एवं कृष्णविषये घण्टाभिः एकत्र चर्चां कृतवन्तः।२४४३।
श्रीकृष्णः इदं नृपस्य ब्राह्मणस्य च प्रेम्णः अनुभूतवान्, तथा च
सः चिन्तितवान् यत् एते जनाः अन्येषां गृहकार्यं त्यक्त्वा केवलं तस्य ध्याने एव लीनाः भवन्ति
स सूतं दारुकं आहूय रथं तेषां पार्श्वे प्रेषितवान्
एतेषां असहायानां दर्शनान्तरं गत्वा तान् प्रसादयेत् इति चिन्तयति स्म ।२४४४ ।
चौपाई
ततः श्रीकृष्णः रूपद्वयं धारितवान्।
ततः कृष्णः टोरूपेषु प्रकटितः, एकस्मिन् रूपे सः राजानं समीपं गतः अपरस्मिन् रूपे ब्राह्मणस्य समीपं गतः
राजा ब्राह्मणश्च तं सेवयामास (स्वस्वगृहेषु)।
अत्यन्तं सेवां कृत्वा राजा ब्राह्मणौ सर्वान् मनसा क्लेशान् परित्यजौ ॥२४४५॥
दोहरा
चतुर्मासान् तत्र कृष्णः स्थित्वा महतीं सुखं लब्धवान् |
कृष्णः तत्र चतुर्मासान् सुखेन स्थित्वा ततः स्वगृहं गत्वा तुरहीनादं जनयन्।२४४६।
अस्य प्रेम्णः कारणात् श्रीकृष्णः राजानं ब्राह्मणं च एकत्वेन आहूतवान्
श्रीकृष्णः राजानं ब्राह्मणं च प्रेम्णा उक्तवान् – “यथा चत्वारः वेदाः मम नाम पुनः पुनः वदन्ति, भवन्तः अपि मम नाम पुनः पुनः पुनः शृणुत” इति २४४७।
बचित्तरनाटके कृष्णावतार (दशम स्कन्धपुराणमाश्रित) मथिलादेशराज ब्राह्मणस्य च प्रकरणवर्णनसमाप्ति।
इदानीं शुक्देवस्य वर्णनं राजा परीक्षतमुद्दिश्य आरभते
स्वय्या
केन प्रकारेण वेदाः गुणान् गायन्ति, "शुकदेव! भवतः (अस्य उत्तरं) शृणुयाम्, (एषः विचारः मम) मनसि आगतः" इति।
“हे राजन् ! शृणुत, कथं वेदाः तस्य स्तुतिं कुर्वन्ति, भगवतः स्तुतिं च गायन्ति येन सर्वेषां गृहप्रलोभनानां त्यागः भवति
तस्य भगवतः रूपं वर्णं च अदृश्यम् इति वेदः । हे राजन् ! एतादृशं निर्देशं मया कदापि न दत्तम्
अतः मनसि एतत् उपदेशं तिष्ठतु” २२४८ ।
तस्य भगवतः न रूपं न वर्णं न वस्त्रं न च अन्त्यम्
तस्य स्तुतिः सर्वेषु चतुर्दशलोकेषु अहोरात्रौ
ध्यानाध्यात्मेषु स्नानेषु च तस्य प्रेम मनसि स्थापनीयम्
हे राजन् ! यं वेदाः स्मरन्ति सदा स्मर्तव्यः”२४४९।
कृष्णरससिक्तं शरीरं यस्य सदा स्तुतिं गायति |
यस्य स्तुतिः सर्वैः प्रेम्णा गीयते, मम पिता (व्यासः) अपि तस्य स्तुतिं गायति स्म यत् मया श्रुतम्
सर्वे हरि (श्री किशन) जपन्ति। न स दुर्बलबुद्धिः ।
ये अत्यल्पबुद्धयः सन्ति, ते केवलं तं न स्मरन्ति, “एवं शुक्देवः राजानम् अवदत्, “हे राजन्! सदा भगवतः प्रीत्या स्मर्तव्यः” इति २४५० ।
यः बहुदुःखानि सहित्वा द्रव्यकुण्डलधारणे न साक्षात्कृतः
कः शिक्षणं प्राप्य, तपः कृत्वा नेत्रनिमीलनेन न साक्षात्कृतः
अनेकविधवाद्यवाद्यनृत्येन च कः प्रीणितुं न शक्नोति
तत् ब्रह्म न प्रेम विना केनापि साक्षात्कीयम् ॥२४५१॥
सः सूर्यचन्द्रैः अन्वेषितः अस्ति, परन्तु ते तस्य रहस्यं ज्ञातुं न शक्तवन्तः
रुद्रादिः तपस्वी अपि वेदोऽपि तस्य रहस्यं ज्ञातुं न शक्तवान्
नारदः अपि स्वस्य विना (गीले) तस्य स्तुतिं गायति, परन्तु कविस्य मते श्यामस्य मते
प्रेम्णा विना कश्चित् कृष्णं भगवन्तं साक्षात्कर्तुं न शक्नोति स्म।2452।
दोहरा
शुक्देवेन राज्ञा इदम् उक्तं तदा राजा शुक्देवं पृष्टवान् – “कथं एतत् भवति यत् तस्य जन्मनि भगवतः पीडायां तिष्ठति तथा च
शिवः एव आरामेन तिष्ठतु, कृपया मां अस्मिन् प्रकरणे बोधयतु” इति २४५३।
चौपाई
शुकदेवं यदा (राजा) उक्तवान् ।
तदा शुकदेवः उत्तरं दातुम् इच्छति स्म।
स एव (प्रश्नः) युधिष्ठरस्य अपि मनसि आगतः।
अथ राजा शुक्देवम् इदम् उक्तवान्, ततः शुक्देवः प्रत्युवाच इदम् “युधिष्ठरस्य मनसि अपि तदेव घटितम्, तेन कृष्णं तदेव पृष्टम्, कृष्णेन अपि युधिष्ठरं प्रति एतत् रहस्यं व्याख्यातम्” इति २२५४।
शुक्देवस्य भाषणम् : १.
दोहरा