ते सर्वे निश्चयं कृतवन्तः यत् साधु, वयं जलाद् बहिः गत्वा ततः कृष्णं याचयामः।२६४।
स्वय्या
ते सर्वे जलाद् निर्गताः, हस्तेन गुप्तं भागं निगूह्य
कृष्णस्य चरणयोः पतित्वा तं विविधैः प्रार्थितवन्तः
अपहृतानि वस्त्राणि च प्रत्यागन्तुं पृष्टवान्
अस्माभिः उक्तं यत् यत् किमपि अस्माकं मनसि आसीत् तत् शीघ्रं वस्त्रं ददातु, वयं शीतेन कम्पिताः स्मः।२६५।
कृष्णस्य भाषणम् : १.
स्वय्या
कृष्णः अवदत्, पश्य, इदानीं यत्किमपि वदामि, तत् भवद्भिः सर्वैः स्वीकर्तव्यं भविष्यति
सर्वेषां मुखानि चुम्बयामि चुम्बयिष्यामि त्वं च गणयसि सर्वे
स्तनयोः स्तनौष्ठं स्पृशामि अन्यथा त्वया सह दुष्टतरं वर्तिष्यामि
एतत् सर्वं कृत्वा एव वस्त्राणि दास्यामि इति सत्यं वदामि २६६ ।
ततः श्रीकृष्णः हसन् मुखेन एवम् उक्तवान् प्रिये! मम एकं वक्तव्यं भवद्भ्यः शृणुत।
कृष्णः पुनः अवदत्, मम एकं वस्तु शृणुत, मम पुरतः प्राञ्जलिः प्रणमस्व यतः यूयं सर्वे इदानीं मम हृदये प्रेमदेवस्य अलौकिकशक्तयः इव तिष्ठन्ति
एतत् मया भवद्भ्यः सर्वेभ्यः उक्तं यत् तदर्थं सम्यक् निमित्तं एकान्तं च दृष्ट्वा
भवन्तं दृष्ट्वा भवद्भ्यः सर्वेभ्यः सौन्दर्यदानं प्राप्य मम हृदयं तृप्तं जातम्।२६७।
कवि का भाषण : दोहरा
यदा कृष्णः सर्वान् गोपीन् मिलितवान्
यदा कृष्णः गोपीन् प्रति दृष्टवान्, तस्य नेत्रनृत्यं जनयन्, तदा सर्वे प्रसन्नाः, अम्ब्रोसिया इव मधुरं वचनं वक्तुं प्रवृत्ताः।२६८।
कृष्णमुद्दिश्य गोपीनां वाक्यम्-
स्वय्या
हे कृष्ण ! पूर्वमेव भवतः अवगमनं न्यूनं भवति, भवतः इदानीं स्वगृहे एव क्रीडितुं शक्यते
यदा नन्दः यशोदा च श्रोष्यन्ति तदा त्वं लज्जया अधिकं हीनतां अनुभविष्यसि
प्रेम न (कदापि) बलात् पतति, (किन्तु त्वं) नखान् बलात् चालयति।
प्रेम बलेन कर्तुं न शक्यते, किमर्थं तत् सर्वं करोषि । न त्वं इदानीं तादृशेषु भोगं पतितुं शक्नोषि, यतः त्वं बालकः एव असि।२६९।
कबिट्
(यस्य) मुखं पद्मवत्, नेत्रं मृगवत्, शरीरस्य शोभा सर्वजनपूर्णम्।
कमलसदृशमुखाः, हृगसदृशाः, भावपूर्णाः दीप्तशरीराः च चन्द्रस्य उदये हरितशुक्लवर्णाः इव प्रभावशालिनः दृश्यन्ते स्म
कृष्णेन सह स्थिताः, नृत्यं कामलीलं च कथयन्तः
प्रेमदेवस्य वेष्टनार्थं रत्नहारवेष्टनार्थं स्थिताः इव स्थिताः।२७०।
स्वय्या
अहो देव ! भवन्रूपं धनुः आकृष्य किं कामबाणान् प्रहरसि ।
हे कृष्ण ! किं त्वं भ्रूधनुषः प्रेमदेवस्य बाणान् विसृजसि। किमर्थं त्वं स्मितं कृत्वा वर्धितेन प्रेम्णा अस्मान् प्रति गच्छसि।
किमर्थं तिर्यक् पगडं धारयति (शिरसि) किमर्थं च तिर्यक् पगडं करोति (नेत्रेण)?
किमर्थं तिर्यक् पगडी धारयसि किमर्थं च तिर्यक् अपि गच्छसि? किमर्थं अस्मान् सर्वान् मोहयसि ? हे मोहक ! त्वं अस्मान् अतीव सुन्दरं दृश्यसे यद्यपि त्वं तस्य विषये शपथं कृतवान् आसीत्।२७१।
(यदा) कर्णेन श्रीकृष्णस्य वचनं श्रुत्वा ब्रजभूमिस्य सर्वाः महिलाः हसितुं आरब्धाः।
कृष्णस्य वचनं श्रुत्वा ब्रजस्त्रियः मनसि प्रसन्नाः भूत्वा क्रमेण गजगतिं कृत्वा तस्य वृक्षस्य अधः आगताः यस्मिन् कृष्णः उपविष्टः आसीत्
नेत्राणि कृष्णं द्रष्टुम् आरब्धवन्तः सततं कामप्रकाश इव दृश्यन्ते स्म
ताः स्त्रियः दृष्ट्वा कृष्णो क्षुब्धबाज इव तेषु महाचकुलः ॥२७२॥
(यः श्रीकृष्णः) कामसदृशं रूपं चन्द्रवदनं शुकनासिका मृगसदृशं चक्षुः।
तेषां गोपीनां प्रेमदेवस्य सौन्दर्यं, चन्द्रवत् मुखं, शुकवत् नासिका, हरिवत् नेत्रं, सुवर्णशरीरं, दाडिमवत् दन्तं, कपोतवत् कण्ठं, निशाचरवत् मधुरं वाक् च आसीत्
कविः श्यामः कथयति, गोपरिचराः हसन् आहुः, (हे गोपीः!)।
कृष्णः तान् स्मितं कृत्वा अवदत् यूयं जनाः मम मनः स्वचिह्नैः भ्रूणां नृत्यं च कृत्वा मम मनः मोहितवन्तः।273।
कन्हः रसस्य महान् लुण्ठितः अस्ति। (यदा) सहसा सर्वान् (गोपीन्) (नग्नस्नातान्) जले ददर्श (तयोः शिरसि गतः)।
कृष्णः तेभ्यः रसपुरुष इव आविर्भूतः, ते च तं लप्यन्ते इति ते अवदन् . यशोदां शपथं कुरु यत् त्वं कस्मै अपि न वक्ष्यसि यत् त्वया अस्मान् एवं प्रलोभितम्
ते अपि अवदन्, वयं भवतः दासाः कृपया अस्माकं वस्त्राणि प्रत्यागच्छामः
कथं कृष्ण प्रणमामः पुरतः । वयं बहु लज्जाम् अनुभवामः।274.
मया तव वस्त्राणि अपहृतानि अधुना त्वं अधिकं शीतं निष्प्रयोजनतया सहसे