श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 41


ਕਰੰ ਬਾਮ ਚਾਪਿਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਰਾਲੰ ॥
करं बाम चापियं क्रिपाणं करालं ॥

धनुः वामहस्ते च घोरं खड्गं च (दक्षिणे)।

ਮਹਾ ਤੇਜ ਤੇਜੰ ਬਿਰਾਜੈ ਬਿਸਾਲੰ ॥
महा तेज तेजं बिराजै बिसालं ॥

सर्वज्योतिषु परं तेजः महामहिम्नि उपविष्टः

ਮਹਾ ਦਾੜ ਦਾੜੰ ਸੁ ਸੋਹੰ ਅਪਾਰੰ ॥
महा दाड़ दाड़ं सु सोहं अपारं ॥

सः अनन्तवैभवस्य महान् ग्राइण्डरदन्तस्य वराहावतारस्य मशरः अस्ति

ਜਿਨੈ ਚਰਬੀਯੰ ਜੀਵ ਜਗ੍ਰਯੰ ਹਜਾਰੰ ॥੧੮॥
जिनै चरबीयं जीव जग्रयं हजारं ॥१८॥

सहस्राणि जगतः प्राणिनः मर्दयित्वा भक्षयत्। १८

ਡਮਾ ਡੰਡ ਡਉਰੂ ਸਿਤਾਸੇਤ ਛਤ੍ਰੰ ॥
डमा डंड डउरू सितासेत छत्रं ॥

ताबोरः (महामृत्युहस्ते (KAL) प्रतिध्वनति, कृष्णशुक्लवितानं च डुलति

ਹਾਹਾ ਹੂਹ ਹਾਸੰ ਝਮਾ ਝਮ ਅਤ੍ਰੰ ॥
हाहा हूह हासं झमा झम अत्रं ॥

तस्य मुखात् उच्चैः हास्यं निर्गच्छति, शस्त्राणि च (तस्य हस्ते) स्फुरन्ति

ਮਹਾ ਘੋਰ ਸਬਦੰ ਬਜੇ ਸੰਖ ਐਸੰ ॥
महा घोर सबदं बजे संख ऐसं ॥

तस्य शङ्खः तादृशं घोरं शब्दं जनयति

ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਕੇ ਕਾਲ ਕੀ ਜ੍ਵਾਲ ਜੈਸੰ ॥੧੯॥
प्रलै काल के काल की ज्वाल जैसं ॥१९॥

तत् प्रलयकाले मृत्योः प्रज्वलितवह्निः इव भासते। १९

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥

रसावल स्तन्जा

ਘਣੰ ਘੰਟ ਬਾਜੰ ॥
घणं घंट बाजं ॥

बहवः गोङ्गाः प्रतिध्वनन्ति, तेषां शब्दं श्रुत्वा,!

ਧੁਣੰ ਮੇਘ ਲਾਜੰ ॥
धुणं मेघ लाजं ॥

मेघाः लज्जां अनुभवन्ति!

ਭਯੋ ਸਦ ਏਵੰ ॥
भयो सद एवं ॥

एतादृशः शब्दः उत्पद्यते यत् सः प्रादुर्भवति!

ਹੜਿਯੋ ਨੀਰ ਧੇਵੰ ॥੨੦॥
हड़ियो नीर धेवं ॥२०॥

समुद्रस्य उदग्रतरङ्गस्य शब्द इव ! २०

ਘੁਰੰ ਘੁੰਘਰੇਯੰ ॥
घुरं घुंघरेयं ॥

पादयोः लघुघण्टाः जिंगन्ति,!

ਧੁਣੰ ਨੇਵਰੇਯੰ ॥
धुणं नेवरेयं ॥

तथा नूपुराणि खड़खड़ाहन्ति!

ਮਹਾ ਨਾਦ ਨਾਦੰ ॥
महा नाद नादं ॥

एतादृशाः शब्दाः शान्तिपूर्णाः शब्दाः !

ਸੁਰੰ ਨਿਰ ਬਿਖਾਦੰ ॥੨੧॥
सुरं निर बिखादं ॥२१॥

महान् प्रतिध्वनितस्य (गोङ्गस्य) विरुद्धं! २१

ਸਿਰੰ ਮਾਲ ਰਾਜੰ ॥
सिरं माल राजं ॥

शिरःमाला तस्य कण्ठं महिमाम् अयच्छत्, !

ਲਖੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲਾਜੰ ॥
लखे रुद्र लाजं ॥

यद् दृष्ट्वा शिवः देवः लज्जितः भवति!

ਸੁਭੇ ਚਾਰ ਚਿਤ੍ਰੰ ॥
सुभे चार चित्रं ॥

एतादृशी सुन्दरी बिम्बं भव्यं दृश्यते !

ਪਰਮੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ॥੨੨॥
परमं पवित्रं ॥२२॥

तथा च अतीव पवित्रम् अस्ति! २२

ਮਹਾ ਗਰਜ ਗਰਜੰ ॥
महा गरज गरजं ॥

अतीव उच्चैः गर्जनं जनयति, !

ਸੁਣੇ ਦੂਤ ਲਰਜੰ ॥
सुणे दूत लरजं ॥

श्रुत्वा यं दूता (यमस्य) कम्पन्ते!

ਸ੍ਰਵੰ ਸ੍ਰੋਣ ਸੋਹੰ ॥
स्रवं स्रोण सोहं ॥

तस्य कण्ठस्य महिमामण्डनं रक्तं स्रवति (तस्य कपालमालातः) !

ਮਹਾ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥੨੩॥
महा मान मोहं ॥२३॥

तस्य च महान् सम्मानः आकर्षकः अस्ति! 23

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥

भुजंग प्रयात स्तन्जा!

ਸ੍ਰਿਜੇ ਸੇਤਜੰ ਜੇਰਜੰ ਉਤਭੁਜੇਵੰ ॥
स्रिजे सेतजं जेरजं उतभुजेवं ॥

श्वेताजं जेराजुं च उद्दहहुज्जं च सृष्टिविभागं त्वया सृष्टम्। !

ਰਚੇ ਅੰਡਜੰ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਏਵੰ ॥
रचे अंडजं खंड ब्रहमंड एवं ॥

एवं त्वया अण्डजविभागः प्रदेशाश्च विश्वाश्च सृष्टाः!

ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾਯੰ ਜਿਮੀ ਆਸਮਾਣੰ ॥
दिसा बिदिसायं जिमी आसमाणं ॥

दिक्-आदिविकेशनं च पृथिवी-आकाशं च त्वया सृष्टम्। !

ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਕਥ੍ਯੰ ਕੁਰਾਣੰ ਪੁਰਾਣੰ ॥੨੪॥
चतुर बेद कथ्यं कुराणं पुराणं ॥२४॥

त्वया चत्वारः वेदाः कुरानपुराणाः अपि कथिताः! २४

ਰਚੇ ਰੈਣ ਦਿਵਸੰ ਥਪੇ ਸੂਰ ਚੰਦ੍ਰੰ ॥
रचे रैण दिवसं थपे सूर चंद्रं ॥

त्वया रात्रिदिनं सृष्ट्वा सूर्यचन्द्रमास्थाय। !

ਠਟੇ ਦਈਵ ਦਾਨੋ ਰਚੇ ਬੀਰ ਬਿੰਦ੍ਰੰ ॥
ठटे दईव दानो रचे बीर बिंद्रं ॥

त्वया सृष्टा देवासुराश्च महाबलस्य मृत्युः सर्वान् वशीकृतवान्!

ਕਰੀ ਲੋਹ ਕਲਮੰ ਲਿਖ੍ਯੋ ਲੇਖ ਮਾਥੰ ॥
करी लोह कलमं लिख्यो लेख माथं ॥

त्वया फलकस्य लेखनार्थं लेखनी निर्मितवती, ललाटे लेखनं च अभिलेखितम्। !

ਸਬੈ ਜੇਰ ਕੀਨੇ ਬਲੀ ਕਾਲ ਹਾਥੰ ॥੨੫॥
सबै जेर कीने बली काल हाथं ॥२५॥

महाबलस्य मृत्युहस्तः सर्वान् वशीकृतवान्! 25

ਕਈ ਮੇਟਿ ਡਾਰੇ ਉਸਾਰੇ ਬਨਾਏ ॥
कई मेटि डारे उसारे बनाए ॥

अनेकान् अपास्य ततः परान् (सृष्टवान्) ।!

ਉਪਾਰੇ ਗੜੇ ਫੇਰਿ ਮੇਟੇ ਉਪਾਏ ॥
उपारे गड़े फेरि मेटे उपाए ॥

सृष्टान् नाशयति ततः निर्माय सृजति!

ਕ੍ਰਿਆ ਕਾਲ ਜੂ ਕੀ ਕਿਨੂ ਨ ਪਛਾਨੀ ॥
क्रिआ काल जू की किनू न पछानी ॥

मृत्युस्य (KAL) कार्यं कोऽपि अवगन्तुं न शक्तवान्।!

ਘਨਿਯੋ ਪੈ ਬਿਹੈ ਹੈ ਘਨਿਯੋ ਪੈ ਬਿਹਾਨੀ ॥੨੬॥
घनियो पै बिहै है घनियो पै बिहानी ॥२६॥

बहवः अनुभवितवन्तः बहवः अपि अनुभविष्यन्ति! २६

ਕਿਤੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੇ ਕੀਟ ਕੋਟੈ ਬਨਾਏ ॥
किते क्रिसन से कीट कोटै बनाए ॥

क्वचित् तेन कृष्णादिकोटिभृत्यः सृष्टाः।!

ਕਿਤੇ ਰਾਮ ਸੇ ਮੇਟਿ ਡਾਰੇ ਉਪਾਏ ॥
किते राम से मेटि डारे उपाए ॥

क्वचित् तेन निर्मूलितं ततः सृष्टं (बहु) रामवत्!

ਮਹਾਦੀਨ ਕੇਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਾਝਿ ਹੂਏ ॥
महादीन केते प्रिथी माझि हूए ॥

अनेके मुहम्मदः पृथिव्यां आसन् । !

ਸਮੈ ਆਪਨੀ ਆਪਨੀ ਅੰਤਿ ਮੂਏ ॥੨੭॥
समै आपनी आपनी अंति मूए ॥२७॥

स्वसमये जाताः ततः मृताः! 27

ਜਿਤੇ ਅਉਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਹੋਇ ਬੀਤੇ ॥
जिते अउलीआ अंबीआ होइ बीते ॥

पूर्वकालस्य सर्वे भविष्यद्वादिनो सन्ताः च मृत्युना (KAL) जिताः आसन्,!

ਤਿਤ੍ਰਯੋ ਕਾਲ ਜੀਤਾ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥
तित्रयो काल जीता न ते काल जीते ॥

परन्तु तत् (तं) कोऽपि जितुम् न शक्तवान्!

ਜਿਤੇ ਰਾਮ ਸੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਹੁਇ ਬਿਸਨੁ ਆਏ ॥
जिते राम से क्रिसन हुइ बिसनु आए ॥

रामकृष्णादिविष्णोः सर्वे अवताराः KAL द्वारा नष्टाः,!

ਤਿਤ੍ਰਯੋ ਕਾਲ ਖਾਪਿਓ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਘਾਏ ॥੨੮॥
तित्रयो काल खापिओ न ते काल घाए ॥२८॥

परन्तु ते तं नाशयितुं न शक्तवन्तः! २८

ਜਿਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਚੰਦ੍ਰ ਸੇ ਹੋਤ ਆਏ ॥
जिते इंद्र से चंद्र से होत आए ॥

ये इन्द्राः चन्द्राः च (चन्द्राः) आगताः ते सर्वे KAL इत्यनेन नष्टाः,!

ਤਿਤ੍ਰਯੋ ਕਾਲ ਖਾਪਾ ਨ ਤੇ ਕਾਲਿ ਘਾਏ ॥
तित्रयो काल खापा न ते कालि घाए ॥

परन्तु ते तं नाशयितुं न शक्तवन्तः!