਭੈ ॥
dant prabhaa tih naam jaa ko jag jaanat sabhai |

તે દુનિયામાં દંત પ્રભા તરીકે જાણીતી હતી અને તેની સુંદરતા હતી

ਸੁਰ ਸੁਰਪਤਿ ਅਭਿਰਾਮ ਥਕਿਤ ਰਹਤ ਤਿਹ ਦੇਖਿ ਦੁਤਿ ॥੨॥
sur surapat abhiraam thakit rahat tih dekh dut |2|

ઇન્દરા અને બધા દેવતાઓ દ્વારા પ્રશંસક.(2)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਇਕ ਚੇਰੀ ਤਾ ਕੇ ਭਵਨ ਜਾ ਮੈ ਅਤਿ ਰਸ ਰੀਤਿ ॥
eik cheree taa ke bhavan jaa mai at ras reet |

એક સંપૂર્ણ દાસી તેના નિવાસસ્થાનમાં રહેતી હતી,

ਬੇਦ ਬ੍ਯਾਕਰਨ ਸਾਸਤ੍ਰ ਖਟ ਪੜੀ ਕੋਕ ਸੰਗੀਤਿ ॥੩॥
bed bayaakaran saasatr khatt parree kok sangeet |3|

જે વેદ, વ્યાકરણ, છ શાસ્ત્રો, તત્વજ્ઞાન અને કોક શાસ્ત્રમાં નિપુણ હતા.(3)

ਸੋ ਰਾਜਾ ਅਟਕਤ ਭਯੋ ਤਾ ਕੋ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ॥
so raajaa attakat bhayo taa ko roop nihaar |

તેણીના વૈભવને જોઈને, રાજા તેના માટે પડ્યા,

ਦੈ ਨ ਸਕੈ ਤਾ ਕੋ ਕਛੂ ਤ੍ਰਿਯ ਕੀ ਸੰਕ ਬਿਚਾਰ ॥੪॥
dai na sakai taa ko kachhoo triy kee sank bichaar |4|

પરંતુ, તેની સ્ત્રીઓથી ડરીને, તે તેણીને કોઈ ભેટ આપી શક્યો નહીં. (4)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਏਕ ਅੰਗੂਠੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕਰ ਲਈ ॥
ek angootthee nrip kar lee |

રાજાએ એક વીંટી લીધી

ਲੈ ਤਵਨੈ ਚੇਰੀ ਕੌ ਦਈ ॥
lai tavanai cheree kau dee |

રાજાએ એક વીંટી લાવીને તે દાસીને આપી.

ਤਾਹਿ ਕਥਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਸਿਖਾਈ ॥
taeh kathaa ih bhaat sikhaaee |

તેને આ વાત સમજાવી

ਕਹਿਯਹੁ ਪਰੀ ਮੁੰਦ੍ਰਿਕਾ ਪਾਈ ॥੫॥
kahiyahu paree mundrikaa paaee |5|

તેણે તેણીને કહ્યું કે 'કહેવું કે તેણીને તે ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવ્યું છે.(5)