ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 239
ਵੇ ਜੁਧ ਜੀਤ ਤੇ ਜਾਹਿਗੇ ਕਹਾ ਦੋਇ ਤੇ ਦੀਨ ਨਰ ॥੩੭੭॥
वे जुध जीत ते जाहिगे कहा दोइ ते दीन नर ॥३७७॥यस्य विषये त्वं वदसि, तौ अतीव नीचौ असहायौ पुरुषौ, तर्हि कथं युद्धे विजयं प्राप्नुयुः।३७७।
ਕਹਿ ਹਾਰਯੋ ਕਪਿ ਕੋਟਿ ਦਈਤ ਪਤਿ ਏਕ ਨ ਮਾਨੀ ॥
कहि हारयो कपि कोटि दईत पति एक न मानी ॥अङ्गदः वानरप्रमुखः रावणं बहुवारं उपदेशं ददाति, परन्तु सः तस्य उपदेशं न स्वीकृतवान् ।
ਉਠਤ ਪਾਵ ਰੁਪਿਯੋ ਸਭਾ ਮਧਿ ਸੋ ਅਭਿਮਾਨੀ ॥
उठत पाव रुपियो सभा मधि सो अभिमानी ॥उत्थाय सः सभायां दृढतया पादं रोपयित्वा स्वपादं (तलात्) अपसारयितुं तान् आह्वानं कृतवान्।
ਥਕੇ ਸਕਲ ਅਸੁਰਾਰ ਪਾਵ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਉਚਕਯੋ ॥
थके सकल असुरार पाव किनहूं न उचकयो ॥तत् कर्तुं न कश्चित् राक्षसः पराजयं स्वीकृतवान्
ਗਿਰੇ ਧਰਨ ਮੁਰਛਾਇ ਬਿਮਨ ਦਾਨਵ ਦਲ ਥਕਯੋ ॥
गिरे धरन मुरछाइ बिमन दानव दल थकयो ॥तेषां बहवः व्ययितबलस्य कारणेन अचेतनाः पतिताः ।
ਲੈ ਚਲਯੋ ਬਭੀਛਨ ਭ੍ਰਾਤ ਤਿਹ ਬਾਲ ਪੁਤ੍ਰ ਧੂਸਰ ਬਰਨ ॥
लै चलयो बभीछन भ्रात तिह बाल पुत्र धूसर बरन ॥सः मृत्तिकावर्णः अङ्गदः विभीषणेन सह रावणस्य दरबारं त्यक्तवान्।
ਭਟ ਹਟਕ ਬਿਕਟ ਤਿਹ ਨਾ ਸਕੇ ਚਲਿ ਆਯੋ ਜਿਤ ਰਾਮ ਰਨ ॥੩੭੮॥
भट हटक बिकट तिह ना सके चलि आयो जित राम रन ॥३७८॥यदा राक्षसाः तं बाधितुं प्रयतन्ते स्म तदा सः तान् पराजयित्वा नाशयन् रामस्य पक्षे युद्धं जित्वा तस्य समीपम् आगतः।३७८।
ਕਹਿ ਬੁਲਯੋ ਲੰਕੇਸ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਭ ਰਾਜੀਵ ਲੋਚਨ ॥
कहि बुलयो लंकेस ताहि प्रभ राजीव लोचन ॥अङ्गदः प्राप्य उवाच, हे कमललोचने राम! लङ्काराजः भवन्तं युद्धाय आहूतवान्
ਕੁਟਲ ਅਲਕ ਮੁਖ ਛਕੇ ਸਕਲ ਸੰਤਨ ਦੁਖ ਮੋਚਨ ॥
कुटल अलक मुख छके सकल संतन दुख मोचन ॥तदा केचन कुञ्चिताः केशकुण्डलाः गच्छन्ति स्म, तस्य व्यथितस्य मुखस्य सौन्दर्यं पश्यन्तः च आसन्
ਕੁਪੈ ਸਰਬ ਕਪਿਰਾਜ ਬਿਜੈ ਪਹਲੀ ਰਣ ਚਖੀ ॥
कुपै सरब कपिराज बिजै पहली रण चखी ॥ये वानराः पूर्वं रावणस्य उपरि विजयं प्राप्तवन्तः, ते रावणस्य विषये अङ्गदस्य वचनं श्रुत्वा अत्यन्तं क्रुद्धाः अभवन् ।
ਫਿਰੈ ਲੰਕ ਗੜਿ ਘੇਰਿ ਦਿਸਾ ਦਛਣੀ ਪਰਖੀ ॥
फिरै लंक गड़ि घेरि दिसा दछणी परखी ॥लङ्कादेशं प्रति अग्रे गन्तुं ते दक्षिणं प्रति गतवन्तः ।
ਪ੍ਰਭ ਕਰੈ ਬਭੀਛਨ ਲੰਕਪਤਿ ਸੁਣੀ ਬਾਤਿ ਰਾਵਣ ਘਰਣਿ ॥
प्रभ करै बभीछन लंकपति सुणी बाति रावण घरणि ॥यदा एतस्मिन् पार्श्वे रावणस्य पत्नी मन्दोदरी विभीषणं लङ्काराजं कर्तुं रामस्य योजनां ज्ञातवती।
ਸੁਧਿ ਸਤ ਤਬਿ ਬਿਸਰਤ ਭਈ ਗਿਰੀ ਧਰਣ ਪਰ ਹੁਐ ਬਿਮਣ ॥੩੭੯॥
सुधि सत तबि बिसरत भई गिरी धरण पर हुऐ बिमण ॥३७९॥सा भूमौ अचेतनं पतिताम् ॥३७९॥
ਮਦੋਦਰੀ ਬਾਚ ॥
मदोदरी बाच ॥मन्दोदरी इत्यस्य भाषणम् : १.
ਉਟੰਙਣ ਛੰਦ ॥
उटंङण छंद ॥उतांगन स्तन्जा
ਸੂਰਬੀਰਾ ਸਜੇ ਘੋਰ ਬਾਜੇ ਬਜੇ ਭਾਜ ਕੰਤਾ ਸੁਣੇ ਰਾਮ ਆਏ ॥
सूरबीरा सजे घोर बाजे बजे भाज कंता सुणे राम आए ॥योधाः अलङ्कृताः घोराः युद्धदुन्दुभिः प्रतिध्वनिताः च भर्ता! रामः आगतः इति कारणेन भवन्तः स्वस्य अभयस्य कृते पलायनं कर्तुं शक्नुवन्ति
ਬਾਲ ਮਾਰਯੋ ਬਲੀ ਸਿੰਧ ਪਾਟਯੋ ਜਿਨੈ ਤਾਹਿ ਸੌ ਬੈਰਿ ਕੈਸੇ ਰਚਾਏ ॥
बाल मारयो बली सिंध पाटयो जिनै ताहि सौ बैरि कैसे रचाए ॥यो हत्वा बलिं समुद्रं विभज्य मार्गं सृजति, किमर्थं तेन वैरं सृजसि।
ਬਯਾਧ ਜੀਤਯੋ ਜਿਨੈ ਜੰਭ ਮਾਰਯੋ ਉਨੈ ਰਾਮ ਅਉਤਾਰ ਸੋਈ ਸੁਹਾਏ ॥
बयाध जीतयो जिनै जंभ मारयो उनै राम अउतार सोई सुहाए ॥ब्याधजम्बसुरं हतं स एव शक्तिः, या राम इति प्रकटिता
ਦੇ ਮਿਲੋ ਜਾਨਕੀ ਬਾਤ ਹੈ ਸਿਆਨ ਕੀ ਚਾਮ ਕੇ ਦਾਮ ਕਾਹੇ ਚਲਾਏ ॥੩੮੦॥
दे मिलो जानकी बात है सिआन की चाम के दाम काहे चलाए ॥३८०॥सीतां प्रत्यागत्य तं पश्यतु, एतदेव बुद्धिमान्, मा चर्ममुद्राणां परिचयं कर्तुं प्रयतस्व।380।
ਰਾਵਣ ਬਾਚ ॥
रावण बाच ॥रावणस्य भाषणम् : १.
ਬਯੂਹ ਸੈਨਾ ਸਜੋ ਘੋਰ ਬਾਜੇ ਬਜੋ ਕੋਟਿ ਜੋਧਾ ਗਜੋ ਆਨ ਨੇਰੇ ॥
बयूह सैना सजो घोर बाजे बजो कोटि जोधा गजो आन नेरे ॥चतुर्भुजेषु सेनावेष्टनं भवति चेदपि युद्धदुन्दुभिघोरध्वनिप्रतिध्वनिः स्यात्, मम समीपे कोटिकोटियोद्धा गर्जन्ति
ਸਾਜ ਸੰਜੋਅ ਸੰਬੂਹ ਸੈਨਾ ਸਭੈ ਆਜ ਮਾਰੋ ਤਰੈ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਤੇਰੇ ॥
साज संजोअ संबूह सैना सभै आज मारो तरै द्रिसटि तेरे ॥तदापि कवचं धारयित्वा तव दृष्टिगतं नाशयिष्यामि
ਇੰਦ੍ਰ ਜੀਤੋ ਕਰੋ ਜਛ ਰੀਤੋ ਧਨੰ ਨਾਰਿ ਸੀਤਾ ਬਰੰ ਜੀਤ ਜੁਧੈ ॥
इंद्र जीतो करो जछ रीतो धनं नारि सीता बरं जीत जुधै ॥इन्द्रं जित्वा सर्वं यक्षस्य निधिं लुण्ठिष्यामि युद्धे विजयं कृत्वा सीतायाः विवाहं करिष्यामि।
ਸੁਰਗ ਪਾਤਾਲ ਆਕਾਸ ਜੁਆਲਾ ਜਰੈ ਬਾਚਿ ਹੈ ਰਾਮ ਕਾ ਮੋਰ ਕ੍ਰੂਧੈ ॥੩੮੧॥
सुरग पाताल आकास जुआला जरै बाचि है राम का मोर क्रूधै ॥३८१॥यदि मम क्रोधवह्निना नभः पातालस्वर्गः दहति तदा कथं रामः मम पुरतः सुरक्षितः तिष्ठति?३८१।
ਮਦੋਦਰੀ ਬਾਚ ॥
मदोदरी बाच ॥मण्डोदरी इत्यस्य भाषणम् : १.
ਤਾਰਕਾ ਜਾਤ ਹੀ ਘਾਤ ਕੀਨੀ ਜਿਨੈ ਅਉਰ ਸੁਬਾਹ ਮਾਰੀਚ ਮਾਰੇ ॥
तारका जात ही घात कीनी जिनै अउर सुबाह मारीच मारे ॥तारकं सुबाहुं च मारिचं च हत्वा यः ।
ਬਯਾਧ ਬਧਯੋ ਖਰੰਦੂਖਣੰ ਖੇਤ ਥੈ ਏਕ ਹੀ ਬਾਣ ਸੋਂ ਬਾਲ ਮਾਰੇ ॥
बयाध बधयो खरंदूखणं खेत थै एक ही बाण सों बाल मारे ॥विराधं च खर-दुशनं च हत्वा, एकेन बाणेन बलिम्
ਧੁਮ੍ਰ ਅਛਾਦ ਅਉ ਜਾਬੁਮਾਲੀ ਬਲੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀਣੰ ਕਰਯੋ ਜੁਧ ਜੈ ਕੈ ॥
धुम्र अछाद अउ जाबुमाली बली प्राण हीणं करयो जुध जै कै ॥धूम्राक्षं जम्बूमाली च युद्धे यो नष्टवान् ।
ਮਾਰਿਹੈਂ ਤੋਹਿ ਯੌ ਸਯਾਰ ਕੇ ਸਿੰਘ ਜਯੋ ਲੇਹਿਗੇ ਲੰਕ ਕੋ ਡੰਕ ਦੈ ਕੈ ॥੩੮੨॥
मारिहैं तोहि यौ सयार के सिंघ जयो लेहिगे लंक को डंक दै कै ॥३८२॥सः त्वां आह्वानं कृत्वा जित्वा त्वां हन्ति यथा सिंहः शृगालहत्या।३८२।
ਰਾਵਣ ਬਾਚ ॥
रावण बाच ॥रावणस्य भाषणम् : १.
ਚਉਰ ਚੰਦ੍ਰੰ ਕਰੰ ਛਤ੍ਰ ਸੂਰੰ ਧਰੰ ਬੇਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਰੰ ਦੁਆਰ ਮੇਰੇ ॥
चउर चंद्रं करं छत्र सूरं धरं बेद ब्रहमा ररं दुआर मेरे ॥चन्द्रः मम शिरसि मक्षिका-स्पन्दनं तरङ्गयति, सूर्यः मम वितानं गृह्णाति, मम द्वारे ब्रह्मा वेदं पठति
ਪਾਕ ਪਾਵਕ ਕਰੰ ਨੀਰ ਬਰਣੰ ਭਰੰ ਜਛ ਬਿਦਿਆਧਰੰ ਕੀਨ ਚੇਰੇ ॥
पाक पावक करं नीर बरणं भरं जछ बिदिआधरं कीन चेरे ॥अग्निदेव मम भोजनं सज्जीकरोति, वरुणदेवः मम कृते जलम् आनयति, यक्षाः च विविधानि विज्ञानं पाठयन्ति
ਅਰਬ ਖਰਬੰ ਪੁਰੰ ਚਰਬ ਸਰਬੰ ਕਰੇ ਦੇਖੁ ਕੈਸੇ ਕਰੌ ਬੀਰ ਖੇਤੰ ॥
अरब खरबं पुरं चरब सरबं करे देखु कैसे करौ बीर खेतं ॥कोटि-कोटि-दिव-सुखानि मया भुक्तानि, कथं योद्धान् हन्ति इति भवन्तः पश्यन्तु
ਚਿੰਕ ਹੈ ਚਾਵਡਾ ਫਿੰਕ ਹੈ ਫਿਕਰੀ ਨਾਚ ਹੈ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਪ੍ਰੇਤੰ ॥੩੮੩॥
चिंक है चावडा फिंक है फिकरी नाच है बीर बैताल प्रेतं ॥३८३॥अहं तादृशं घोरं युद्धं करिष्यामि यत् गृध्राः सुखिनः भविष्यन्ति, पिशाचाः भ्रमिष्यन्ति, भूताः राक्षसाः च नृत्यन्ति।३८३।
ਮਦੋਦਰੀ ਬਾਚ ॥
मदोदरी बाच ॥मण्डोदरी इत्यस्य भाषणम् : १.
ਤਾਸ ਨੇਜੇ ਢੁਲੈ ਘੋਰ ਬਾਜੇ ਬਜੈ ਰਾਮ ਲੀਨੇ ਦਲੈ ਆਨ ਢੂਕੇ ॥
तास नेजे ढुलै घोर बाजे बजै राम लीने दलै आन ढूके ॥तत्र पश्यतु, डुलन्तः शूलाः दृश्यन्ते, घोराः वाद्याः प्रतिध्वनिताः, रामः च महाबलैः सह आगतः
ਬਾਨਰੀ ਪੂਤ ਚਿੰਕਾਰ ਅਪਾਰੰ ਕਰੰ ਮਾਰ ਮਾਰੰ ਚਹੂੰ ਓਰ ਕੂਕੇ ॥
बानरी पूत चिंकार अपारं करं मार मारं चहूं ओर कूके ॥हन्तु, हन्तु इति शब्दः चतुर्भ्यः वानरसेनातः निर्गच्छति
ਭੀਮ ਭੇਰੀ ਬਜੈ ਜੰਗ ਜੋਧਾ ਗਜੈ ਬਾਨ ਚਾਪੈ ਚਲੈ ਨਾਹਿ ਜਉ ਲੌ ॥
भीम भेरी बजै जंग जोधा गजै बान चापै चलै नाहि जउ लौ ॥हे रावण ! यावत् युद्धदुन्दुभिः प्रतिध्वनिताः, गरजन्तः योद्धाः च बाणान् विसृजन्ति
ਬਾਤ ਕੋ ਮਾਨੀਐ ਘਾਤੁ ਪਹਿਚਾਨੀਐ ਰਾਵਰੀ ਦੇਹ ਕੀ ਸਾਤ ਤਉ ਲੌ ॥੩੮੪॥
बात को मानीऐ घातु पहिचानीऐ रावरी देह की सात तउ लौ ॥३८४॥ततः पूर्वं अवसरं ज्ञात्वा भवतः शरीरस्य रक्षणार्थं मम वचनं स्वीकुरुत (युद्धविचारं च त्यजन्तु)।३८४।
ਘਾਟ ਘਾਟੈ ਰੁਕੌ ਬਾਟ ਬਾਟੈ ਤੁਪੋ ਐਂਠ ਬੈਠੇ ਕਹਾ ਰਾਮ ਆਏ ॥
घाट घाटै रुकौ बाट बाटै तुपो ऐंठ बैठे कहा राम आए ॥समुद्रतीरादिमार्गेषु सेनानां गतिं बाधयतु, यतः इदानीं मेषः आगतः,
ਖੋਰ ਹਰਾਮ ਹਰੀਫ ਕੀ ਆਂਖ ਤੈ ਚਾਮ ਕੇ ਜਾਤ ਕੈਸੇ ਚਲਾਏ ॥
खोर हराम हरीफ की आंख तै चाम के जात कैसे चलाए ॥पाषण्डपर्दां हृत्वा सर्वं कार्यं कुरुत नेत्रेषु मा स्वेच्छा भव।
ਹੋਇਗੋ ਖੁਆਰ ਬਿਸੀਆਰ ਖਾਨਾ ਤੁਰਾ ਬਾਨਰੀ ਪੂਤ ਜਉ ਲੌ ਨ ਗਜਿ ਹੈ ॥
होइगो खुआर बिसीआर खाना तुरा बानरी पूत जउ लौ न गजि है ॥यदि त्वं दुःखे तिष्ठसि तर्हि तव कुटुम्बं नष्टं भविष्यति त्वं यावत् वानरसेना हिंसकगर्जनं न आरभते तावत् त्वं रक्षितं अनुभवितुं शक्नोषि
ਲੰਕ ਕੋ ਛਾਡਿ ਕੈ ਕੋਟਿ ਕੇ ਫਾਧ ਕੈ ਆਸੁਰੀ ਪੂਤ ਲੈ ਘਾਸਿ ਭਜਿ ਹੈ ॥੩੮੫॥
लंक को छाडि कै कोटि के फाध कै आसुरी पूत लै घासि भजि है ॥३८५॥तदनन्तरं सर्वे पुत्रदेवाः पलायिष्यन्ति, थ दुर्गस्य भित्तिषु कूर्दित्वा तृणपट्टिकाः मुखयोः निपीड्य।३८५।
ਰਾਵਣ ਬਾਚ ॥
रावण बाच ॥रावणस्य भाषणम् : १.
ਬਾਵਰੀ ਰਾਡ ਕਿਆ ਭਾਡਿ ਬਾਤੈ ਬਕੈ ਰੰਕ ਸੇ ਰਾਮ ਕਾ ਛੋਡ ਰਾਸਾ ॥
बावरी राड किआ भाडि बातै बकै रंक से राम का छोड रासा ॥हे मूर्ख वेश्या ! why do you prattle रामस्य स्तुतिं निवारयतु
ਕਾਢਹੋ ਬਾਸਿ ਦੈ ਬਾਨ ਬਾਜੀਗਰੀ ਦੇਖਿਹੋ ਆਜ ਤਾ ਕੋ ਤਮਾਸਾ ॥
काढहो बासि दै बान बाजीगरी देखिहो आज ता को तमासा ॥सः केवलं मम प्रति धूपदण्डवत् अत्यल्पबाणान् एव निर्वहति, अहम् अद्य एतत् क्रीडां द्रक्ष्यामि।
ਬੀਸ ਬਾਹੇ ਧਰੰ ਸੀਸ ਦਸਯੰ ਸਿਰੰ ਸੈਣ ਸੰਬੂਹ ਹੈ ਸੰਗਿ ਮੇਰੇ ॥
बीस बाहे धरं सीस दसयं सिरं सैण संबूह है संगि मेरे ॥विंशति बाहू दश शिरसा च मया सह सर्वे बलाः |
ਭਾਜ ਜੈ ਹੈ ਕਹਾ ਬਾਟਿ ਪੈਹੈਂ ਊਹਾ ਮਾਰਿਹੌ ਬਾਜ ਜੈਸੇ ਬਟੇਰੇ ॥੩੮੬॥
भाज जै है कहा बाटि पैहैं ऊहा मारिहौ बाज जैसे बटेरे ॥३८६॥रामः पलायनस्य मार्गमपि न प्राप्स्यति, यत्र यत्र तं प्राप्स्यामि, तत्र तं हन्यामि यथा फ्लेकोन् क्विल् मारयति।३८६।