શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 845


ਛਤ੍ਰ ਕੇਤੁ ਨ੍ਰਿਪ ਭਏ ਅਧਿਕ ਹਿਤ ਮਾਨਿਯੈ ॥
chhatr ket nrip bhe adhik hit maaniyai |

તે સૂરછત તરીકે જાણીતી હતી અને રાજાનું નામ ચતરકેટ હતું.

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਸਰਿਤਾ ਤਟ ਭੈਸ ਚਰਾਵਈ ॥
chandrabhagaa saritaa tatt bhais charaavee |

ચંદ્રભાગા પ્રવાહના કિનારે ભેંસ ચરતી હતી

ਹੋ ਜਹੀ ਰਾਵ ਨਾਵਨ ਹਿਤ ਨਿਤਪ੍ਰਤ ਆਵਈ ॥੪॥
ho jahee raav naavan hit nitaprat aavee |4|

અને રાજા ત્યાં સ્નાન કરવા આવતા હતા.(4)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਗੋਰਸ ਦੁਹਨ ਤ੍ਰਿਯਹਿ ਤਹ ਲ੍ਯਾਵੈ ॥
goras duhan triyeh tah layaavai |

(તે) દૂધની પસંદગી માટે સ્ત્રીઓ (મધમાખીઓ)ને ત્યાં લાવતી હતી

ਸਮੈ ਪਾਇ ਰਾਜਾ ਤਹ ਜਾਵੈ ॥
samai paae raajaa tah jaavai |

તે ત્યાં ભેંસોને દૂધ દોહવા માટે લાવતી અને તે જ સમયે રાજા પણ ત્યાં પહોંચી જતો.

ਦੁਹਤ ਛੀਰਿ ਕਟਿਯਾ ਦੁਖ ਦੇਈ ॥
duhat chheer kattiyaa dukh deee |

તે ત્યાં ભેંસોને દૂધ દોહવા માટે લાવતી અને તે જ સમયે રાજા પણ ત્યાં પહોંચી જતો.

ਤ੍ਰਿਯ ਕਹ ਭਾਖਿ ਤਾਹਿ ਗਹਿ ਲੇਈ ॥੫॥
triy kah bhaakh taeh geh leee |5|

જ્યારે પણ વાછરડું દૂધવાળાને પરેશાન કરતું, ત્યારે તે તેને (વાછરડું) પકડી રાખવા માટે બોલાવતો.(5)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਜਬ ਵਹੁ ਚੋਵਤ ਭੈਸ ਕੋ ਕਰਿ ਕੈ ਨੀਚਾ ਸੀਸ ॥
jab vahu chovat bhais ko kar kai neechaa sees |

જ્યારે પણ દૂધવાળો તેનું માથું દૂધ માટે નીચે લટકાવતું,

ਤੁਰਤ ਆਨਿ ਤ੍ਰਿਯ ਕੋ ਭਜੈ ਬਹੁ ਪੁਰਖਨ ਕੋ ਈਸ ॥੬॥
turat aan triy ko bhajai bahu purakhan ko ees |6|

રાજા તરત જ આવશે અને સ્ત્રીને ગડબડ કરશે (6)

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਰਾਜਾ ਭਜੈ ਤਾ ਕਹ ਮੋਦ ਬਢਾਇ ॥
bhaat bhaat raajaa bhajai taa kah mod badtaae |

રાજા પરાક્રમથી આનંદ માણશે અને આનંદ માણશે.

ਚਿਮਟਿ ਚਿਮਟਿ ਸੁੰਦਰਿ ਰਮੈ ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਤ੍ਰਿਯ ਜਾਇ ॥੭॥
chimatt chimatt sundar ramai lapatt lapatt triy jaae |7|

ઉત્કૃષ્ટ રીતે આલિંગન કરવાથી, તેણી પણ આનંદ કરશે.(7)

ਚੋਟ ਲਗੇ ਮਹਿਖੀ ਕੰਪੈ ਦੁਘਦ ਪਰਤ ਛਿਤ ਆਇ ॥
chott lage mahikhee kanpai dughad parat chhit aae |

જ્યારે ઇજા થાય, ત્યારે ભેંસ ધક્કો મારશે અને દૂધ છલકાશે,

ਸੰਗ ਅਹੀਰ ਅਹੀਰਨੀ ਬੋਲਤ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ॥੮॥
sang aheer aheeranee bolat kop badtaae |8|

દૂધવાળા તેને ગુસ્સામાં ઠપકો આપશે.(8)

ਅੜਿਲ ॥
arril |

એરિલ

ਸੁਨਹੁ ਅਹੀਰਨ ਬੈਨ ਕਹਾ ਤੁਮ ਕਰਤ ਹੋ ॥
sunahu aheeran bain kahaa tum karat ho |

'સાંભળો, તમે દૂધવાળી, શું કરો છો?

ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਵਤ ਦੂਧ ਨ ਮੋ ਤੇ ਡਰਤ ਹੋ ॥
bhoom giraavat doodh na mo te ddarat ho |

'તમે દૂધ ઢોળવા માટે બનાવો છો. તને મારાથી ડર નથી લાગતો?'

ਕਹਿਯੋ ਤ੍ਰਿਯਾ ਪਿਯ ਸਾਥ ਬਾਤ ਸੁਨਿ ਲੀਜਿਯੈ ॥
kahiyo triyaa piy saath baat sun leejiyai |

સ્ત્રીએ કહ્યું, 'સાંભળો, પ્રિય, મારી વાત સાંભળ.

ਹੋ ਕਟੀ ਦੁਖਾਵਤ ਯਾਹਿ ਪਿਯਨ ਪੈ ਦੀਜਿਯੈ ॥੯॥
ho kattee dukhaavat yaeh piyan pai deejiyai |9|

'વાછરડું તકલીફ આપે છે. તેને પીવા દો. '(9)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਰਾਵ ਅਹੀਰਨਿ ਦੁਇ ਤਰੁਨ ਭੋਗ ਕਰਹਿ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥
raav aheeran due tarun bhog kareh sukh paae |

(આ રીતે) રાજા અને દૂધ-દાસીએ મૈથુન કર્યું અને આનંદ કર્યો,

ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਰਾਜਾ ਰਮੈ ਚਿਮਟਿ ਚਿਮਟਿ ਤ੍ਰਿਯ ਜਾਇ ॥੧੦॥
lapatt lapatt raajaa ramai chimatt chimatt triy jaae |10|

જેમ, આલિંગન અને આલિંગન, સ્ત્રી રાજાને આલિંગન કરશે.(10)

ਡੋਲਤ ਮਹਿਖੀ ਨ ਰਹੈ ਬੋਲ੍ਯੋ ਬਚਨ ਅਹੀਰ ॥
ddolat mahikhee na rahai bolayo bachan aheer |

જ્યારે ભેંસને વધુ પડતો ધક્કો લાગ્યો, ત્યારે દૂધવાળાએ ફરીથી ભારપૂર્વક કહ્યું,

ਕਹਾ ਕਰਤ ਹੋ ਗ੍ਵਾਰਨੀ ਬ੍ਰਿਥਾ ਗਵਾਵਤ ਛੀਰ ॥੧੧॥
kahaa karat ho gvaaranee brithaa gavaavat chheer |11|

'તમે શું કરી રહ્યા છો, તમે દૂધની દાસી, દૂધનો બગાડ કરો છો.'(11)

ਹੋ ਅਹੀਰ ਮੈ ਕ੍ਯਾ ਕਰੋ ਕਟਿਯਾ ਮੁਹਿ ਦੁਖ ਦੇਤ ॥
ho aheer mai kayaa karo kattiyaa muhi dukh det |

'શું કરું, વાછરડું મને બહુ તકલીફ આપે છે.

ਯਾ ਕਹ ਚੂੰਘਨ ਦੀਜਿਯੈ ਦੁਗਧ ਜਿਯਨ ਕੇ ਹੇਤ ॥੧੨॥
yaa kah choonghan deejiyai dugadh jiyan ke het |12|

'તેને ચૂસવા દો. છેવટે દૂધ તેમના માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.'(l2)

ਅਧਿਕ ਮਾਨਿ ਸੁਖ ਘਰ ਗਯੋ ਰਾਵ ਅਹੀਰ ਨਿਸੰਗ ॥
adhik maan sukh ghar gayo raav aheer nisang |

'આ રીતે રાજા અને દૂધવાળો, બંને સંતુષ્ટ થઈને પોતપોતાના ઘર તરફ પ્રયાણ કર્યું,'

ਯੌ ਕਹਿ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਪਤਿ ਪੂਰਨ ਕੀਯੋ ਪ੍ਰਸੰਗ ॥੧੩॥
yau keh mantree nripat pat pooran keeyo prasang |13|

વાર્તા પૂરી કરતાં પ્રધાને રાજાને કહ્યું હતું.(13)

ਭੇਦ ਅਹੀਰ ਨ ਕਛੁ ਲਹਿਯੋ ਆਯੋ ਅਪਨੇ ਗ੍ਰੇਹ ॥
bhed aheer na kachh lahiyo aayo apane greh |

રહસ્ય સમજ્યા વિના, દૂધવાળો તેના ઘરે પાછો ગયો,

ਰਾਮ ਭਨੈ ਤਿਨ ਤ੍ਰਿਯ ਭਏ ਅਧਿਕ ਬਢਾਯੋ ਨੇਹ ॥੧੪॥
raam bhanai tin triy bhe adhik badtaayo neh |14|

અને કવિ રામ કહે છે, આ રીતે સ્ત્રીએ પ્રેમનો ખૂબ આનંદ માણ્યો (14)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੋ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਅਠਾਈਸਮੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੮॥੫੫੪॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitro mantree bhoop sanbaade atthaaeesamo charitr samaapatam sat subham sat |28|554|afajoon|

રાજા અને મંત્રીની શુભ ચરિત્ર વાર્તાલાપની 28મી ઉપમા, આશીર્વાદ સાથે પૂર્ણ.(28)(554)

ਸੋਰਠਾ ॥
soratthaa |

સોરઠા

ਬੰਦਸਾਲ ਕੇ ਮਾਹ ਨ੍ਰਿਪ ਬਰ ਦਿਯਾ ਉਠਾਇ ਸੁਤ ॥
bandasaal ke maah nrip bar diyaa utthaae sut |

રાજાએ તેના પુત્રને જેલમાં મોકલી દીધો હતો.

ਬਹੁਰੋ ਲਿਯਾ ਬੁਲਾਇ ਭੋਰ ਹੋਤ ਅਪਨੇ ਨਿਕਟਿ ॥੧॥
bahuro liyaa bulaae bhor hot apane nikatt |1|

અને સવારે તેને ફરીથી બોલાવ્યો.(1)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਦੁਤਿਯਾ ਮੰਤ੍ਰੀ ਬੁਧਿ ਬਰ ਰਾਜ ਰੀਤਿ ਕੀ ਖਾਨਿ ॥
dutiyaa mantree budh bar raaj reet kee khaan |

વિદ્વાન મંત્રી, જેઓ રાજનીતિમાં પારંગત હતા,

ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਨਿਕਟ ਕਥਾ ਬਖਾਨੀ ਆਨਿ ॥੨॥
chitr singh raajaa nikatt kathaa bakhaanee aan |2|

રાજા ચિત્ર સિંહને ફરી એકવાર વાર્તા સંભળાવી.(2)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਸਰਿਤਾ ਨਿਕਟਿ ਰਾਵ ਇਕ ਰਹੈ ॥
saritaa nikatt raav ik rahai |

એક રાજા નદી પાસે રહેતો હતો.

ਮਦਨ ਕੇਤੁ ਨਾਮਾ ਜਗ ਕਹੈ ॥
madan ket naamaa jag kahai |

એક નદીના કિનારે એક રાજા રહેતા હતા જેનું નામ મદન કેત હતું.

ਮਦਨ ਮਤੀ ਤਿਯ ਤਹ ਇਕ ਬਸੀ ॥
madan matee tiy tah ik basee |

ત્યાં મદન મતિ નામની સ્ત્રી રહેતી હતી.

ਸੰਗ ਸੁ ਤਵਨ ਰਾਇ ਕੇ ਰਸੀ ॥੩॥
sang su tavan raae ke rasee |3|

ઉપરાંત ત્યાં મદન મતી નામની એક સ્ત્રી રહેતી હતી જે રાજાના પ્રેમમાં પડી ગઈ હતી.(3)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਪੈਰਿ ਨਦੀ ਕੋ ਪਾਰ ਕੋ ਉਠਿ ਨ੍ਰਿਪ ਤਿਹ ਪ੍ਰਤਿ ਜਾਇ ॥
pair nadee ko paar ko utth nrip tih prat jaae |

નદી પાર કરીને તરીને રાજા તેને જોવા જતો અને ઉપયોગ કરતો

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਿਹ ਨਾਰਿ ਕੋ ਭਜਤ ਅਧਿਕ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥੪॥
bhaat bhaat tih naar ko bhajat adhik sukh paae |4|

તે સ્ત્રી સાથે વિવિધ રીતે આનંદ કરવો.(4)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਕਬਹੂੰ ਪੈਰਿ ਨਦੀ ਨ੍ਰਿਪ ਜਾਵੈ ॥
kabahoon pair nadee nrip jaavai |

ક્યારેક રાજા નદી પાર કરીને (તેની પાસે) જતા