શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 546

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਕੀ ਚਰਚਾ ਸੰਗ ਸਾਸ ਘਰੀ ਪੁਨਿ ਜਾਮਨ ਟਾਰੈ ॥੨੪੪੩॥

sree brij naaeik kee charachaa sang saas gharee pun jaaman ttaarai |2443|

આ રીતે, તેઓએ કલાકો સુધી કૃષ્ણ વિશે ચર્ચા કરી.2443.

ਭੂਪ ਦਿਜੋਤਮ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਹਰਿ ਜੂ ਮਨ ਮੈ ਜਬ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਿਚਾਰੀ ॥

bhoop dijotam kee at hee har joo man mai jab preet bichaaree |

કૃષ્ણને રાજા અને બ્રાહ્મણના આ પ્રેમની અનુભૂતિ થઈ, અને

ਮੇਰੇ ਹੈ ਧਿਆਨ ਕੇ ਬੀਚ ਪਰੇ ਇਹ ਅਉਰ ਕਥਾ ਗ੍ਰਿਹ ਕੀ ਜੁ ਬਿਸਾਰੀ ॥

mere hai dhiaan ke beech pare ih aaur kathaa grih kee ju bisaaree |

તેણે વિચાર્યું કે આ લોકો અન્ય ઘરેલું કામ છોડીને માત્ર તેના ધ્યાનમાં જ મગ્ન છે

ਦਾਰੁਕ ਕਉ ਕਹਿ ਸ੍ਯੰਦਨ ਪੈ ਜੁ ਕਰੀ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਤਿਹ ਓਰਿ ਸਵਾਰੀ ॥

daaruk kau keh sayandan pai ju karee prabh jee tih or savaaree |

તેણે તેના સારથિ દારુકને બોલાવ્યો અને તેના રથને તેમની બાજુમાં લઈ જવામાં આવ્યો

ਸਾਧਨ ਜਾਇ ਸਨਾਥ ਕਰੋ ਅਬ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਇਹੈ ਜੀਅ ਧਾਰੀ ॥੨੪੪੪॥

saadhan jaae sanaath karo ab sree brijanaath ihai jeea dhaaree |2444|

તેણે વિચાર્યું કે તેણે આ અસહાય વ્યક્તિઓની નજરમાં જઈને તેમને પ્રસન્ન કરવા જોઈએ.2444.

ਚੌਪਈ ॥

chauapee |

ચૌપાઈ

ਤਬ ਜਦੁਪਤਿ ਦੁਇ ਰੂਪ ਬਨਾਯੋ ॥

tab jadupat due roop banaayo |

ત્યારે શ્રી કૃષ્ણએ બે રૂપ ધારણ કર્યા.

ਇਕ ਦਿਜ ਕੈ ਇਕ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਆਯੋ ॥

eik dij kai ik nrip ke aayo |

પછી કૃષ્ણ પોતાના રૂપમાં પ્રગટ થયા, એક સ્વરૂપમાં તે રાજા પાસે ગયા અને બીજા સ્વરૂપમાં તે બ્રાહ્મણ પાસે ગયા.

ਦਿਜ ਨ੍ਰਿਪ ਅਤਿ ਸੇਵਾ ਤਿਹ ਕਰੀ ॥

dij nrip at sevaa tih karee |

રાજા અને બ્રાહ્મણ તેમની (પોતાના ઘરમાં) સેવા કરતા.

ਚਿਤ ਕੀ ਸਭ ਚਿੰਤਾ ਪਰਹਰੀ ॥੨੪੪੫॥

chit kee sabh chintaa paraharee |2445|

રાજા અને બ્રાહ્મણ બંનેએ આત્યંતિક સેવા કરી અને તેમના મનના તમામ કષ્ટોનો ત્યાગ કર્યો.2445.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਚਾਰ ਮਾਸ ਹਰਿ ਜੂ ਤਹਾ ਰਹੇ ਬਹੁਤੁ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥

chaar maas har joo tahaa rahe bahut sukh paae |

કૃષ્ણને ત્યાં ચાર મહિના રહીને ખૂબ સુખ મળ્યું.

ਬਹੁਰੁ ਆਪੁਨੇ ਗ੍ਰਿਹ ਗਏ ਜਸ ਕੀ ਬੰਬ ਬਜਾਇ ॥੨੪੪੬॥

bahur aapune grih ge jas kee banb bajaae |2446|

કૃષ્ણ ત્યાં ચાર મહિના પ્રસન્નતાથી રહ્યા અને પછી તેઓ તેમના રણશિંગડાઓના ગૂંજવાથી તેમના ઘરે પાછા ગયા.2446.

ਇਕ ਕਹਿ ਗੇ ਦਿਜ ਭੂਪ ਕਉ ਬ੍ਰਿਜਪਤਿ ਕਰਿ ਇਸ ਨੇਹੁ ॥

eik keh ge dij bhoop kau brijapat kar is nehu |

આ પ્રેમને લીધે શ્રી કૃષ્ણએ રાજા અને બ્રાહ્મણને એક કહ્યા

ਬੇਦ ਚਾਰਿ ਜਿਉ ਮੁਹਿ ਜਪੈ ਤਿਉ ਮੁਹਿ ਜਪੁ ਸੁਨਿ ਲੇਹੁ ॥੨੪੪੭॥

bed chaar jiau muhi japai tiau muhi jap sun lehu |2447|

કૃષ્ણએ રાજા અને બ્રાહ્મણને પ્રેમથી કહ્યું, "જે રીતે ચારેય વેદ મારા નામનું પુનરાવર્તન કરે છે, તમે પણ મારા નામનું પુનરાવર્તન કરો અને સાંભળો."2447.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਸਿਕੰਧ ਪੁਰਾਣੇ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਦਿਜ ਕੋ ਦਰਸਨ ਦੇ ਕਰਿ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਜਾਤ ਭਏ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥

eit sree dasam sikandh puraane bachitr naattake granthe krisanaavataare kaanrah joo raajaa tathaa dij ko darasan de kar grih ko jaat bhe dhiaae samaapatan |

બચિત્તર નાટકમાં કૃષ્ણાવતાર (દશમ સ્કંધ પુરાણ પર આધારિત)માં મથિલા દેશના રાજા અને બ્રાહ્મણના એપિસોડના વર્ણનનો અંત.

ਅਥ ਰਾਜਾ ਪਰੀਛਿਤ ਜੀ ਤਥਾ ਸੁਕਦੇਵ ਪਰਸਪਰ ਬਾਚ ॥

ath raajaa pareechhit jee tathaa sukadev parasapar baach |

હવે શરૂ થાય છે શુકદેવનું વર્ણન રાજા પરીક્ષતને સંબોધીને

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਕਾ ਬਿਧਿ ਗਾਵਤ ਹੈ ਗੁਨ ਬੇਦ ਸੁਨੋ ਤੁਮ ਤੇ ਸੁਕ ਇਉ ਜੀਯ ਆਈ ॥

kaa bidh gaavat hai gun bed suno tum te suk iau jeey aaee |

વેદ કઈ રીતે (ભગવાનના) ગુણોનું ગાન કરે છે, "હે શુકદેવ! મને તમારી પાસેથી (આનો જવાબ) સાંભળવા દો, (આ વિચાર મારા મનમાં આવ્યો છે."

ਤਿਆਗਿ ਸਭੈ ਫੁਨਿ ਧਾਮ ਕੇ ਲਾਲਚ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਜਸਤਾਈ ॥

tiaag sabhai fun dhaam ke laalach sayaam bhanai prabh kee jasataaee |

“હે રાજા! સાંભળો, કેવી રીતે વેદ તેમની સ્તુતિ કરે છે અને ભગવાનના ગુણગાન ગાવાથી તમામ ઘરેલું લાલચનો ત્યાગ થાય છે.

ਇਉ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਬੇਦ ਸੁਨੋ ਤੁਮ ਰੰਗ ਨ ਰੂਪ ਲਖਿਯੋ ਕਛੂ ਜਾਈ ॥

eiau gun gaavat bed suno tum rang na roop lakhiyo kachhoo jaaee |

વેદ કહે છે કે ભગવાનનું સ્વરૂપ અને રંગ અદૃશ્ય છે. હે રાજા! મેં તમને ક્યારેય આવી સૂચના આપી નથી

ਇਉ ਸੁਕ ਬੈਨ ਕਹੈ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸਾਚ ਰਿਦੇ ਅਪੁਨੇ ਠਹਰਾਈ ॥੨੪੪੮॥

eiau suk bain kahai nrip so nrip saach ride apune tthaharaaee |2448|

તેથી તમારા મનમાં આ સૂચનાનું પાલન કરો.” 2248.

ਰੰਗ ਨ ਰੇਖ ਅਭੇਖ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭ ਅੰਤ ਨ ਆਵਤ ਹੈ ਜੁ ਬਤਇਯੈ ॥

rang na rekh abhekh sadaa prabh ant na aavat hai ju bateiyai |

તે ભગવાનનું કોઈ સ્વરૂપ નથી, કોઈ રંગ નથી, કોઈ વસ્ત્ર નથી અને કોઈ અંત નથી

ਚਉਦਹੂ ਲੋਕਨ ਮੈ ਜਿਹ ਕੋ ਦਿਨਿ ਰੈਨਿ ਸਦਾ ਜਸੁ ਕੇਵਲ ਗਇਯੈ ॥

chaudahoo lokan mai jih ko din rain sadaa jas keval geiyai |

દિવસરાત ચૌદ જગતમાં તેમના ગુણગાન ગવાય છે

ਗਿਆਨ ਬਿਖੈ ਅਰੁ ਧਿਆਨ ਬਿਖੈ ਇਸਨਾਨ ਬਿਖੈ ਰਸ ਮੈ ਚਿਤ ਕਇਯੈ ॥

giaan bikhai ar dhiaan bikhai isanaan bikhai ras mai chit keiyai |

તેના પ્રેમને ધ્યાન, આધ્યાત્મિક સાધના અને સ્નાનમાં ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ

ਬੇਦ ਜਪੈ ਜਿਹ ਕੋ ਤਿਹ ਜਾਪ ਸਦਾ ਕਰੀਯੈ ਨ੍ਰਿਪ ਯੌ ਸੁਨਿ ਲਇਯੈ ॥੨੪੪੯॥

bed japai jih ko tih jaap sadaa kareeyai nrip yau sun leiyai |2449|

હે રાજા! જેને વેદ યાદ કરે છે, તેને હંમેશા યાદ રાખવું જોઈએ.” 2449.

ਜਾਹਿ ਕੀ ਦੇਹ ਸਦਾ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਕੇ ਰਸ ਕੇ ਸੰਗ ਭੀਨੀ ॥

jaeh kee deh sadaa gun gaavat sayaam joo ke ras ke sang bheenee |

જેનું શરીર, કૃષ્ણના રસમાં લથબથ, સદા ગુણગાન ગાય છે.

ਤਾਹਿ ਪਿਤਾ ਹਮਰੇ ਸੰਗ ਬਾਤ ਕਹੀ ਤਿਹ ਤੇ ਹਮ ਹੂ ਸੁਨਿ ਲੀਨੀ ॥

taeh pitaa hamare sang baat kahee tih te ham hoo sun leenee |

જે પ્રભુના ગુણગાન સૌ પ્રેમથી ગાય છે, મારા પિતાજી (વ્યાસ) પણ તેમના ગુણગાન ગાતા હતા જે મેં સાંભળ્યું છે.

ਜਾਪ ਜਪੈ ਸਭ ਹੀ ਹਰਿ ਕੋ ਸੁ ਜਪੈ ਨਹਿ ਹੈ ਜਿਹ ਕੀ ਮਤਿ ਹੀਨੀ ॥

jaap japai sabh hee har ko su japai neh hai jih kee mat heenee |

બધા હરિ (શ્રી કિશન) નો જપ કરે છે. તે એવો નથી કે જેની બુદ્ધિ નબળી હોય.

ਤਾਹਿ ਸਦਾ ਰੁਚਿ ਸੋ ਜਪੀਐ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਸੁਕਦੇਵ ਇਹੈ ਮਤਿ ਦੀਨੀ ॥੨੪੫੦॥

taeh sadaa ruch so japeeai nrip ko sukadev ihai mat deenee |2450|

જેઓ ખૂબ જ નીચી બુદ્ધિવાળા હોય છે, તેઓ તેમને જ યાદ કરતા નથી, “આ રીતે શુકદેવે રાજાને સંબોધીને કહ્યું, “હે રાજા! કે પ્રભુને હંમેશા પ્રેમથી યાદ કરવા જોઈએ.”2450.

ਕਸਟ ਕੀਏ ਜੋ ਨ ਆਵਤ ਹੈ ਕਰਿ ਸੀਸ ਜਟਾ ਧਰੇ ਹਾਥਿ ਨ ਆਵੈ ॥

kasatt kee jo na aavat hai kar sees jattaa dhare haath na aavai |

તે, જે ઘણી બધી વેદનાઓ સહન કરીને અને મેટરેડ તાળાઓ પહેરીને ભાન પામતો નથી

ਬਿਦਿਆ ਪੜੇ ਨ ਕੜੇ ਤਪ ਸੋ ਅਰੁ ਜੋ ਦ੍ਰਿਗ ਮੂੰਦ ਕੋਊ ਗੁਨ ਗਾਵੈ ॥

bidiaa parre na karre tap so ar jo drig moond koaoo gun gaavai |

જે શિક્ષણ મેળવવાથી, તપ કરવાથી અને આંખો બંધ કરીને સમજાતું નથી

ਬੀਨ ਬਜਾਇ ਸੁ ਨ੍ਰਿਤ ਦਿਖਾਇ ਬਤਾਇ ਭਲੇ ਹਰਿ ਲੋਕ ਰਿਝਾਵੈ ॥

been bajaae su nrit dikhaae bataae bhale har lok rijhaavai |

અને જે અનેક પ્રકારનાં સંગીતનાં સાધનો વગાડીને અને નૃત્ય કરીને પ્રસન્ન થઈ શકતાં નથી

ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨਾ ਕਰ ਮੋ ਨਹੀ ਆਵਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੂ ਸੋ ਜਿਹ ਭੇਦ ਨ ਪਾਵੈ ॥੨੪੫੧॥

prem binaa kar mo nahee aavat braham hoo so jih bhed na paavai |2451|

તે બ્રહ્મ પ્રેમ વિના કોઈને સાકાર થઈ શકે નહીં.2451.

ਖੋਜ ਰਹੇ ਰਵਿ ਸੇ ਸਸਿ ਸੇ ਤਿਹ ਕੋ ਤਿਹ ਕੋ ਕਛੁ ਅੰਤ ਨ ਆਯੋ ॥

khoj rahe rav se sas se tih ko tih ko kachh ant na aayo |

સૂર્ય અને ચંદ્ર દ્વારા તેની શોધ કરવામાં આવી રહી છે, પરંતુ તેઓ તેનું રહસ્ય જાણી શક્યા નથી

ਰੁਦ੍ਰ ਕੇ ਪਾਰ ਨ ਪਇਯਤ ਜਾਹਿ ਕੇ ਬੇਦ ਸਕੈ ਨਹਿ ਭੇਦ ਬਤਾਯੋ ॥

rudr ke paar na peiyat jaeh ke bed sakai neh bhed bataayo |

રુદ્ર (શિવ) જેવા તપસ્વીઓ અને વેદ પણ તેમના રહસ્યને જાણી શક્યા નથી

ਨਾਰਦ ਤੂੰਬਰ ਲੈ ਕਰਿ ਬੀਨ ਭਲੇ ਬਿਧਿ ਸੋ ਹਰਿ ਕੋ ਗੁਨ ਗਾਯੋ ॥

naarad toonbar lai kar been bhale bidh so har ko gun gaayo |

નારદ પણ તેમની વીણા (ગીત) પર તેમના ગુણગાન ગાય છે, પરંતુ કવિ શ્યામના જણાવ્યા મુજબ

ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਏ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਸੋ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਪਾਯੋ ॥੨੪੫੨॥

sayaam bhanai bin prem kee brij naaeik so brij naaeik paayo |2452|

પ્રેમ વિના કોઈ પણ કૃષ્ણને ભગવાન-ભગવાન તરીકે સાકાર કરી શકે નહીં.2452.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਜਬ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ਸੁਕ ਯੌ ਕਹਿਯੋ ਤਬ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਕ ਕੇ ਸਾਥ ॥

jab nrip so suk yau kahiyo tab nrip suk ke saath |

જ્યારે શુકદેવે રાજાને આ વાત કહી ત્યારે રાજાએ શુકદેવને પૂછ્યું, “આ કેવી રીતે થઈ શકે કે તેમના જન્મમાં ભગવાન દુઃખમાં રહે અને

ਹਰਿ ਜਨ ਦੁਖੀ ਸੁਖੀ ਸੁ ਸਿਵ ਰਹੈ ਸੁ ਕਹੁ ਮੁਹਿ ਗਾਥ ॥੨੪੫੩॥

har jan dukhee sukhee su siv rahai su kahu muhi gaath |2453|

શિવ પોતે આરામમાં રહે, કૃપા કરીને મને આ એપિસોડ પર જ્ઞાન આપો.”2453.

ਚੌਪਈ ॥

chauapee |

ચૌપાઈ

ਜਬ ਸੁਕ ਸੋ ਯਾ ਬਿਧ ਕਹਿਯੋ ॥

jab suk so yaa bidh kahiyo |

જ્યારે (રાજા) શુકદેવને આમ કહ્યું,

ਦੀਬੋ ਤਬ ਸੁਕ ਉਤਰ ਚਹਿਯੋ ॥

deebo tab suk utar chahiyo |

ત્યારે શુકદેવ જવાબ આપવા માંગતા હતા.

ਇਹੈ ਜੁਧਿਸਟਰ ਕੈ ਜੀਅ ਆਯੋ ॥

eihai judhisattar kai jeea aayo |

યુધિષ્ઠરના મનમાં પણ આ જ (પ્રશ્ન) આવ્યો.

ਹਰਿ ਪੂਛਿਓ ਹਰਿ ਭੇਦ ਸੁਨਾਯੋ ॥੨੪੫੪॥

har poochhio har bhed sunaayo |2454|

પછી રાજાએ શુકદેવને આ વાત કહી, તો શુકદેવે જવાબ આપતાં કહ્યું કે, "યુધિષ્ઠરના મનમાં પણ આ જ વાત આવી અને તેણે કૃષ્ણને પણ આ જ વાત પૂછી અને કૃષ્ણએ પણ આ રહસ્ય યુધિષ્ઠરને સમજાવ્યું."2254.